Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài tập trung vào tổng quan về vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATT), vai trò của giáo dục VSATTP trong nâng cao nhận thức cộng đồng về an toàn thực phẩm, cùng với phương pháp dạy học tích hợp để tăng hiệu quả giảng dạy Bên cạnh đó, lý thuyết về các bài tập hóa học có nội dung giáo dục vệ sinh an toàn thực phẩm giúp sinh viên hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của vệ sinh an toàn thực phẩm trong cuộc sống hàng ngày và trong thực hành nghề nghiệp.
Điều tra thực trạng giáo dục an toàn thực phẩm trong các trường phổ thông cho thấy nhận thức của học sinh và giáo viên về tầm quan trọng của an toàn thực phẩm vẫn còn hạn chế Việc tích hợp bài tập hóa học liên quan đến an toàn thực phẩm vào chương trình giảng dạy góp phần nâng cao kiến thức và ý thức phòng tránh các nguy cơ thực phẩm không an toàn Đẩy mạnh hoạt động giáo dục về an toàn thực phẩm trong môn Hóa học không chỉ giúp học sinh hiểu rõ các nguyên tắc an toàn mà còn hình thành thói quen tiêu dùng hợp lý, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Chương trình hóa học cấp THPT bao gồm các bài học giúp học sinh hiểu rõ về các phản ứng hóa học, tính chất của các chất và quy trình phòng chống ô nhiễm môi trường Đồng thời, nội dung này còn liên quan mật thiết đến giáo dục vệ sinh an toàn thực phẩm, nhấn mạnh vai trò của kiến thức hóa học trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm, phòng tránh ngộ độc và nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường Việc nắm vững kiến thức trong chương trình nhà trường giúp học sinh có hiểu biết đầy đủ về các nguyên tắc an toàn thực phẩm, góp phần xây dựng lối sống lành mạnh và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
+ Xây dựng hệ thống bài tập về vệ sinh an toàn thực phẩm
Thực nghiệm sư phạm nhằm xác nhận tính đúng đắn của giả thuyết đã đề ra về việc tích hợp giáo dục vệ sinh an toàn thực phẩm cho học sinh Qua các bài tập thực tiễn về vệ sinh an toàn thực phẩm, phương pháp này giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng thực hành an toàn vệ sinh thực phẩm trong học sinh Kết quả của nghiên cứu cho thấy việc đưa giáo dục vệ sinh an toàn thực phẩm vào chương trình giảng dạy mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc hình thành thói quen ăn uống an toàn Đây là Chương trình giáo dục thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh.
4 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
+ Khách thể : Quá trình dạy học hóa học, hệ thống các phương pháp dạy học hóa học
+ Đối tượng : Hệ thống bài tập thực tiễn về giáo dục vệ sinh an toàn thực phẩm môn hóa học THPT
- Phương pháp nghiên cứu lí thuyết để nghiên cứu SGK, tài liệu, các văn bản có liên quan đến đề tài
- Nghiên cứu cơ sở, kỹ thuật xây dựng bài tập để từ đó xây dựng hệ thống câu hỏi và bài tập cho đề tài
- Điều tra: test - phỏng vấn - dự giờ
Xây dựng hệ thống bài tập về giáo dục vệ sinh an toàn thực phẩm tích hợp trong giảng dạy hóa học sẽ nâng cao hiệu quả dạy và học Điều này giúp hình thành và phát triển kiến thức, thái độ, kỹ năng về vệ sinh an toàn thực phẩm cho học sinh Việc tích hợp này góp phần nâng cao ý thức và hành động của học sinh trong việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm hàng ngày.
7 Đóng góp của đề tài
Về mặt lý luận, bài tập đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển khả năng sáng tạo của học sinh và thúc đẩy hứng thú học tập Các hoạt động học tập này không chỉ giúp làm rõ tác dụng của bài tập mà còn khơi dậy sự đam mê và ý chí học hỏi của học sinh Việc áp dụng các bài tập phù hợp góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục, tạo nền tảng vững chắc cho quá trình phát triển toàn diện của học sinh.
Trong thực tiễn, việc xây dựng hệ thống bài tập hóa học liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm giúp nâng cao nhận thức hành động và đạo đức của học sinh THPT về tầm quan trọng của vệ sinh an toàn thực phẩm Các bài tập này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ các quy định, nguyên lý về vệ sinh an toàn thực phẩm mà còn thúc đẩy hành động đúng đắn, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1 Tổng quan về vệ sinh an toàn thực phẩm [3], [8], [34]
1.1.1 Một số khái niệm chung [34]
Ngộ độc thực phẩm ngày càng phổ biến tại nhiều địa phương trên cả nước, ảnh hưởng đến cả nhà máy, xí nghiệp, trường học lẫn các gia đình ở thành thị và nông thôn Tình trạng này diễn ra thường xuyên đến mức Nhà nước phải thành lập các cơ quan chức năng kiểm tra và tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức về nguy cơ ngộ độc thực phẩm và các biện pháp phòng chống hiệu quả.
Thực phẩm không chỉ cung cấp năng lượng và chất dinh dưỡng cần thiết để con người phát triển, duy trì sự sống và thực hiện lao động hiệu quả mà còn có thể gây ra ngộ độc nếu không tuân thủ các biện pháp vệ sinh thực phẩm đúng cách Việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm là yếu tố quan trọng để phòng tránh các bệnh liên quan đến thực phẩm ô nhiễm, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Vệ sinh thực phẩm là một khái niệm khoa học để nói thực phẩm không chứa vi sinh vật gây bệnh và không chứa độc tố
Vệ sinh thực phẩm không chỉ liên quan đến việc giữ gìn sạch sẽ trong quá trình chế biến, vận chuyển và bảo quản thực phẩm mà còn đảm bảo an toàn thực phẩm toàn diện, hạn chế nguy cơ ô nhiễm Tuy nhiên, khái niệm này còn bao gồm các hoạt động tổ chức vệ sinh hợp lý nhằm duy trì môi trường sạch sẽ, giảm thiểu nguy cơ gây bệnh từ thực phẩm Việc tuân thủ các nguyên tắc vệ sinh trong vận chuyển, chế biến và bảo quản là yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
An toàn thực phẩm là một khái niệm khoa học rộng hơn vệ sinh thực phẩm, thể hiện khả năng của thực phẩm không gây ngộ độc cho con người Điều này đảm bảo sức khỏe người tiêu dùng và thúc đẩy ngành công nghiệp thực phẩm phát triển bền vững Việc đảm bảo an toàn thực phẩm giúp ngăn ngừa các nguy cơ về bệnh tật liên quan đến thực phẩm kém chất lượng hoặc ô nhiễm Vì vậy, an toàn thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng và duy trì niềm tin của người tiêu dùng.
Nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm không chỉ xuất phát từ vi sinh vật mà còn do các chất hóa học và yếu tố vật lý, ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm Ngoài ra, nguy cơ ngộ độc còn bắt nguồn từ quá trình sản xuất thực phẩm trước khi thu hoạch, đòi hỏi phải kiểm soát chặt chẽ các yếu tố này để đảm bảo sức khỏe người tiêu dùng.
An toàn thực phẩm được hiểu rộng hơn là khả năng cung cấp đủ và kịp thời thực phẩm về số lượng và chất lượng, đặc biệt trong các tình huống thiên tai hoặc khi gặp các lý do đặc biệt Mục đích chính của quá trình sản xuất, vận chuyển, chế biến và bảo quản thực phẩm là đảm bảo loại bỏ các nguy cơ nhiễm vi sinh vật gây bệnh, hạn chế chứa độc tố sinh học, độc tố hóa học cũng như các yếu tố có hại khác ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.
1.1.1.3 Ngộ độc thực phẩm Ngộ độc thực phẩm dùng để chỉ tất cả các bệnh gây ra bởi các mầm bệnh có trong thực phẩm
Bệnh do thực phẩm gây ra có thể chia làm hai nhóm:
Bệnh gây ra do chất độc (poisonings) Bệnh do nhiễm trùng (infections)
Bệnh gây ra do chất độc trong thực phẩm, chất độc này có thể xuất phát từ vi sinh vật, nguyên liệu có nguồn gốc sinh học hoặc hóa chất dùng trong quá trình chăn nuôi, trồng trọt, bảo quản và chế biến Các chất độc này tồn tại trong thực phẩm trước khi người tiêu dùng ăn phải, ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng.
Bệnh nhiễm trùng do thực phẩm xảy ra khi thực phẩm chứa vi khuẩn gây bệnh, xâm nhập vào cơ thể qua đường tiêu hóa Các vi khuẩn này gây tác động tiêu cực đến sức khỏe do sự hiện diện của chúng cùng các chất độc mà chúng sản sinh ra trong quá trình sinh trưởng Việc tiêu thụ thực phẩm bị nhiễm khuẩn là nguyên nhân chính dẫn đến các bệnh lý về tiêu hóa, ảnh hưởng đến sức khỏe và cần được phòng ngừa hiệu quả.