Thực trạng công tác đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở cho diện nhà chính sách tồn đọng bao gồm nhà cải tạo nhà vắng chủ nhà đưa vào công tư hợp doanh ở hà nội

Đó cũng là lý do khiến em chọn đề tài “ Thực trạng công tác đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở cho diện nhà chính sách tồn đọng bao gồm nhà cải tạo, nh

Lời nói đầu

1) Tính cấp thiết của đề tài:

Đất đai, nhà ở là yếu tố quyết định sự tồn tại của loài ngời, nó gắn bómật thiết với mọi ngành kinh tế, mọi nhu cầu của đời sống xã hội Đất đaicùng với các điều kiện tự nhiên khác là một trong những cơ sở quan trọng nhất

để hình thành các vùng kinh tế của đất nớc nhằm khai thác và sử dụng có hiệuquả các tiềm năng tự nhiên, kinh tế xã hội của mỗi vùng Đối với mỗi quốcgia, đất đai không chỉ là nguồn tài sản lớn phục vụ cho nhu cầu sản xuất dân

c mà còn thể hiện trình độ phát triển, tiềm năng kinh tế của mỗi vùng

Theo đà phát triển kinh tế của đất nớc, tốc độ tăng trởng của các đô thịViệt Nam ngày càng mạnh mẽ Đất đô thị thực sự có giá và giá rất cao Do đócần phải có sự kiểm soát của Nhà nớc về đất đai Để kiểm soát đợc tình hình

sử dụng đất, Nhà nớc đã ban hành các văn bản pháp luật, văn bản dới luật Đó

là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc quản lý và sử dụng đất đai Tuy nhiên,

do sức ép của nhu cầu phát triển và đòi hỏi thực tế của cuộc sống mà thị trờngbất động sản vẫn ngấm ngầm diễn ra sôi động hiện tợng mua bán đất, đầu cơ

đất, lấn chiếm tràn lan đã đặt ra cho Nhà nớc nhiều vấn đề cần đợc xem xét vàgiải quyết Một trong những yêu cầu cấp bách hiện nay đối với đất đô thị làphải có một cơ chế quản lý, sử dụng đất sao cho phù hợp với yều cầu pháttriển của nền kinh tế thị trờng nhiều thành phần có sự quản lý của Nhà nớctheo định hớng Xã Hội Chủ Nghĩa Để làm tốt công tác quản lý Nhà nớc về

đất đai nói chung, đất đô thị nói riêng thì không thể không đề cập đến côngtác đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở ở

đô thị Đăng ký đất đai tuy chỉ là một thủ tục hành chính do cơ quan Nhà nớcthực hiện nhằm thiết lập hồ sơ địa chính cấp Giấy chứng nhận cho ngời sửdụng đất hợp pháp nhng nó liên quan dến nhiều vấn đề phức tạp thuộc về cơ

sở pháp lý và những quan hệ xã hội bảo đảm quyền lợi hợp pháp của mọi tổchức cá nhân

Thủ đô Hà Nội đã có ngàn năm văn hiến, là trung tâm chính trị, vănhoá, xã hội, khoa học, kinh tế của cả nớc Hà Nội đang trong thời kỳ côngnghiệp hoá- hiện đại hoá, việc quản lý và sử dụng đất dai ở đây càng phải hợp

lý và chặt chẽ Nhìn lại quá trình lịch sử từ khi giải phóng đến nay, Hà Nội đã

có nhiều thành tựu và biến đổi to lớn nhất là trong những năm gần đây, songcòn nhiều vấn đề cần phải giải quyết Đối với diện nhà chính sách tồn đọng

đây là diện nhà luôn có các đơn th khiếu nại nhằm xác lập quyền sở hữu nhàhoặc quyền sở hữu, sử dụng các diện tích phụ có liên quan đến sở hữu chungcủa nhiều thành phần từ thời kỳ thực hiện chính sách cải tạo nhà cửa, cải tạocông thơng nghiệp t doanh thời kỳ 1958-1964, nhà dân cho mợn… Tình hình Tình hìnhkhiếu nại của một số hộ gia đình tại Hà Nội về vấn đề nhà cửa kéo dài hàngnăm nhng cha đợc giải quyết thoả đáng khiến họ phải chờ đợi Chính vì thếcần phải đẩy mạnh công tác đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở

và quyền sử dụng đất ở để ngời dân yên tâm ở, gìn giữ, sửa sang nhà cửa, ổn

định đời sống Cũng thông qua việc cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở

và quyền sử dụng đất ở, sẽ giúp cho Nhà nớc có cơ sở quản lý chặt chẽ toàn bộ

đất đai, để từ đó có những hoạch định chính sách cho phù hợp với thực tế

Vì vậy yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục nghiên cứu, qua thực tiễn thi hành

và áp dụng để hoàn thiện cơ chế đồng bộ đảm bảo cho việc thi hành các quy

định về đăng ký, cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng

đất ở để đáp ứng đồi hỏi cấp thiết của nền kinh tế thị trờng định hớng Xã HộiChủ Nghĩa có sự quản lý của Nhà nớc Đó cũng là lý do khiến em chọn đề tài

“ Thực trạng công tác đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở

và quyền sử dụng đất ở cho diện nhà chính sách tồn đọng (bao gồm nhà cải tạo, nhà vắng chủ, nhà đa vào công t hợp doanh) ở Hà Nội” với sự h-

ớng dẫn của TS Hoàng Cờng, Thạc sỹ- Trởng phòng chính sách đất nhà vàcác cô, chú trong phòng chính sách đất nhà tại Sở Địa chính- Nhà đất Hà Nội

Em xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của mọi ngời

2) Mục đích nghiên cứu:

Nghiên cứu lý luận và thực tiễn của đăng ký, cấp giấy chứng nhậnquyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở để phát hiện những điểm cha phùhợp, những khó khăn vớng mắc đồng thời đánh giấy chứng nhận quyền sở hữunhà ở và quyền sử dụng đất giá đa ra các kiến nghị về phơng hớng và giảipháp, góp phần hoàn thiện công tác đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sởhữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở

sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở cho diện nhà chính sách tồn đọng (nhàcải tạo, nhà vắng chủ, nhà đa vào công t hợp doanh) trên địa bàn Hà Nội.

4) Phơng pháp nghiên cứu:

Bài viết sử dụng phơng pháp so sánh, phân tích để đánh giá các vấn đề,trên cơ sở đó để làm sáng tỏ những khía cạnh lý luận cũng nh thực tiễn củacông tác đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng

đất ở Cách tiếp cận vấn đề là đi từ lý luận đến thực tiễn, rồi từ thực tiễn ápdụng trở về lý luận thông qua đó đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiệncông tác đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng

đất ở

5) Kết cấu của bài viết:

Ngoài các phần lời nói đầu, kết luận, mục lục và danh mục tài liệu thamkhảo, bài viết có 3 chơng:

- Chơng I: Cơ sở khoa học của việc đăng ký, cấp giấy chứng nhận quyền

sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở

- Chơng II: Thực trạng Công tác đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sởhữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở cho diện nhà chính sách trên địa bàn HàNội

- Chơng III: Một số quan điểm, giải pháp và kiến nghị nhằm đẩy mạnhcông tác đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng

đất ở đối với dạng nhà chính sách tồn đọng trên địa bàn thành phố Hà Nội

Chơng I: Cơ sở khoa học của việc đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở cho nhà chính sách tồn đọng

I) Khái niệm, đặc điểm vai trò của nhà ở:

1)Khái niệm, đặc điểm nhà ở:

Nhà ở là sản phẩm của hoạt động xây dựng và là không gian bên trong

có tổ chức đợc ngăn cách với môi trờng bên ngoài dùng để ở

Nhà ở có rất nhiều đặc điểm khác với các loại tài sản khác, nhất là kho

so sánh đặc điểm của nó với các động sản Nhà ở là tài sản cố định, không thể

di dời đợc

Đặc điểm chính của tài sản nhà đất là đa dạng Loại trừ những lợi íchkết hợp trong cùng một tài sản nhà đất nh để ở hoặc để kinh doanh Có lẽkhông bao giờ có hai ngôi nhà giống hệt nhau, thậm chí các ngôi nhà thô liềntờng có hình thức nh nhau nhng chúng cũng khác nhau ở vị trí Mặc dù điềunày dờng nh là có sự khác biệt rất nhỏ, tuy thế từng tài sản nhà đất vẫn sẽ có

sự khác nhau Thờng sự khác nhau nhỏ này cũng có thể không liên quan đếnthị trờng, nhng trong một vài trờng hợp điều này đã làm cho giá trị thị trờngcủa các ngôi nhà rất khác nhau

Một đặc điểm nữa của tài sản nhà đất có thể nói là tơng đối bền Nhiềuhàng hoá hao mòn và xuống cấp rất nhanh nhng nhà đất thờng đợc dùng trongnhiều năm với tốc độ hao mòn rất chậm Thậm chí khi nhà ở đã cũ, hoa mòn

đáng kể, ngời ta luôn thấy giá trị của nhà đất đợc lên giá với tỷ lệ cao hơn là tỷ

lệ hao mòn của ngôi nhà Mặc dù chất lợng của ngôi nhà xuống cấp, nhng kếtquả là giá trị chung của đất và ngôi nhà còn giữ nguyên Về khía cạnh này đầu

t nhà đất hoàn toàn khác với các loại đầu t khác, nó rất vững theo thời gian và

có khả năng an toàn vốn rất tốt trong thời gian dài Khi so sánh với các hànghoá khác, mua nhà đòi hỏi một khoản vốn lớn Thậm chí một ngôi nhà dùkhiêm tốn nhất thờng cũng cần một số lợng tiền đáng kể mơi mua đợc Liênquan đến điều này vì thực chất nhà đất thờng là những đơn vị không thể dễdàng chia thành những đơn vị nhỏ hơn Kết quả là một lợng tiền tối thiểu đểmua một ngôi nhà cũng là khá lớn

2)Vai trò của nhà ở:

Nhà ở là vấn đề nóng bỏng của mọi xã hội, trong mọi thời kỳ phát triểncủa nền kinh tế, là sự quan tâm của mỗi cá nhân, mỗi gia đình, mỗi tổ chứckinh tế, xã hội và cả mỗi quốc gia Nhà ở có ảnh hởng đến mọi lĩnh vực của

đời sống kinh tế xã hội, văn hoá, chính trị xã hội

ở nớc ta, những năm thực hiện công cuộc đổi mới, Đảng và Nhà nớc tahết sức quan tâm giải quyết vấn đề nhà ở của nhân dân ở các đô thị cũng nhnông thôn, góp phần từng bớc thực hiện cải thiện đời sống cho nhân dân Điều

62, Hiến pháp nớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 quy địnhrõ: “Công dân có quyền có nhà ở Nhà nớc mở rộng việc xây dựng nhà ở đồngthời khuyến khích, giúp đỡ tập thể và công dân xây dựng nhà ở theo quyhoạch chung, nhằm từng bớc thực hiện quyền đó việc phân phối nhà ở do Nhànớc quản lý phải công bằng và hợp lý”

Trên cơ sở đó có thể thấy vai trò của nhà ở đợc thể hiện nh sau:

- Nhà ở là tài sản có giá trị đặc biệt với đời sống của con ngời Nhà ở làphơng tiện quan trọng để bảo vệ con ngời trớc các hiện tợng thiên nhiên nhnắng, ma, gió, bão, giá rét… Tình hình Con ngời muốn tồn tại và phát triển trớc hết phải

đảm bảo các điều kiện nh ăn, ở, mặc và những t liệu sinh hoạt khác Ph Ăngghen đã nhấn mạnh: “Con ngời trớc hết cần phải ăn, uống, chỗ ở và mặc đã rồimới có thể làm đợc chính trị, khoa học, nghệ thuật, tôn giáo… Tình hình”

- Nhà ở là điều kiện vật chất trọng yếu để phát triển kinh tế Đối với lao

động đặc biệt là ở đô thị, khoảng cách giữa nơi ở và nơi làm việc có ảnh hởngrất lớn tới lao động, nó tác động trực tiếp tới thể lực và trí lực của lao động

Nó làm hao phí về thời gian vì khoảng cách này càng lớn thì hao phí này càngcao, ảnh hởng lớn tới hiệu quả kinh tế Ngoài ra môi trờng c trú, điều kiện sinhhoạt của chỗ ở, môi trờng văn hoá khu vực, môi trờng tự nhiên… Tình hình cũng ảnh h-ởng rất lớn tới quá trình tái sản xuất sức lao động và tác động tới tâm sinh lýcủa ngời lao động, làm ảnh hởng tới sản xuất, tới hiệu quả kinh tế

Sự phát triển của nhà ở còn là một chỉ tiêu quan trọng thể hiện trình độphát triển, tốc độ đô thị hoá của một quốc gia, thể hiện tiềm năng về kinh tế vàgóp phần tạo nên bộ mặt kiến trúc về tổng thể Thực tế cho thấy khi nhìn vàcác ngôi nhà có thể nhận biết đợc phong tục, tập quán, đời sống vật chất vàtinh thần của những ngời đang sinh sống trong ngôi nhà đó và của cả cộng

đồng

- Nhà ở là điều kiện vật chất trọng yếu ảnh hởng tới sinh hoạt xã hội và

điều chỉnh quan hệ xã hội Nhà ở tác động trực tiếp tới kết cấu gia đình, tậptục sinh hoạt của gia đình,thể hiện rõ nhất ở quá trình kéo dài hay tăng nhanhquá trình phân ly của gia đình mới mà còn ảnh hởng tới tâm lý của thanh niêntrong độ tuổi kết hôn, Thông thờng giá nhà đất tăng cao thanh niên có xu h-ớng lập gia đình muộn hơn Điều này tác động lớn đến vấn đề xã hội Nhữngbiến động về nhà ở phát sinh trong mua bán, thuê, tặng, chuyển nhợng hìnhthành nên những mối quan hệ xã hội phức tạp mà chính nhà ở đôi lúc nó quaytrở lại làm chức năng điều tiết, điều chỉnh quan hệ xã hội

Với tầm quan trọng của nhà ở nh đã nói ở trên, thì vấn đề nhà ở là mốiquan tâm chung của các quốc gia trên thế giới, đặc biệt là các nớc đang pháttriển và các nớc kém phát triển ở nớc ta, dới sự lãnh đạo của Đảng, chúng ta

đang phấn đấu thực hiện mục tiêu : “dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng,văn minh” Nhà nớc rất quan tâm lãnh đạo, tạo nhiều môi trờng thuận lợi và

động viên khuyến khích các tầng lớp nhân dân phát huy nội lực để xây dựngnhà ở tiến tới bộ mặt của đất nớc ngày càng văn minh và giàu đẹp hơn

II) Khái niệm và sự ra đời của nhà chính sách tồn

đọng:

1) Khái niệm:

Nhà chính sách thuộc quyền sở hữu của t nhân bao gồm nhà cải tạo, nhàcông t hợp doanh, nhà vắng chủ mà diện tích nhà ở thuộc loại nhà này do Nhànớc đã để lại cho chủ sở hữu khi thực hiện chính sách cải tạo nhà, chính sáchcông thơng nghiệp t bản t doanh

Đối với quỹ nhà chính sách do Nhà nớc quản lý, sử dụng thì Nhà nớcphân, giao cho các cơ quan sử dụng hoặc cho các hộ gia đình thuê là nhà ởthuộc sở hữu Nhà nớc

2) Sự ra đời của nhà chính sách tồn đọng:

Sau ngày giải phóng miền Bắc, đã diễn ra cuộc ra đi của hàng ngàn hộ

di chuyển vào Nam, để lại hàng nghìn ngôi nhà với vô vàn tình tiết phức tạp.Ngời thì quá vội vã bỏ nhà ra đi nh chạy trốn, ngời thì ngầm uỷ quyền cho ng-

ời khác, ngời thì bán tháo với giá rẻ không chút giấy tờ văn tự, ngời thì tìnhnghĩa hơn đa bà con họ hàng vào ở rồi lặng lẽ ra đi… Tình hình Việc ra đi nh vậy để lạihàng nghìn ngôi nhà vắng chủ buộc bộ máy tiếp quản chính quyền mới phải

đối phó với tình hình phức tạp này

Khi hoà bình lập lại ở miền Bắc, giải quyết nhà cửa là một vấn đề nằmtrong toàn bộ nhiệm vụ cách mạng xã hội chủ nghĩa Chế độ cũ chỉ thoả mãnyêu cầu của một số ít ngời, chế độ mới của ta phải thoả mãn yêu cầu ngàycàng một tăng của tuyệt đại đa số ngời dân lao động Dới sự lãnh đạo của

Đảng, cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân chuyển sang cuộc cách mạng xãhội chủ nghĩa Nhiệm vụ cơ bản của miền Bắc là đẩy mạnh cuộc cải tạo xã hộichủ nghĩa Trọng tâm trớc mắt là đẩy mạnh cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa vớithành phần kinh tế cá thể của nông dân, thợ thủ công; cuộc cải tạo xã hội chủnghĩa với thành phần kinh tế t bản t doanh và cuộc cải tạo đối với những ngời

có nhiều nhà cho thuê, đồng thời phải ra sức phát triển thành phần kinh tếquốc doanh là lực lợng lãnh đạo toàn bộ nền kinh tế quốc dân Yêu cầu đặt ra

là sử dụng hợp lý nhà cửa sẵn có, năng cao chất lợng nhà cửa nhằm bảo đảm

an toàn, vệ sinh và cải thiện đời sống nhân dân lao động đi thuê nhà, cải tạongời t sản, biến họ thành ngời lao động và sống nhờ vào lao động chứ khôngphải sống bám vào sự bóc lột bằng việc cho thuê nhà

Trong và sau cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với nhà cho thuê của t nhân,

Đảng và Nhà nớc đã có nhiều chính sách quản lý nhà cửa Nhng cho đến năm

1964, có nơi vẫn cha quán triệt tinh thần các chính sách của Trung Ương nênvẫn còn lúng túng trong việc giải quyết các vấn đề cụ thể khá phức tạp Để

đáp ứng với nhu cầu của các địa phơng, thông t số 12/NV của Bộ Nội vụ ngày22/4/1964 đã giải thích thêm một số chính sách cụ thể về quản lý nhà cửa.Trong đó có việc quản lý nhà vắng chủ và nhà của t sản đa vào công t hợpdoanh

- Việc quản lý nhà vắng chủ: Theo Nghị định 19/CP ngày29/6/1961 của Hội Đồng Chính phủ và Công văn số 19/BCT ngày 12/1/1961của ban cải tạo công thơng nghiệp t doanh Trung Ương thì tất cả nhà vắngchủ, không kể của ngời Việt Nam hay Hoa Kiều đều do cơ quan quản lý nhà,

đất trực tiếp quản lý cho thuê, thu tiền thuê, đóng thuế, sửa chữa Các cơ quan,

xí nghiệp, đoàn thể hợp tác xã hay t nhân sử dụng các loại nhà, đất kể cả trongtrờng hợp dùng vào việc kinh doanh sản xuất hay vào các sự nghiệp y tế, vănhoá, giáo dục

- Nhà của t sản đa vào công t hợp doanh: nhà của t sản dùng làmphơng tiện kinh doanh công thơng nghiệp nh cửa hàng, kho tàng, văn phòngquản lý kinh doanh trớc đây cha đợc giải quyết công t hợp doanh thì cơ quanquản lý nhà đất theo chính sách cải tạo nhà cửa

Sau ngày thống nhất đất nớc, Nh đã ban hành các chính sách cải tạo vềnhà đất tại các thành phố, thị xã nhằm quản lý tình hình nhà cửa trên các địabàn Theo Thông t của Bộ trởng bộ xây dựng số 383/BXD- ĐT ngày5/10/1991 hớng dẫn thi hành quyết định số 297/CP của Chủ tịch Hội đồng Bộtrởng ngày 2/10/1991 về việc giải quyết một số vấn đề về nhà ở thì chính sách

đối với nhà vắng chủ do Nhà nớc đang quản lý với các nội dung nh sau:

- Đối với nhà cải tạo: đã thực hiện quản lý toàn bộ nhà cửa thuộcdiện nhà cải tạo và đã bố trí làm trụ sở cơ quan hoặc làm nhà ở cho cán bộcông nhân viên và nhân dân lao động Hầu hết nhà ở do Nhà nớc quản lý đều

đã hoàn tất các thủ tục kê khai, bàn giao và Nhà nớc đã ra quyết định quản lýtuy nhiên do nhiều nguyên nhân khác quan, cũng có một số trờng hợp khi cơquan Nhà nớc tiến hành quản lý, sử dụng nhà ở đã không làm các thủ tục giaonhận, không ra quyết định quản lý, cá biệt có trờng hợp xử lý sai so với chínhsách lúc đó

Để ổn định hiện trạng nhà ở sau cải tạo, đa công tác quản lý đi vào nềnếp, tại điều 1 của quyết định số 297/CT đã nêu rõ: “nhà ở do Nhà nớc đangquản lý, sử dụng theo chính sách cải tạo về nhà ở bao gồm toàn bộ nhà ở đã cóhoặc cha có quyết định quản lý của Uỷ Ban Nhân Dân cấp có thẩm quyền nh-

ng đã bố trí sử dụng, là nhà ở thuộc sở hữu Nhà nớc

Diện nhà nêu trong điều này bao gồm: tất cả các loại nhà cho thuê, mợn,cho ở nhờ, hiến nhà của các tổ chức, cá nhân thuộc bộ máy cai trị của nguỵquân, nguỵ quyền và đảng phái phản động, do thực hiện chính sách cải tạo vềnhà ở đã đa vào diện Nhà nớc quản lý hoặc đã bố trí cho cơ quan Nhà nớc vànhân dân sử dụng

Về mặt thủ tục hành chính, diện nhà nói trên bao gồm cả nhà đã cóquyết định và cha có quyết định quản lý của Nhà nớc (vì do nhiều nguyênnhân khách quan, thời kỳ đó nhiều nhà thuộc diện cải tạo đã giao Nhà nớc nh-

ng Uỷ Ban Nhân Dân cấp tỉnh cha ra quyết định quản lý

Về mặt thủ tục quản lý, hầu hết diện nhà nói trên đã chuyển sang ngànhnhà đất quản lý cho thuê, nhng cũng có những nhà do cũ nát nên ngành nhà

đất không trực tiếp quản lý mà giao cho các hộ đang ở tự quản lý sử dụngkhông phải trả tiền thuê nhà Những nhà trong diện cải tạo, nhng trớc đây cơquan Nhà nớc cho thuê, mợn của t nhân, đến khi có chính sách cải tạo đã

không do chủ sở hữu mà do đại diện của chủ sở hữu làm thủ tục giao cho Nhànớc Do đó kể từ ngày 1/7/1991 các loại nhà nêu trên đợc thống kê đăng kývào danh mục quỹ nhà ở thuộc sở hữu Nhà nớc và ngời sử dụng nhà (cá nhân,

tổ chức kinh tế, xã hội, cơ quan Nhà nớc) phải ký hợp đồng thuê với cơ quanquản lý nhà

Do đó tại thành phố Hà Nội xuất hiện tình trạng trong một biển số nhà

có nhiều thành phần sở hữu (sở hữu t nhân và sở hữu Nhà nớc) Hai thànhphần này đan xen theo kiểu xôi đỗ trong cùng một ngôi nhà, một biển số nhà.Trên cơ sở hồ sơ và thực tiễn đã tổng hợp đợc các dạng nhà tiêu biểu nh sau:

- T nhân chủ nhà cũ sủ dụng phần diện tích đợc để lại để ở sau cảitạo xã hội chủ nghĩa về nhà đất

- Các hộ ký hợp đồng thuê với Nhà nớc phần diện tích chủ nhà đãgiao Nhà nớc hoặc phần diện tích Nhà nớc đã quản lý của chủ vắng mặt tạimiền Bắc trong nhà cộng đồng sở hữu chủ

- Các đơn vị đợc Nhà nớc giao cho tự quản lý, sử dụng phần diệntích chủ nhà đã đa vào công t hợp doanh

Với việc đan xen hai thành phần sở hữu này thì cần có quy định về xác

định diện tích nhà ở cho chủ sở hữu là cần thiết Do đó quy định về trình tự,thủ tục chứng nhận sở hữu và cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở vàquyền sử dụng đất ở sẽ đáp ứng đợc yêu cầu đó Hơn nữa nó sẽ là cơ sở pháp

lý để tạo ra sự ổn định lâu dài trong quản lý, sử dụng, hạn chế, ngăn chặn phátsinh mới, góp phần vào việc ổn định sinh hoạt dân c đô thị tiến tới dần dầnchấm dứt tình trạng không rõ ràng về sở hữu, sử dụng

III) Sự cần thiết của việc đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở (gọi tắt là giấy chứng nhận) cho nhà chính sách tồn đọng:

1)Sự cần thiết của việc cấp giấy chứng nhận cho diện nhà chính sách:

Nhà ở là nhu cầu vật chất thiết yếu trong đời sống con ngời Nhà ở làloại tài sản có giá trị rất cao đối với đời sống của con ngời Theo quy định ở

điều 181 Bộ luật dân sự, nhà ở là một loại bất động sản vì nhà ở là một loại tàisản không di dời đợc Vì là một loại tài sản có giá trị cao nên ngời sở hữu nócàng muốn có một cơ sở pháp lý để bảo hộ cho việc sở hữu loại tài sản này

Theo điều 173 Bộ luật dân sự quy định về việc quyền sở hữu chung cho mọitài sản, trong đó có nhà ở Việc cấp giấy chứng nhận ý nghĩa xác định rõ đối t-ợng sủ dụng và quyền giao dịch dân sự về nhà ở cho đối tợng đang sử dụngnhà Việc cấp giấy chứng nhận cho nhà chính sách (các trờng hợp thuộc sởhữu t nhân) cũng không nằm ngoài lý do trên.

Công tác đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sửdụng đất ở cho nhà chính sách nằm trong công tác đăng ký cấp giấy chứngnhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở tại đô thị do đó hoàn thànhtốt công tác cấp giấy chứng nhận cho nhà chính sách cũng là góp phần đẩymạnh công tác đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sửdụng đất ở ở đô thị Thông qua việc cấp giấy chứng nhận cho ngời sử dụng

đất, nhà thì:

- Về phía ngời sử dụng đất ở, sở hữu nhà ở họ có cơ sở pháp lý vềquyền sở hữu nhà ở, sử dụng đất ở của mình để yên tâm đầu t sản xuất, khaithác đợc tiềm năng trên mảnh đất mà họ đang sinh sống

- Về phía Nhà nớc : giúp cho Nhà nớc nắm chắc quỹ đất ở, quỹnhà ở; mặt khác còn thiết lập mối quan hệ pháp lý đầy đủ giữa Nhà nớc vớingời sử dụng đất và sở hữu nhà ở

Trong 7 nội dung của công tác quản lý Nhà nớc về đất đai thì công tác

đăng ký cấp giấy chứng nhận cũng là một công tác nằm trong số đó Nó cómắt xích liên quan đến các công tác trớc và cũng là cơ sở để thực thi cho cáccông tác sau Để hoàn thành tốt công tác đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền

sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở ở đô thị thì phải kể tới việc cấp giấychứng nhận cho nhà chính sách Vì nó là một bộ phận trong công tác cấp giấychứng nhận ở đô thị Thực hiện tốt công tác này cũng góp phần trong tiếng nóichung là thực hiện tốt công tác quản lý Nhà nớc về đất đai

2)Vai trò của công tác cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở :

Nhà ở gắn liền với đất ở, việc quản lý Nhà nớc về sở hữu nhà ở và sửdụng đất ở hết sức phức tạp Nhà ở lộn xộn do quản lý phân tán bị buông lỏngtrong một thời gian dài nên trật tự kỉ cơng giảm Tình trạng xây dựng cơi nớitrái phép, không phép diễn ra thờng xuyên Ngời sở hữu nhà ở, sử dụng đất ởmuốn làm gì cũng đợc không theo quy định chung, dẫn đến tình trạng hiệu lực

xuyên đòi hỏi Nhà nớc giải quyết kịp thời, dứt điểm Do đó đòi công tác đăng

ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở ngày càngcấp thiết Là cơ sở pháp lý để các cơ quan chức năng của Nhà nớc quản lý đợchiện trạng sử dụng đất ở, sở hữu nhà ở nhằm xác lập hồ sơ pháp lý, giúp chínhquyền các cấp quản lý chặt chẽ đất ở và nhà ở, chống lấn chiếm đất, giải quyếtcác tranh chấp, quản lý đợc các chuyển dịch về nhà ở, đất ở, tạo điều kiện thu

đúng thu đủ các khoản nghĩa vụ nộp ngân sách Nhà nớc ( thuế nhà đất, tiền sửdụng đất, thuế chuyển quyền sử dụng đất, lệ phí trớc bạ) Đồng thời là cơ sởquản lý việc cải tạo, xây dựng nhà ở, ngăn chặn và xử lý kịp thời các trờnghợp xây dựng không phép, trái phép, vi phạm quy hoạch

Cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở nhằmtạo điều kiện để các chủ sử dụng thực hiện những quyền lợi và nghĩa vụ theoquy định của pháp luật: quyền chuyển đổi, chuyển nhợng, cho thuê, thừa kế,thế chấp… Tình hình

Một điểm mới trong hoạt động về nhà, đất ở nớc ta là thị trờng bất độngsản Đây là một loại hình thị trờng mới còn non trẻ, nên cha đợc sự quan tâmchú ý của Nhà nớc, cha có quan niệm đúng đắn trong nhân dân Do đó nó diễn

ra một cách tự phát, cha thống nhất Hoạt động trao tay và không có sự đảmbảo bằng các văn bản pháp luật nào Để thị trờng bất động sản tham gia vàothị trờng một cách đồng bộ đảm bảo sự phát triển hiệu qủa và bền vững yêucầu Nhà nớc phải quan tâm đặc biệt đến lĩnh vực này bằng các đề ra chínhsách pháp luật cụ thể, đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sở hữunhà ở và quyền sử dụng đất ở, xác định chủ sở hữu nhà ở, chủ sử dụng đất ở

đích thực là cần thiết và cấp bách Thông qua công tác này làm cơ sở pháp lý

để Nhà nớc nắm chắc đợc tình hình sử dụng đất, nhà; nắm đợc kết quả đạt

đ-ợc, những tồn tại khó khăn, biết đợc các tác nhân nào có thể tham gia vào thịtrờng bất động sản và triển khai xem xét việc thay đổi chủ sở hữu nhà, sửdụng đất ở Từ đó có những chính sách thiết thực để khuyến khích các hoạt

động về lĩnh vực bất động sản đi theo đúng quỹ đạo của nó Tạo điều kiệnkhai thác các nguồn thu cho ngân sách Nhà nớc và điều tiết thu nhập của xãhội

Kê khai đăng ký, xét cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền

sử dụng đất ở là cơ sở cần thiết và tạo tiền đề cho việc thực hiện tốt tất cả cácnội dung nhiệm vụ quản lý Nhà nớc về nhà, đất Kết quả kê khai đăng ký, cấpgiấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở cung cấp những

thông tin đầy đủ, chính xác thực trạng tình hình sở hữu, sử dụng nhà, đất để

đánh giá, đề xuất bổ sung hoặc điều chỉnh các chủ trơng, chính sách, chiến lợcquản lý sử dụng đất, nhà Hồ sơ địa chính còn làm căn cứ đầy đủ, khoa học vàtin cậy nhất cho công tác thanh tra và giải quyết tranh chấp đất đâi, công tácquy hoạch và kế hoạch sử dụng đất, công tác giao đất, thu hồi đất, công tácphân hạng và định giá nhà, đất Thông qua công tác kê khai đăng ký, chất l-ợng tài liệu đo đạc sẽ đợc nâng cao do những sai sót tồn tại đợc ngời chủ sởhữu, sử dụng nhà, đất phát hiện và đợc chỉnh lý hoàn thiện Kết quả kê khai

đăng ký, cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở đợcpháp lý hoá gắn với quyền của ngời sở hữu, sử dụng nhà, đất và trở nên thiếtthực trong thực tiễn quản lý nhà, đất Nó có ý nghĩa quan trọng và tích cựctrong điều kiện nền kinh tế thị trờng nhiều thành phần có sự điều tiết của Nhànớc theo định hớng xã hội chủ nghĩa, tạo điều kiện để các tổ chức, hộ gia

đình, cá nhân đợc hởng các quyền lợi và thực hiện các nghĩa vụ đối với Nhà

n-ớc theo quy định của pháp luật

Iv) Nội dung các bớc tiến hành đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở của nhà chính sách tồn đọng:

Nhà chính sách tồn đọng là diện nhà nằm trên địa bàn đô thị Hà Nội Do

đó về nội dung, các bớc tiến hành đăng ký cấp giấy chứng nhận cho nhà chínhsách cũng phải dựa vào cách thức tiến hành đăng ký cấp giấy chứng nhận chonhà ở, đất ở tại đô thị Nhng nó cũng có một số nét khác biệt so với cách thứctiến hành chung Cho nên trớc khi đi vào nội dung các bớc tiến hành đăng kýcấp giấy chứng nhận của nhà chính sách phải có cơ sở là công tác đăng ký cấpgiấy chứng nhận cho nhà ở, đất ở tại đô thị

1) Nội dung đăng ký, cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở

và quyền sử dụng đất ở tại đô thị theo Nghị định số 60/CP ngày 5/7/1994 của Chính phủ:

1.1) Nguyên tắc chung về đối t ợng kê khai đăng ký nhà ở, đất ở:

Đó là các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có quan hệ trực tiếp với Nhà nớctrong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định của phápluật Những đối tợng chịu trách nhiệm kê khai đăng ký nhà ở, đất ở bao gồm:

- Chủ hộ hoặc ngời đợc chủ hộ uỷ quyền thay mặt cho hộ gia đìnhthực hiện kê khai đăng ký nhà ở, đất ở Trong trờng hợp chủ hộ quỷ quyền cho

ngời khác kê khai đăng ký, ngời đứng tên trong hồ sơ đăng ký vẫn phải ghitên của chủ hộ.

- Cá nhân sử dụng đất, sở hữu hoặc sử dụng nhà hoặc ngời đợc uỷquyền hợp pháp thực hiện kê khai đăng ký nhà ở, đất ở

- Các tổ chức kê khai đăng ký nhà ở, đất ở là cơ quan Nhà nớc, tổchức chính trị, tổ chức chính trị- xã hội, tổ chức kinh tế trong nớc, tổ chứckinh tế nớc ngoài, liên doanh giữa một bên là các tổ chức, cá nhân Việt Namvới một bên là các tổ chức, cá nhân nớc ngoài tại Việt Nam do thủ trởng hoặcngời đợc thủ trởng uỷ quyền, ngời đứng tên kê khai đăng ký nhà ở, đất ở phải

là tên của các tổ chức sử dụng đất ở, sở hữu hoặc sử dụng nhà

Tổ chức kê khai đăng ký nhà ở, đất ở phải là tổ chức có t cách phápnhân (theo quy định tại điều 4- luật Dân sự), trờng hợp tổ chức cha có t cáchpháp nhân thì phải do tổ chức chủ quản có t cách pháp nhân đứng ra kê khai

đăng ký nhà ở, đất ở

Nhà ở, đất ở tại đô thị phải đợc đăng ký tại Uỷ Ban Nhân Dân phờng, thịtrấn, thị xã Chủ sở hữu hợp pháp là ngời đợc cấp giấy chứng nhận quyền sởhữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, trong trờng hợp khác thì ngời đang sử dụngnhà ở có nghĩa vụ đăng ký

1.2) Điều kiện để cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền

- Những giấy tờ đợc cơ quan Nhà nớc có thẩm quyền giao đất, chothuê đất để làm nhà ở cấp trong quá trình thực hiện các chính sách đất đai quacác thời ký của Nhà nớc Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, Nhà nớc cộng hoà xãhội chủ nghĩa Việt Nam mà ngời đợc giao đất, thuê đất vẫn liên tục sử dụng từ

đó đến nay

- Giấy chứng nhận quyền sở hữu hoặc sử dụng đất đai chính thứchoặc tạm thời do cơ quan Nhà nớc có thẩm quyền cấp, hoặc có tên trong Sổ

địa chính không hợp lệ, không có tranh chấp

- Giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền thuộc chế độ cũ cấp cho ngời

sử dụng nhà ở, đất ở, không thuộc diện Nhà nớc quản lý, chủ nhà vẫn sử dụngliên tục từ đó đến nay và không có tranh chấp

- Giấy tờ về thừa kế, cho tặng nhà đất đã đợc Uỷ Ban Nhân Dâncấp phờng, thị trấn xác nhận và nhà đất đó không có tranh chấp

- Bản án có hiệu lực thi hành của Toà án về việc giải quyết tranhchấp nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất hoặc quyết định của cơ quan Nhànớc có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai

- Giấy tờ giao nhà tình nghĩa

- Giấy tờ mua bán, chuyển nhợng nhà ở, đất ở đã đợc đăng ký trớcbạ sang tên hoặc đợc các cơ quan có thẩm quyền xác nhận nhà đất có nguồngốc hợp pháp

1.3) Hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở :

- Giấy tờ sở hữu nhà hoặc sử dụng đất khác

- Đối với trờng hợp nhà ở và đất ở phù hợp với quy hoạch, không

có tranh chấp thì phải có ý kiến của Uỷ Ban Nhân Dân phờng, thị trấn sở tạixác nhận ngời làm đơn là ngời tạo lập nhà và giấy xác nhận của cơ quan quản

lý quy hoạch có thẩm quyền

- Nếu chủ nhà có giấy tờ hợp lệ về quyền sử dụng đất, xây dựngkhông hợp lệ nhng nhà ở, đất ở phù hợp với quy hoạch, không có tranh chấpthì phải có quyết định giao đất và giấy xác nhận của cơ quan có thẩm quyền.

- Nếu nhà xây dựng có giấy phép trên đất phù hợp với quy hoạchnhng cha có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì phải có giấy phép xâydựng của cơ quan có thẩm quyền

1.4) Trình tự kê khai đăng ký, xét cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở :

- Tổ chức phân loại và xác nhận hồ sơ kê khai đăng ký nhà ở, đất ởtại cấp phờng: Uỷ Ban Nhân Dân cấp phờng thành lập hội đồng đăng ký nhà

ở, đất ở để kiểm tra, phân loại hồ sơ kê khai đăng ký (phân loại: nguồn gốc,diện tích đất, thời điểm sử dụng đất, có tranh chấp hay không tranh chấp)

- Tổ chức xét duyệt hồ sơ ở cấp quận: công bố công khai các trờnghợp đề nghị Uỷ Ban Nhân Dân Thành phố cấp giấy chứng nhận quyền sở hữunhà ở và quyền sử dụng đất ở ; các trờng hợp cha đủ điều kiện cấp giấy chứngnhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở phải bổ sung hồ sơ; các tr-ờng hợp không đợc cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sửdụng đất ở (thời hạn 10 ngày)

- Sau khi xét duyệt, Chủ tịch Uỷ Ban Nhân Dân cấp quận lập hồ sơchuyển Sở Địa chính- Nhà đất trình Uỷ Ban Nhân Dân Thành phố phê duyệt(thời hạn 15 ngày)

- Tổ chức giao giấy chứng nhận: Căn cứ quyết định của Uỷ BanNhân Dân Thành phố, Sở Địa chính- Nhà đất thông báo cho Uỷ Ban NhânDân cấp quận và Cục thuế danh sách các trờng hợp đợc cấp giấy chứng nhậnquyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở và các khoản tiền mà ngời đợc cấpgiấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở phải nộp CụcThuế tính toán cụ thể số tiền phải nộp và tổ chức thu, các trờng hợp xin chậmnộp thì Cục Thuế lập văn bản cho phép chậm nộp Sau khi ngời đợc cấp giấychứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở đã hoàn thành nghĩa

vụ tài chính, hoặc đợc xác định chậm nộp các khoản thu theo quy định, Sở Địachính- Nhà đất giao giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng

đất ở cho Uỷ Ban Nhân Dân quận, huyện để tổ chức giao giấy chứng nhận

quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở cho ngời đợc cấp, đồng thời thucác giấy tờ gốc về nhà đất giao lại Sở Địa chính- Nhà đất để lu trữ.

2) Quy định trình tự, thủ tục chứng nhận sở hữu và cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở đối với dạng nhà chính sách tồn đọng:

2.1) Các tr ờng hợp đ ợc xét chứng nhận quyền sở hữu nhà ở:

1- Diện tích nhà ở mà Nhà nớc đã để lại cho chủ nhà sử dụng khithực hiện chính sách cải tạo nhà là diện tích thuộc quyền sở hữu của chủ sởhữu hoặc ngời thừa kế hợp pháp của chủ sở hữu và đợc cấp giấy chứng nhậnquyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở

2- Diện tích nhà ở mà chủ sở hữu giữ lại và hiện đang ở khi thựchiện chính sách cải tạo công thơng nghiệp t bản t doanh là diện tích thuộcquyền sở hữu của chủ sở hữu hoặc ngời thừa kế hợp pháp của chủ sở hữu và đ-

ợc cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở

3- Các trờng hợp thuộc diện nhà cải tạo trớc đây chủ sở hữu đợcNhà nớc để lại một phần diện tích ở rộng hơn so với quyết định hoặc hồ sơ cảitạo nhà cửa thì nay đợc công nhận quyền sở hữu và đợc cấp giấy chứng nhậnquyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở

Nếu sau cải tạo nhà cửa, chủ sở hữu đã lấn chiếm diện tích do Nhà nớcquản lý thì tuỳ theo trờng hợp cụ thể để giải quyết hoặc thu hồi lại hoặc xétcho họ đợc mua theo Nghị định số 61/CP ngày 5/7/1994 cuả Chính phủ

4- Các trờng hợp theo hồ sơ thể hiện có diện tích đa vào công t hợpdoanh nhng hiện nay diện tích này chủ sở hữu đã sử dụng ổn định, không cótranh chấp, khiếu kiện thì giải quyết bán cho chủ sở hữu theo giá bảo đảmkinh doanh do Hội đồng định giá Thành phố xác định Sau khi họ đã thựchiện xong nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nớc sẽ đợc cấp giấy chứng nhậnquyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở

5- Các diện tích phụ, chủ sở hữu đã sử dụng riêng biệt, ổn định từ

tr-ớc đến nay không có tranh chấp khiếu kiện thì đợc công nhận quyền sở hữu

6- Các trờng hợp diện tích đã đợc xây dựng thêm trên đất trốngthuộc khuôn viên nhà chính sách tồn đọng trớc ngày 15/10/1993 (ngày Luật

đất đai có hiệu lực) mà đã ổn định và đợc Uỷ Ban Nhân Dân phờng sở tại xác

nhận không có tranh chấp khiếu kiện thì đợc cấp giấy chứng nhận quyền sởhữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở nhng phải nộp tiền sủ dụng đất.

Đối với việc xác lập quyền sở hữu nhà ở cho trờng hợp quản lý nhà ởvắng chủ giữa cá nhân với cá nhân đợc quy định tại điều 10 Nghị quyết số58/1998/NQ-UBTVQH 10 ngày 20/8/1998 của Uỷ Ban Thờng Vụ Quốc Hội

cụ thể nh sau:

- Trả lại cho chủ sở hữu nhà ở trong trờng hợp trớc khi đi vắng chủ

sở hữu nhà ở đã có uỷ quyền quản lý hợp pháp và thời hạn uỷ quyền đã hết

tr-ớc ngày 1/7/1996; có yêu cầu lấy lại nhà trtr-ớc ngày 1/7/1996; nếu chủ sở hữu

đã chết thì công nhận cho những ngời thừa kế

- Công nhận quyền sở hữu cho bố, mẹ, vợ, chồng, con của chủ sởhữu đang quản lý, sử dụng nhà ở đó trong trờng hợp trớc khi đi vắng, chủ sởhữu nhà ở đã có uỷ quyền quản lý hợp pháp và thời hạn uỷ quyền đã hết trớcngày 1/7/1996; chủ sở hữu không có yêu cầu lấy lại nhà trớc ngày 1/7/1996 vàtrong trờng hợp chủ sở hữu nhà ở không có uỷ quyền quản lý hợp pháp

- Công nhận quyền sở hữu nhà ở cho ngời đang quản lý, sử dụngliên tục nhà ở đó từ 30 năm trở lên, kể từ ngày bắt đầu quản lý, sử dụng đếnngày Nghị quyết này có hiệu lực (1/1/1999) trong trờng hợp không có bố, mẹ,

vợ, chồng, con của chủ sở hữu nhà ở đang quản lý, sử dụng nhà ở đó

- Nhà ở đó thuộc Nhà nớc trong trờng hợp không có những ngời đãnêu ở trên và ngời đang quản lý, sử dụng đợc thuê hoặc đợc quyền u tiênmua

2.2)Hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở :

- Các giấy tờ có liên quan (nếu trờng hợp xác lập quyền sở hữu nhà

ở đối với trờng hợp quản lý nhà vắng chủ giữa cá nhân với cá nhân thì có

chứng nhận của Uỷ Ban Nhân Dân cấp xã, phờng về việc ngời làm đơn là ngờithừa kế hợp pháp của ngời có quyền sở hữu đối với nhà ở vắng chủ hoặc xácnhận ngời sử dụng không nằm trong diện thừa kế là đã quản lý, sử dụng nhà ởvắng chủ liên tục từ 30 năm trở lên).

- Giấy uỷ quyền hoặc hợp đồng uỷ quyền (do phòng Công chứngNhà nớc lập) trong trờng hợp đồng sở hữu chủ hoặc đồng thừa kế cha chia

2.3)Trình tự thực hiện cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở :

1- Trong thời hạn quá 03 ngày kể từ ngày nhận đợc đơn xin cấp giấychứng nhận của ngời có yêu cầu, Uỷ Ban Nhân Dân xã, phờng, thị trấn phảixác nhận vào đơn về tình trạng tranh chấp, khiếu kiện, tình hình kê khai đăng

ký cấp giấy chứng nhận ; xác nhận các diện tích làm thêm, nhà ở xây dựngmới (nếu có) không có tranh chấp; chứng nhận những ngời có quyền thừa kếnhà ở (nếu là thừa kế nhà ở); xác nhận ngời quản lý, sử dụng nhà ở vắng chủliên tục từ 30 năm trở lên, kể từ ngày bắt đầu quản lý đến ngày Nghị quyết số58/1998 có hiệu lực sau khi đã niêm yết công khai 07 ngày tại trụ sở Uỷ BanNhân Dân cấp xã và tại nhà ở xin xác lập quyền sở hữu nhà ở và cấp giấychứng nhận; xác nhận hộ khẩu thờng trú của bên tham gia giao dịch dân sự vềnhà ở và xin xác lập quyền sở hữu nhà ở và cấp giấy chứng nhận; làm thủ tụctrích sao bản đồ địa chính (nếu đã có bản đồ địa chính) hoặc xác nhận vào hồsơ kỹ thuật thửa đất do đơn vị có t cách pháp nhân lập (đối với nơi cha có bản

đồ địa chính) nơi có nhà ở xin xác lập quyền sở hữu và cấp giấy chứng nhận

Về phía chủ nhà: chủ nhà kê khai đầy đủ, rõ ràng nội dung tình hình sửdụng đất ở, nhà ở theo đúng mẫu quy định, sao chụp chuẩn bị các bản sao giấy

tờ liên quan về nhà ở, đất ở và nộp hồ sơ tại Uỷ Ban Nhân Dân phờng, xã, thịtrấn

2- Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ nh mục 2.2, Sở

Địa chính- Nhà đất có trách nhiệm thực hiện các bớc sau:

- Bớc 1: Thẩm tra hồ sơ, đối chiếu hồ sơ gốc và kiểm tra tại thực

địa Nếu không đủ điều kiện theo quy định thì trả lại hồ sơ và thông báo cho

đơng sự biết rõ lý do hoặc yêu cầu bổ sung hồ sơ nếu thiếu Thời gian bổ sung

hồ sơ không tính vào thời gian nói trên

- Bớc 2: Hoàn chỉnh hồ sơ, trình Uỷ Ban Nhân Dân Thành phố cấpgiấy chứng nhận cho ngời đợc công nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sửdụng đất ở.

3- Quyết định cấp giấy chứng nhận :

Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận đợc tờ trình của Sở Địa Nhà đất, Uỷ Ban Nhân Dân Thành phố xem xét ra quyết định cấp giấy chứngnhận cho ngời đợc công nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở

chính-4- Thực hiện nghĩa vụ tài chính:

- Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày Uỷ Ban Nhân Dân Thành phố

ra quyết định và cấp giấy chứng nhận, Sở Địa chính- Nhà đất có trách nhiệmthông báo cho ngời đợc cấp giấy chứng nhận đến nhận quyết định và nộp cáckhoản nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nớc trớc khi nhận giấy chứng nhận

- Kể từ ngày nhận đợc thông báo, ngời đợc cấp giấy chứng nhậnphải đến cơ quan thuế để thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nớc

5- Tổ chức giao giấy chứng nhận:

Sau khi ngời đợc cấp giấy chứng nhận đã thực hiện xong nghĩa vụ tàichính đối với Nhà nớc, Sở Địa chính- Nhà đất giao giấy chứng nhận cho ngời

đợc cấp giấy chứng nhận, đồng thời thu lại giấy tờ gốc có liên quan đến quyền

sở hữu nhà ở trớc đây vào sổ địa chính để quản lý

2.4)Quyền hạn của các cơ quan Nhà n ớc trong việc giải quyết hồ sơ chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở và cấp giấy chứng nhận theo chức năng và địa bàn quản lý:

1- Sở Địa chính- Nhà đất: giải quyết thủ tục chứng nhận quyền sởhữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở và cấp giấy chứng nhận cho các đối tợng vớidạng nhà chính sách tồn đọng trên địa bàn Thành phố Hà Nội

2- Uỷ Ban Nhân Dân phờng, xã, thị trấn:

Xác nhận tình trạng nhà, đất đang sử dụng không có tranh chấp, khiếukiện, tình trạng hồ sơ kê khai đăng ký đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận chocác trờng hợp cha có giấy chứng nhận nhng có yêu cầu thực hiện chuyểnquyền sử dụng đất, sở hữu nhà

3- Phòng Công chứng:

Công chứng văn bản khai nhận di sản thừa kế, thoả thuận phân chia disản hoặc hợp đồng khi ngời đợc chứng nhận sử dụng đất, sở hữu nhà thực hiệncác quyền của mình theo quy định.

4- Cục thuế Hà Nội (hoặc chi cục thuế quận, huyện đợc uỷ nhiệmthu):

Căn cứ khung giá đất, nhà để xác định các khoản nghĩa vụ tài chính củangời đợc cấp giấy chứng nhận phải nộp; tổ chức thu, nộp ngân sách theo quy

định

Nh vậy các thức tiến hành cấp giấy chứng nhận cho nhà chính sách cónhững điểm riêng nhng cũng không nằm ngoài quy trình cấp giấy chứng nhậnquyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở theo Nghị định số 60/CP củaChính phủ Do vậy có thể khái quát quy trình cấp giấy chứng nhận quyền sởhữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở cho nhà chính sách trên địa bàn Thành phố

Hà Nội bằng sơ đồ ở trang sau:

Quy trình cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ởcho diện nhà chính sách tồn đọng trên địa bàn thành phố Hà Nội:

Ngời có yêu cầu đến UỷBan Nhân Dân phờng sở

- Thẩm tra đối chiếu hồ sơ lu trữ

- Kiểm tra thực địa

- Làm tờ trình Uỷ Ban Nhân Dân

Tóm lại, công tác kê khai đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữunhà ở và quyền sử dụng đất ở là một nhiệm vụ, yêu cầu cấp thiết trong côngtác quản lý Nhà nớc về đất đai và nhà ở trong tình hình hiện nay Việc thựchiện tốt công tác này cho phép Nhà nớc có thể nắm bắt đợc những biến độngtrong quá trình sử dụng đất đai và nhà ở một cách cụ thể để từ đó có những

điều chỉnh thích hợp Đây là một việc quan trọng ảnh hởng đến rất nhiềuquyền lợi của ngời sử dụng Đối với diện nhà chính sách tồn đọng cụ thể làcác nhà thuộc diện chính sách cải tạo xã hội chủ nghĩa về nhà đất nh vắngchủ, nhà cải tạo, nhà đa vào công t hợp doanh, Nhà nớc đã đa vào quản lý, kýhợp đồng cho các hộ dân thuê nhng hiện nay các chủ nhà cũ vẫn có đơn khiếunại đòi sở hữu nhà Do đó cần phải có sự xác nhận quyền sở hữu nhà ở rõ ràng

đối với diện tích nhà ở mà Nhà nớc quản lý với diện tích của chủ nhà sử dụng.Việc này phải đợc thực hiện thông qua việc cấp giấy chứng nhận quyền sở hữunhà ở và quyền sử dụng đất ở Từ hoạt động cấp giấy chứng nhận, Nhà nớcmới có cơ sở pháp lý khi giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo và xử lý các

vi phạm pháp luật về quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà Qua đó quyềnlợi của những ngời chủ thực sự tài sản nhà đất đợc bảo đảm

Chơng II: Thực trạng công tác đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất

ở cho diện nhà chính sách tồn đọng tại Thành phố Hà

Nội

I) Nguyên nhân ra đời các loại nhà thuộc diện chính sách tồn đọng ở Hà Nội:

Dới thời Pháp thuộc và những năm tạm chiếm (1947-1954), thành phố

Hà Nội là một đô thị lớn đã đợc chính quyền cũ xây dựng tổ chức việc quản lýnhà đất theo những Nghị định đã đợc ban hành của chính quyền Pháp trongtoàn cõi Đông Dơng và chính quyền Bảo Đại Từ năm 1927 chế độ quản thủ

điền thổ đợc thi hành ở Thành phố Hà Nội dựa trên cơ sở số liệu đo đạc địachính, tổ chức điều tra công khai lại trong nhân dân, sau đó lập bằng khoán

điền thổ cấp cho các chủ sở hữu

Trớc năm 1940, Hà Nội có diện tích 12 km2 với tổng số nhà trong thànhphố là 21.132 nhà, trong đó có 14.530 nhà trong nội thành (không kể các nhàtrong làng, xã) Tổng diện tích nhà ớc tính 1.500.000 m2 với 30 vạn dân, bìnhquân 5 m2/ ngời Mỗi thửa đất, mỗi ngôi nhà đều chỉ có một thành phần hoặc

sở hữu t nhân hoặc của Thành phố Hà Nội Các chủ sở hữu có nhà cho các hộthuê, ở nhờ đều toàn quyền quyết định về các diện tích ngôi nhà đó

Sau ngày tiếp quản thủ đô 10/10/1954, tình hình nhà cửa ở Hà Nội nổilên nhiều vấn đề bừa bộn, một mặt hàng trăm cơ quan, hàng nghìn cán bộ,hàng vạn nhân dân nờm nợp trở về yêu cầu nơi làm việc, chỗ ở, một mặt lạidiễn ra cảnh bỏ nhà đi Nam của hàng nghìn hộ trong 2 năm 1954-1955 Cóthể nói đây là biến động lớn nhất về nhà cửa ở Hà Nội kéo dài khoảng 1 nămsau ngày giải phóng Thủ đô Sự kiện này có phần nằm ngoài dự kiến về mặtchính sách khi mới vào tiếp quản thành phố nên sự giải quyết khi đầu củaChính phủ có phần lúng túng Bộ máy tiếp quản của thành phố phải phình ramột cách nhanh chóng để đối phó với tình hình phức tạp này

Việc hàng nghìn hộ ra đi để lại hàng nghìn ngôi nhà vắng chủ về mặtnào đó có thuận lợi cho việc giải quyết một số nhu cầu nhà ở đột xuất khi đócho cơ quan và gia đình cán bộ viên chức mới về thành phố, có diện tích dãndân ở những nơi quá chật hẹp, quá khổ… Tình hình nhng đã gây ra những lộn xộn phứctạp không nhỏ trong quản lý sử dụng lâu dài những nhà cửa đó mà nhận thức

ban đầu của những ngời có trách nhiệm quản lý thành phố, quản lý nhà cửacha thể thấy hết.

Cơ quan phụ trách về công tác nhà cửa của thành phố khi đó là phòngnhà cửa nằm trong Uỷ ban quân chính thành phố sau đổi là Uỷ ban Hànhchính thành phố chỉ vẻn vẹn có 20 ngời đảm nhiẹm các công việc quản lý nhàcửa khi đó Những ngời phụ trách là cán bộ kháng chiến ít sự hiểu biết vềquản lý nhà cửa Còn các tổ chức để lại của chính quyền Nguỵ thì vẫn giữnguyên chức năng cũ Sở Địa chính vẫn làm nhiệm vụ quản lý đất đai, đo vẽquản lý bản đồ địa chính Sở quản lý điền thổ làm nhiệm vụ quản lý các bằngkhoán điền thổ nhà cửa, chuyển dịch mua bán đất đai, nhà cửa và thu thuế trớcbạ… Tình hình

Về mặt chính sách của Nhà nớc cha ban hàn gì mới ngoài việc kiểm kêquản lý nhà vắng chủ (cả ngời Việt và ngoại kiều), mọi việc mua bán chuyểndịch cho thuê vẫn đợc tôn trọng nh dới các chính quyền cũ Sở hữu t nhân vềnhà cửa đợc bảo hộ Toà án vẫn giải quyết bình thờng các tranh chấp về nhàcửa Có thể nói quản lý nhà cửa trong những năm này của thành phố ngoàinhững biến động trong khu vực cơ quan Nhà nớc quản lý và khu vực nhà vắngchủ đi Nam không có những biến động gì lớn trong các khu vực khác

Tiếp nhận công sở và nhà cửa do chính quyền cũ giao lại và kiểm kêquản lý nhà vắng chủ là hai công việc lớn mở đầu công tác quản lý nhà cửa ởthành phố Với việc tiếp quản công sở và nhà cửa do chính quyền cũ giao lạithì sau khi tiếp nhận xong, cơ quan nào tiếp nhận thì cơ quan đó quản lý-thuộc bộ ngành Trung ơng thì từ đấy do bộ ngành Trung ơng điều chỉnh sửdụng, thành phố coi nh không biết đến Thuộc bộ ngành quốc phòng thì coi

nh một đặc khu, thành phố càng không để ý, trừ các trờng hợp có đụng chạm

đến quan hệ sở hữu t nhân và t nhân có sự khiếu nại, kiện cáo thì thành phốmới can thiệp giải quyết Có thể thấy từ đây đã bắt đầu hình thành nhữngmảng nhà cửa đất đai nằm ngoài tầm kiểm soát của chính quyền thành phố (kểcả trên các mặt quản lý sử dụng phát triển xây dựng cải tạo sau này)

Khi hoà bình lập lại ở miền Bắc, miền Bắc bớc vào thời kỳ quá độ tiếnlên Chủ nghĩa Xã hội Theo chủ trơng của Đảng “nhiệm vụ cơ bản ở miền Bắc

là phải đẩy mạnh cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa, trọng tâm trớc mắt là đẩymạnh cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với thành phần kinh tế cá thể của nôngdân, thợ thủ công; cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với thành phần kinh tế tbản t doanh và cuộc cải tạo đối với những ngời có nhiều nhà cho thuê; đồng

thời phải ra sức phát triển thành phần kinh tế quốc doanh là lực lợng lãnh đạotoàn bộ nền kinh tế quốc dân” Do đó, ở thành phố Hà Nội từ năm 1958 đã bắt

đầu tiến hành cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với công thơng nghiệp t bản tdoanh, chuộc lại và trả dần t liệu sản xuất của giai cấp t sản dân tộc Tại cuộccải tạo này có 1586 chủ tham gia học tập, trong đó có 294 chủ đã đa 53.165

m2 cửa hàng, kho tàng, cơ sở sản xuất trong 373 ngôi nhà thuộc sở hữu của họvào công t hợp doanh của Nhà nớc

Đến năm 1960, thành phố Hà Nội lại tiến hành cuộc cải tạo xã hội chủnghĩa đối với những ngời có nhiều nhà cho thuê Cuộc cải tạo này kéo dài từnăm 1960-1964 nhằm tăng cờng việc quản lý của Nhà nớc đối với nhà ở tnhân cho thuê, hạn chế đi đến sự xoá bỏ bóc lột t bản chủ nghĩa về việc chothuê nhà, giải quyết tình trạng dùng nhà không hợp lý Những chủ nhà cónhiều nhà cho thuê sau khi bàn giao những nhà cho thuê đó cho Nhà nớc, Nhànớc chiểu theo tinh thần chính sách để lại cho họ một diện tích để ở và diệntích đó hoàn toàn thuộc quyền sở hữu của họ

Số liệu thống kê qua một vài năm có thể thấy nh sau:

*Thống kê theo loại nhà:

Đơn vị : Nhà Năm

*Thống kê theo số hộ:

Số hộ

Năm

Nằm trongdiện đithuê

Nằmtrong diện

đa vàocông t hợpdoanh

T nhân có nhà Nằm

trong diệnnhà vắngchủ

T nhân cónhà chothuê

T nhânkhông cónhà chothuê

Ngoài ra còn có một số ngôi nhà mà chủ sở hữu gồm nhiều ngời (cộng

đồng sở hữu chủ) nhng trong đó có một số hoặc nhiều sở hữu chủ đã di c vàoNam năm 1954 hoặc ra nớc ngoài sinh sống Để thực hiện chính sách quản lýnhà vắng chủ, Nhà nớc đã tiến hành quản lý những diện tích thuộc kỷ phầncủa những chủ sở hữu vắng mặt đó Ngày 2/10/1991, Chủ tịch Hội đồng Bộ tr-ởng (nay là Chính phủ) đã ban hành Quyết định số 297/CT tuyên bố nhữngdiện tích mà Nhà nớc đã quản lý hoặc bố trí sử dụng theo chính sách cải tạoxã hội chủ nghĩa về nhà đất và theo chính sách quản lý nhà vắng chủ thì kể từngày 1/7/1991 thuộc sở hữu Nhà nớc

II) Thực trạng tình hình nhà ở, những diễn biến trong quản lý và sử dụng các loại nhà ở nói chung và nhà chính sách nói riêng trên địa bàn thành phố Hà Nội:

1) Thực trạng tình hình nhà ở:

1.1) Nhà ở trong thời kỳ bao cấp (từ năm 1954 dến 30/10/1992):

Thời kỳ này nhà ở đô thị chủ yếu do Nhà nớc bao cấp, ở nông thôn nhà

ở vẫn mang truyền thống từ xa xa là do dân tự xây dựng Trong thời kỳ này,

Nhà nớc ban hành nhiều chính sách nhà ở Các chính sách có liên quan đếnxây dựng nhà ở nh chính sách vốn đầu t, cơ sở hạ tầng, chế độ phân phối, tiềnthuế nhà… Tình hình đã góp phần giải quyết đợc một bộ phận nhu cầu nhà ở cấp bách ở

đô thị Song, cách thức sản xuất và phân phối nhà ở trong giai đoạn này cũngtạo ra nhiều vấn đề xã hội nan giải, đặc biệt là sự không công bằng giữa cácngành, cơ quan xí nghiệp và giữa các nhóm lao động làm việc trong khu vựcNhà nớc Đồng thời, do thiếu kinh nghiệm về quy hoạch, quản lý đô thị, Nhànớc mới chỉ chú ý đến việc xây dựng nhà ở hơn là tổ chức quy hoạch khônggian đô thị một cách tổng thể, thiếu cơ sở hạ tần kèm theo nh hệ thống thoátnớc, cấp điện, đờng sá, vệ sinh môi trờng Tính bao cấp tuyệt đối trong lĩnhvực nhà ở đô thị đợc thể hiện trong việc cấp nhà cho thuê với khoản tiền rấtthấp (1% tiền lơng), mang tính chất tợng trng Điều này đã dẫn đến không đủkinh phí để duy tu và nâng cấp nhà ở, khiến cho quỹ nhà ở đô thị bị xuống cấpnhanh chóng và gây ra nhiều thiệt hại và lãng phí

Đặc điểm của thành phố Hà Nội là một thành phố đông dân c với đặcthù ở các phố cổ nội thành là dạng nhà hình ống chỉ dựa vào nhau mà đứng,hiện đang bị xuống cấp nghiêm trọng do nhà cũ, xây dựng đã qua lâu, thời tiếtkhí hậu nớc ta lại rất khắc nghiệt làm cho tốc độ h hỏng nhà cửa cao

Diện tích xây dựng nhà cửa của toàn thành phố Hà Nội trong nhữngnăm 1954-1958 thống kê đợc là 2.250.999 m2 trừ đi các diện tích phụ thuộcthì diện tích ở có: 1.500.000 m2 với dân số 30 vạn ngời Bình quân đầu ngời là

5 m2 nhng trong sử dụng thực tế thì có sự chênh lệch rất xa, có nhà giàu sửdụng hàng trăm m2 trong khi nhân dân lao động nhiều nhà chật hẹp bình quân

đầu ngời chỉ có 2m2 Từ cuối năm 1956, việc thuê nhà trở nên khan hiếm, khókhăn Bắt đầu có hiện tợng t nhân tăng giá cho thuê, trong dịp cải cách ruộng

đất, các chủ nhà lại trắng trợn nâng giá lên… Tình hình

Chất lợng nhà cửa cũ nát, thấp kém mà số ngời đa vào ở khá đông nhất

là diện nhà vắng chủ thuộc diện Nhà nớc quản lý nên xuống cấp rất nhanh; bắt

đầu nảy sinh tình trạng tự ý sửa chữa, cải tạo các diện tích cũ và phát sinhtranh chấp giữa các ngời sử dụng và giữa chủ nhà với các ngời thuê nhà Mộtbức tranh toàn cảnh về nhà cửa thành phố đã đợc bộc lộ Những mâu thuẫn nộitại của một thành phố đông dân c lại là thủ đô của cả nớc vừa ra khỏi mộtcuộc chiến tranh, vừa mới có sự chuyển giao từ chính quyền cũ sang chínhquyền mới đã đợc phơi bày Nổi bật lên trớc hết là quỹ nhà cửa của thành phốkhông đáp ứng đủ yêu cầu cho các hoạt động cuả các bộ máy cơ quan và cũng

không đảm bảo mức ở cần thiết cho nhân dân nói chung, phân bổ quỹ nhà cửa

có nhiều điều bất hợp lý cả về phơng tiện sử dụng và không đảm bảo côngbằng giữa các đối tợng trong xã hội Cung không đảm bảo cầu Mâu thuẫncung cầu ngày càng thêm gay gắt Chất lợng nhà cửa xấu kém, lại thêm tìnhtrạng phải chịu quá tải trong sử dụng, nhiều nhà cửa chuyển từ dạng t nhânriêng sang hộ chung c, nhiều hộ do Nhà nớc quản lý cho thuê… Tình hình dẫn đến phátsinh nhiều tranh chấp, cải tạo tuỳ tiện trong khi lực lợng quản lý cha có khảnăng bám sát, giải quyết kịp các yêu cầu trên

Nhà ở trong thời kỳ bao cấp do Nhà nớc thay mặt nhân dân đứng raquản lý, sử dụng và phân phối nhà ở, chế độ bao cấp về nhà ở kéo dài trongnhiều năm, mặt bằng pháp luật trong toàn xã hội còn thấp Nhà ở chật chội,diện tích ở quá chật hẹp khiến cho việc bố trí sinh hoạt của gia đình gặp nhiềukhó khăn Mặc dù Nhà nớc đã cố gắng rất lớn xây dựng thêm hàng triệu m2

nhà ở các loại để giải quyết nhà ở cho hàng chục vạn gia đình nhng cũng chỉmới giải quyết đợc cho 30% cán bộ viên chức Nhà nớc

Điển hình là tình trạng nhiều gia đình có cơ cấu nhân khẩu xã hội phứctạp nhng chỉ có một buồng duy nhất, khiến cho sinh hoạt gia đình rất gò bócăng thẳng Tình trạng nhiều gia đình phải dùng chung khu phụ cũng ảnh h-ởng đến sinh hoạt hàng ngày và gây nên những sự bất hoà với hàng xóm, lánggiềng Với t cách là một điều kiện sống, điều kiện ở tác động tới tất cả cácdạng hoạt động sống, ảnh hởng tới tâm lý, ý thức của con ngời

Nhiều gia đình chỗ ở, tiếp khách nơi học hành của con cái đều dồn tụvào một khoảng không gian nhỏ hẹp trên dới không quá 10 m2 , ảnh hởng đếnsinh hoạt của mọi thành viên trong gia đình Đặc biệt đáng lu ý các giao tiếpvới hàng xóm láng giềng vì nó gắn liền với nơi ở, với việc tổ chức môi trờngxã hội ở nơi này Ngay trong ớc muốn của nhân dân về một nơi ở tốt cũng đã

có sẵn yếu tố này: họ muốn có những quan hệ qua lại tốt đẹp với những ngờisống gần bên Cũng bởi mối quan hệ này mà những năm gần đây trong số gia

đình Hà Nội phải đổi nơi ở thì có tới 11% là vì đã xẩy ra xô sát, mất đoàn kếtvới hàng xóm tại nơi ở cũ Tính chất chung đụng trong việc sử dụng khu phụ,việc không đảm bảo tính biệt lập của căn hộ nhiều khi cũng là nguyên nhângây va chạm trong xóm giềng

Vấn đề nhà ở, sử dụng chung diện tích phụ cũng là một trong nhữngnguyên nhân dẫn đến sự tranh chấp, kiện tụng ở các Toà án nhân dân các cấp

Trong các năm 1979-1980 có 18,5% các vụ kiện tụng có nguyên nhân là tranhchấp về nhà ở.

Dạng nhà chính sách tồn đọng ở Hà Nội hầu hết chung đụng nhiều hộ,trong một ngôi nhà lại đan xen sở hữu Diện tích phụ sử dụng chung, nhiềukhi dẫn đến tình trạng “cha chung không ai khóc”, mất vệ sinh, môi trờng bị ônhiễm, úng ngập, điều kiện ở chật chội nên việc tranh chấp diện tích phụ rấtphổ biến Khi điều tra xã hội học trong thời kỳ này, theo đánh giá của các gia

đình thì trình tự nổi bật và mức độ cấp thiết của các khó khăn trong vấn đề nhà

ở lúc này là:

1- Diện tích ở quá thiếu

2- Tình trạng ở chung đụng mất đoàn kết

3- Điều kiện vệ sinh không đảm bảo

4- ồn ào không có điều kiện nghỉ ngơi, học tập

5- ở tạm bợ không an c

6- Thiếu môi trờng tốt giáo dục con cái

Chủ trơng về sở hữu trong những dạng nhà này cha đợc giải quyết dứt

điểm, vẫn còn là vấn đề tồn đọng do lịch sử để lại gây nên nhiều tranh chấp,kiện tụng phức tạp, kéo dài

Tóm lại, trong thời kỳ này, Nhà nớc muốn đóng vai trò là ngời sản xuất

và cung cấp nhà ở cho một bộ phận dân c đô thị nhng thực tế đã không thểthực hiện đợc bởi các lý do sau:

- Do mất cân đối giữa cung và cầu về nhà ở rất lớn Nhu cầu nhàthì càng cao song kinh phí của Nhà nớc rất hạn hẹp Việc phân phối nhà ở mặc

dù có sự kiểm soát chặt chẽ nhng không thể nào đầy đủ và công bằng đợc.Tình trạng tranh chấp, kiện tụng về nhà ở thờng xuyên xẩy ra

- Việc cung cấp nhà ở theo lối bao cấp đã làm cho ngời dân đô thịkhông có cơ hội và ý thức chăm lo nhà ở của mình mà chỉ hoàn toàn thụ độngtrông chờ Nhà nớc

Kết quả đến cuối những năm 80, đầu những năm 90 của thế kỷ XX, chỉ

có 30% cán bộ công nhân viên chức Nhà nớc đợc cấp nhà, 70 % còn lại vẫnphải tự lo lấy nhà ở của mình bằng nhiều cách khác nhau hoặc phải sống trongnhững điều kiện nhà ở cực kỳ khó khăn

Trong giai đoạn này cùng với việc thực hiện chính sách đổi mới, định ớng phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, lĩnh vực nhà ở cũng bắt

h-đầu chuyển biến Nhà nớc tuyên bố xoá bỏ chế độ cung cấp nhà ở; cho phép,khuyến khích và tạo điều kiện để cho ngời dân tự do xây dựng nhà ở Việcchuyển quỹ nhà ở do Nhà nớc quản lý sang hình thức kinh doanh đã đợc triểnkhai Chính phủ đã ban hành quyết định số 118/TTG ngày 27/11/1992 về giácho thuê nhà ở và đa tiền nhà ở vào tiền lơng, Quyết định số 33/TTg ngày5/2/1993 về chuyển việc quản lý quỹ nhà thuộc sở hữu Nhà nớc sang phơngthức kinh doanh, Nghị định số 60/CP về chúng nhận quyền sở hữu nhà vàquyền sử dụng đất

Theo báo cáo của Thành uỷ Hà Nội về chơng trình phát triển nhà ở HàNội năm 2000-2010 thì Hà Nội là thành phố có quỹ nhà lớn thứ hai trong cảnớc, vào khoảng 12 triệu m2 trong tổng số 81 triệu m2 nhà ở của cả nớc chiếmgần 15% quỹ nhà ở toàn quốc

Trong 8 năm (1990-1998), nhân dân Hà Nội đã tự bỏ vốn xây dựng cảitạo cơi nới thêm hàng triệu m2 nhà ở nhng do tỷ lệ dân số thành phố còn cao,

do tốc độ đô thị hoá mạnh và bột phát về việc di dân vào thành phố nên bìnhquân nhà ở vẫn giảm:

Năm Diện tích bình quân tính trên đầu

Nguồn: Báo cáo của Thành uỷ Hà Nội về chơng trình phát triển nhà ở

Hà Nội từ năm 2000-2010, Sở Địa chính- Nhà đất Hà Nội.

Về sở hữu nhà ở thuộc sở hữu Nhà nớc có khoảng 5 triệu m2 chiếm hơn40% quỹ nhà ở toàn thành phố (trong đó ngành nhà đất thành phố mới chỉquản lý đợc 1,8 triệu m2, số còn lại do các cơ quan tự quản) Nhà ở thuộc sởhữu t nhân và các chủ sở hữu khác chiếm gần 60% quỹ nhà Hiện nay mới chỉ

có khoảng gần 10% nhà ở của t nhân có giấy tờ chứng nhận sở hữu nhà hoặc

sử dụng đất hợp pháp