Sinh viên học viện báo chí và tuyên truyền vận dụng quan điểm học đi đôi với hành của hồ chí minh trong học tập, nghiên cứu hiện nay

Chính vì thế, đi sâu t m hiểu và làm rõ giá tr hiện thực của quan điểm Hồ Chí Minh về học đi đôi với hành có nghĩa chiến lược trong đ nh hướng lý luận c ng như ch đạo thực tiễn giáo dục,

HÀ THÁI MINH HẰNG

SINH VIÊN HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ HỌC ĐI ĐÔI VỚI HÀNH TRONG

HỌC TẬP, NGHIÊN CỨU HIỆN NAY

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hà Nội, năm 2020

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

HÀ THÁI MINH HẰNG

SINH VIÊN HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ HỌC ĐI ĐÔI VỚI HÀNH TRONG

HỌC TẬP, NGHIÊN CỨU HIỆN NAY

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

NGÀNH: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

MÃ SỐ : 7 31 02 01

Người hướng dẫn khoa học : PGS.TS Doãn Thị Chín

Hà Nội, năm 2020

trong khoa Tư tưởng Hồ Chí Minh – Học viện Báo chí và Tuyên truyền những người đã tận tâm truyền đạt cho em những kiến thức, phương pháp, kỹ năng cùng với lòng đam mê nghề nghiệp suốt 4 năm học tập và nghiên cứu tại Học viện

Em đặc biệt gửi lời cám ơn sâu sắc tới cô giáo PGS.TS Doãn Thị Chín, cô là người trực tiếp hướng dẫn khóa luận tốt nghiệp cho em, cung cấp cho em những kiến thức lý luận và thực tiễn hết sức thiết thực trong quá trình em thực hiện và hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp

Và cuối cùng, em xin cám ơn các thầy cô trong Hội đồng chấm khóa luận tốt nghiệp – những người góp phần quan trọng cho sự thành công của khóa luận tốt nghiệp

Trong quá trình viết khóa luận tốt nghiệp, mặc dù đã cố gắng hết sức nhưng do thời gian và khả năng có hạn nên không tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong nhận được sự đóng góp tận tình của các thầy cô để có thể bổ sung, hoàn chỉnh khóa luận, nâng cao kiến thức của bản thân nhằm phục vụ tốt hơn cho công việc sau khi tốt nghiệp

Em xin chân thành cám ơn!

Hà Nội, tháng 5 năm 2020 Sinh viên thực hiện

Hà Thái Minh Hằng

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ HỌC ĐI ĐÔI VỚI HÀNH 7

1.1 Một số khái niệm cơ bản 7

1.2 Quan điểm về học đi đôi với hành của Hồ Chí Minh 14

Chương 2 SINH VIÊN HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ HỌC ĐI ĐÔI VỚI HÀNH TRONG HỌC TẬP, NGHIÊN CỨU – THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP 45

2.1 Đặc điểm của Học viện Báo chí và tuyên truyền 45

2.2 Thực trạng sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền vận dụng quan điểm Hồ Chí Minh về học đi đôi với hành trong học tập và nghiên cứu hiện nay 52

2.3 Một số giải pháp nhằm tiếp tục vận dụng quan điểm Hồ Chí Minh về học đi đôi với hành cho sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền trong học tập và nghiên cứu hiện nay 71

KẾT LUẬN 84

TÀI LIỆU THAM KHẢO 87

PHỤ LỤC 90

TÓM TẮT KHÓA LUẬN 99

Hồ Chí Minh là anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa kiệt xuất của dân tộc Việt Nam Tư tưởng của Người là một hệ thống lý luận khoa học, sáng tạo gắn với thực tiễn cách mạng Việt Nam, thể hiện trên nhiều lĩnh vực Dù trên bất kỳ lĩnh vực nào, tư tưởng Hồ Chí Minh luôn thể hiện sâu sắc tính thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, học đi đôi với hành Bởi vì, theo Người lý luận phải đi đôi với thực tiễn: Thực tiễn mà không có lý luận soi đường là thực tiễn mù quáng, lý luận mà không có thực tiễn là lý luận suông; học phải đi đôi với hành Quan điểm học đi đôi với hành của Chủ t ch ồ

Ch inh là một bộ phận rất quan trọng trong kho tàng l luận về gi o dục, được B c thường xuyên đề cập từ năm 1945, đến khi Người vĩnh biệt chúng

ta Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ III, năm 1960, Đảng lao động Việt Nam

đã khẳng đ nh Công t c gi o dục phải phục vụ nhiệm vụ và đường lối c ch mạng của Đảng, phải nắm vững phương châm gi o dục kết hợp với lao động sản xuất, l luận gắn liền với thực tế, học đi đôi với hành, gi o dục nhà trường kết hợp với gi o dục xã hội Từ đó ọc đi đôi với hành được coi là mục tiêu, nguyên l , phương ph p, phương châm dạy và học của nền gi o dục c ch mạng nước ta

Quán triệt quan điểm học đi đôi với hành của Hồ Chí Minh những năm qua, c c trường đại học, cao đẳng đặc biệt chú trọng đ i mới qu tr nh dạy và học theo hướng gắn l thuyết với thực hành, l luận với thực tiễn hần lớn giảng viên đã qu n triệt và thực hiện nghiêm túc tư tưởng đó trong m i bài giảng, đ p ứng yêu cầu đ i mới căn bản, toàn diện GD-ĐT Nhờ đó, đa số sinh viên đã có những chuyển biến t ch cực trong qu tr nh học tập, r n luyện,

x c đ nh đúng đắn động cơ, mục tiêu, th i độ và phương ph p học tập Bên cạnh những kết quả đã đạt được, th một trong những điểm yếu của qu tr nh

nghiên cứu khoa học và r n luyện; mức độ chuyển biến tiến bộ trong học tập

và r n luyện chậm, kết quả học tập c n hạn chế, thiếu bền vững Đ ng chú

là, một bộ phận sinh viên ở nước ta ch học để thi, hoặc để có kết quả cao, tốt nghiệp kh gi i cho dễ xin việc; đến trường, đến lớp cho có lệ , để điểm danh, để không phải học lại môn v l do không bảo đảm thời gian học tập Ngoài thời gian ở trên lớp, sinh viên đi làm thêm, đi chơi, t có sinh viên dành thời gian tự học, tự nghiên cứu, tự đào sâu suy nghĩ, tự r n luyện kĩ năng nghề nghiệp ọ thiếu sự hứng thú, thiếu niềm say mê, không có sự kh t khao

kh m ph chân trời tri thức, t m t i, s ng tạo nâng cao tr nh độ, năng lực ết quả là, một bộ phận sinh viên tốt nghiệp ra trường có tr nh độ, năng lực hạn chế, nhất là năng lực thực hành chưa đ p ứng được yêu cầu công việc, mức độ hoàn thành nhiệm vụ không cao, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo của c c nhà trường và chất lượng, hiệu quả công việc m i c nhân c ng như

c c doanh nghiệp, cơ quan, đơn v

Chính vì thế, đi sâu t m hiểu và làm rõ giá tr hiện thực của quan điểm

Hồ Chí Minh về học đi đôi với hành có nghĩa chiến lược trong đ nh hướng lý luận c ng như ch đạo thực tiễn giáo dục, đào tạo ở c c trường Đại học, Cao đẳng ở nước ta hiện nay nói chung, Học viện Báo chí và Tuyên truyền – Nơi mệnh danh là m i trường của Đảng với nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng giảng viên lý luận chính tr , cán bộ làm công tác tuyên giáo, công tác xây dựng Đảng; đào tạo đại học, sau đại học chuyên ngành báo chí, tuyên truyền nói riêng Việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục, trong đó

có quan điểm học đi đôi với hành, là việc làm có nghĩa quan trọng và cấp thiết trong đ i mới căn bản, toàn diện giáo dục ở nước ta hiện nay Với lý do

đó, tôi chọn đề tài: Sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền vận dụng

quan điểm học đi đôi với hành của Hồ Chí Minh trong học tập, nghiên cứu hiện nay làm khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Lê Hữu Nghĩa (Chủ biên) (2000): Tư tưởng triết học Hồ Chí Minh”

((Nxb Lao động, Hà Nội Tác giả đã phân t ch quan điểm Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là kết quả của sự nghiên cứu, tiếp thu lý luận của chủ nghĩa c – Lênin, những điểm n i bật là những lý luận ấy được Hồ Chí Minh diễn đạt dưới hình thức đơn giản, dễ hiểu, thực tế, nhưng lại hết sức sâu sắc, tinh tế, tạo nên một hệ thống lý luận vừa khoa học, vừa thiết thực

Đào Thanh ải - Minh Tiến (2005), Công trình Tư tưởng Hồ Chí

Minh về giáo dục”, Nxb Lao Động Công trình này thống kê các bài viết của

Hồ Chí Minh liên quan tới vấn đề giáo dục Cuốn s ch được chia làm ba phần Phần thứ nhất là những tư tưởng của Hồ Chí Minh về v trí, vai trò của giáo dục và đào tạo nước ta Phần thứ hai là những tư tưởng của Hồ Chí Minh

về phát triển của nền giáo dục của chế độ mới Phần thứ ba là những tư tưởng của Hồ Chí Minh về tầm quan trọng của giáo dục- đào tạo đối với sự phát triển của đất nước Theo tác giả, những bài viết của Người là nhằm ch đạo trực tiếp các hoạt động giáo dục của nước ta (trong những năm kh ng chiến chống thực dân h p và đế quốc Mỹ xâm lược) và quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Miền Bắc

Trần Văn h ng, bài Tư tưởng Hồ Chí Minh về thống nhất giữa lý

luận và thực tiễn nhằm khắc phục bệnh kinh nghiệm và bệnh giáo điều”, Tạp

chí Khoa học xã hội, số 5 - 2006 Tác giả dẫn ra nhiều cách diễn giải khác nhau của Hồ Ch inh như: L luận đi đôi với thực tiễn , L luận kết hợp với thực hành , L luận và thực hành phải luôn đi đôi với nhau , L luận phải liên hệ với thực tế Theo t c giả, dù nói đi đôi , gắn liền , kết hợp nhưng điều cốt lõi nhất mà Người muốn nhấn mạnh là: thống nhất giữa lý

luận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa c – Lênin Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng Lý luận mà không có liên hệ với thực tiễn là lý luận suông

Nguyễn Khánh Bật (Chủ biên)(2007), Bác Hồ với sự nghiệp giáo

dục”, Nxb Giáo dục, Hà Nội Cuốn sách gồm 5 phần tập hợp những thư, điện

của Hồ Chí Minh gửi ngành giáo dục; những bài nói, bài viết của Người về giáo dục; biên niên hoạt động của Người về giáo dục

Phan Ngọc Liên – Bùi Thu Hà (2012), Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục

, Nxb Từ điển bách khoa, Hà Nội Cuốn sách tuyển chọn những bài viết, bài nói của Hồ Chí Minh về giáo dục và phân tích, làm rõ nguồn gốc, quá trình hình thành, phát triển và nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục

Ngô Hà (Chủ biên)(2013), Tư tưởng Hồ Chí Minh về người thầy và

việc xây dựng đội ngũ giảng viên đại học hiện nay, Nxb Chính tr Quốc gia –

Sự thật, Hà Nội Tác giả phân t ch tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của người thầy Cuốn s ch được chia ra làm ba nội dung Trong Chương I h i lược tư tưởng Hồ 10 Chí Minh về người thầy gi o , t c giả phân t ch tư tưởng Hồ Chí Minh về vai tr , đạo đức của thầy giáo; về phương ph p giảng dạy của người thầy và đặc biệt về trọng dụng tri thức – nhân tài Trong Chương II, t c giả phân tích về đội ng giảng viên đại học trong những năm đầu thế kỷ XXI, thành tựu và những hạn chế mà đội ng giảng viên đại học đóng góp Bên cạnh đó t c giả đi vào nghiên cứu sự t c động của xã hội và điều kiện thu nhập của giảng viên tới công tác trồng người Trong Chương III, t c giả phân tích sự vận dụng tư tưởng giáo dục Hồ Chí Minh về người thầy trong việc xây dựng đội ng giảng viên đại học trong giai đoạn hiện nay

Nguyễn Đăng B nh (2015), Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong vấn

đề học đi đôi với hành trong dạy và học đăng trên Website Quản tr Tác giả phân tích rõ quan niệm của Hồ Chí Minh về học và hành , thực chất của học và hành trong thực tế như thế nào Tác giả khẳng đ nh tư tưởng học đi đôi với hành của Hồ Ch inh đã ch cho chúng ta thấy rằng việc hành là

mục tiêu, động lực của học và hành vừa là môi trường trải nghiệm để học tập hiệu quả nhất, vừa là kết tinh, là biểu hiện bên ngoài của việc học Dạy – học không phải là một quá trình truyền đạt, tiếp thu tri thức một cách thụ động, một chiều mà ở đó diễn ra sự tương t c hai chiều trong dạy – học và học – dạy

ọc đi 12 đôi với hành c n là nguyên l , phương ph p trong dạy và học, Người nhắc nhở phải hết sức tr nh gi o điều , m y móc

Nh n chung, c c công tr nh đã công bố nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, đã làm rõ được khái niệm lý luận, thực tiễn, nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, phê phán bệnh kinh nghiệm, bệnh gi o điều

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Đề tài làm rõ quan điểm của Hồ Chí Minh về học đi đôi với hành và thực trạng vận dụng của sinh viên Học viện Báo Chí và Tuyên truyền trong học tập, nghiên cứu từ đó đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm tiếp tục vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh về học đi đôi với hành cho sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền trong học tập và nghiên cứu hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Từ các công trình khoa học liên quan đến đề tài; phân t ch, đ nh gi những công trình này theo những nội dung cụ thể của đề tài, kế thừa những quan điểm hợp lý, phù hợp với hướng nghiên cứu của đề tài

- Phân tích, làm rõ những nội dung cơ bản của quan điểm Hồ Chí Minh

về học đi đôi với hành

- Phân tích thực trạng vận dụng quan điểm Hồ Chí Minh về học đi đôi với hành của sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền trong việc học tập

và nghiên cứu hiện nay

- Đề xuất một số giải pháp nhằm tiếp tục vận dụng quan điểm học đi đôi với hành của Hồ Chí Minh vào học tập và nghiên cứu tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu quan điểm Hồ Chí Minh về học đôi với hành và sự vận dụng của sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền trong học tập, nghiên cứu giai đoạn hiện nay

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng c c phương ph p logic và l ch sử, phân tích và t ng hợp, thống kê, so sánh, điều tra xã hội học, khảo cứu các tác phẩm của Hồ Chí Minh, ph ng vấn sâu

6 Đóng góp của khóa luận

- Đề tài góp phần phân tích một cách có hệ thống nội dung quan điểm

học đi đôi với hành của Hồ Chí Minh

- Đề xuất các giải pháp nhằm tiếp tục vận dụng quan điểm Hồ Chí Minh về học đi đôi với hành cho sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền

để nâng cao chất lượng trong đào tạo cho Nhà trường

- Đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho sinh viên khóa sau

và c c trường Đại học, Cao đẳng trên cả nước

7 Kết cấu của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, khóa luận

2 chương 6 tiết

Chương 1 QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ HỌC ĐI ĐÔI VỚI HÀNH

1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm “ Học”

ọc hay c n gọi là học tập, học hành, học h i là qu tr nh tiếp thu cái mới hoặc b sung, trau dồi c c kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, gi tr , nhận thức hoặc sở th ch từ thầy cô, bạn b và có thể liên quan đến việc t ng hợp

c c loại thông tin kh c nhau hả năng học h i là sở hữu của loài người, một

số động vật và một số loại máy móc nhất đ nh Tiến bộ theo thời gian có xu hướng tiệm cận theo đường cong học tập

ọc tập c ng như việc học tập bài bản không bắt buộc, tùy theo hoàn cảnh và có thể học dưới nhiều h nh thức kh c nhau Nó không xảy ra cùng một lúc, nhưng xây dựng dựa trên và được đ nh h nh bởi những g chúng ta đã biết ọc tập có thể được xem như một qu tr nh, chứ không phải là một tập hợp c c kiến thức thực tế và c c hủ tục gi o điều Việc học tập của con người

có thể xảy ra như là một phần của gi o dục, đào tạo ph t triển c nhân Chơi đùa đã được tiếp cận dưới một số nhà l luận xem như là h nh thức đầu tiên của việc học Trẻ em thử nghiệm với thế giới, t m hiểu c c quy tắc, và học

c ch tương t c thông qua chơi đùa

Học tập có vai trò rất lớn trong đời sống xã hội, trong đời sống của con người Học tập là vấn đề thường xuyên được đặt ra và đ i h i giải quyết nhằm đảm bảo cho m i cá nhân và cả cộng đồng cùng tồn tại, phát triển Sống trong

xã hội, người ta ai c ng phải suy nghĩ về các vấn đề bồi dưỡng tri thức, đạo đức để tìm ra những con đường, cách thức và phướng tiện học tập nhằm kết hợp lợi ích riêng và lợi ích chung, từ đó đảm bảo cho sự tồn tại, phát triển của từng cá nhân và cộng đồng

Khái niệm học tập ph biến hiện nay là quá trình dạy (từ thầy cô) cho học sinh học về một nội dung (chương tr nh kiến thức) chọn đ nh trước nào

đó Tuy nhiên, kh i niệm này không phản nh đầy đủ và chính xác quá trình học tập bởi nó rất mơ hồ về vai trò của các chủ thể của hoạt động là người học [8, tr.457]

Theo Từ điển Tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học tái bản năm 2010, khái niệm học tập là học và luyện tập để hiểu biết, để có kĩ năng, có tri thức; học tập là làm theo gương tốt [45, tr.587 – 588] Như vậy, học tập được hiểu

là quá trình dạy – học, tập luyện, tự học và tự tập luyện của hai chủ thể dạy – học về một nội dung nào đó (kiến thức, kinh nghiệm, tư duy, cảm nhận, phương c ch hành động, ) trong những môi trường cụ thể và trong những khoảng thời gian nhất d nh để người học hiểu và sử dụng được nội dung đó

Mặc dù chưa có sự thống nhất hoàn toàn về khái niệm học tập, nhưng vẫn có thể nhận thấy có những điểm chung trong quan niệm về học tập như:

có mục đ ch, tự giác, có ý thức về động cơ và trong qu tr nh học tập có diễn

ra các quá trình nhận thức, đặc biệt là qu tr nh tưu duy

Như vậy, khái niệm học tập có thể khái quát ở mấy nội dung như sau:

- Học tập là loại hoạt động đặc biệt của con người với mục đ ch đã được đề ra từ đầu nhằm tiếp thu tri thức khoa học, kĩ năng, kĩ xảo và th i độ tương ứng, nhằm hướng vào làm thay đ i chính bản thân người học (trong khi các hoạt động kh c hướng vào làm thay đ i khách thể)

- Chủ thể hoạt động là người học (nhân vật chính của hoạt động học) sẽ chiếm lĩnh tri thức mà loài người đã t ch l y – đối tượng của hoạt động học Nhờ có sự chiếm lĩnh này mà tâm l chủ thể mới có thể được thay đ i và phát triển Người học giác ngộ mục đ ch này càng sâu sắc thì sức mạnh vật chất và tinh thần của họ càng được huy động trong quá trình học tập, do đó tâm l ngày càng phát triển

- Công cụ, phương tiện của hoạt động học tập chính là những tri thức

mà người học đã được học và đã nắm vững; là tr nh độ phát triển trí tuệ của người học từ trước đến nay; là toàn bộ nhân cách, phẩm chất tốt đ p của người học

Sinh thời, Chủ t ch Hồ Chí Minh rất coi trọng giáo dục, đặc biệt là đào tạo và hướng dẫn mọi người phải học tập đi đôi với thực hành, bởi học tập là động lực quan trọng và chủ yếu trong quá trình xây dựng xã hội học tập, phát triển kinh tế của đất nước Là người có tầm nhìn xa trông rộng, Chủ t ch Hồ

Ch inh đã sớm nhận ra vai trò to lớn của việc học và học mãi: ọc không bao giờ là cùng, Học mãi để tiến bộ mãi, Càng tiến bộ, càng thấy càng phải học thêm [21, tr 61]

Theo ồ Ch inh, học là một hoạt động nhận thức t ch cực Việc học của m i người bao giờ c ng gắn với một động cơ nhất đ nh Ch nh động

cơ học tập quyết đ nh phương hướng, th i độ, nội dung, phương ph p học tập

Để giúp cho thế hệ trẻ x c đ nh đúng động cơ học tập, Người đã vạch ra nghĩa c ch mạng của việc học tập đối với m i người và coi học tập là nghĩa

vụ xã hội, nghĩa vụ đạo đức theo Người, học là để phụng sự T quốc, phụng

sự nhân dân, làm cho dân giàu, nước mạnh, tức là làm trọn nhiệm vụ người chủ của nước nhà [24,tr.179] Trên cơ sở xây dựng động cơ, mục đ ch học tập đúng, Người yêu cầu phải học toàn diện, học ở trường, học ở s ch vở, học lẫn nhau và học nhân dân [21,tr.361], học tập và làm việc hàng ngày, trong việc lớn c ng như việc nh [23, tr.100]

1.1.2 Khái niệm “Hành”

ành hiểu là thực hành là qu tr nh vận dụng, p dụng mọi kiến thức bản thân có sẵn hay học h i được, qu tr nh c c bạn làm lại, thực hành lại những g đã c bằng những hành động cụ thể và đem lại kết quả thực tế ành

c n hiểu là đưa l thuyết thực tế vào thực hành, th nghiệm một c ch khoa học nhằm đưa ra những kết luận ch nh x c nhất

Theo ồ Ch inh, hành là sự vận dụng những điều đã học vào giải quyết những vấn đề do thực tiễn đặt ra C ch giải quyết vấn đề có thể hoàn toàn có t nh l thuyết, c ng có thể là sự kết hợp lao động tr óc với lao động chân tay, c ng có thể là hoạt động s ng tạo, hoạt động chân tay, hoạt động xã

hội, hoạt động s ng t c nghệ thuật Trong qu tr nh học tập hành vừa có

t nh toàn diện với mức độ kh c nhau Đó là sự hiểu biết giải quyết những bài tập, để thực hành trong ph ng th nghiệm

Ngoài ra, hành c n bao hàm vận dụng tri thức vào t chức cuộc sống của m nh và môi trường xung quanh m nh trở nên tươi đ p hơn, phong phú hơn ành trong việc tu dưỡng đạo đức như ở nhà nghe lời bố m , đi học thì siêng năng, đối với thầy với bạn phải yêu k nh ành trong việc giữ g n

vệ sinh, bảo vệ và tăng cường sức kh e ành trong lao động sản xuất như giúp đỡ gia đ nh cải tiến công cụ sản xuất, chăn nuôi gia súc, gia cầm, c n khi

xa nhà đi học cần thiết tham gia vào qu tr nh sản xuất vật chất nhằm hoàn thiện c c kỹ năng cần thiết, ngoài ra giúp đỡ người dân thu hoạch mùa màng, tăng gia sản xuất; ành ch nh là hiện thực hóa những kiến thức l thuyết trong s ch vở thành những thực tiễn sống động nhằm cải tạo khả năng nhận thức, biến đ i tư duy của người học, tiến lên cải tạo thực tiễn đem lại hiệu quả cho cuộc sống

ành trong công việc của sinh viên hiện nay ch nh là đi làm thêm ở mọi công việc miễn là phù hợp với sức kh e, thời gian, điều kiện và ph p luật không cấm, đây là việc làm cần thiết v một mặt h trợ cuộc sống của bản thân và đồng thời là thực tiễn quan trọng tạo động lực thúc đẩy qu tr nh học tập trên giảng đường của sinh viên hiệu quả hơn, do vậy hành ch nh là giúp sinh viên biết học c i g phù hợp với đ i h i của thực tiễn, trên cơ sở đó tự trau dồi tri thức phù hợp với khả năng và thực tiễn xã hội

ành trong công t c xã hội như trồng cây, bảo vệ cây xanh, giúp đỡ gia đ nh thương binh liệt sỹ… ành cao nhất là hoạt động c ch mạng, có t c dụng cải tạo tự nhiên, cải tạo xã hội thông qua đó mà cải tạo m nh ành có nghĩa xã hội, nghĩa c ch mạng rất lớn, có t c dụng h nh thành cho con người tư tưởng cao cả, t nh cảm và hành vi đ p đẽ, để góp phần vào sự nghiệp

vĩ đại của tập thể, cộng đồng dân tộc

Trong quá tr nh học tập, hành có t nh chất toàn diện với mức độ kh c nhau Đó là sự vận dụng những hiểu biết để giải quyết bài tập, thực hành trong ph ng th nghiệm, ở vườn trường,…Đó c n là sự vận dụng tri thức đã học để t chức cuộc sống của m nh và môi trường xung quanh, làm cho nó trở nên phong phú, đ p đẽ Đối với Người, hành cao nhất là hành động c ch mạng, có t c động c ch mạng, có t c dụng cải tạo tự nhiên, cải tạo xã hội, thông qua đó mà cải tạo bản thân m nh ành không ch những việc to lớn

mà cả những việc b nh thường, ai c ng có thể làm được ành có nghĩa

xã hội, nghĩa c ch mạng rất lớn có t c dụng h nh thành cho con người tư tưởng cao cả, t nh cảm và hành vi đ p đẽ, để góp phần vào sự nghiệp vĩ đại của tập thể, cộng đồng dân tộc

Như vậy, theo Người, hành không ch hiểu như vận dụng tri thức đã học, mà c n tạo ra nguồn tri thức, là biện ph p r n luyện con người toàn diện,

và khi kết luận đã được rút ra thành chân l th quyết tâm thực hiện những điều đã học

1.1.3 Khái niệm “Học đi đôi với hành”

Theo ồ Ch inh, học đi đôi với hành là phương ph p thể hiện bản chất của nền gi o dục nước ta hương ph p này thể hiện sự thấm nhuần sâu sắc nguyên tắc thống nhất giữa l luận và thực tiễn trong môi trường gi o dục

Nó vừa mang t nh khoa học vừa có gi tr thực tiễn Nó c ng hoàn toàn mới

mẻ so với phương thức đào tạo của nhà trường c , khắc phục sự t ch rời giữa

l luận và thực tiễn, sự xa c ch giữa lao động tr óc và lao động chân tay ết hợp học đi đôi với hành không ch giúp khắc sâu kiến thức được lĩnh hội thậm

ch trên nền tảng kiến thức đã học mà hơn nữa làm cho việc học trở thành thiết thực hơn

L luận gắn với thực tiễn theo quan điểm của ồ Ch inh là phương ph p nền tảng, là nguyên tắc căn bản cho việc h nh thành c c phương ph p gi o dục kh c Để nắm được thế nào là l luận, thế nào là

thực tiễn, ồ Ch inh đã đưa ra những kh i niệm vừa xúc t ch vừa đầy đủ lại được diễn đạt bằng những ngôn từ dễ hiểu Người nói trong bài Diễn văn khai mạc lớp học l luận khóa I trường Nguyễn Ái Quốc: L luận là sự

t ng kết những kinh nghiệm của loài người, là t ng hợp những tri thức về

tự nhiên và xã hội t ch trữ lại trong qu tr nh l ch sử L luận của chủ nghĩa Mác – Lênin là sự t ng kết kinh nghiệm của phong trào công nhân từ trước đến nay của tất cả c c nước

ọc đi đôi với hành hông t ch rời việc học chữ với lao động chân tay, không t ch rời tr thức với quần chúng lao động Có kiến thức là qu , nhưng ch thực sự qu khi kiến thức ấy phục vụ cho nhân dân, cho nước Để gắn học với hành, ồ Ch inh đ i h i người c n bộ làm việc ở ngành chuyên môn nào phải học theo công việc chuyên môn ở ngành ấy Đồng thời, Người ch rõ công t c huấn luyện gi o dục cho c n bộ ngành nào c ng phải coi trọng huấn luyện ch nh tr , để thiết thực phục vụ đường lối, chủ trương của Đảng

Nguyên l gi o dục học đi đôi với hành, l luận gắn liền với thực tiễn

là phương ph p gi o dục t ng qu t, là nguyên tắc cơ bản chung nhất của một nền gi o dục, ch đạo hoạch đ nh đường lối, ch nh s ch ph t triển gi o dục,

ch đạo hoạt động dạy – học và gi o dục của nhà trường nói chung, xây dựng chương tr nh, s ch gi o khoa và phương ph p dạy – học và gi o dục nói riêng, nhằm thực hiện mục tiêu gi o dục Tư tưởng ồ Ch inh về gi o dục, rất

chú tới vấn đề này Trong Thư gửi các cán bộ giáo dục, học sinh, sinh viên

các trường và các lớp bổ túc văn hóa, ngày 31-8-1960, Người lại nhắc nhở:

Gi o dục phải phục vụ đường lối ch nh tr của Đảng và Ch nh phủ, gắn liền với sản xuất và đời sống của nhân dân ọc phải đi đôi với hành, l luận phải liên hệ với thực tế [27, tr.167] Đại hội đại biểu toàn quốc lần thức III của Đảng (1960) c ng đã đúc kết và ngày nay đã ghi trong Luật gi o dục: oạt động gi o dục phải được thực hiện theo nguyên l học đi đôi với hành, gi o

dục kết hợp với lao động sản xuất, l luận gắn liền với thực tiễn, gi o dục nhà trường kết hợp với gi o dục gia đ nh và gi o dục xã hội [15, tr.12-13] Đ i mới căn bản và toàn diện nền gi o dục nước nhà cần qu n triệt thật tốt tư tưởng ồ Ch inh về gi o dục nói chung, nguyên l gi o dục nói riêng

ồ Ch inh nhiều lần căn dặn những người làm công t c quản l gi o dục, c c nhà gi o phải luôn luôn gắn nội dung gi o dục với thực tiễn, học tập phải kết hợp với lao động sản xuất Gi o dục phải kết hợp cả ba khâu: gia

đ nh, nhà trường, xã hội Xem nh bất kỳ một khâu nào c ng đều có thể để lại những hậu quả khó lường

Cần có một tinh thần hiếu học, cầu tiến bộ, thức chủ động, học tập không biết m i, học suốt đời, học mọi lúc, mọi nơi, học mọi người ồ Ch inh rất quan tâm đến việc học bạn b , đồng ch , đồng nghiệp, đặc biệt là học nhân dân Tự đào sâu l luận, gắn với thực tế, biến kiến thức của thầy thành của m nh là bài học lớn từ tấm gương s ng người của B c, phản nh quan điểm hiện đại trong gi o dục đào tạo hiện nay

Xuất ph t từ l luận của chủ nghĩa c – Lênin về sự thống nhất biện chứng giữa l luận và thực tiễn, ồ Ch inh đã nhắc nhở mọi người phải biết p dụng l luận vào thực tiễn, phải tr nh bệnh kém l luận, l luận suông hoặc coi thường l luận L luận gắn với thực tiễn là một yêu cầu tự thân của

l luận, là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa c – Lênin L luận là sự

t ng kết thực tiễn, rồi đem chứng minh trong thực tiễn L luận như kim ch nam, ch dẫn phương hướng cho chúng ta trong công việc L luận c ng như

c i tên (hoặc viên đạn) Thực hành c ng như c i đ ch để bắn Có tên mà không bắn, hoặc bắn lung tung, c ng như không có tên [20, tr 235] Thực tiễn là rất rộng, nếu không có l luận hoặc kém l luận, th khi gặp mọi việc không biết xem xét cho rõ, cân nhắc cho đúng, xử tr cho khéo, lúng túng như nhắm mắt mà đi [20, tr.233] ết quả thường thất bại ặt kh c, thực tiễn luôn vận động, biến đ i nên l luận luôn cần được b sung bằng những kết luận mới rút ra từ thực tiễn sinh động

ồ Ch inh phê ph n lối học v t, lối dạy s ch vở, biến con người thành con mọt s ch, lối nói suông văn hóa chữ nghĩa mà không có t c dụng

g Ngày 21/10/1964, nói chuyện với c n bộ giảng dạy và sinh viên Trường Đại học sư phạm à Nội, Người khuyên: C c ch u học sinh không nên học gạo, không nên học v t… ọc với hành phải kết hợp với nhau [26, tr.331] Đây được xem là một sự chuyển hướng cơ bản, c ch mạng về phương châm

gi o dục và là một trong c c đặc trưng cơ bản cho thấy sự kh c nhau giữa nền

gi o dục kinh viện, xa rời thực tế, không quan tâm đến thực nghiệm, học một đường, hành một nẻo Người yêu cầu: phải sửa chương tr nh làm sao để học

th hành được ngay [20, tr 60]

ồ Ch inh coi thống nhất giữa l luận và thực tiễn là một trong những phương châm cơ bản nhất, xuyên suốt qu tr nh gi o dục đối với mọi lứa tu i Bởi vậy, l luận phải gắn liền thực tiễn, học phải đi đôi với hành, học tập phải kết hợp với lao động sản xuất Ch nh phương châm gi o dục vô cùng

b nh d và sâu sắc ấy đã làm cho tư tưởng của ồ Ch innh có sức sống trường tồn và sức mạnh cải tạo vĩ đại

1.2 Quan điểm về học đi đôi với hành của Hồ Chí Minh

ọc l luận , học c c môn học đều phải lấy thực tiễn làm v dụ minh họa, chứng minh cho sự đúng đắn của l luận ồ Ch inh cho rằng: L luận không có thực tiễn là l luận suông, thực tiễn không có l luận dẫn đường th thành thực tiễn mù qu ng [23, tr 496] Tư tưởng đó đã được Người đúc rút từ thực tiễn hoạt động c ch mạng của m nh Quan niệm học đi đôi với hành của

ồ Ch inh được thể hiện trong lời nói và việc làm khi Người bàn đến gi o dục và t chức xây dựng nền gi o dục mới của nước nhà

1.2.1 Quan điểm Hồ Chí Minh về vai trò của học đi đôi với hành

- Giúp cho người học nhận thức đúng đắn thế giới khách quan, có định hướng đúng đắn trong hoạt động thực tiễn:

Trăm hay không bằng tay quen" Người lao động xưa đã từng quan niệm rằng l thuyết hay không bằng thực hành gi i Điều đó cho thấy người xưa đã đề cao vai tr của thực hành Trong khi đó có những kẻ học thức ch biết chữ nghĩa th nh hiền, theo lối học từ chương s o m n c kĩ Ngày nay với đà ph t triển của xã hội, quan niệm l thuyết và thực hành được hiểu kh c hơn ọc và hành lúc nào c ng đi đôi, không thể t ch rời nhau Điều đó c ng

đã được ồ Chủ t ch khẳng đ nh: ọc với hành phải đi đôi ọc mà không hành th vô ch ành mà không học th hành không trôi chảy

oạt động thực tiễn là dạng hoạt động đặc biệt của con người t c động vào thế giới kh ch quan nhằm cải tạo, biến đ i nó phục vụ cho con người, đảm bảo sự tồn tại và ph t triển của xã hội Để hoạt động này có hiệu quả, con người cần phải nhận thức đúng đắn về thế giới quan cùng với những quy luật vận động nội tại của nó, trên cơ sở đó hướng sự vận động đi theo đúng quỹ đạo thúc đẩy xã hội ph t triển L luận khoa học đã trang b đầy đủ những tri thức cần thiết cho con người để thực hiện điều này

- Giúp người học có khả năng dự báo, đưa ra những phương hướng, giải pháp hiệu quả cho hoạt động thực tiễn:

L luận khoa học với việc nghiên cứu, ph t hiện ra xu hướng vận động phát triển của sự vật, hiện tượng không những giúp con người nhận thức được quy luật vận động của thế giới kh ch quan, của xã hội mà c n có khả năng dự

b o, vạch ra những phương hướng, biện ph p để thực hiện việc cải tạo, biến

đ i nó đi theo những mục tiêu đã đ nh nhằm phục v lợi ch cho con người, xã hội V vậy, l luận không ch giúp con người nhận thức được thế giới, mà

c n giúp con người cải tạo thế giới, thực hiện hoạt động thực tiễn một c ch hiệu quả Với nghĩa đó, Chủ t ch ồ Ch inh đã từng nói: L luận như

c i kim ch Nam, nó ch phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế [6, tr 233 ]

Từ mối quan hệ giữa l luận và thực tiễn, ta thấy đối với việc học, x c

đ nh được tầm quan trọng của việc học c ng chưa đủ, ta cần phải hiểu học c i

g và học như thế nào? ọc ở đây không ch bó h p trong phạm vi nhà trường, không phải ch có kiến thức do thầy cô truyền thụ C n có rất nhiều điều hay mới lạ trong cuộc sống mà ta cần phải học tập, sự học rất mênh mông bao la, không có giới hạn, cho nên ta phải học tập không ngừng Ở lứa tu i nào c ng phải học, học ở nhà trường, gia đ nh, xã hội, học thầy, học bạn, học ở mọi nơi mọi chốn, đi một ngày đàng học một sàng khôn

ơn thế, đối với người học cần phải có thức đúng đắn trong việc học, phải có th i độ học tập nghiêm túc, không học qua loa chiếu lệ, vừa học vừa chơi Vào lớp phải chú nghe thầy cô giảng bài, ghi chép bài đầy đủ, về nhà phải vừa học bài c vừa nghiên cứu bài mới, làm bài tập đầy đủ, không học theo kiểu học v t, học l thuyết suông mà phải luôn kết hợp l thuyết với thực hành hải biết vận dụng s ng tạo những kiến thức thầy cô truyền thụ vào bài tập thực hành Có như vậy hiệu quả học tập mới được nâng cao

- Tạo điều kiện cho người học có niềm tin, sức mạnh vật chất trong hoạt động thực tiễn:

Nói về vai tr l luận đối với thực tiễn, c đã ch rõ: V kh của sự phê ph n không thể thay thế được sự phê ph n của vĩ kh , lực lượng vật chất

ch có thể b đ nh đ bằng lực lượng vật chất; nhưng l luận c ng có thể trở thành lực lượng vật chất một khi nó thâm nhập vào quần chúng [14, tr 580] Thực tế, đã x c minh điều đó L luận là dạng hoạt động tinh thần, thuộc h nh

th i thức xã hội, nhưng khi vận dụng vào trong hoạt động thực tiễn, con người hoàn toàn chủ động trong hoạt động của m nh, trên thực tế, tăng thêm sức mạnh vật chất để chiến thắng tất cả những khó khăn trở ngại, đạt được những mục tiêu cơ bản trong c ch mạng Dưới góc độ ch nh tr - xã hội, c nói, điều này c n có một nghĩa rộng lớn hơn Đó là khi nhận thức đúng đắn quy luật vận động của xã hội, quần chúng lao động biết phải đấu tranh với ai,

chống lại thế lực nào, bằng con đường, biện ph p nào th học có yếu c ng trở thành một lực lượng có sức mạnh vô đ ch có thể nhấn ch m mọi thế lực phản động, để giải phóng m nh và mở đường cho xã hội ph t triển Trên nghĩa quan trọng đó, Lênin c ng đã từng khẳng đ nh: Ch có Đảng nào được một l luận tiên phong hướng dẫn th mới có khả năng làm tr n vai tr của một chiến

sĩ tiên phong [7, tr.32 ]

Tư tưởng đúng th hành động mới kh i sai lạc và mới làm tròn nhiệm

vụ cách mạng được ; ọc để tu dưỡng đạo đức cách mạng: Có đạo đức cách mạng thì mới hy sinh tận tuỵ với cách mạng, mới lãnh đạo được quần chúng đưa c ch mạng tới thắng lợi hoàn toàn; ọc để tin tưởng [21, tr.360] Theo Người, học để tin tưởng vào đoàn thể, tin tưởng vào nhân dân, tin tưởng vào tương lai của dân tộc, tin tưởng vào tương lai c ch mạng Trong hoàn cảnh đất nước và thế giới hiện nay, việc hình thành cho thế hệ trẻ niềm tin sâu sắc

và vững chắc vào sự lãnh đạo của Đảng là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng

Theo ồ Ch inh, học đi đôi với hành là phương ph p thể hiện bản chất của nền gi o dục nước ta hương ph p này thể hiện sự thấm nhuần sâu sắc nguyên tắc thống nhất giữa l luận và thực tiễn trong môi trường gi o dục

Nó vừa mang t nh khoa học vừa có gi tr thực tiễn Nó c ng hoàn toàn mới

mẻ so với phương thức đào tạo của nhà trường c , khắc phục sự t ch rời giữa

l luận và thực tiễn, sự xa c ch giữa lao động tr óc và lao động chân tay ết hợp học đi đôi với hành không ch giúp khắc sâu kiến thức được lĩnh hội thậm

ch trên nền tảng kiến thức đã học mà hơn nữa làm cho việc học trở thành thiết thực hơn

ế thừa quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, thực tiễn giữ vai

tr quyết đ nh nhận thức, l luận, trong bài viết: “Thực hành sinh ra hiểu biết,

hiểu biết tiến lên lý luận, lý luận lãnh đạo thực hành” đăng trên b o Nhân

dân, số 17, ngày 19/7/1951, ồ Ch inh phân t ch sâu sắc vai tr của thực tiễn đối với nhận thức, l luận nói chung, đối với hoạt động của c n bộ nói

riêng, mà theo Người tự nhận trong phần dẫn nhập th đây là nói theo c ch Việt Nam cho dễ hiểu

ồ Ch inh đã làm rõ vai tr thực tiễn là cơ sở, nền tảng để kh i qu t thành l luận, là động lực của nhận thức, l luận hi tiến hành hoạt động thực tiễn, con người sẽ có những hiểu biết đầu tiên về sự vật, hiện tượng Có thể ban đầu chúng ta ch thấy hiện tượng, những mối liên hệ bên ngoài sự vật, hiện tượng nhưng ch nh những hiểu biết ban đầu này đóng vai tr là cơ sở, cung cấp tài liệu để tư duy con người đi vào phân t ch, đ nh gi xây dựng nên

c c kh i niệm, ph n đo n, ph n đo n, kết luận và nếu tiếp tục tiến hành hoạt động thực tiễn, dần dần sẽ t ch l y vốn tri thức đầy đủ hơn ồ Ch inh viết: Trong qu tr nh thực hành, ban đầu người ta ch thấy hiện tượng và thấy mối quan hệ bên ngoài của m i việc…Nếu học cứ tiếp tục thực hành, xem xét, ấn tượng và cảm gi c của họ lặp đi, lặp lại nhiều lần, th trong qu tr nh hiểu biết của họ có một sự đột biến, do đó, họ có một kh i niệm h i niệm không phải

là hiện tượng lẻ tẻ, là quan hệ bên ngoài nữa h i niệm là đã nắm được c i bản chất, c i toàn diện, và quan hệ bên trong của mọi việc Cứ như thế mà tiến mãi, dùng c ch xem xét và ph n đo n, th sẽ t m được một kết luận phù hợp với l luận [22, tr 122 - 123]

Nhờ thực hành mà sinh ra hiểu biết, mọi hiểu biết của con người, xét đến cùng đều nảy sinh từ hoạt động thực tiễn Thực tiễn luôn vận động, ph t triển, luôn đặt ra những nhu cầu, nhiệm vụ mới cho nhận thức, đ i h i con người phải tiếp tục đi sâu nghiên cứu, mở rộng vốn hiểu biết của m nh ồ

Ch inh khuyên đối với học sinh, sinh viên nhiệm vụ đầu tiên là học, học tốt

và học gi i, học để thành người hữu ch xây dựng xã hội, kiến thiết đất nước

B c nói: Nhiệm vụ chính của thanh niên là học , đồng thời B c đặt vấn đề rõ ràng để giúp thầy gi o và sinh viên nghiên cứu: hải hiểu rõ học thế nào

ọc cái gì? ọc để làm g ? Tại Đại hội sinh viên lần thứ hai, ngày 7/5/1958, một lần nữa B c nhắc lại và nhấn mạnh: Đối với thanh niên trí thức như các

cháu ở đây thì cần đặt hai câu h i: ọc để làm gì? ọc để phục vụ ai? Đó là hai câu h i cần phải trả lời dứt khoát thì mới có phương hướng B c ch rõ: Dưới chế độ thực dân, phong kiến, mục đ ch đi học là cốt được mảnh bằng để làm ông thông, ông phán, lĩnh lương nhiều, ăn ngon, mặc đ p Thế thôi Số phận dân tộc thế nào, tình hình thế giới biến đ i thế nào, không hay, không biết gì hết ục đ ch giáo dục nô lệ hầu hạ chúng Ngày nay ta đã được độc lập, tự do, thanh niên mới thật là người chủ tương lai của nước nhà uốn xứng đ ng vai trò là người chủ thì phải học tập ọc bây giờ với học dưới chế

độ thực dân, phong kiến khác nhau , ọc tập nâng cao trình độ chính tr , văn

hoá, khoa học kỹ thuật và quân sự và ọc để phụng dự ai? Để phụng sự T quốc, phụng sự nhân dân, làm cho dân giàu, nước mạnh, tức là để làm tròn nhiệm vụ người chủ của nước nhà Bác còn nói: Làm nghề gì c ng phải học và mục đ ch của việc học là để nâng cao năng lực làm cho kinh tế phát triển, chiến đấu thắng lợi, đời sống nhân dân càng no ấm, vui tươi

B c c ng căn dặn, nhắc nhở thanh niên, nhất là những đoàn viên TNCS ồ Ch inh cần ghi nhớ lời di huấn của Lênin: hông học th không thể trở thành người cộng sản , người ta ch có thể trở thành người cộng sản khi biết làm giàu tr óc của m nh bằng sự hiểu biết tất cả những kho tàng tri thức mà nhân loại đã tạo ra Tuy nhiên, hiện nay vẫn c n một

bộ phận không nh thanh niên sinh viên chưa chăm ch học tập, c n hiện tượng chạy điểm, chạy bằng; một số thanh niên sinh viên mắc vào tệ nạn xã hội, vi phạm ph p luật

B c dạy học phải đi đôi với hành B c ch rõ tầm quan trọng của thực hành ành c ng ch nh là một nửa của học B c nói: Ch biết lý luận (lý thuyết) mà không biết thực hành thì c ng là trí thức có một nửa Vì vậy cho nên các cháu trong lúc học về lý luận thì c ng phải kết hợp với thực hành ,

l luận phải gắn liền với thực tế B c c ng đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết để xây dựng chủ nghĩa xã hội: Cần có lao động, lao động trí óc và lao

động chân tay Và cần lao động trí óc kiêm lao động chân tay, nghĩa là lao động chân tay c ng phải có văn hoá, mà người lao động trí óc c ng phải làm được lao động chân tay Nếu lao động trí óc không làm được lao động chân tay và lao động chân tay không có trí óc thì đó là người lao động bán thân bất toại… B c nhắc nhở c c nhà trường không nên đào tạo ra những con người thuộc sách làu làu…

1.2.2 Nội dung quan điểm Hồ Chí Minh về học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn

Hồ Chí Minh luôn luôn nhắc nhở chúng ta phải dè chừng cái bệnh lý luận suông Người nói: Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa c - Lênin Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng Lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông [ 23, tr 496] Hồ Chí Minh có nhiều cách diễn đạt khác nhau:

L luận đi đôi với thực tiễn ; L luận kết hợp với thực hành ; L luận và thực hành phải luôn luôn đi đôi với nhau ; L luận phải liên hệ với thực

tế …nhưng dù nói đi đôi , gắn liền , kết hợp th điều cốt lõi nhất mà Hồ Chí Minh muốn nhấn mạnh là: Thống nhất lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa c – Lênin [ 37, tr.106 - 107]

Về mối quan hệ giữa giáo dục với nhu cầu của thực tiễn phát triển của đất nước, trong thư gửi Hội ngh giáo dục toàn quốc th ng 3 năm 1955, Người nhận đ nh: ột thiếu sót trong công tác giáo dục là ít kết hợp chủ trương và chính sách của Bộ với tình hình cụ thể và kinh nghiệm quý báu của c c đ a phương [ 22, tr.501] Điều này vô hình chung, chính sách của các cấp quản

lý về cơ bản không phù hợp với thực tiễn của đất nước c ng như năng lực, khả năng chủ động và tự ch u trách nhiệm của c c Nhà trường trước yêu cầu của thực tiễn

Về vai trò của việc trang b kiến thức lý luận, Người nói: l luận như cái kim ch nam, nó ch phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế

Không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi [20, tr.233] Còn thực tế

là g ? Người nói: thực tế là các vấn đề mình phải giải quyết, là mâu thuẫn của sự vật Thực tiễn còn là mục đ ch của nhận thức, lý luận Mọi tri thức, hiểu biết của con người đều nảy sinh từ thực tiễn, và ch có nghĩa thực sự khi được vận dụng vào thực tiễn, nhằm ch đạo thực tiễn Hồ Chí Minh cho rằng: iểu biết do thực hành mà ra Hiểu biết lại trải qua thực hành mà thành

lý luận Lý luận ấy dùng vào thực hành Sự tiến tới của hiểu biết chẳng những

ở ch từ cảm giác tiến đến lý luận, mà cốt lõi nhất là từ lý luận tiến đến thực hành cách mạng Đã nắm được quy luật thế giới thì phải dùng nó vào thực hành cải tạo thế giới… [22, tr.127]

Lý luận là c i để áp dụng thực tế, để giải quyết những mâu thuẫn trong cuộc sống hằng ngày, l luận đúng đắn sẽ giúp cho thực tiễn sinh động ít sai lầm, góp phần cải tạo hiện thực tốt hơn ém l luận, khinh lý luận không ch dẫn tới bệnh kinh nghiệm mà còn dẫn tới bệnh gi o điều, bởi do kém lý luận nên không hiểu thực chất của lý luận, ch thuộc câu, chữ lý luận mà không hiểu được bản chất những vấn đề thực tiễn mới nảy sinh Điều này dẫn tới việc không vận dụng được lý luận để giải quyết những vấn đề thực tiễn mới nảy sinh Thậm chí, nếu vận dụng được th c ng không sát thực tế, không phù hợp với thực tiễn

Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở rằng, có lý luận rồi thì phải kết hợp chặt chẽ với kinh nghiệm thực tiễn, liên hệ với thực tiễn, nếu không lại mắc phải bệnh lý luận suông, tức bệnh gi o điều Người học lý luận mà không đem p dụng vào thực tế th kh c nào một c i h m đựng s ch , xem s ch nhiều để

mà l e, để làm ra ta đây, thế không phải là biết lý luận [20, tr.234]; l luận

c ng như c i tên (hoặc viên đạn) Thực hành c ng như c i đ ch để bắn Có tên

mà không bắn, hoặc bắn lung tung như không có tên [20, tr.235]

Trong bài phát biểu với sinh viên trường đại học sư phạm Hà Nội, Người dạy: ọc phải suy nghĩ, học phải liên hệ với thực tế, phải có thí

nghiệm và thực hành Học với hành phải kết hợp với nhau [ 30, tr.402] Cho nên Người thường nhấn mạnh: ọc cốt để mà làm, học mà không làm được, học mấy c ng vô ch [20, tr.343] Ở đây ta thấy tầm quan trọng của việc học

lý thuyết cần gắn chặt chẽ với thực hành, ch khi thực hành những kiến thức

đã học mới ch ra được cần học lý thuyết nào tiếp theo để hành ngày càng tốt hơn …công việc gì bất kỳ thành công hoặc thất bại, chúng ta cần phải nghiên cứu cội rễ, phân tách thật rõ ràng rồi kết luận Kết luận đó sẽ là cái chìa khóa phát triển công việc… [20, tr 283] Người còn nhấn mạnh …cần phải nghiên cứu kinh nghiệm c để giúp cho thực hành mới, lại đem thực hành mới để phát triển, đúc rút kinh nghiệm để b sung, hoàn thiện, phát triển

lý luận Làm được như vậy c ng có nghĩa là làm cho l luận cần được b sung bằng những kết luận mới rút ra từ trong thực tiễn sinh động [26, tr 95] Đồng thời, thực tiễn mới sẽ được ch đạo, soi đường, dẫn dắt bởi lý luận mới

Trong di sản tư tưởng Hồ Chí Minh, có tới 98 lần nhắc tới học đi đôi với hành , học kết hợp với hành , học hành ; 733 lần Người nhắc đến gi o dục ; 191 lần nhắc đến đào tạo ; trên 251 lần nhắc đến trường học ; gần

240 lần nhắc đến đại học ; hơn 140 lần nhắc đến gi o sư , tiến sĩ ;157 lần nhắc đến thầy gi o , cô gi o , gi o viên ; khoảng 180 lần nhắc đến sinh viên và 316 lần nhắc đến học sinh ; có đến 2787 lần nhắc tới học và trên

700 lần nhắc tới học tập Ngay trong bức thư nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng h a, Người đã viết: Non sông Việt Nam có trở nên tươi đ p hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với c c cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của c c em [19, tr.35]

Tính tích cực của việc học thể hiện ở ch học không ch để hiểu biết, không dừng lại ở hiểu biết mà thông qua học tập m i người trang b cho mình kiến thức, kỹ năng cần thiết h nh thành nhân c ch, năng lực phù hợp với yêu cầu của hoạt động thực tiễn Học là quyền lợi, là trách nhiệm của m i người

dân, Bác viết: ọc trước hết là quyền lợi và b n phận của m i người dân Việt Nam Người dạy rằng: uốn giữ vững nền độc lập, Muốn làm cho dân mạnh nước giàu, Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, b n phận của mình, phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà, và trước hết phải biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ [19, tr.40]

Vì vậy, học bao giờ c ng gắn với những nhu cầu, mục đ ch cụ thể nhằm cải tạo mình, cải tạo tư tưởng của mình, cải tạo con em và giúp vào cải tạo xã hội [27, tr.266] Từ nhu cầu, mục đ ch của việc học đã vạch ra cho m i người phương hướng, nội dung, th i độ, phương ph p học tập Khi nói về sự cần thiết phải học tập của thanh niên, Người khẳng đ nh: uốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì nhất đ nh phải có học thức Cần phải học văn hóa, ch nh

tr , kỹ thuật Cần phải học lý luận Mác - Lênin kết hợp với đấu tranh và công tác hàng 46 ngày Cần phải học kinh nghiệm tốt của c c đoàn thanh niên bạn Học đi đôi với hành [13, tr.90] Trong bút tích về động cơ học tập khi Người

về thăm trường Nguyễn Ái Quốc Trung ương: ọc để làm việc, làm người, làm cán bộ Học để phụng sự Đoàn thể, giai cấp và nhân dân, T quốc và nhân loại [6, tr.9], ục đ ch học là để làm kinh tế, chính tr , văn hóa đều tiến bộ, các dân tộc đều đoàn kết với nhau… Để xây dựng chủ nghĩa xã hội [28, tr.270] Theo Người việc học toàn diện, học ở trường, học ở sách vở, học lẫn nhau và học trong nhân dân, học trong việc làm hàng ngày, trong việc lớn

c ng như trong việc nh Song hiện nay, trước sự phát triển như v bão của khoa học công nghệ, của mạng xã hội…một thực trạng đ ng lo ngại trong một

bộ phận học sinh, sinh viên mờ nhạt về l tưởng, chạy theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp, có những em b suy thoái về đạo đức, học không vì trách nhiệm đối với bản thân, gia đ nh và của đất nước Khi

đề cập đến mục đ ch của học, Người cho rằng: ọc để sửa chữa tư tưởng: ăng h i theo c ch mạng điều đó rất hay Nhưng tư tưởng chưa thật đúng là

tư tưởng cách mạng, vì thế cần phải học tập để sửa chữa cho đúng Tư tưởng

đúng th hành động mới kh i sai lạc và mới làm tròn nhiệm vụ cách mạng được ; ọc để tu dưỡng đạo đức cách mạng: Có đạo đức cách mạng thì mới

hy sinh tận tuỵ với cách mạng, mới lãnh đạo được quần chúng đưa c ch mạng tới thắng lợi hoàn toàn; ọc để tin tưởng [21, tr.360] Theo Người, học để tin tưởng vào đoàn thể, tin tưởng vào nhân dân, tin tưởng vào tương lai của dân tộc, tin tưởng vào tương lai c ch mạng Trong hoàn cảnh đất nước và thế giới hiện nay, việc hình thành cho thế hệ trẻ niềm tin sâu sắc và vững chắc vào sự lãnh đạo của Đảng là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng

Trước yêu cầu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế lời căn dặn đó của Người đặc biệt có nghĩa sâu sắc Việc học tập ở m i người không ch là phạm vi cá nhân của từng người mà nó c n có nghĩa cách mạng Nó trở thành nghĩa vụ xã hội, nghĩa vụ đạo đức của từng người

Sự tồn vong của dân tộc, của đất nước phụ thuộc vào học tập của từng người với động cơ học tập nhất đ nh để cải tạo mình, cải tạo xã hội

Học là quyền lợi, là trách nhiệm của m i người dân, Bác viết: ọc trước hết là quyền lợi và b n phận của m i người dân Việt Nam Người dạy rằng: uốn giữ vững nền độc lập, Muốn làm cho dân mạnh nước giàu, Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, b n phận của mình, phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà, và trước hết phải biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ [19, tr.40] Vì vậy, học bao giờ c ng gắn với những nhu cầu, mục đ ch cụ thể nhằm cải tạo mình, cải tạo tư tưởng của mình, cải tạo con em và giúp vào cải tạo xã hội [27, tr.266] Từ nhu cầu, mục đ ch của việc học đã vạch ra cho m i người phương hướng, nội dung, thái

độ, phương ph p học tập Khi nói về sự cần thiết phải học tập của thanh niên, Người khẳng đ nh: uốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì nhất đ nh phải có học thức Cần phải học văn hóa, ch nh tr , kỹ thuật Cần phải học lý luận Mác - Lênin kết hợp với đấu tranh và công tác hàng ngày Cần phải học kinh nghiệm tốt của c c đoàn thanh niên bạn Học đi đôi với hành [28, tr.90] Trong bút

tích về động cơ học tập khi Người về thăm trường Nguyễn Ái Quốc Trung ương: ọc để làm việc, làm người, làm cán bộ Học để phụng sự Đoàn thể, giai cấp và nhân dân, T quốc và nhân loại [21, tr.9], mục đ ch học là để làm kinh tế, chính tr , văn hóa đều tiến bộ, các dân tộc đều đoàn kết với nhau…

Để xây dựng chủ nghĩa xã hội Theo Người việc học toàn diện, học ở trường, học ở sách vở, học lẫn nhau và học trong nhân dân, học trong việc làm hàng ngày, trong việc lớn c ng như trong việc nh

Với mục đ ch học tập như vậy, Người đã ch ra nội dung học tập phải toàn diện Người viết: Nếu không học tập văn ho , không có tr nh độ văn hoá thì không học tập được kỹ thuật, không học tập được kỹ thuật thì không theo k p được nhu cầu kinh tế nước nhà; nhưng phải chú ý học tập chính tr vì nếu ch học văn ho , kỹ thuật mà không có chính tr th như người nhắm mắt

mà đi [25, tr.384] Trong giáo dục không phải có tri thức ph thông mà phải

có đạo đức cách mạng Có tài phải có đức Song nội dung phải thiết thực, chu

đ o, phải phù hợp tr nh độ và nhu cầu, điều kiện và thời gian của người học

Vì vậy, chúng ta phải gắng học, đồng thời học thì phải hành [20, tr.275]

ành trong việc tu dưỡng đạo đức như ở nhà nghe lời bố m , đi học

th siêng năng, đối với thầy với bạn phải yêu k nh ành trong việc giữ gìn

vệ sinh, bảo vệ và tăng cường sức kh e ành trong lao động sản xuất như giúp đỡ gia đ nh cải tiến công cụ sản xuất, chăn nuôi gia súc, gia cầm, còn khi

xa nhà đi học cần thiết tham gia vào quá trình sản xuất vật chất nhằm hoàn thiện các kỹ năng cần thiết, ngoài ra giúp đỡ người dân thu hoạch mùa màng, tăng gia sản xuất

ành trong công việc của sinh viên hiện nay ch nh là đi làm thêm ở mọi công việc miễn là phù hợp với sức kh e, thời gian, điều kiện và pháp luật không cấm, đây là việc làm cần thiết vì một mặt h trợ cuộc sống của bản thân và đồng thời là thực tiễn quan trọng tạo động lực thúc đẩy quá trình học tập trên giảng đường của sinh viên hiệu quả hơn, do vậy hành ch nh là giúp

sinh viên biết học cái gì phù hợp với đ i h i của thực tiễn, trên cơ sở đó tự trau dồi tri thức phù hợp với khả năng và thực tiễn xã hội

ành trong công t c xã hội như trồng cây, bảo vệ cây xanh, giúp đỡ gia đ nh thương binh liệt sỹ… ành cao nhất là hoạt động cách mạng, có tác dụng cải tạo tự nhiên, cải tạo xã hội thông qua đó mà cải tạo m nh ành có nghĩa xã hội, nghĩa c ch mạng rất lớn, có tác dụng hình thành cho con người tư tưởng cao cả, tình cảm và hành vi đ p đẽ, để góp phần vào sự nghiệp

vĩ đại của tập thể, cộng đồng dân tộc Như vậy, theo Người hành không ch hiểu như vận dụng tri thức đã học, mà còn tạo ra nguồn tri thức, là biện pháp rèn luyện con người toàn diện, và khi kết luận đã được rút ra thành chân lý thì quyết tâm hiện thực hóa những điều đã học

Qua đây, có thể nhận thấy nội dung khái niệm học và hành trong

tư tưởng của Hồ Chí Minh có mối quan hệ biện chứng với nhau Mối quan hệ

ấy được Người t ng kết thành chân lý khoa học sâu sắc: Thực hành sinh ra hiểu biết, hiểu biết tiến lên lý luận, lý luận lãnh đạo thực hành [22, tr.120] Theo Người ch có thực hành mới là mực thước đúng nhất cho sự hiểu biết của con người về thế giới Ch do quá trình thực hành (quá trình sản xuất vật chất, giai cấp đấu tranh, khoa học thực nghiệm), người ta mới đạt được kết quả đã dự t nh trong tư tưởng, và lúc đó sự hiểu biết mới được chứng thực Muốn như thế, tư tưởng nhất đ nh phải hợp với quy luật khách quan Không hợp thì trong lúc thực hành sẽ b thất bại Trải qua thất bại, người ta học được kinh nghiệm, để sửa đ i tư tưởng cho hợp quy luật khách quan, rồi đ i thất bại ra thành công Quá trình dạy và học, người dạy không chắc người học sẽ hiểu được hết hoặc hiểu chưa đến nơi và nếu người học được hướng dẫn thêm, được thực hành một cách chi tiết cụ thể thì chắc chắn người học sẽ hiểu được bản chất lý thuyết mà người dạy mang lại

Chủ nghĩa duy vật biện chứng đã đặt thực hành lên trên hết: Sự hiểu biết không thể rời thực hành, về vấn đề này V.I Lênin nói rằng: "Thực hành

cao hơn sự hiểu biết (lý luận), v nó đã có t nh chất ph biến, lại có tính chất thực tế cụ thể" Nói như vậy có nghĩa muốn nhấn mạnh thực hành là nền tảng của lý luận và lý luận lại phụng sự thực hành Ch có thực hành mới là tiêu chuẩn của sự thật Như chúng ta biết, mọi hiểu biết của con người, đều do kinh nghiệm trực tiếp hoặc kinh nghiệm gián tiếp mà có Nếu những hiểu biết, những kinh nghiệm ấy hợp với điều kiện kh ch quan th nó đúng và có thể tin Nếu không, thì không thể tin Vì vậy, sự hiểu biết của m i người có hai bộ phận: kinh nghiệm trực tiếp và kinh nghiệm gián tiếp Kinh nghiệm gián tiếp của ta tức là kinh nghiệm trực tiếp của người khác

Không thực hành thì nhất đ nh không thể hiểu biết Đây là một trong những luận điểm quan trọng đ nh hướng cho việc gắn học đi đôi với hành của giáo dục nước ta nói chung và giáo dục trong một số trường kỹ thuật nói riêng Bên cạnh đó V.I Lênin c ng đặc biệt nhấn mạnh tới vai trò của hiểu biết , ông cho rằng hiểu biết phải có sự tiến hóa sâu sắc

từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn , điều này thể hiện rõ, nếu ch hiểu biết ở giai đoạn cảm giác thôi th không đủ Do vậy, muốn hiểu biết toàn bộ một sự vật, hiểu biết bản chất và quy luật nội bộ của nó, thì phải suy xét kỹ lưỡng, gom góp những cảm giác phong phú lại, rồi chọn lọc cái nào thật, cái nào giả, cái nào đúng, c i nào sai, từ ngoài đến trong, để tạo thành một hệ thống khái niệm lý luận Đó là hiểu biết do thực hành mà có và được cải tạo trong thực hành Hiểu biết ấy sâu sắc hơn, đúng hơn, phản ánh sự vật một cách hoàn toàn hơn

Như vậy, để có qu tr nh học tập diễn ra theo nguyên tắc học đi đôi với hành có hiệu quả, đối với người học cần phải có th i độ và phương ph p học tập đúng Trong cuốn s Giải thưởng B c ồ là loại s dành riêng để thưởng cho gi o viên và học sinh có thành t ch xuất sắc trong học tập năm học 1964 - 1965 có ghi:

Yêu T quốc, yêu đồng bào

ọc tập tốt, lao động tốt Đoàn kết tốt, kỷ luật tốt Giữ g n vệ sinh thật tốt, hiêm tốn, thật thà, d ng cảm

Từ đó, chúng ta có thể suy rộng ra đối với việc học đi đôi với hành :

- hiêm tốn, thật thà học tập; kiêu ngạo, tự phụ, tự mãn là kẻ thù số một của học tập

- hải tự nguyện, tự gi c xem công t c học tập là nhiệm vụ, phải hoàn thành cho được, do đó mà t ch cực, tự gi c hoàn thành kế hoạch học tập, nêu cao tinh thần ch u khó, cố gắng, không lùi bước bất kỳ khó khăn nào trong học tập

- hải nêu cao t c phong độc lập suy nghĩ và tự do tư tưởng hải có tinh thần phê ph n, không tin một c ch mù qu ng

- hải bảo vệ chân l , phải có nguyên tắc, không được ba phải, điều h a

- hải đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau học tập, mạnh dạn phê b nh, thật thà

tự phê b nh

- Lấy tự học làm cốt Có thảo luận và ch đạo giúp vào

- hải học tập thường xuyên, học tập liên tục, học tập suốt đời

Theo Người chúng ta phải học tập và hoạt động c ch mạng suốt đời

C n sống th c n phải học, c n phải hoạt động c ch mạng ọc h i là một việc phải tiếp tục suốt đời Suốt đời phải gắn liền l luận với công t c thực tế hông ai có thể tự cho m nh đã biết đủ rồi, biết hết rồi Thế giới ngày ngày

đ i mới, nhân dân ta ngày càng tiến bộ, cho nên chúng ta phải tiếp tục học và hành để tiến bộ k p nhân dân [25, tr.377]

1.2.3 Quan điểm Hồ Chí Minh về phương pháp thực hiện học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn

Theo quan điểm Hồ Ch inh, phương ph p thực hiện nguyên tắc học

đi đôi với hành là: x c đ nh rõ mục đ ch của việc học tập, tự giác trong học

tập và học mọi lúc mọi nơi, kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đ nh và

xã hội trong giáo dục, phát huy vai trò của người thầy trong giáo dục

- Xác định rõ mục đích của việc học tập, tự giác trong học tập:

Ngay từ tiên đề triết lý giáo dục đã đặt ra: sự hình thành nhân cách, tri thức của con người do giáo dục mà ra Điều này đồng nghĩa với quan điểm giáo dục phải toàn diện: đức, trí, thể, mỹ… cho con người Chính giáo dục đã đào tạo ra con người đ p ứng với nhu cầu thực tiễn xã hội Với một tầm nhìn thời đại và tư duy toàn cầu, Chủ t ch Hồ Ch inh đã ch ra những mục tiêu của giáo dục là Đào tạo các em nên những người công dân hữu ch cho nước Việt Nam, phát triển toàn diện con người, thúc đẩy hoàn toàn những năng lực sẵn có của c c em ọc để làm việc, làm người, làm cán bộ ọc để phụng

sự đoàn thể, giai cấp và nhân dân, T quốc và nhân loại ọc để sửa chữa tư tưởng ọc để tu công đạo đức cách mạng ọc để tin tưởng

Hồ Chí Minh ý thức rất rõ học tập là hoạt động đ i h i phải nhận thức

rõ ràng tính mục đ ch Cho nên Người luôn luôn chú trọng giải thích tại sao phải học, học để làm gì cho m i tầng lớp nhân dân thông suốt mà hăng h i đi học ọc để sửa chữa tư tưởng ọc để tu dưỡng đạo đức cách mạng

ọc để tin tưởng [ 21, tr.360],… Năm 1946, dân tộc ta mới giải phóng được một năm, mọi công việc vẫn còn bộn bề, khó khăn vẫn còn chồng chất với một Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa còn non yếu, trước tình cảnh ấy,

Hồ Ch inh đặt vấn đề: uốn giữ vững nền độc lập, muốn làm cho dân mạnh nước giàu, mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, b n phận của mình, phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà, và trước hết phải biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ [19, tr.40] Trong bài ọc tập không m i, cải tiến không ngừng đăng trên số 2187 của Báo Nhân dân ngày 14/3/1960, Hồ Chí Minh viết: Chúng ta là những người lao động làm chủ nước nhà Muốn làm chủ được tốt, phải có năng lực làm chủ Chúng ta học tập ch nh là để có năng lực làm chủ, có đủ năng lực t chức

cuộc sống mới – trước hết là t chức nền sản xuất mới Bởi vậy, ý thức làm chủ không phải ch t rõ ở tinh thần hăng h i lao động mà còn phải t rõ ở tinh thần say mê học tập để không ngừng nâng cao năng lực làm chủ của

m nh [27, tr.27]

Người quan niệm: ọc để làm việc, làm người, làm cán bộ Học để phụng sự Đoàn thể, giai cấp và nhân dân, T quốc và nhân loại [21, tr.9] Trong bu i nói chuyện tại Đại hội sinh viên Việt Nam lần thứ hai (7/5/1958), Người nhắc nhở sinh viên phải x c đ nh rõ mục đ ch của việc học tập là ọc

để làm gì? Học để phụng sự ai? Và người coi đó như là phương châm hành động, bản lĩnh ch nh tr của đội ng tr thức Việt Nam mới Trong thư gửi các cháu học sinh trường sư phạm miền núi Trung ương nhân d p khai giảng, Người lại tiếp tục nhắc nhở nhiệm vụ của c c ch u là thi đua học tập để sau này góp phần mở mang quê hương của mình và việc xây dựng nước Việt Nam yêu quý của chúng ta [24, tr.375]

Chủ t ch ồ Ch inh rất coi trọng phương ph p gi o dục Người nhấn mạnh, muốn học tập có kết quả tốt th phải có phương ph p gi o dục đúng đắn Ngay từ những ngày c n dạy học ở Trường Dục Thanh, thầy gi o Nguyễn Tất Thành đã p dụng phương ph p gi o dục ọc phải suy nghĩ, học phải liên hệ với thực tế, phải có th nghiệm và thực hành ọc với hành phải kết hợp với nhau Theo Chủ t ch ồ Ch inh, nội dung gi o dục phải gắn với thực tiễn Việt Nam, học đi đôi với hành, l luận phải liên hệ với thực tế, học tập phải kết hợp với lao động sản xuất Gi o dục phải kết hợp cả ba khâu gia đ nh, nhà trường và xã hội Xem nh bất kỳ khâu nào c ng đều hạn chế đến kết quả của gi o dục, hơn nữa có thể đưa đến những hậu quả khó lường

Trong cuộc đời và sự nghiệp của B c, Người bôn ba năm châu, bốn biển, đến đâu c ng học tập ngôn ngữ, văn hóa, c ch làm b o, làm c ch mạng, học suốt đời… ục tiêu của Người là học để làm c ch mạng Nhờ đó, Người trở thành nhà văn hóa lớn của thế giới, với kiến thức uyên thâm của nhà hiền

triết, nhà c ch mạng l i lạc Tấm gương học tập của Người hơn cả một học thuyết về gi o dục Qu tr nh tự học của Người để t ng kết thực tiễn thành l luận Đem l luận ứng dụng vào thực tiễn Đó ch nh là phương ph p gi o dục hiện đại trong thời kỳ hội nhập quốc tế

Việc học tập, r n luyện tu dưỡng để nâng cao tr nh độ chuyên môn và đạo đức của bản thân góp phần vào công cuộc xây dựng đất nước và phục vụ nhân dân, đây là công việc phải tiến hành thường xuyên, liên tục suốt cả cuộc đời Người thấu hiểu một thực tế của đất nước, tr nh độ khoa học kỹ thuật c n thấp kém, lề lối sản xuất c n hạn chế chưa được cải tiến, nhiều phong tục tập

qu n c n lạc hậu, văn hóa chưa ph t triển V vậy, việc học tập để nâng cao

tr nh độ, tiếp thu thành tựu khoa học của nhân loại, góp phần đưa đất nước

s nh vai với c c nước ph t triển trên thế giới là việc làm vô cùng cần thiết và quan trọng Người nhấn mạnh: uốn biết th phải thi đua học; ọc không bao giờ cùng; ọc mãi để tiến bộ mãi; càng tiến bộ càng thấy cần phải học thêm [21, tr.61]

- Tự giác trong học tập và học mọi lúc mọi nơi:

Ngạn ngữ Châu Á có câu nói rất nghĩa: Càng học càng thấy m nh dốt Có nghĩa là sự học th vô cùng, xã hội luôn tiến lên, khoa học công nghệ luôn ph t triển không ngừng, mà đời người th có hạn V thế, có thể v điều chúng ta biết ch là một giọt nước, điều chúng ta không biết mênh mông như đại dương, nên phải học cả đời không biết mệt, càng học càng thấy m nh chưa học, và thấy m nh chưa học th phải học cả đời

''Học, học nữa, học mãi tiếp thu những tư tưởng đó của Lênin, Hồ Chí inh đã coi việc học là quyển sách không có trang cuối cùng Người c ng nhấn mạnh, học ở đây là phải gắn với thực tế; lý luận phải gắn với thực tiễn, đem việc học những gì học được trong sách vở để hành trong xã hội Hồ Chí inh đã có những lời bàn sâu sắc về cái học đ ch thực, cái học hữu dụng và khái niệm về tri thức hoàn toàn Người đề cao và coi trọng yếu tố tri và

hành Người viết:.''Một người học xong đại học có thể gọi là tri thức Song,

y không biết cày ruộng, không biết làm công, không biết đ nh giặc, không biết làm nhiều việc khác Nói tóm lại: công việc thực tế y không biết làm gì

cả Thế là y ch có tri thức một nửa Tri thức của y là tri thức học s ch chưa phải là tri thức hoàn toàn Y muốn thành người tri thức hoàn toàn thì phải đem tri thức đó p dụng vào thực tế"

hương châm của Người là cần phải nhận thức và tự giáo dục không ngừng [19, tr.28], là học không bao giờ là đủ, còn sống còn phải học và phải

có tinh thần say mê học tập, ngh lực, quyết tâm và phương ph p đúng để học tập có kết quả Đó c ng là th i độ cầu học, cầu tiến bộ, là ý thức chủ động và tinh thần lao động để tạo ra những điều kiện cần thiết cho việc học suốt đời

Đó c n là cơ sở để làm giàu tri thức của m i người, biến tri thức thành niềm tin và hành động cụ thể trong cuộc sống

Trong bài Nói về công tác huấn luyện và học tập th ng 5 năm 1950, cùng với việc đặt câu h i ọc để làm g ? Người nêu tiếp một vấn đề quan trọng ọc ở đâu? Và Người trả lời: ọc ở trường, học ở sách vở, học lẫn nhau và học nhân dân, không học nhân dân là một thiếu sót rất lớn [21, tr.50] Như vậy, tự học còn thể hiện ở việc học lẫn nhau, học người khác chứ không riêng gì ch học ở sách vở, trường lớp Người học cần có th i độ khiêm tốn học h i quần chúng, học h i những người xung quanh, học những mặt chưa tốt, những kinh nghiệm hay của họ, thậm chí từ những mặt chưa tốt của người khác mà rút ra kinh nghiệm riêng cho bản thân Người c n căn dặn: Ngoài c ch học ở trường, ở lớp, học trên s ch, b o,…có một cách học rất tốt

ai c ng có thể tham gia hàng ngày Đó là c ch học tập ngay trong sản xuất, học tập những người, những t , những đơn v tiên tiến… hông những thế mà còn phải tìm học những cái hay mà m i người lao động trung bình hoặc chậm tiến đều có thể có… [24, tr.528]

Trong học hành c ng phải kết hợp với vui chơi mới đem lại hiệu quả cao, Hồ Chí Minh khẳng đ nh: Trong vui chơi c ng có gi o dục Cần có

những thứ vui chơi văn hóa, thể dục có tính chất tập thể và quần chúng [24,

tr 266] Người luôn yêu cầu phải kết hợp giữa học và chơi, chơi và học, bởi giải trí sẽ làm cho đầu óc bớt căng thẳng sau những giờ học tập mệt m i, nâng cao hiệu quả của việc học Ch nh điều này trong tư tưởng Hồ Ch inh đã khiến cho những công dân mới mà Người xây dựng không hề mang tính chất

m y móc , mọt s ch mà luôn biết gắn lý luận với thực tiễn, kết hợp hài hòa giữa học và vui chơi, giải trí tích cực [5, tr.19 – 20]

C n đối với học sinh ''học đi đôi với hành" nghĩa là: khi ở nhà phải thương yêu cha m giúp đỡ cha m về công việc, giúp đỡ về tinh thần (học được điều g t nh h nh trong nước và thế giới thì nói lại cho cha m nghe) Ở trường thì phải đoàn kết giúp đỡ anh ch em thi đua học tập Phải đoàn kết giữa thầy và trò làm cho trường mình luôn luôn tiến bộ xã hội: các cháu có thể giúp được gì nhiều việc có ích Thí dụ tuyên truyền vệ sinh, giúp đỡ các

em nhi đồng, xung phong dạy bình dân học vụ Hồ Chí Minh khuyên thế hệ trẻ phải biết kết hợp lao động tr óc và lao động chân tay, Người dạy: Lao động chân tay c ng phải có văn hóa, mà người lao động tr óc c ng phải làm được lao động chân tay và lao động chân tay không có tr óc th đó là người lao động bán thân bất toại Với Hồ Chí Minh, học và hoạt động cách mạng phải thực hiện suốt đời Người luôn luôn căn dặn: ''Còn sống thì còn phải học, còn phải hoạt động cách mạng'' Đó là t nh nhất quán của việc thực hiện triệt

để nguyên tắc kết hợp lý luận với thực tiễn của Hồ Chí Minh

Người nói trong bài Diễn văn khai mạc lớp học lý luận khóa I trường Nguyễn Ái Quốc: phải tự nguyện, tự giác, xem công tác học tập c ng là một nhiệm vụ mà người cán bộ cách mạng phải hoàn thành cho được, do đó mà tích cực, tự động hoàn thành kế hoạch học tập, nêu cao tinh thần ch u khó, cố gắng, không lùi bước trước bất kỳ khó khăn nào trong việc học tập Khi chiếm lĩnh được kiến thức, người học sẽ hành một cách dễ dàng, biết vận dụng và vận dụng một cách sáng tạo trong bất kỳ hoàn cảnh nào

Người cho rằng ọc h i là một việc phải tiếp tục suốt đời , bởi lẽ

T nh h nh thế giới và trong nước luôn luôn biến đ i, công việc của chúng

ta nhiều và mới, kĩ thuật của thế giới ngày càng tiến bộ, nhưng sự hiểu biết của chúng ta có hạn Muốn tiến bộ k p sự biến đ i vô cùng tận, thì chúng ta phải nghiên cứu, học tập [24, tr.627] và Nếu không ch u khó học thì không tiến bộ được không ch u học thì lạc hậu, mà lạc hậu là b đào thải,

tự m nh đào thải m nh [27, tr.333]; hi trở về làm việc, cần phải áp dụng những điều đã học cộng với kinh nghiệm của mình vào công việc thực tế một cách khôn khéo, mềm dẻo, phù hợp với hoàn cảnh chứ không nên máy móc [22, tr.179-181]

Đối với m i người Ngoài c ch học ở trường, ở lớp, học trên sách, báo, có một cách học rất tốt ai c ng có thể tham gia hằng ngày Đó là học tập ngay trong sản xuất, học tập những người, những t , những đơn v tiên tiến [27, tr 527-528], c c em sẽ phải vừa làm vừa học, nghiên cứu không những trong sách vở mà ngay trong những công tác của m nh [19, tr.38] Đối với cán bộ, đảng viên, Người ch dẫn: ọc tập làm cho m i đảng viên nâng cao quyết tâm phấn đấu suốt đời cho l tưởng cộng sản, biến quyết tâm đó thành hành động thực tế trong lao động sản xuất, trong chiến đấu và đời sống hằng ngày và phương châm, phương ph p học tập là lí luận liên hệ với thực

tế Học xong, về xí nghiệp, về hợp tác xã, về cơ quan… phải biến những điều

đã học thành hành động cách mạng thực tế Học phải đi đôi với hành, chứ không phải học để nói suông [30, tr.112]

Dạy và học là sự tương t c hai chiều: dạy - học và học - dạy chứ không phải là một quá trình truyền đạt - tiếp thu tri thức một cách thụ động, một chiều Người nói: đi học thì phải có mở lòng, tức phải biết học để làm gì, học như thế nào… trong khi c c cô, c c chú nghiên cứu tài liệu, không phải học thuộc lòng Dù có thuộc từ đầu chí cuối mà không biết cách áp dụng vào thực

tế thì thuộc c ng vô ch, đó là gi o điều [22, tr.492-495], dạy dần dần từ ít

đến nhiều, từ dễ đến khó, từ thấp đến cao, dạy một cách thiết thực Khi học tập nghiên cứu, phải xem xét toàn diện, xem quá khứ, nhất là xem hiện tại để hiểu biết và suy đo n tương lai, như thế mới nhận đ nh tình hình, mới nhận xét sự việc xảy ra được đúng đắn Đặc biệt, Người khẳng đ nh, trong học tập, phải lấy tự học làm cốt chủ động, sáng tạo, nêu cao tác phong độc lập suy nghĩ và tự do tư tưởng, không tin một cách mù quáng từng câu, từng chữ trong sách Khi có vấn đề chưa thông suốt, chưa hiểu rõ thì phải đề ra và thảo luận cho vỡ lẽ, phải đặt câu h i v sao và phải suy nghĩ kĩ xem có hợp với thực tế không

- Kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình và xã hội trong giáo dục:

Dạy và học là sự tương t c hai chiều: dạy - học và học - dạy chứ không phải là một quá trình truyền đạt - tiếp thu tri thức một cách thụ động, một chiều Người nói: đi học thì phải có mở lòng, tức phải biết học để làm gì, học như thế nào… trong khi c c cô, c c chú nghiên cứu tài liệu, không phải học thuộc lòng Dù có thuộc từ đầu chí cuối mà không biết cách áp dụng vào thực

tế thì thuộc c ng vô ch, đó là gi o điều [22, tr 492 - 495], dạy dần dần từ ít đến nhiều, từ dễ đến khó, từ thấp đến cao, dạy một cách thiết thực Khi học tập nghiên cứu, phải xem xét toàn diện, xem quá khứ, nhất là xem hiện tại để hiểu biết và suy đo n tương lai, như thế mới nhận đ nh tình hình, mới nhận xét sự việc xảy ra được đúng đắn

Người nêu yêu cầu việc dạy và học phải đảm bảo tính toàn diện về đạo đức, năng lực: Dạy c ng như học phải biết chú trọng cả tài lẫn đức Đức là đạo đức cách mạng Đó là c i gốc, rất quan trọng Nếu không có đạo đức cách mạng thì có tài c ng vô dụng [29, tr 400 - 406]; và để đạt được chất lượng, hiệu quả GD-ĐT th trước hết phụ thuộc vào quá trình tương t c giữa gi o viên và sinh viên: ọc trò tốt hay xấu đều do thầy giáo, cô giáo tốt hay xấu… phải luôn luôn đặt câu h i: Dạy ai? Dạy để làm g ? lúc đó mới tìm cách dạy… quần chúng công nhân, nông dân, trí

thức có nhiều kinh nghiệm Giáo viên nên khêu gợi những kinh nghiệm để tìm cách dạy tốt [27, tr 266-271]

Ngoài ra, theo Người phương ph p gi o dục gắn học đi đôi với hành phải hướng tới xây dựng mối quan hệ nhân ái, dân chủ giữa thầy và tr , để làm sao quá trình truyền thụ kiến thức giữa thầy và trò diễn ra trong tình thân

i, động viên, thuyết phục bằng t nh cảm Để làm được điều này, nhà giáo phải có khả năng hiểu biết và nắm vững đặc điểm, tâm lý của từng đối tượng người học Người quan niệm: muốn làm bạn thì phải hiểu nhau Nếu không hiểu nhau không thành bạn , trong gi o dục c ng vậy Theo Người: muốn giáo dục học sinh thành công th điều trước tiên đối với mối quan hệ giữa người dạy và người học phải tạo được mối quan hệ nhân i, giàu t nh người Người thầy trong quá trình giáo dục có một vai trò quan trọng, tấm gương của người thầy sẽ có ảnh hưởng tích cực đến nhận thức của người học, điều này phù hợp với văn hóa của người Việt Nam là một chữ c ng là thầy, nửa chữ

c ng là thầy Theo Người: dạy các cháu thì nói với các cháu ch là một phần, cái chính là phải cho các cháu nhìn thấy, cho nên những tấm gương thực tế là rất quan trọng Muốn dạy cho trẻ em thành người tốt th trước hết các cô, các chú phải là người tốt [24, tr.331] Đối với học trò, Chủ t ch Hồ Chí Minh yêu cầu phải biết học ở các thầy gi o, đồng thời phải biết học ở nhân dân, học theo những thanh niên gương mẫu trong quân đội, dân công và trong các ngành hoạt động khác

Do đó, m i giáo viên cần nắm chắc đối tượng học trước và trong khi giảng dạy, từ đó lựa chọn phương ph p, nội dung, vấn đề mang tính trọng tâm, trọng điểm để trao đ i, gợi mở hướng nghiên cứu Như vậy, tư tưởng giáo dục ọc đi đôi với hành của Chủ t ch Hồ Chí Minh là một bộ phận rất quan trọng trong kho tàng lí luận về giáo dục Lí luận và thực tiễn dạy học đã chứng minh t nh đúng đắn, khoa học, cách mạng và sức sống của tư tưởng ấy trong hiện tại và tương lai Rõ ràng, học tập trong hoạt động là cách học thông