Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn về hứng thú học tập của học sinh THPT nhằm làm rõ vai trò của động lực học tập trong quá trình phát triển của học sinh Từ đó, đề xuất các phương pháp phù hợp để nâng cao hứng thú học tập môn Toán cho học sinh THPT, góp phần thúc đẩy hiệu quả học tập Áp dụng các phương thức này sẽ giúp học sinh phát triển tư duy logic, tăng khả năng sáng tạo và yêu thích môn Toán hơn Việc bồi dưỡng hứng thú học tập không chỉ nâng cao kết quả học tập mà còn giúp học sinh hình thành thái độ tích cực, tự giác trong học tập, từ đó phát huy tiềm năng của bản thân.
Giả thuyết khoa học
Xây dựng các phương pháp hợp lý để kích thích hứng thú học tập môn Toán cho học sinh THPT là yếu tố then chốt trong nâng cao chất lượng dạy học môn Toán tại trường phổ thông Việc áp dụng những phương thức sáng tạo và phù hợp sẽ giúp học sinh hứng thú hơn, từ đó cải thiện kết quả học tập và phát triển tư duy logic Đổi mới phương pháp dạy Toán đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tinh thần học tập tích cực của học sinh, góp phần nâng cao năng lực và hiệu quả giảng dạy trong nhà trường.
Nhiệm vụ nghiên cứu
Các nhà khoa học đã nghiên cứu về hứng thú nhận thức nói chung cùng với hứng thú học tập nói riêng nhằm xác định các biểu hiện của sự yêu thích học tập môn Toán ở học sinh phổ thông Hứng thú học tập đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy khả năng học môn Toán của học sinh, giúp họ tập trung hơn và nâng cao hiệu quả học tập Các nghiên cứu đều nhấn mạnh rằng sự hứng thú tích cực với môn Toán góp phần hình thành thái độ tích cực và phát triển tư duy logic, sáng tạo của học sinh Việc hiểu rõ các biểu hiện của hứng thú học tập môn Toán sẽ giúp giáo viên thiết kế các phương pháp giảng dạy phù hợp, kích thích sự tò mò và yêu thích môn học này ở học sinh phổ thông.
Stt.010.Mssv.BKD002ac.email.ninhd 77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77t@edu.gmail.com.vn.bkc19134.hmu.edu.vn.Stt.010.Mssv.BKD002ac.email.ninhddtt@edu.gmail.com.vn.bkc19134.hmu.edu.vn
4.2 Xây dựng một số phương thức bồi dưỡng hứng thú học tập môn toán cho học sinh THPT
4.3 Tổ chức thử nghiệm sư phạm xem xét tính khả thi của phương án đề xuất; kiểm nghiệm hiệu quả của đề tài trong thực tiễn.
Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu lí luận
Nghiên cứu các văn kiện của Đảng, Nhà nước và các chủ trương, chính sách của Bộ Giáo dục và Đào tạo liên quan đến nhiệm vụ dạy học Toán ở trường THPT là bước quan trọng để hiểu rõ các định hướng phát triển giáo dục trung học phổ thông Việc phân tích các văn bản này giúp xác định các mục tiêu và phương pháp giảng dạy Toán phù hợp với các quy định của chính phủ Đặc biệt, các chính sách của Bộ Giáo dục và Đào tạo đề cao việc đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giảng dạy Toán để đáp ứng nhu cầu của xã hội và thúc đẩy năng lực của học sinh Nắm bắt các chủ trương này giúp giáo viên và các cơ sở giáo dục xây dựng chương trình học phù hợp, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả dạy học môn Toán tại trường THPT.
- Nghiên cứu các tài liệu tâm lí học, giáo dục học và lí luận dạy học bộ môn Toán có liên quan đến đề tài
- Nghiên cứu SGK, sách bài tập, sách giáo viên, sách tham khảo hiện hành ở trường THPT.
Quan sát
Trong buổi dự giờ, chúng tôi tập trung quan sát biểu hiện của học sinh về hứng thú học tập trong giờ Toán, nhận thấy các em thể hiện sự tập trung, tích cực tham gia vào các hoạt động dạy học Đồng thời, chúng tôi cũng quan sát phản ứng của giáo viên về mức độ hứng thú đối với hoạt động giảng dạy trong giờ Toán, trước và trong quá trình thử nghiệm, để đánh giá khả năng tạo động lực học tập cho học sinh Các biểu hiện này góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Toán và thúc đẩy sự say mê học tập của học sinh.
Thử nghiệm sư phạm
4.2 Xây dựng một số phương thức bồi dưỡng hứng thú học tập môn toán cho học sinh THPT
4.3 Tổ chức thử nghiệm sư phạm xem xét tính khả thi của phương án đề xuất; kiểm nghiệm hiệu quả của đề tài trong thực tiễn
5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5.1 Nghiên cứu lí luận
Nghiên cứu các văn kiện của Đảng, Nhà nước cũng như các chủ trương và chính sách của Bộ Giáo dục và Đào tạo liên quan đến nhiệm vụ dạy học Toán ở trường THPT là bước quan trọng để đảm bảo phương pháp giảng dạy phù hợp với định hướng phát triển giáo dục quốc gia Việc nắm rõ các chủ trương này giúp giáo viên xây dựng các chương trình giảng dạy hiệu quả, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục và nâng cao chất lượng dạy học Toán trong các trường trung học phổ thông.
- Nghiên cứu các tài liệu tâm lí học, giáo dục học và lí luận dạy học bộ môn Toán có liên quan đến đề tài
- Nghiên cứu SGK, sách bài tập, sách giáo viên, sách tham khảo hiện hành ở trường THPT
Trong quá trình dự giờ, học sinh thể hiện rõ sự hứng thú học tập qua các biểu hiện tích cực trong giờ Toán, như tích cực tham gia, đặt câu hỏi và phản hồi nhanh chóng Đồng thời, giáo viên cũng thể hiện sự nhiệt huyết và tập trung trong hoạt động dạy học, qua cách giảng bài sinh động và tạo không khí học tập tích cực cả trước và trong quá trình thử nghiệm Việc quan sát biểu hiện của học sinh và giáo viên giúp đánh giá mức độ hấp dẫn của giờ Toán, từ đó nâng cao hiệu quả dạy học và thúc đẩy động cơ học tập của học sinh.
5.3 Điều tra thực tiễn và xin ý kiến chuyên gia
- Phỏng vấn, sử dụng phiếu điều tra GV và HS về:
+ Thực trạng vấn đề bồi dưỡng hứng thú cho học sinh thông qua dạy học Toán ở trường THPT
+ Thực trạng hứng thú học tập môn Toán của học sinh THPT
- Tổ chức xin ý kiến chuyên gia giáo dục về vấn đề nghiên cứu
Tổ chức thử nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của đề tài.
Cấu trúc của luận văn
Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, có ba chương
Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn 1.1 Khái niệm hứng thú
1.2 Hứng thú nhận thức, hứng thú học tập và hứng thú học tập môn Toán của học sinh THPT
1.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới sự hình thành và phát triển của hứng thú nhận thức
1.4 Hứng thú học tập môn Toán 1.5 Thực trạng vấn đề bồi dưỡng hứng thú học tập môn Toán của học sinh THPT
1.6 Kết luận chương 1 Chương 2: Một số phương thức bồi dưỡng hứng thú học tập môn Toán cho học sinh THPT trong dạy học chủ đề Hình học không gian
2.1 Các căn cứ đề xuất phương thức bồi dưỡng hứng thú học tập môn Toán cho học sinh THPT
2.2 Một số phương thức bồi dưỡng hứng thú học tập môn Toán cho học sinh THPT trong dạy học chủ đề Hình học không gian
2.3 Kết luận chương 2 Chương 3 Thử nghiệm sư phạm 3.1 Mục đích thử nghiệm 3.2 Tổ chức và nội dung thử nghiệm 3.3 Đánh giá kết quả thử nghiệm 3.4 Kết luận chương 3
Stt.010.Mssv.BKD002ac.email.ninhd 77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77t@edu.gmail.com.vn.bkc19134.hmu.edu.vn.Stt.010.Mssv.BKD002ac.email.ninhddtt@edu.gmail.com.vn.bkc19134.hmu.edu.vn
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.1 Khái niệm hứng thú
Hứng thú là một hiện tượng tâm lý phức tạp, có vai trò rất quan trọng trong cuộc sống và các lĩnh vực khoa học, giúp tăng hiệu quả nhận thức và khơi gợi động lực hành động Theo từ điển Tiếng Việt, "Hứng thú là biểu hiện của một nhu cầu, làm cho chủ thể tìm cách thoả mãn, tạo ra khoái cảm, thích thú, và huy động sinh lực để cố gắng thực hiện." Khi có hứng thú trong học tập, người học sẽ tự giác, say sưa tìm tòi, sáng tạo trong quá trình lĩnh hội và vận dụng kiến thức, từ đó đạt kết quả học tập cao hơn.
Hứng thú nói chung và hứng thú học tập nói riêng là những chủ đề quan trọng đã thu hút sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà tâm lý học và giáo dục học trên thế giới cũng như tại Việt Nam.
Thực tế có rất nhiều quan điểm khác nhau về hứng thú
Xuất phát từ quan điểm duy tâm, các nhà tâm lí học phương Tây đã coi hứng thú là thuộc tính có sẵn ở con người, cho rằng quá trình lớn lên chỉ đơn thuần là sự bộc lộ thiên hướng này Tuy nhiên, quan điểm này rất phiến diện và bỏ qua vai trò của giáo dục, giáo dưỡng, cùng những hoạt động có ý thức trong quá trình hình thành và phát triển hứng thú Chẳng hạn, I P Shacbac cho rằng hứng thú là thuộc tính bẩm sinh có sẵn trong con người, trong khi S Klaset khẳng định hứng thú là biểu hiện của nhu cầu, bản năng và khát vọng cần được thỏa mãn.
Các nhà tâm lí học mác xít khẳng định rằng, hứng thú không phải là một khái niệm trừu tượng hay sở hữu nội tại của con người, mà là kết quả của quá trình nhận thức cá nhân Nó phản ánh khách quan thái độ tồn tại trong mỗi người, hình thành từ mối quan hệ tương tác giữa điều kiện sống và hoạt động cá nhân.
Theo A V Zaparojet, hứng thú là khuynh hướng của sự tự ý thức tới những đối tượng nhất định, là nguyện vọng tìm hiểu chúng càng tỉ mỉ càng hay
Hứng thú được các tác giả như V G Ivanop và N N Maiaxinop xem là thái độ nhận thức của cá nhân đối với hiện thực, trong khi L A Gôđơn liên kết hứng thú với cảm xúc và ý chí Theo họ, hứng thú là sự kết hợp độc đáo giữa các quá trình cảm xúc, ý chí và trí tuệ, giúp nâng cao tính tích cực trong nhận thức và hoạt động của con người.
Theo A A Liublinxkaia, hứng thú là thái độ nhận thức của con người đối với thế giới xung quanh, đặc biệt là sự quan tâm sâu sắc đến một lĩnh vực hoặc mặt nào đó mà họ muốn tìm hiểu và phát triển hơn nữa.
A A Liublinxkaia cho rằng, hứng thú là thái độ nhận thức của con người đối với xung quanh, đặc biệt là trong một lĩnh vực hay mặt nào đó mà họ muốn khám phá và đi sâu hơn Trong khi đó, P A Ruđich cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của hứng thú như một yếu tố thúc đẩy quá trình học tập và phát triển cá nhân, giúp con người duy trì sự chú tâm và năng lượng để khám phá thế giới xung quanh.
Hứng thú là biểu hiện của xu hướng cá nhân trong việc nhận thức các hiện tượng cuộc sống xung quanh, thể hiện sự quan tâm và thích thú đối với những hoạt động nhất định Đây là một phần cố định trong thiên hướng của con người, giúp định hướng các hoạt động phù hợp và phát triển cá nhân Việc hiểu rõ về hứng thú giúp nâng cao hiệu quả học tập, làm việc và phát triển bản thân một cách bền vững.
Hứng thú phản ánh thái độ của chủ thể đối với thực tiễn khách quan, là sự phản ánh có chọn lọc dựa trên những yếu tố cần thiết và quan trọng Theo Đào Tam, thực tiễn rộng lớn nhưng con người chỉ hứng thú với những điều liên quan đến kinh nghiệm và sự phát triển tương lai của họ Trong quan điểm hoạt động, hứng thú đóng vai trò là yếu tố tạo động lực để phát hiện và khám phá các đối tượng trong quá trình hoạt động.
Để phát triển hiệu quả, cần xác định rõ nhu cầu của khách hàng và thâm nhập sâu vào đối tượng mục tiêu Từ đó, tạo ra các sản phẩm phù hợp nhằm đáp ứng tốt nhất các mong muốn của người tiêu dùng Việc hiểu rõ nhu cầu giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chiến lược phát triển sản phẩm và nâng cao trải nghiệm khách hàng.
Trong luận văn, chúng tôi dựa trên quan điểm của A G Kovaliov về hứng thú, người cho rằng "Hứng thú là thái độ đặc thù của cá nhân đối với một đối tượng nào đó, do ý nghĩa của nó trong đời sống và do sự hấp dẫn về tình cảm của nó." Tuy nhiên, định nghĩa này cần nhấn mạnh hơn nữa tầm quan trọng của ý nghĩa của đối tượng đối với xã hội cũng như đối với chính cá nhân, vì chính ý nghĩa này đóng vai trò quyết định trong việc hình thành hứng thú của mỗi người.
1.2 Hứng thú nhận thức và hứng thú học tập
Hứng thú nhận thức là một lĩnh vực quan trọng của hứng thú, tập trung vào quá trình nhận thức và nắm vững tri thức trong nhà trường Nội dung các môn học là đối tượng chính của hứng thú nhận thức của học sinh, giúp họ không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn rèn luyện các phương pháp học tập cần thiết, thúc đẩy quá trình tiến bộ liên tục Theo G J Sukina, hứng thú nhận thức là khuynh hướng cá nhân trong việc lựa chọn lĩnh vực tri thức, còn Zetlin cho rằng đó là khả năng lựa chọn và hướng vào nội dung tri thức cũng như quá trình lĩnh hội Dương Như Xuyên nhận định rằng hứng thú nhận thức hướng vào việc lĩnh hội tri thức và phương pháp vượt qua các thử thách trong nhận thức, góp phần nâng cao hiệu quả học tập của học sinh.
Hứng thú nhận thức là thái độ đặc thù của cá nhân đối với đối tượng được nhận thức và quá trình nhận thức, đóng vai trò quan trọng trong đời sống bởi ý nghĩa của nó Theo định nghĩa của A G Kovaliov, hứng thú này còn thu hút bởi sự hấp dẫn về tình cảm mà nó mang lại Do đó, hứng thú nhận thức giúp tăng cường quá trình tiếp nhận kiến thức và thúc đẩy sự phát triển cá nhân.
Hứng thú nhận thức, giống như các thuộc tính tâm lý khác, là một hiện tượng phức tạp và luôn có sự biến đổi liên tục Nghiên cứu của N.G Marôzôva đã chỉ ra rằng quá trình hình thành hứng thú nhận thức diễn ra qua ba giai đoạn khác nhau, phản ánh sự phát triển và thay đổi tâm lý của người học trong quá trình tiếp cận kiến thức.
Trong giai đoạn 1, thái độ nhận thức có xúc cảm xuất hiện dưới dạng những rung động định kỳ, thể hiện sự quan tâm ban đầu đối với đối tượng học tập Học sinh chăm chú lắng nghe và thể hiện niềm vui khi nhận thức ra cái mới, mặc dù chưa thực sự hứng thú sâu sắc Những rung động này là bước khởi đầu của sự hình thành hứng thú nhận thức, có thể mất đi sau giờ học hoặc trở thành nền tảng phát triển hứng thú lâu dài Hứng thú nhận thức chỉ thực sự hình thành khi học sinh mong muốn hiểu biết nhiều hơn, thể hiện qua việc đặt câu hỏi và cảm thấy vui mừng khi được giải đáp, nhờ đó xâm nhập và biến đổi kiến thức một cách tích cực.
