Bài giảng nhiễm độc hóa chất trong sản xuất

nhiễm độc hóa chất trong sản xuất

NHIỄM ĐỘC HÓA CHẤT TRONG SẢN XUẤT

Trình bày được:

1 Cách phân loại các chất độc hóa học

2 Các nguyên nhân gây nhiễm độc trong sản

5 Nguyên tắc xử trí nhiễm độc hóa chất

6 Các biện pháp phòng chống nhiễm độc trong

sản xuất

1.2 Phân loại các chất độc hóa học

- Phân loại theo trạng thái vật lí: chất độc có thể ở dạng hơi, khí, rắn và lỏng

- Phân loại theo cấu trúc hóa học: chất vô cơ, chất

hữu cơ (mạch thẳng, mạch vòng, các dẫn xuất …)

- Phân loại theo tính chất tác dụng độc đối với cơ thể:

+ Chất có tác dụng chung, gồm các nhóm chất

sau:

Chất kích thính : Aldehyd, bụi kiềm,

amoniac,Sulfure, Brom, Chlore, Cyanua

Chất gây ung thư: amin

Chất gây đột biến gen: chất phóng xạ

- Theo mức tác dụng sinh học:

Loại A: có tiếp xúc với chất độc nhưng không gây

ảnh hưởng tới sức khỏe

Loại B: có tiếp xúc với chất độc, có thể gây tác

hại cho sức khỏe nhưng hồi phục được

Loại C: có tiếp xúc với chất độc, có thể gây bệnh

nhưng hồi phục được Loại D: có tiếp xúc với chất độc, gây bệnh và

không hồi phục được hoặc chết

-Trong giám định vệ sinh thường sử dụng phân loại

theo nhóm các chất và theo độ nguy hiểm của chúng (bảng phân loại 4 lớp, hoặc bảng phân loại 6 lớp) Số

la mã được dùng làm kí hiệu biểu hiện các mức độ

như sau:

I Vô cùng nguy hiểm

II Mức nguy hiểm caoIII Mức nguy hiểm trung bình

IV Ít nguy hiểm

Chỉ số đo độc chất học Tiêu chuẩn cho các mức độ nguy hiểm

- Nồng độ giới hạn cho phép của

chất độc trong không khí nơi làm

việc (mg/m 3 )

- Liều gây chết 50% khi gây độc

theo đường tiêu hóa (mg/kg)

- Liều gây chết 50% khi gây độc

1.3 Nguồn gốc và nguyên nhân gây nhiễm độc nghề

nghiệp:

1.3.1 Nguồn gốc:

1.3.2 Nguyên nhân:

2 Đường xâm nhập, chuyển hóa và đào thải của chất

độc

2.1 Đường xâm nhập

2.1.1 Đường hô hấp:

2.1.3 Đường tiêu hóa

Chất độc xâm nhập qua đường tiêu hóa ít hơn so với đường hô hấp, da vì:

1) Những chất có thể ăn phải rất ít2) Tần số và mức độ tiếp xúc với chúng giới hạn3) Tính độc của các chất độc khi qua đường tiêu

hóa thấp hơn

2.2 Sự chuyển hóa các chất độc trong cơ thể:

Ba trường hợp có thể xảy ra sau quá trình chuyển

Ví dụ: Sự chuyển hóa rượu metylic tạo thành

aldehyd formic hoặc acid formic rất độc hại đối với hệ thần kinh, đặc biệt đối với dây thần kinh thị giác

Có nhiều cách khử độc khác nhau xảy ra trong cơ

thể, một số cách thường gặp: sự oxy hóa, khử oxy, thủy phân, liên hợp

Ví dụ:

Rượu etylic được oxy hóa một phần thành CO2 và

H2O rồi theo không khí thô ra cùng một lượng

rượu etylic

Các Nitrit (độc) bị oxy hóa thành Nitrat (ít độc)

Sự liên hợp với lưu huỳnh (S), trong đó acid

cyanhydric và các cyanure liên hợp với S của

Thiosulfat trong thuốc giải độc để tạo thành

Thiocyanat không độc và phức chất này được

thải qua nước tiểu

2.3 Sự đào thải chất độc:

Đường tiết niệu là đường đào thải chínhQua ruột

Qua mật

3 Hình ảnh lâm sàng của nhiễm độc nghề nghiệp

3.1 Nhiễm độc cấp tính

Nhiễm độc cấp tính xảy ra khi tiếp xúc trong thời gian ngắn với nồng độ chất độc lớn Quá trình nhiễm độc thường xảy ra qua các thời kì sau:

- Thời kì ủ bệnh

- Thời kì tiền bệnh lí

- Thời kì phát bệnh

- Thời kì bình phục

3.2 Nhiễm độc mạn tính

3.3 Trạng thái mang chất độc:

4 Các chỉ số đánh giá ảnh hưởng của chất độc hóa học

lên sức khỏe

4.1 Chỉ số giám sát môi trường lao động

Vdụ: Chất lượng không khí – Tiêu chuẩn khí thải

Công nghiệp đối với bụi và các chất vô cơ

TCVN 5939 : 2005

Giới hạn tối đa cho phép của bụi và các chất vô cơ

trong khí thải công nghiệp

Đơn vị miligam trên mét khối khí thải chuẩn

(mg/Nm3)

TT Thông số Giá trị giới hạn

200 50 50

10 5 1000 10

50 20 7,5 500 580

Chú thích: - Mét khối khí thải chuẩn : một mét khối khí

thải ở 0oC và áp suất tuyệt đối 760 mm Hg

- Khí thải công nghiệp trong tiêu chuẩn này gồm : khí thải do con người tạo ra từ quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và các hoạt động khác

- A: áp dụng cho các nhà máy, cơ sở đang hoạt động

- B: áp dụng cho các nhà máy, cơ sở xây dựng mới

Ví dụ :

1 Cơ sở sản xuất dược phẩm, đông dược, hóa mỹ

phẩm: khí thải : bụi, SO2 , CO, NOx

2 Cơ sở sản xuất giày, cao su, vỏ xe, máy kéo :

khí thải : Bụi, SOx, H2S, CO

3 Công nghiệp thực phẩm (đường, chế biến thủy

sản, lên men bia, cồn, rượu, …) : Bụi, mùi hôi,

H2S, SO2 NOx, CO, CO2 …

4.2 Chỉ số giám sát sinh học:

- Chỉ số tiếp xúc:

- Chỉ số tác dụng sinh học

5 Nguyên tắc xử trí trường hợp nhiễm độc cấp tính

5.1 Nguyên tắc chung

5.2 Các biện pháp cụ thể

5.2.1 Ngăn không cho chất độc xâm nhập tiếp vào

cơ thể:

- Nếu chất độc xâm nhập bằng đường hô hấp

- Chất độc xâm nhập theo đường da, niêm mạc

- Chất độc xâm nhập qua đường tiêu hóa: rửa dạ dày, gây nôn bằng cách kích thước cơ học hoặc dùng apomorphin (0,5 % 1ml dưới da)

5.2.2 Dùng thuốc chống độc đặc hiệu

Dùng thuốc giải độc B.A.L trong điều trị ngộ độc Asen

- B.A.L : British anti – Lewisite

Tên khoa học: 2-3 Dimecaptopropanol

B.A.L + phức chất L – As  phức chất B.A.L – As + acid lipoic

5.2.3 Nhanh chóng đào thải chất độc ra khỏi cơ thể

5.2.4 Điều trị triệu chứng :

6 Các biện pháp phòng chống nhiễm độc hóa chất

6.4 Khi xảy ra nhiễm độc cấp tính:6.5 Các biện pháp cụ thể

6.5.1 Biện pháp kỹ thuật công nghệ6.5.2 Biện pháp kỹ thuật vệ sinh:6.5.3 Biện pháp phòng hộ cá nhân6.5.4 Biện pháp y tế:

6.5.5 Biện pháp quản lí việc bảo quản, sử dụng hóa

chất độc công nghiệp

- Hoàn chỉnh hệ thống pháp luật và pháp quy làm cơ

sở pháp lí cho công tác quản lí, kiểm tra, thanh tra về hóa chất Cần phải quy định cụ thể, rõ ràng trách

nhiệm của những người sử dụng hóa chất

- Phải có sự phân công rõ ràng giữa các bộ quản lí

- Xây dựng các văn bản pháp quy kỹ thuật và quy

trình lấy mẫu, lưu mẫu kiểm nghiệm, quản lý và

thẩm định hồ sơ và giám định hóa chất

- Củng cố hệ thống trang thiết bị kiểm nghiệm phục

vụ cho công tác thanh tra, kiểm tra

- Xây dựng hệ thống tổ chức, quản lí về hóa chất

và thanh tra chuyên ngành, hoàn chỉnh hệ thống

thông tin báo cáo, hệ thống quản lý và giám sát

các vụ nhiễm độc, vụ tai nạn, bệnh nghề nghiệp

- Đào tạo đội ngũ cán bộ quản lí, thanh tra, kiểm

nghiệm hóa chất từ Trung ương đến địa phương

- Xây dựng các dự án, đề tài nghiên cứu khoa học,

đẩy mạnh hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực

hóa chất

6.5.6 Thực hiện luật vệ sinh an toàn lao động

Trong Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết một

số điều của bộ luật lao động về an toàn lao động, vệ sinh lao động ngày 20/01/1995:

Chương II An toàn lao động, vệ sinh lao động (từ

điều 2 đến điều 8) quy định:

- Phải có luận chứng về các biện pháp bảo đảm an toàn lao động và vệ sinh lao động (ATLĐ – VSLĐ) khi xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo các công trình, cơ sở sản xuất: địa điểm, quy mô, khoảng cách từ công trình đến khu dân cư và các công trình khác

- Những yếu tố nguy hiểm, có hại, sự cố có thể

phát sinh trong quá trình hoạt động, các giải

sơ lưu giữ và theo dõi đúng quy định

- Phải có đủ trang thiết bị, phương tiện kĩ thuật, y

tế thích hợp như thuốc, bông, băng, băng ca,

mặt nạ phòng chống độc, xe cấp cứu, phải tổ

chức đội cấp cứu, phải có đầy đủ trang thiết bị

bảo hộ lao động (TTB - BHLĐ) đúng quy cách,

đảm bảo chất lượng

- Phải khám sức khỏe cho người lao động ít nhất

mỗi năm một lần Đối với người làm công việc nặng nhọc, độc hại thì ít nhất 6 tháng một lần

Người lao động phải được hướng dẫn về ATLĐ VSLĐ

- Việc bồi dưỡng phải đúng theo số lượng, cơ cấu Bồi dưỡng tại chỗ theo ca, cấm trả tiền thay cho bồi

dưỡng bằng hiện vật