Tác giả xin chân thành cảm ơn các vị lãnh đạo, các cán bộ, chuyên viên Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh đã quan tâm chỉ đạo và tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt
Trang 1
HUỲNH TẤN TÂM LINH
MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC THANH TRA CHUYÊN
NGHỆ AN, NĂM 2012
Trang 2Với tình cảm chân thành, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn Trường Đại học Vinh, Khoa Sau đại học, các thầy cô giáo đã tận tình giảng dạy, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu
và hoàn thành luận văn
Đặc biệt tác giả bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Thị Mỹ Trinh, Người hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đở, chỉ bảo ân cần trong quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn
Tác giả xin chân thành cảm ơn các vị lãnh đạo, các cán bộ, chuyên viên Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh đã quan tâm chỉ đạo và tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu
đề tài; cảm ơn lãnh đạo, công tác viên thanh tra, thầy cô giáo các trường trung cấp chuyên nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đã tham gia đóng góp ý kiến, cung cấp thông tin cho tác giả trong suốt quá trình điều tra, nghiên cứu; cảm ơn đồng nghiệp, bạn bè và gia đình đã động viên, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn
TP.Hồ Chí Minh, tháng 07 năm 2012 Tác giả
Huỳnh Tấn Tâm Linh
DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT
Trang 3CTVTT : cộng tác viên thanh tra ĐLC : Độ lệch chuẩn
GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo GDNN : Giáo dục nghề nghiệp
GV : Giáo viên
QLGD : Quản lý giáo dục QLNN : Quản lý nhà nước
TB : Trung bình TCCB : Tổ chức cán bộ TCCN : Trung cấp chuyên nghiệp
TTV : Thanh tra viên TTGD : Thanh tra giáo dục XHCN : Xã hội chủ nghĩa XHHGD : Xã hội hóa giáo dục
Trang 4Danh mục các chũ viết tằt
Danh mục các bảng, biểu đồ sử dụng trong đề tài
MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài……… 1
2 Mục đích nghiên cứu……… 3
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu……… 3
4 Giả thuyết khoa học ……… 3
5 Nhiệm vụ nghiên cứu……… 3
6 Phạm vi nghiên cứu……… 3
7 Phương pháp nghiên cứu……… 4
8 Đóng góp mới của đề tài ……… 4
9 Cấu trúc của luận văn 5
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.1.Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề……… 6
1.2.Các khái niệm cơ bản của đề tài……… 7
1.2.1.Khái niệm quản lý……… 7
1.2.2.Khái niệm quản lý giáo dục………
10 1.2.3.Khái niệm quản lý nhà trường………
11 1.2.4 Khái niệm thanh tra ………
13 1.2.5 Khái niệm thanh tra chuyên môn………
15
Trang 51.4.2 Các yếu tố quản lý ảnh hưởng đến việc nâng
cao hiệu quả công tác TTCM ở các Trường TCCN………
Trang 73.2.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, cán
bộ TT và đội ngũ giáo viên về TTGD và nghiệp vụ TTCM………
Trang 83.2.5 Làm tốt công tác thi đua khen thưởng, các chế độ,
chính sách cho đội ngũ thanh tra viên………
Trang 9
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ SỬ DỤNG TRONG ĐỀ TÀI
Bảng 2.1: Thống kê sinh viên, học sinh đang theo học tại các trường CĐ, TCCN trong năm học 2009-2012( nguồn : Sở GD & ĐT TP.HCM )
Bảng 2.2: Thống kê kết quả học tập của sinh viên, học sinh đang theo học tại các trường CĐ, TCCN từ năm học 2009-2012
Bảng 2.3: Thống kê kết quả rèn luyện của SV, HS đang theo học tại các trường CĐ, TCCN từ năm học 2009-2012
Bảng 2.4: Thống kê đội ngũ giáo viên ở các trường TCCN từ năm 2012( nguồn : Sở GD & ĐT TP.HCM )
2009-Bảng 2.5: Thống kê trình độ nghiệp vụ giáo viên ở các trường TCCN từ năm 2009-2012
Bảng 2.6: Thống kê số lượng cán bộ TT chuyên trách từ năm 2009-2012( nguồn : Sở GD & ĐT TP.HCM )
Bảng 2.7: Thống kê số lượng CTVTT TCCN từ năm 2009-2012( nguồn : Sở
GD & ĐT TP.HCM ) Bảng 2.8: Đánh giá về chất lượng đội ngũ CTVTT
Trang 10Bảng 2.9: Đánh giá về phẩm chất, năng lực cần có ở người cán bộ TT Bảng 2.10: Nhận thức chung về công tác TTCM
Bảng 2.11: Nhận thức về nội dung công tác thanh tra chuyên môn Bảng 2 12: Đánh giá hiệu quả thanh tra hoạt động chuyên môn của trường TCCN Bảng 2.13: Thống kê đánh giá chung hoạt động TTCM giáo viên TCCN Bảng 2.14: Thực trạng về công tác quản lý chuyên môn giáo viên của lãnh đạo các trường TCCN
Bảng 2.15: Mức độ thực hiện các biện pháp quản lý công tác TTCM Bảng 2.16: Mức độ kết quả thực hiện các biện pháp quản lý công tác TTCM trường TCCN
Bảng 2.17: Đánh giá công tác thanh tra chuyên môn các trường TCCN Bảng 3.1: Tổng hợp kết quả thăm dò về tính cần thiết của các biện pháp đề xuất
Bảng 3.2: Tổng hợp kết quả thăm dò về tính khả thi của các biện pháp đề xuất Biểu đồ 3.3: Mối quan hệ tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
Trang 11PHỤ LỤC 1
PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN
(Dành cho cán bộ quản lý và giáo viên) Kính thưa quý thầy cô
Nhằm thu thập thông tin cho đề tài nghiên cứu về công tác thanh tra chuyên môn tại các trường trung cấp chuyên nghiệp, xin quý thầy cô xem và cho biết
ý kiến của mình về thông tin liên quan dưới đây bằng cách đánh dấu X vào ô tương ứng
Trước hết, Thầy cô cho biết thông tin về bản thân:
Giới tính: - Nam - Nữ
Hiện là: - Giáo viên - Trưởng khoa - Hiệu trưởng/Hiệu phó
Thâm niên công tác: - Dưới 5 năm -Từ 6-10 năm
- Từ 11-15 năm - Từ 16-20 năm - Trên 20 năm
Giảng dạy môn: ………
Theo thầy cô, chất lượng đội ngũ CTVTT chuyên môn ở các mục dưới đây, mục nào thầy cô là rất tốt, tốt, chưa tốt
Trang 12PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN
(Dành cho cán bộ quản lý, cộng tác viên thanh tra và giáo viên) Kính thưa quý thầy cô
Nhằm thu thập thông tin cho đề tài nghiên cứu về công tác thanh tra chuyên môn tại các trường trung cấp chuyên nghiệp, xin quý thầy cô xem và cho biết
ý kiến của mình về thông tin liên quan dưới đây bằng cách đánh dấu X vào ô tương ứng
Trước hết, Thầy cô cho biết thông tin về bản thân:
Giới tính: - Nam - Nữ
Hiện là: - Giáo viên - Trưởng khoa - Hiệu trưởng/Hiệu phó
Thâm niên công tác: - Dưới 5 năm -Từ 6-10 năm
- Từ 11-15 năm - Từ 16-20 năm - Trên 20 năm
Giảng dạy môn: ………
Theo thầy cô, nội dung về phẩm chất, trình độ và năng lực của người cán bộ thanh tra ở các mục dưới đây, mục nào là rất quan trọng, quan trọng và không quan trọng
quan trọng
Quan trọng
Không quan trọng
Trang 13- Có thời gian công tác từ 5 năm trở lên
- Có nghiệp vụ thanh tra
- Có khả năng làm việc độc lập
- Có khả năng quan sát đánh giá
- Có khả năng giáo tiếp sƣ phạm
- Có khả năng tƣ vấn
- Có khả năng cảm hóa và thuyết phục
Xin chân thành cảm ơn quý thầy cô
Trang 14PHỤ LỤC 3
PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN
(Dành cho cán bộ quản lý, cộng tác viên thanh tra và giáo viên)
Kính thưa quý thầy cô Nhằm thu thập thông tin cho đề tài nghiên cứu về công tác thanh tra chuyên môn tại các trường trung cấp chuyên nghiệp, xin quý thầy cô xem và cho biết
ý kiến của mình về thông tin liên quan dưới đây bằng cách đánh dấu X vào ô tương ứng
Trước hết, Thầy cô cho biết thông tin về bản thân:
Giới tính: - Nam - Nữ
Hiện là: - Giáo viên - Trưởng khoa - Hiệu trưởng/Hiệu phó
Thâm niên công tác: - Dưới 5 năm -Từ 6-10 năm
- Từ 11-15 năm - Từ 16-20 năm - Trên 20 năm
Giảng dạy môn: ………
Theo thầy cô, nội dung các hoạt động thanh tra chuyên môn giáo viên ở các mục dưới đây, mục nào thầy cô là rất đồng ý, đồng ý và không đồng ý
Rất đồng ý
đồng ý
- Hoạt động thanh tra thuộc thẩm quyền của Sở giáo dục và đào tạo
- Hoạt động thanh tra chuyên môn thuộc
Trang 15thẩm quyền của Hiệu trưởng
- Hoạt động thanh tra chuyên môn thuộc thẩm quyền của cơ quan TTNN
- Phát hiện những sai sót trong chuyên môn để xử lý kỷ luật
- Phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa ngăn chặn các sai phạm, giúp đỡ đối tượng (Nhà trường, thầy giáo, học sinh) hoàn thành tốt nhiệm vụ
- Đánh giá xếp loại chuyên môn, nghiệp
vụ giáo viên theo định kỳ 3 năm một lần
- Những GV vi phạm qui chế chuyên
môn
- Chỉ thanh tra những đơn vị trường học
và giáo viên chất lượng giáo dục thấp
- Bao gồm cả công tác giảng dạy và giáo dục của GV và hoạt động học tập của HS
Xin chân thành cảm ơn quý thầy cô
PHỤ LỤC 4
PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN
Trang 16(Dành cho cán bộ quản lý, cộng tác viên thanh tra và giáo viên)
Kính thưa quý thầy cô
Nhằm thu thập thông tin cho đề tài nghiên cứu về công tác thanh tra chuyên môn tại các trường trung cấp chuyên nghiệp, xin quý thầy cô xem và cho biết
ý kiến của mình về thông tin liên quan dưới đây bằng cách đánh dấu X vào ô tương ứng
Trước hết, Thầy cô cho biết thông tin về bản thân:
Giới tính: - Nam - Nữ
Hiện là: - Giáo viên - Trưởng khoa - Hiệu trưởng/Hiệu phó
Thâm niên công tác: - Dưới 5 năm -Từ 6-10 năm
- Từ 11-15 năm - Từ 16-20 năm - Trên 20 năm
Giảng dạy môn: ………
Theo thầy cô, nội dung công tác thanh tra chuyên môn giáo viên ở các mục dưới đây, mục nào thầy cô là rất quan trọng, quan trọng và không quan trọng
trọng
Quan trọng
Không quan trọng
2
Hồ sơ giáo viên :
- Kế hoạch bài dạy (giáo án)
Trang 17PHIẾU TRƢNG CẦU Ý KIẾN
(Dành cho cán bộ quản lý và giáo viên)
Kính thƣa quý thầy cô
Trang 18Nhằm thu thập thông tin cho đề tài nghiên cứu về công tác thanh tra chuyên môn tại các trường trung cấp chuyên nghiệp, xin quý thầy cô xem và cho biết
ý kiến của mình về thông tin liên quan dưới đây bằng cách đánh dấu X vào ô tương ứng
Trước hết, Thầy cô cho biết thông tin về bản thân:
Giới tính: - Nam - Nữ
Hiện là: - Giáo viên - Trưởng khoa - Hiệu trưởng/Hiệu phó
Thâm niên công tác: - Dưới 5 năm -Từ 6-10 năm
- Từ 11-15 năm - Từ 16-20 năm - Trên 20 năm
Giảng dạy môn: ………
Theo thầy cô, nội dung các hoạt động thanh tra ở các mục dưới đây, mục nào
là có chất lượng, chất lượng chưa cao và chưa có chất lượng về cả 2 phía: cán
bộ thanh tra và giáo viên được thanh tra
TT
Nội dung Thanh tra được đánh giá
Ý kiến đánh giá
Có hiệu quả
Hiệu quả chưa cao
Chưa
có hiệu quả
Có hiệu quả
Hiệu quả chưa cao
Chưa
có hiệu quả
1 Thanh tra việc thực hiện, mục tiêu, chương trình, KH phát triển GD
2 Thanh tra hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh
3 TT chất lượng giảng dạy học tập các bộ môn
Trang 194 Thanh tra chất lượng hoạt động giáo dục khác
5 Thanh tra việc thực hiện Điều lệ nhà trường, quy chế chuyên môn
6 Thanh tra việc thu chi tài chính, xây dựng CSVC trường học
7 Thanh tra việc thực hiện XHH GD, xây dựng môi trường sư phạm
8 Thanh tra công tác TCCB, thực hiện chế độ chính sách đối với giáo viên
Xin chân thành cảm ơn quý thầy cô
PHỤ LỤC 6
PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN
(Dành cho cán bộ quản lý và giáo viên)
Kính thưa quý thầy cô
Nhằm thu thập thông tin cho đề tài nghiên cứu về công tác thanh tra chuyên môn tại các trường trung cấp chuyên nghiệp, xin quý thầy cô xem và cho biết
ý kiến của mình về thông tin liên quan dưới đây bằng cách đánh dấu X vào ô tương ứng
Trang 20Trước hết, Thầy cô cho biết thông tin về bản thân:
Giới tính: - Nam - Nữ
Hiện là: - Giáo viên - Trưởng khoa - Hiệu trưởng/Hiệu phó
Thâm niên công tác: - Dưới 5 năm -Từ 6-10 năm
- Từ 11-15 năm - Từ 16-20 năm - Trên 20 năm
Giảng dạy môn: ………
Theo thầy cô, nội dung hiệu quả hoạt động thanh tra chuyên môn giáo viên ở các mục dưới đây, mục nào thầy cô là rất tốt, tốt và chưa tốt
1 Tính kế hoạch hoá trong công
tác thanh tra chuyên môn TCCN
2
Trình độ chuyên môn, nghiệp
vụ thanh tra của thanh tra viên chuyên ngành
3
Trình độ chuyên môn, nghiệp
vụ thanh tra của cộng tác viên thanh tra
4 Công tác chỉ đạo về công tác thanh tra chuyên môn
Trang 217
Việc sử dụng kết quả công tác thanh tra chuyên môn trong đánh giá công chức
8 Công tác tái thanh tra của cấp trên
Xin chân thành cảm ơn quý thầy cô
PHỤ LỤC 7
PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN
(Dành cho cán bộ quản lý và giáo viên)
Kính thưa quý thầy cô
Nhằm thu thập thông tin cho đề tài nghiên cứu về công tác thanh tra chuyên môn tại các trường trung cấp chuyên nghiệp, xin quý thầy cô xem và cho biết
ý kiến của mình về thông tin liên quan dưới đây bằng cách đánh dấu X vào ô tương ứng
Trước hết, Thầy cô cho biết thông tin về bản thân:
Giới tính: - Nam - Nữ
Hiện là: - Giáo viên - Trưởng khoa - Hiệu trưởng/Hiệu phó
Thâm niên công tác: - Dưới 5 năm -Từ 6-10 năm
Trang 22- Từ 11-15 năm - Từ 16-20 năm - Trên 20 năm
Giảng dạy môn: ………
Theo thầy cô, nội dung thực trạng quản lý công tác thanh tra chuyên môn giáo viên ở các mục dưới đây, mục nào thầy cô là rất tốt, tốt và chưa tốt
tốt
1 Phân công giảng dạy cho GV và xây dựng thời khóa biểu hợp lý
2 Quản lý kế hoạch chương trình giảng dạy
3 Quản lý việc soạn thảo bài và chuẩn bị tiết dạy
4 Quản lý giờ dạy GV và hồ sơ chuyên môn
GV
5 Quản lý việc dự giờ và đánh giá giờ dạy
6 Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn
7 Quản lý phương tiện, thiết bị dạy học
8 Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập HS
9 Quản lý công tác phụ đạo HS yếu, kém;
Trang 23PHỤ LỤC 8
PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN
(Dành cho thanh tra viên và công tác viên thanh tra)
Kính thưa quý thầy cô
Nhằm thu thập thông tin cho đề tài nghiên cứu về công tác thanh tra chuyên môn tại các trường trung cấp chuyên nghiệp, xin quý thầy cô xem và cho biết
ý kiến của mình về thông tin liên quan dưới đây bằng cách đánh dấu X vào ô tương ứng
Trước hết, Thầy cô cho biết thông tin về bản thân:
Giới tính: - Nam - Nữ
Hiện là: - Giáo viên - Trưởng khoa - Hiệu trưởng/Hiệu phó
Thâm niên công tác: - Dưới 5 năm -Từ 6-10 năm
- Từ 11-15 năm - Từ 16-20 năm - Trên 20 năm
Giảng dạy môn: ………
Trang 24Theo thầy cô, nội dung về mức độ thực hiện các biện pháp quản lý công tác
TTCM trường TCCN ở các mục dưới đây, mục nào thầy cô cho là thường xuyên; ít thường xuyên, chưa sử dụng
Thường xuyên
Ít thường xuyên
Chưa
sử dụng
1 Xây dựng KH cụ thể (tính kế hoạch hóa)
8 Tổng kết, phổ biến kinh nghiệm trong hoạt động TT
9 Quan tâm đến chế độ đãi ngộ cho đội ngũ CTVTT
Xin chân thành cảm ơn quý thầy cô
Trang 25PHỤ LỤC 9
PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN
(Dành cho thanh tra viên và công tác viên thanh tra)
Kính thưa quý thầy cô
Nhằm thu thập thông tin cho đề tài nghiên cứu về công tác thanh tra chuyên môn tại các trường trung cấp chuyên nghiệp, xin quý thầy cô xem và cho biết
ý kiến của mình về thông tin liên quan dưới đây bằng cách đánh dấu X vào ô tương ứng
Trước hết, Thầy cô cho biết thông tin về bản thân:
Giới tính: - Nam - Nữ
Hiện là: - Giáo viên - Trưởng khoa - Hiệu trưởng/Hiệu phó
Thâm niên công tác: - Dưới 5 năm -Từ 6-10 năm
- Từ 11-15 năm - Từ 16-20 năm - Trên 20 năm
Giảng dạy môn: ………
Theo thầy cô, nội dung về mức độ kết quả các biện pháp quản lý công tác
TTCM trường TCCN ở các mục dưới đây, mục nào thầy cô cho là rất tốt, tốt
và chưa tốt
Trang 268 Tổng kết, phổ biến kinh nghiệm trong hoạt động TT
9 Quan tâm đến chế độ đãi ngộ cho đội ngũ CTVTT
Xin chân thành cảm ơn quý thầy cô
Trang 27PHỤ LỤC 10
PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN
(Dành cho cán bộ quản lý, thanh tra viên ,
công tác viên thanh tra và giáo viên )
Kính thưa quý thầy cô
Nhằm thu thập thông tin cho đề tài nghiên cứu về công tác thanh tra chuyên môn tại các trường trung cấp chuyên nghiệp, xin quý thầy cô xem và cho biết
ý kiến của mình về thông tin liên quan dưới đây bằng cách đánh dấu X vào ô Trước hết, Thầy cô cho biết thông tin về bản thân:
Giới tính: - Nam - Nữ
Hiện là: - Giáo viên - Trưởng khoa - Hiệu trưởng/Hiệu phó
Thâm niên công tác: - Dưới 5 năm -Từ 6-10 năm
- Từ 11-15 năm - Từ 16-20 năm - Trên 20 năm
Giảng dạy môn: ………
Theo thầy cô, nội dung về đánh giá công tác thanh tra chuyên môn các trường TCCN ở các mục dưới đây, mục nào thầy cô cho là rất tốt, tốt và chưa tốt
1
Tính kế hoạch hoá trong công tác thanh tra chuyên môn
TCCN
Trang 282
Trình độ chuyên môn, nghiệp
vụ thanh tra của thanh tra viên chuyên ngành
3
Trình độ chuyên môn, nghiệp
vụ thanh tra của cộng tác viên thanh tra
4 Công tác chỉ đạo về công tác thanh tra chuyên môn
7
Việc sử dụng kết quả công tác thanh tra chuyên môn trong đánh giá công chức
8 Công tác tái thanh tra của cấp trên
Xin chân thành cảm ơn quý thầy cô
Trang 29PHỤ LỤC 11
PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN
(Dành cho cán bộ quản lý và giáo viên ) Kính thưa quý thầy cô
Nhằm thu thập thông tin cho đề tài nghiên cứu về công tác thanh tra chuyên môn tại các trường trung cấp chuyên nghiệp, xin quý thầy cô xem và cho biết
ý kiến của mình về thông tin liên quan dưới đây bằng cách đánh dấu X vào ô tương ứng
Trước hết, Thầy cô cho biết thông tin về bản thân:
Giới tính: - Nam - Nữ
Hiện là: - Giáo viên - Trưởng khoa - Hiệu trưởng/Hiệu phó
Thâm niên công tác: - Dưới 5 năm -Từ 6-10 năm
- Từ 11-15 năm - Từ 16-20 năm - Trên 20 năm
Giảng dạy môn: ………
Theo thầy cô, nội dung về tính cần thiết và tính khả thi khi đề xuất các biện pháp thanh tra chuyên môn các trường TCCN, ở các mục dưới đây, mục nào thầy cô cho là rất cần, cần, ít cần, không cần; rất khả thi, khà thi, ít khả thi, không khả thi
Không trả lời
Trung bình
1 Nâng cao nhận thức về hoạt động TTCM
2 Kế hoạch hóa công tác TTGV TCCN
Trang 303 Đổi mới công tác tổ chức, chỉ đạo TTCM
4 Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá TTCM
5
Công tác thi đua khen thưởng, các chế độ chinh sách TTV
Khả thi
Ít khả thi
Không khả thi
Khôn
g trả lời
Trung bình
1 Nâng cao nhận thức về hoạt động TTCM
2 Kế hoạch hóa công tác TTGV TCCN
3 Đổi mới công tác tổ chức, chỉ đạo TTCM
4 Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá TTCM
5
Công tác thi đua khen thưởng, các chế độ chinh sách TTV
Xin chân thành cảm ơn quý thầy cô
Trang 31MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Giáo dục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ được Đảng ta xác định là “quốc sách hàng đầu”, là “nền tảng và động lực thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”
Hơn nửa thế kỷ qua, nền giáo dục nước ta đã đạt những thành tựu đáng
tự hào, góp phần quan trọng quyết định trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Hệ thống giáo dục quốc dân từ giáo dục mầm non đến giáo dục đại học, với trên 23 triệu người đi học (chiếm hơn 28% dân số), sự nghiệp giáo dục đã góp phần phát huy nhân tố con người-nguồn nội lực quan trọng-để đưa nước ta vào thế kỷ XXI
Ở bậc giáo dục nghề nghiệp (GDNN), đã có bước phát triển rõ rệt về qui mô, đa dạng hóa về loại hình và các hình thức đào tạo, bước đầu điều chỉnh cơ cấu hệ thống, cải tiến chương trình và huy động được nhiều nguồn lực của xã hội; chất lượng giáo dục ở một số ngành, lĩnh vực, cơ sở GDNN có những chuyển biến tích cực, từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội
Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, nền Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) ở nước ta còn có những điểm yếu cần khẩn trương khắc phục Chất lượng giáo dục còn thấp, khả năng chủ động, sáng tạo của học sinh, sinh viên
ít được bồi dưỡng, chương trình, phương pháp dạy và học còn lạc hậu, nặng
nề, chưa thật phù hợp Đối với GDNN chưa đáp ứng được những đòi hỏi của
sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhu cầu học tập của nhân dân và yêu cầu hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ X cũng chỉ ra “công tác quản lý giáo dục, đào tạo chậm đổi mới và còn nhiều bất cập; thanh tra giáo dục (TTGD) còn nhiều yếu kém”
Để phát huy những thành tựu đã đạt được và khắc phục có hiệu quả các
Trang 32yếu kém văn kiện Đại hội Đảng lần thứ X đã chỉ ra phương hướng giải quyết
là “đổi mới cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lý, nội dung, phương pháp dạy và học; thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, chấn hưng nền giáo dục Việt Nam”; “Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát các hoạt động giáo dục” Để nâng cao hiệu lực và hiệu quả của công tác quản lý giáo dục, phải xây dựng tổ chức thanh tra đủ mạnh và nâng cao chất lượng hoạt động, coi thanh tra là hoạt động thiết yếu của cơ quan quản lý nhà nước Yêu cầu đổi mới công tác TTGD được đặt ra càng cấp thiết hơn
Ngày 02/11/2005, Chính phủ ban hành nghị quyết số 14/2005/NQ-CP
về việc đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục Việt Nam, trong đó nhiệm vụ đổi mới cơ chế quản lý được xác định là “Quản lý nhà nước tập trung vào việc xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược phát triển; chỉ đạo triển khai hệ thống đảm bảo chất lượng và kiểm định giáo dục; hoàn thiện môi trường pháp lý; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra” Trước yêu cầu của việc thực hiện, quán triệt Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X và triển khai Nghị quyết của Chính phủ, việc lựa chọn và tiến hành nghiên cứu một đề tài
về đổi mới công tác TTGD là hết sức cần thiết, có ý nghĩa, góp phần phát huy
ưu điểm, khắc phục yếu kém trong quản lý nhà nước về GDNN
Trong những năm qua hoạt động thanh tra của Sở GD&ĐT TP Hồ Chí Minh đã có nhiều chuyển biến tích cực, đã có nhiều đóng góp vào việc nâng cao hiệu quả quản lý của ngành GD&ĐT TTGD đã xác định được mục tiêu
và trách nhiệm nặng nề của mình, không ngừng nâng cao hiệu quả hoạt động
và quản lý nhằm góp phần vào việc nâng cao chất lượng giáo dục nói chung
và nâng cao chất lượng hoạt động thanh tra chuyên môn (TTCM) trong các trường TTCN nói riêng Tuy nhiên, hoạt động thanh tra (TT) vẫn còn những điều bất cập, đội ngũ thanh tra viên (TTV) và cộng tác viên thanh tra (CTVTT) còn thiếu và có những hạn chế về chất lượng
Trang 33Thực tế công tác TTGD trong lĩnh vực GDNN cũng cho thấy chủ yếu tập trung vào TT giải quyết khiếu nại tố cáo liên quan đến lĩnh vực GDNN mà chưa chú trọng đúng mức đến TTCM
Từ những lý do nêu trên, tác giả lựa chọn đề tài “Một số biện pháp quản lý nâng cao hiệu quả công tác thanh tra chuyên môn ở các trường TCCN, TP Hồ Chí Minh”
2.Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số biện pháp quản lý nâng cao hiệu quả công tác TTCM ở các trường TCCN, TP Hồ Chí Minh, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo nghề nghiệp ở các trường này
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
- Khách thể nghiên cứu: Quản lý hoạt động TTCM ở các trường TCCN
- Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp quản lý nâng cao hiệu quả công tác TTCM ở các trường TCCN, TP Hồ Chí Minh
4 Giả thuyết khoa học
Nếu xác định và thực hiện được một số biện pháp quản lý mang tính khoa học, khả thi thì có thể nâng cao hiệu quả công tác TTCM ở các trường TCCN, TP Hồ Chí Minh
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý công tác TTCM ở các trường TCCN
- Nghiên cứu thực trạng quản lý công tác TTCM trường TCCN, TP Hồ Chí Minh
- Đề xuất và thăm dò tính cần thiết, khả thi của một số biện pháp quản
lý nâng cao hiệu quả công tác TTCM ở các trường TCCN TP Hồ Chí Minh
6 Phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng khảo sát thực trạng bao gồm cán bộ quản lý, TTV, CTVTT,
Trang 34giáo viên các trường TCCN thành phố Hồ Chí Minh
- Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng quản lý công tác TTCM ở 6 trường TCCN công lập, TP Hồ Chí Minh từ năm 2009 đến năm 2012
- Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động TTCM các trường TCCN trong giai đoạn 2012 đến 2016
7 Phương pháp nghiên cứu
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận Phương pháp phân tích- tổng hợp, phân loại- hệ thống hóa, khái quát hóa các tài liệu có liên quan nhằm thu thập thông tin phục vụ cho việc xây dựng cơ sở lý luận của đề tài nghiên cứu
7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn Phương pháp điều tra, tổng kết kinh nghiệm, thăm dò ý kiến của chuyên gia (các nhà quản lý và TTV, CTVTT…) nhằm thực hiện nhiệm vụ thứ 2 và 3 của đề tài
7.3 Nhóm phương pháp bổ trợ khác Phương pháp thống kê toán học nhằm xử lý các số liệu đã thu thập được trong quá trình nghiên cứu
8 Đóng góp mới của đề tài
+ Xây dựng được một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động TTCM, góp phần đổi mới quản lý nhà trường, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay
Trang 359 Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn có nội dung gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài
Chương 2: Thực trạng quản lý công tác TTCM ở các trường TCCN, TP.Hồ Chí Minh
Chương 3: Một số biện pháp quản lý nâng cao hiệu quả công tác TTCM
ở các trường TCCN, TP.Hồ Chí Minh
Trang 36CHƯƠNG 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1.1 Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề
Vấn đề quản lý giáo dục (QLGD) nói chung và quản lý giáo dục nghề nghiệp (GDNN) nói riêng ở nước ta đã được nhiều nhà khoa học nghiên cứu
Vấn đề TTGD cũng là một lĩnh vực được nhiều người quan tâm và đã được đưa vào nội dung các tài liệu giảng dạy tại trường Bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục, Học viện QLGD, Trung tâm Canh tân và công nghệ giáo dục thuộc tổ chức Bộ trưởng Giáo dục các nước Đông Nam Á- SEAMEO INOTECH…hay trong một số công trình nghiên cứu, như:
- Đề tài “Đổi mới và tổ chức hoạt động của hệ thống thanh tra giáo dục”, mã số B2001-52-18 của Viện chiến lược và chương trình giáo dục,
- Chương trình khảo sát công tác thanh tra giáo dục của Cộng hòa Pháp
do thanh tra Bộ Giáo dục và Đào tạo thực hiện
Các nghiên cứu này có mục tiêu tổng quát là xây dựng hệ thống lý luận
về công tác TT đủ mạnh, ngang tầm với yêu cầu nhiệm vụ được quy định tại Luật giáo dục, củng cố, tổ chức, tăng cường cán bộ cho cơ quan thanh tra Bộ
và thanh tra Sở, cụ thể hóa chức năng, nhiệm vụ và đổi mới phương thức hoạt động, phương pháp công tác của các tổ chức thanh tra và thanh tra viên, đẩy mạnh đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra Các đề tài, chương trình khảo sát trên chủ yếu nghiên cứu thực trạng tổ chức và hoạt động của hệ thống TTGD, tập trung vào TTGD phổ thông, tìm hiểu kinh nghiệm TTGD hệ phổ thông ở nước ngoài Sản phẩm nghiên cứu của đề tài mã số B2001-52-18 và chương trình khảo sát tại nước ngoài chính là các dự thảo văn bản hướng dẫn hoạt động TTGD phổ thông, thanh tra tuyển sinh đại học và hướng dẫn công tác giải
Trang 37quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực giáo dục
Tuy nhiên, chưa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống về các biện pháp đổi mới công tác TT GDNN ở Việt Nam
1.2.Các khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1.Khái niệm quản lý
QL là một trong những loại hình lao động quan trọng nhất trong các hoạt động của con người K Marx nói: “Một nghệ sĩ độc tấu thì tự điều khiển mình, nhưng một dàn nhạc thì cần có nhạc trưởng”.[16,12]
Trên cơ sở kế thừa kho tàng lý luận QL, để làm sáng tỏ và phù hợp với thực tiễn Việt Nam, các nhà nghiên cứu lý luận nước ta đã có một số định nghĩa về khái niệm QL một cách cụ thể hơn
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: Bản chất của hoạt động quản lý nhằm làm cho hệ thống vận hành theo mục tiêu đặt ra và tiến đến các trạng thái có tính chất lượng mới
Quản lý = Quản + Lý
Trong đó: - Quản là chăm sóc, giữ gìn sự ổn định
- Lý là sửa sang, sắp xếp, đổi mới phát triển
Hệ ổn định mà không phát triển thì tất yếu dẫn đến sự suy thoái Hệ phát triển mà không ổn định tất yếu dẫn đến rối ren
Vậy: Quản lý = ổn định + phát triển
Tác giả Hồ Văn Vĩnh có viết: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý nhằm đạt mục tiêu đã đề ra”.[33;15]
Tác giả Trần Kiểm cho rằng: “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao
Trang 38- Yếu tố con người giữ vai trò trung tâm của mọi hoạt động QL
- QL là một hoạt động được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm
xã hội
- QL vừa là một khoa học, vừa là một nghệ thuật chính vì vậy trong hoạt động quản lý người quản lý phải hết sức sáng tạo, linh hoạt, mềm dẻo để chỉ đạo hoạt động của tổ chức đi tới đích
Suy cho cùng bản chất của hoạt động quản lý là cách thức tác động (tổ chức, điều khiển, chỉ huy) hợp quy luật của chủ thể đến khách thể quản lý, trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt hiệu quả mong muốn
và đạt được mục tiêu đã đề ra
Tóm lại, QL là hệ thống những tác động gây ảnh hưởng, có chủ định, phù hợp quy luật khách quan của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm khai thác và tận dụng tốt nhất những tiềm năng và cơ hội của khách thể quản
lý để đạt mục tiêu chung của hệ thống trong một môi trường luôn biến động
Tùy theo cách tiếp cận, các nhà khoa học đã cho rằng QL có 4 chức năng cơ bản sau:
- Chức năng kế hoạch Chức năng kế hoạch được xem là chức năng quan trọng nhất trong hoạt động quản lý Để thực hiện chức năng này, nhà quản lý thiết kế (lập kế hoạch) trước các bước đi cho hoạt động tương lai để đạt được những mục tiêu đã xác định thông qua việc sử dụng tối ưu các nguồn lực và vật lực đã có và sẽ khai
Trang 39thác Như vậy, kế hoạch được hiểu khái quát là một bản ghi nhận những mục tiêu cơ bản và một chương trình hành động cụ thể được hoạch định, trươc khi tiến hành thực hiện những nội dung nào đó mà chủ thể quản lý đã đề ra
- Chức năng tổ chức
Tổ chức là sự sắp xếp, xếp đặt một cách khoa học những yếu tố, những con người, những dạng hoạt động thành một hệ thống toàn vẹn, nhằm đảm bảo cho chúng tương tác với nhau một cách tối ưu, để đạt được mục tiêu Tổ chức là bộ phận, nhưng là bộ phận then chốt của QL
- Chức năng chỉ đạo Chỉ đạo là huy động lực lượng vào việc thực hiện kế hoạch, là điều hành mọi việc nhằm đảm bảo vận hành thuận lợi Chỉ đạo là chỉ huy, điều hành công việc; động viên, kích thích kịp thời, thường xuyên; giám sát, đánh giá trạng thái của hệ; điều chỉnh, uốn nắn, can thiệp vào sự vận hành của hệ
để loại trừ trục trặc, sửa chữa lệch lạc nhưng vẫn giữ tinh thần của kế hoạch, chiến lược chung của chương trình hành động để đạt đến mục tiêu
- Chức năng kiểm tra Kiểm tra là xem xét tình hình thực tế để đánh giá thực trạng, phát hiện lệch lạc, sai sót, tìm hiểu nguyên nhân, đúc kết, rút ra những bài học kinh nghiệm để bổ sung, điều chỉnh kế hoạch tiếp theo
Xuyên suốt quá trình quản lý, chức năng thông tin có mặt trong tất cả các giai đoạn và là điều kiện cho hoạt động quản lý ở mỗi giai đoạn Thông tin đầy đủ, kịp thời, cập nhật, chính xác là một căn cứ để hoạch định kế hoạch; thông tin cũng cần cho các bộ phận trong cơ cấu tổ chức, là chất liệu tạo lập quan hệ giữa các bộ phận trong cơ cấu tổ chức; thông tin chuyển tải mệnh lệnh chỉ đạo (thông tin xuôi) và phản hồi (thông tin ngược) diễn tiến hoạt động của tổ chức và thông tin từ kết quả hoạt động của tổ chức giúp cho người quản lý xem xét mức độ đạt mục tiêu của toàn tổ chức
Trang 401.2.2.Khái niệm quản lý giáo dục
Khoa học QLGD là một chuyên ngành của khoa học quản lý nói chung đồng thời cũng là một bộ phận khoa học giáo dục, nhưng là một khoa học tương đối độc lập
QLGD là một bộ phận của quản lý xã hội, được hình thành một cách khách quan QLGD là sự kết hợp của hai phạm trù lý luận quản lý và khoa học giáo dục Tùy theo cách nhìn nhận từ những góc độ khác nhau, các nhà nghiên cứu về QL đã đưa ra những khái niệm về QLGD khác nhau
Theo Nguyễn Ngọc Quang, khái niệm QLGD là khái niệm đa cấp (bao hàm cả quản lý hệ thống giáo dục quốc gia, quản lý các phân hệ của nó, đặc biệt là quản lý trường học) “QLGD là hệ thống những tác động có mục đích,
có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ thống vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của nhà nước, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học – giáo dục thế hệ trẻ, đưa giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến
lên trạng thái mới về chất”.[25,35]
Theo Phạm Minh Hạc, QLGD là tổ chức các hoạt động dạy học Có tổ chức được các hoạt động dạy học, thực hiện được các tính chất của nhà trường phổ thông Việt Nam, mới quản lý được giáo dục, tức là cụ thể hóa đường lối giáo dục của nhà nước và biến đường lối đó thành hiện thực, đáp ứng nhu cầu của nhân dân, của đất nước
QLGD là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đến khách thể quản
lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn bằng cách hiệu quả nhất QLGD theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đấy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội
Ngoài các khái niệm đã nêu ở trên, có tác giả cho rằng: “QLGD theo