1. Trang chủ
  2. » Luận Văn - Báo Cáo

Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên ngành giáo dục chính trị trong dạy học phần phương pháp dạy học ở trường đại học vinh

113 2 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên ngành giáo dục chính trị trong dạy học phần phương pháp dạy học ở Trường Đại học Vinh
Tác giả Nguyễn Thị Nga
Người hướng dẫn T.S. Đinh Thế Định
Trường học Trường Đại học Vinh
Chuyên ngành Giáo dục Chính trị
Thể loại Luận văn Thạc sĩ khoa học giáo dục
Năm xuất bản 2011
Thành phố Vinh
Định dạng
Số trang 113
Dung lượng 811,48 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Cấu trúc

  • 2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn (6)
  • 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu (10)
  • 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu (0)
  • 5. Phương pháp nghiên cứu (11)
  • 6. Giả thuyết khoa học (11)
  • 7. Ý nghĩa của đề tài (12)
  • 8. Bố cục đề tài (12)
  • B. NỘI DUNG (13)
  • Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO SINH VIÊN SƢ PHẠM TRONG GIẢNG DẠY HỌC PHẦN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC GIÁO DỤC CÔNG DÂN (42)
    • 1.1. Cơ sở lý luận của việc phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề trong giảng dạy học phần Phương pháp dạy học Giáo dục Công dân cho sinh viên sư phạm Giáo dục Chính trị ở Trường Đại học Vinh (13)
    • 1.2. Cơ sở thực tiễn của việc hình thành và phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề trong quá trình giảng dạy học phần Phương pháp dạy học Giáo dục Công dân cho sinh viên Sư phạm Giáo dục Chính trị ở Trường Đại học Vinh . - 29 - 1.3. Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên ngành Giáo dục Chính trị Trường Đại học Vinh là yêu cầu cấp bách trong đổi mới phương pháp dạy học hiện nay (33)
    • 2.3. Kết quả và đánh giá chung về thực nghiệm (72)
  • Chương 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ TRONG QUÁ TRÌNH GIẢNG DẠY MÔN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH (76)
    • 3.1. Định hướng phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề trong quá trình giảng dạy môn Phương pháp dạy học cho sinh viên ngành Giáo dục Chính trị ở Trường Đại học Vinh (76)
    • 3.2. Một số giải pháp phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên ngành Giáo dục Chính trị ở Trường Đại học Vinh trong quá trình giảng dạy môn Phương pháp dạy học (78)
    • C. KẾT LUẬN (106)
    • D. TÀI LIỆU THAM KHẢO (108)

Nội dung

Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Nhiều tác giả đã nghiên cứu và công bố các công trình về vấn đề dạy học nêu vấn đề nói chung và kỹ năng GQVĐ nói riêng từ các góc độ tiếp cận đa dạng Các kết quả nghiên cứu tiêu biểu phản ánh các phương pháp và cách tiếp cận khác nhau nhằm nâng cao kỹ năng GQVĐ trong quá trình dạy học Những công trình này đóng vai trò quan trọng trong việc tổng hợp và phát triển các chiến lược giảng dạy hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

Nhiều tác giả đã nghiên cứu về vấn đề và dạy học nêu vấn đề, tiêu biểu như Lecne I Ia với tác phẩm "Dạy học nêu vấn đề" xuất bản năm 1977, cũng như Vũ Văn Tảo và Trần Văn Hà với công trình "Dạy - học giải quyết vấn đề: một hướng cần đổi mới trong công tác giáo dục, đào tạo, huấn luyện" năm 1996 Ngoài ra, Vũ Văn Tảo còn đề cập đến hướng đổi mới trong mục tiêu đào tạo, nhằm rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề và tích cực hóa hoạt động học tập trong dạy học ở trung học cơ sở.

Vấn đề hiểu một cách chung nhất chính là cái khó, đặc biệt là những "cái mới" cần được giải quyết và có khả năng giải quyết Như C.Mác đã nhấn mạnh trong tác phẩm "Góp phần phê phán chính trị kinh tế học", nhân loại chỉ đặt ra những vấn đề mà mình có thể giải quyết được, vì vấn đề chỉ xuất hiện khi điều kiện vật chất đã hình thành hoặc đang hình thành để giải quyết Vấn đề mang tính tương đối, bởi có những vấn đề đối với người này nhưng không còn là vấn đề đối với người khác Các tác giả cũng đã làm rõ sự khác biệt giữa vấn đề trong dạy học và trong các lĩnh vực khác Việc làm rõ nội dung cơ bản của vấn đề là nền tảng để nghiên cứu về tình huống có vấn đề một cách hiệu quả.

Theo tác giả Nguyễn Quang Uẩn, tư duy chỉ xuất hiện khi gặp những hoàn cảnh có vấn đề, tức là những tình huống chứa đựng mục đích hoặc vấn đề mới mà kiến thức và phương pháp cũ không đủ để giải quyết Tư duy cần thiết để giải quyết các vấn đề mới, đòi hỏi con người phải tìm cách thức tư duy phù hợp Điều quan trọng là nhận thức được tình huống có vấn đề, thấy rõ mâu thuẫn bên trong, có nhu cầu giải quyết và có đủ tri thức liên quan để xử lý vấn đề đó.

Trong dạy học và công tác giáo dục, việc đưa người học vào “hoàn cảnh có vấn đề” và hướng dẫn các em tự giải quyết vấn đề là yếu tố cốt lõi của phương pháp dạy học nêu vấn đề Trong xu thế giáo dục mới, dạy học nêu vấn đề càng trở nên quan trọng, như M.M Crugliăc nhấn mạnh, “dạy học gợi vấn đề là một hình thức phát huy tính tích cực của người học có hiệu quả cao.” Phương pháp này không chỉ thúc đẩy tư duy sáng tạo mà còn trở thành một phương tiện giáo dục và phát triển vô cùng quan trọng trong nhà trường hiện nay.

Các tác giả có nhiều hướng tiếp cận khác nhau về kỹ năng và kỹ năng GQVĐ, như trong các công trình “Tâm lí học và giáo dục học” của J Piaget (1996), “Khoa sư phạm tích hợp hay làm thế nào để phát triển các năng lực ở nhà trường” của Rogiers X (1996), và “Những vấn đề cơ bản của Giáo dục học hiện đại” của Thái Duy Tuyên.

Từ Hà Nội năm 1998 đến các tác phẩm nổi bật như “Tâm lí học hoạt động và khả năng ứng dụng vào lĩnh vực dạy học” của Phan Trọng Ngọ xuất bản năm 2000 và “Một tư duy hoàn toàn mới” của Daniel H Pink ra mắt năm 2008, các tác giả đều đồng thuận về tầm quan trọng của việc áp dụng kiến thức tâm lý học vào công tác dạy học nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục.

Kỹ năng là khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, thể hiện qua khả năng đã có để thực hiện tốt một công việc Theo Meirieu, kỹ năng còn là hoạt động tri thức ổn định, có thể tái hiện trong nhiều trường hợp kiến thức khác nhau Không có kỹ năng nào tồn tại riêng lẻ hoàn toàn, mà đều thể hiện qua các nội dung cụ thể Tùy vào mức độ hiểu biết và khả năng vận dụng thực tế, kỹ năng được phân thành các bậc khác nhau Nhà tâm lý Daniel H Pink, trong cuốn sách "Một tư duy hoàn toàn mới" xuất bản năm 2008, nhấn mạnh vai trò của kỹ năng liên quan đến bán cầu não phải trong quá trình phát triển kỹ năng.

Dựa trên quan điểm chung về kỹ năng, các tác giả đã phân tích kỹ năng GQVĐ, gồm có sáu loại kỹ năng cơ bản Trong số đó, kỹ năng nhận thức vấn đề được coi là quan trọng nhất vì nó đặt nền móng cho sự phát triển của các kỹ năng khác Kỹ năng nhận thức đóng vai trò trung tâm trong quá trình hình thành và nâng cao năng lực giải quyết vấn đề Việc nắm vững kỹ năng này giúp người học xác định, phân tích và đánh giá các vấn đề một cách logic, từ đó nâng cao hiệu quả trong các kỹ năng tiếp theo.

Vấn đề PPDH GDCD đã có nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả tiêu biểu:

Tác giả Phùng Văn Bộ trong cuốn sách "Lý luận dạy học môn Giáo dục Công dân" (NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 1999) đã trình bày các phương pháp giảng dạy hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng giáo dục công dân Vương Tất Đạt, trong tác phẩm "Phương pháp giảng dạy môn Giáo dục công dân" (NXB Giáo dục, Hà Nội, 1998), tập trung vào các kỹ thuật giảng dạy phù hợp giúp học sinh nắm vững kiến thức và phát triển kỹ năng công dân Nguyễn Đăng cũng đóng góp bằng các nghiên cứu về phương pháp giảng dạy môn học này, đề xuất các chiến lược phù hợp với chương trình giáo dục hiện hành nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy của giáo viên.

Trong cuốn sách "Góp phần dạy tốt môn Giáo dục Công dân ở trường Phổ thông trung học" của Nhà xuất bản Giáo dục năm 2001, tác giả đã phân tích rõ những thuận lợi và khó khăn trong việc giảng dạy môn học này tại các trường đại học Môn Giáo dục Công dân có đặc thù riêng, vừa là môn dạy về phương pháp, vừa là môn học chính trị với khối lượng kiến thức rộng, bao gồm hầu hết các lĩnh vực xã hội, đòi hỏi người giảng phải vừa truyền đạt kiến thức vừa phát huy kỹ năng sống cho sinh viên.

Các tác giả Phùng Văn Bộ, Mai Văn Bính, Vương Tất Đạt đã phân tích các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp trong giảng dạy học phần phương pháp dạy học Giáo dục Công dân (GDCD) Họ nhấn mạnh tầm quan trọng của kỹ năng dạy học cho giáo viên để nâng cao hiệu quả giảng dạy, đồng thời khẳng định vai trò và ưu điểm vượt trội của phương pháp dạy học GQVĐ trong việc nâng cao sự chủ động và tích cực của học sinh Áp dụng các phương pháp này giúp giáo viên tối ưu hóa quá trình giảng dạy, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục GDCD.

* Về vấn đề rèn luyện, nâng cao kỹ năng, PPDH cho SV SP nói chung,

Trong lĩnh vực đào tạo giáo viên Giáo dục Công dân, Trường ĐHSP Hà Nội đã ghi nhận những đóng góp quan trọng như đề tài cấp Bộ của TS Nguyễn Đăng Bằng với chủ đề “Các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng giáo viên Giáo dục Công dân trường Trung học cơ sở và Phổ thông Trung học trong giai đoạn mới ở các tỉnh Bắc Trung bộ (1998)”, góp phần nâng cao hiệu quả đào tạo và phát triển nguồn nhân lực giáo dục Ngoài ra, các kỷ yếu hội thảo như “Bàn về giảng dạy môn Giáo dục Công dân ở trường Phổ thông Trung học chuyên ban” tháng 1 năm 1996 cũng đề cập đến những giải pháp đổi mới phương pháp giảng dạy và nâng cao chất lượng môn học này tại các trường trung học phổ thông.

Vinh phối hợp với hai Sở Giáo dục và đào tạo Nghệ An, Hà Tĩnh thực hiện,

Năm 2001, đề tài cấp Bộ của PGS, TS Nguyễn Ngọc Hợi mang tên “Đổi mới phương pháp giảng dạy đại học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo ở Trường Đại học Vinh” đã phân tích thực trạng năng lực của sinh viên Trường ĐHV cũng như sinh viên khoa Giáo dục Chính trị Các nghiên cứu này đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo tại Trường ĐHV, góp phần cải thiện hiệu quả giảng dạy và nâng cao năng lực của sinh viên.

Các công trình khoa học của các nhà nghiên cứu đã nghiên cứu về kỹ năng GQVĐ và phương pháp dạy học nêu vấn đề trong học phần PPDH GDCD dưới các góc độ khác nhau Những nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo cho sinh viên Trường ĐHV.

Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành đề tài tác giả đã sử dụng một số phương pháp sau:

Nghiên cứu lí thuyết là phương pháp chủ đạo trong quá trình hoàn thành luận văn, giúp làm sáng tỏ các vấn đề lý luận như kỹ năng và kỹ năng GQVĐ thông qua việc tham khảo các công trình khoa học của các nhà giáo dục học, tâm lý học và các lĩnh vực liên quan Đề tài kế thừa quan điểm từ các nghiên cứu tại Trường Đại học Vinh để hiểu rõ hơn đặc điểm của sinh viên Trường Đại học Vinh nói chung và sinh viên ngành GDCT nói riêng Việc nghiên cứu lý thuyết dựa trên các nguồn tài liệu phong phú giúp tác giả nắm bắt sâu sắc các vấn đề, đồng thời đưa ra những nhận định và quan điểm riêng về các vấn đề liên quan đến đề tài.

Quan sát hoạt động giảng dạy và phản hồi của giáo viên và sinh viên trong giờ học là bước quan trọng để đánh giá hiệu quả phương pháp dạy học GDCD trước và trong khi thực hiện thực nghiệm Phương pháp này đóng vai trò then chốt trong quá trình nghiên cứu, giúp tác giả tổng hợp đặc điểm nhận thức của sinh viên ngành GDCT Những thông tin thu thập từ quá trình quan sát là cơ sở để đề xuất các giải pháp nhằm phát triển kỹ năng GQVĐ cho sinh viên sư phạm ngành GDCT tại Trường Đại học Vinh, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.

Nghiên cứu của đề tài được thực hiện bằng các phương pháp chính như hỏi ý kiến chuyên gia, điều tra qua bảng số liệu với các câu hỏi khảo sát, và thực hiện các tiết học thử nghiệm giảng dạy Nhờ sự kết hợp của những phương pháp này, tác giả đã thu thập dữ liệu thực tiễn làm căn cứ để đánh giá và phân tích đề tài một cách chính xác và khách quan.

Tác giả đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu chung phổ biến trong Triết học và Khoa học giáo dục để bổ sung và hoàn thiện đề tài luận văn Các phương pháp này giúp đảm bảo tính khách quan, logic và độ tin cậy của nghiên cứu, góp phần nâng cao chất lượng của luận văn Việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu chính thống này còn giúp kết quả nghiên cứu phù hợp với yêu cầu của ngành học, đồng thời tối ưu hóa quá trình phân tích và xử lý dữ liệu.

Giả thuyết khoa học

Nếu xây dựng được một hệ thống các giải pháp phù hợp thì sẽ góp phần phát triển kỹ năng GQVĐ cho SV ngành GDCT ở Trường ĐHV.

Ý nghĩa của đề tài

Trong quá trình học học phần Phương pháp dạy học (PPDH) GDCD tại Trường Đại học Vận tải, sinh viên ngày càng nhận thức rõ vai trò và ý nghĩa của kỹ năng GQVĐ Việc nghiên cứu lý luận đã góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý thuyết về kỹ năng GQVĐ và kỹ năng GQVĐ, giúp sinh viên hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc phát triển các kỹ năng này trong quá trình giảng dạy Điều này góp phần nâng cao năng lực sư phạm của sinh viên ngành GDCT, từ đó tạo nền tảng vững chắc cho hoạt động giảng dạy hiệu quả và hiện đại hơn.

- Góp phần vào việc nâng cao hiệu quả giảng dạy môn PPDH GDCD ở Trường ĐHV

- Tài liệu tham khảo cho giảng dạy và nghiên cứu trong quá trình học học phần PPDH GDCD.

Bố cục đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài gồm có 3 chương, 8 tiết

Chương 1 tập trung vào cơ sở lý luận và thực tiễn của việc phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên sư phạm trong giảng dạy học phần Phương pháp dạy học Giáo dục Công dân Việc nâng cao kỹ năng này giúp sinh viên sư phạm vận dụng linh hoạt kiến thức để giải quyết các tình huống thực tiễn trong giảng dạy, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục Bài viết phân tích các lý luận về kỹ năng giải quyết vấn đề, cùng với các phương pháp giảng dạy hiệu quả để phát triển kỹ năng này cho sinh viên sư phạm Đồng thời, nội dung cũng đề cập đến các thực tiễn, kinh nghiệm thực tế trong đào tạo nhằm hình thành khả năng tư duy sáng tạo và phản ứng linh hoạt của sinh viên trong quá trình giảng dạy môn học.

Chương 2: Thực nghiệm sư phạm giảng dạy học phần Phương pháp dạy học ở Trường Đại học Vinh

Chương 3 tập trung vào việc đề xuất các định hướng và giải pháp nhằm phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên ngành Giáo dục Chính trị trong quá trình giảng dạy môn Phương pháp dạy học tại Trường Đại học Vinh Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề là yếu tố then chốt giúp sinh viên nâng cao năng lực thực hành và vận dụng kiến thức vào thực tiễn giảng dạy Để đạt được mục tiêu này, cần xây dựng các phương pháp giảng dạy tích cực, khuyến khích sinh viên tham gia hoạt động thực hành và thảo luận nhóm Việc ứng dụng các giải pháp này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, giúp sinh viên tự tin ứng xử và giải quyết các tình huống sư phạm thực tế một cách hiệu quả Đồng thời, cần kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn, tạo điều kiện để sinh viên phát triển kỹ năng tư duy phản biện và sáng tạo trong quá trình giảng dạy.

NỘI DUNG

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN

KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO SINH VIÊN SƢ PHẠM TRONG GIẢNG DẠY HỌC PHẦN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

Việc phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề trong giảng dạy học phần Phương pháp dạy học Giáo dục Công dân đóng vai trò quan trọng trong nâng cao năng lực sư phạm của sinh viên sư phạm Giáo dục Chính trị tại Trường Đại học Vinh Cơ sở lý luận nhấn mạnh rằng kỹ năng này giúp sinh viên vận dụng kiến thức lý thuyết vào thực tiễn, phát triển tư duy phản biện và khả năng sáng tạo trong quá trình giảng dạy Bên cạnh đó, việc tích hợp các phương pháp phương pháp giải quyết vấn đề giúp sinh viên hình thành tư duy linh hoạt, có khả năng xử lý các tình huống sư phạm đa dạng, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và hiệu quả giáo dục Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, việc phát triển kỹ năng này còn góp phần thúc đẩy hoạt động tự học, rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện và kỹ năng mềm cần thiết cho sinh viên trong môi trường giáo dục hiện đại.

1.1.1 Vấn đề, tình huống có vấn đề và dạy học giải quyết vấn đề 1.1.1.1 Vấn đề

Cuộc sống luôn đặt ra nhiều vấn đề cần giải quyết, từ những vấn đề lớn ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của chúng ta, đến những vấn đề nhỏ hàng ngày nhằm tránh cản trở cuộc sống thường nhật Việc có phương pháp giải quyết hợp lý giúp con người đạt thành công và phát triển bền vững, trong khi không xử lý tốt các vấn đề sẽ khiến chúng ta rơi vào trạng thái lẩn quẩn Vậy, vấn đề là gì? Đây là một khái niệm xuất hiện trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển cá nhân và cộng đồng.

"Vấn đề (problems) là những điều khó khăn, đáng để suy nghĩ và cần được giải quyết, xuất phát từ những thách thức trong cuộc sống và thực tiễn phát triển." "Vấn đề cũng có thể là mục tiêu chưa được xác định rõ hoặc chưa biết cách thực hiện tối ưu để đạt được mục tiêu đó." "Trong quá trình phát triển, những vấn đề mới, phức tạp nảy sinh do sự mâu thuẫn giữa lý luận và thực tiễn, yêu cầu giải pháp phù hợp để vượt qua thử thách." "Vấn đề được hiểu là điều cần xem xét, giải quyết, bao gồm cả những câu hỏi và những điều chưa rõ ràng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ."

* Cách xác định vấn đề trong dạy học

Việc xác định vấn đề một cách chính xác là yếu tố then chốt để đạt hiệu quả trong mọi hoạt động, dù đôi khi cùng một hiện tượng lại có nhiều cách nhìn nhận khác nhau do sự khác biệt về quan điểm Để xác định vấn đề một cách trọng tâm và chính xác, cần lưu ý đến một số điểm quan trọng như phân tích kỹ lưỡng các yếu tố liên quan, xác định nguyên nhân gốc rễ của vấn đề và đặt ra các tiêu chí rõ ràng để đánh giá Việc này giúp tập trung nguồn lực và đề ra các giải pháp phù hợp, từ đó nâng cao hiệu quả giải quyết vấn đề trong công việc và cuộc sống.

Trong phần lớn người Việt Nam, sự thiên vị và định kiến trong quá trình xem xét vấn đề là những yếu tố ảnh hưởng lớn đến cách đánh giá của họ Do lối sống duy tình, cảm tính chi phối mạnh mẽ, khiến cho các nhận định thường mang tính chủ quan, dễ dẫn đến sai lầm trong xác định vấn đề Chính sự thiên vị và định kiến này là nguyên nhân chính gây ra các đánh giá thiếu chính xác và thiếu khách quan.

Khi xác định vấn đề, cần xác định rõ trọng tâm chính của nội dung để tránh hiểu sai hoặc lan man, gây ảnh hưởng đến hiệu quả giải quyết vấn đề Việc này giúp tập trung vào những nội dung quan trọng, đảm bảo quá trình phân tích và đưa ra giải pháp chính xác, phù hợp Tránh mở rộng quá mức hoặc đi quá xa so với mục tiêu, để nội dung vẫn rõ ràng và dễ tiếp cận hơn cho quá trình xử lý.

Trong quá trình giảng dạy, giảng viên cần lựa chọn những vấn đề tiêu biểu, mang tính đặc trưng để giúp sinh viên nhận thức rõ ràng, tránh đưa ra những vấn đề không phù hợp với kiến thức của họ Giảng viên không nên áp đặt suy nghĩ hay trình độ tư duy của mình lên sinh viên, mà phải đặt mình vào vị trí của người học để hiểu rõ họ đã biết gì và còn cần khám phá điều gì mới Đặc biệt, trong dạy học phần Phương pháp dạy học GDCD, việc lựa chọn các vấn đề liên quan đến các sự kiện chính trị xã hội gần thời điểm hiện tại sẽ giúp sinh viên dễ dàng nhận diện tình huống có vấn đề phù hợp và thúc đẩy khả năng phân tích, suy nghĩ của họ.

Mỗi hoạt động tư duy của con người là quá trình giải quyết nhiệm vụ phát sinh trong quá trình nhận thức hoặc hoạt động thực tiễn Quá trình này bắt đầu từ khi chủ thể tiếp xúc với tình huống có vấn đề, nhận thức được vấn đề đó, và kết thúc khi đạt được quyết định hành động phù hợp Tư duy giúp con người hiểu rõ vấn đề, phân tích các yếu tố liên quan và đưa ra giải pháp tối ưu để giải quyết nhiệm vụ.

1.1.1.2 Tình huống có vấn đề trong dạy học học phần Phương pháp dạy học Giáo dục Công dân

* Tình huống có vấn đề

Tình huống có vấn đề là một điều kiện quan trọng của tư duy, nhưng bản thân nó không tự nhiên tạo ra tư duy Tư duy chỉ bắt đầu khi con người nhận thức được vấn đề, khiến vấn đề trở thành tình huống có vấn đề Lúc này, con người đã xác định rõ nhiệm vụ của tư duy và có khả năng biểu đạt nó rõ ràng.

Theo quan điểm của các nhà giáo dục học, "tình huống có vấn đề" là một khó khăn mà chủ thể nhận thức rõ hoặc mơ hồ, đòi hỏi sự tìm tòi và khám phá tri thức mới cũng như các phương pháp hành động sáng tạo để khắc phục.

X.L Rubinstein nhấn mạnh tầm quan trọng của tình huống có vấn đề đối với sự phát triển tư duy, cho rằng “Tư duy thường bắt đầu từ một vấn đề hoặc câu hỏi, xuất phát từ sự ngạc nhiên, thắc mắc hoặc mâu thuẫn.” Tình huống có vấn đề có tác dụng lôi cuốn cá nhân vào quá trình tư duy, kích thích khả năng suy nghĩ sáng tạo và phản biện.

Tình huống có vấn đề phản ánh các mâu thuẫn khác nhau giữa những yếu tố đã biết và chưa biết, giữa những gì đã tồn tại và chưa tồn tại Đây là mặt khách quan của tình huống có vấn đề, nhưng đồng thời nó mang tính chủ quan rõ rệt, phụ thuộc vào nhận thức và nhu cầu của từng cá nhân Cùng một hoàn cảnh, một người có thể nhận diện vấn đề do mâu thuẫn xuất hiện, trong khi người khác lại không thấy, điều này phản ánh mức độ hiểu biết và kinh nghiệm của mỗi người Người có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực liên quan sẽ dễ dàng nhận ra các mâu thuẫn hơn, giúp xác định rõ những vấn đề cần giải quyết.

Tình huống có vấn đề là sự kết hợp giữa yếu tố khách quan và yếu tố chủ quan, tạo nên sự cần thiết của việc xác định rõ vấn đề để hướng tới giải quyết hiệu quả Việc nhận diện đúng vấn đề ban đầu đóng vai trò quyết định đến tất cả các bước tiếp theo trong quá trình tư duy và quyết định chiến lược Đây là giai đoạn then chốt trong quá trình nhận thức và giải quyết vấn đề, ảnh hưởng trực tiếp đến thành công của quá trình tư duy logic.

* Tạo ra những tình huống có vấn đề trong dạy học học phần Phương pháp dạy học Giáo dục Công dân là điều cần thiết

Trong quá trình học phần PPDH GDCD, tình huống có vấn đề thể hiện sự xuất hiện của mâu thuẫn giữa kiến thức đã biết và kiến thức mới, có thể liên quan đến lý luận hoặc thực tiễn Khi nhận diện rõ mâu thuẫn này, giáo viên kích thích sự hứng thú và nhu cầu tự chủ trong học tập của sinh viên, từ đó tạo ra tình huống có vấn đề phù hợp với đặc điểm riêng của môn học Tình huống có vấn đề giúp sinh viên nhận thức rõ vấn đề, thúc đẩy họ tích cực suy nghĩ và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Trong học phần Phương pháp dạy học Giáo dục công dân (PPDH GDCD), tình huống có vấn đề không phải là một câu hỏi đơn giản mà sinh viên có thể trả lời trực tiếp Thay vào đó, sinh viên cần huy động kiến thức tổng hợp mà họ đã tích lũy để phân tích và xử lý những tình huống này một cách hiệu quả.

Ví dụ 1: Anh (chị) hãy nêu mục tiêu của phần 1 GDCD lớp 11: “Công dân với kinh tế”?

Ví dụ 2: Anh (chị) hãy nêu định nghĩa PPDH?

Ví dụ 3: Thực hiện nguyên tắc tính vừa sức trong dạy học GDCD có mâu thuẫn với nguyên tắc tính đảng không? Hãy chứng minh?

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO SINH VIÊN SƢ PHẠM TRONG GIẢNG DẠY HỌC PHẦN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC GIÁO DỤC CÔNG DÂN

ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ TRONG QUÁ TRÌNH GIẢNG DẠY MÔN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

Ngày đăng: 22/08/2023, 00:16

HÌNH ẢNH LIÊN QUAN

Bảng 1.1. Nội dung và mức độ hiện có của một số kỹ năng của SV SP GDCT - Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên ngành giáo dục chính trị trong dạy học phần phương pháp dạy học ở trường đại học vinh
Bảng 1.1. Nội dung và mức độ hiện có của một số kỹ năng của SV SP GDCT (Trang 35)
Bảng 1.2. Nội dung và mức thường xuyên trong quá trình học tập học - Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên ngành giáo dục chính trị trong dạy học phần phương pháp dạy học ở trường đại học vinh
Bảng 1.2. Nội dung và mức thường xuyên trong quá trình học tập học (Trang 36)
Bảng 1.3. Tự đánh giá về mức độ học tập môn PPDH GDCD - Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên ngành giáo dục chính trị trong dạy học phần phương pháp dạy học ở trường đại học vinh
Bảng 1.3. Tự đánh giá về mức độ học tập môn PPDH GDCD (Trang 38)
Bảng 1.4. Đánh giá về kỹ năng GQVĐ khi học học phần PPDH - Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên ngành giáo dục chính trị trong dạy học phần phương pháp dạy học ở trường đại học vinh
Bảng 1.4. Đánh giá về kỹ năng GQVĐ khi học học phần PPDH (Trang 39)
Hình thành giả thuyết (Xây dựng dự đoán) - Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên ngành giáo dục chính trị trong dạy học phần phương pháp dạy học ở trường đại học vinh
Hình th ành giả thuyết (Xây dựng dự đoán) (Trang 48)
Hình thành giả thuyết (Xây dựng dự đoán) - Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên ngành giáo dục chính trị trong dạy học phần phương pháp dạy học ở trường đại học vinh
Hình th ành giả thuyết (Xây dựng dự đoán) (Trang 55)
Hình thành giả thuyết (Xây dựng dự đoán) - Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên ngành giáo dục chính trị trong dạy học phần phương pháp dạy học ở trường đại học vinh
Hình th ành giả thuyết (Xây dựng dự đoán) (Trang 60)
Hình thành giả thuyết (Xây dựng dự đoán)  Các em hãy xét ví dụ sau đây: - Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên ngành giáo dục chính trị trong dạy học phần phương pháp dạy học ở trường đại học vinh
Hình th ành giả thuyết (Xây dựng dự đoán) Các em hãy xét ví dụ sau đây: (Trang 63)

TRÍCH ĐOẠN

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm