1. Trang chủ
  2. » Giáo Dục - Đào Tạo

Giáo trình kỹ năng mềm – th s phạm thị cẩm lệ

97 4 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề Giáo trình kỹ năng mềm – Th.S Phạm Thị Cẩm Lệ
Tác giả Th.s Phạm Thị Cẩm Lệ
Trường học Trường Cao đẳng Xây Dựng TP. Hồ Chí Minh
Chuyên ngành Kỹ năng mềm
Thể loại Giáo trình
Năm xuất bản 2022
Thành phố Hồ Chí Minh
Định dạng
Số trang 97
Dung lượng 2,09 MB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Cấu trúc

  • BÀI 1: KỸ NĂNG TỰ NHẬN THỨC VÀ PHÁT TRIỂN BẢN THÂN (7)
  • BÀI 2: KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM (17)
  • BÀI 3: KỸ NĂNG GIAO TIẾP (29)
  • BÀI 4: KỸ NĂNG QUẢN LÝ CẢM XÚC (57)
  • BÀI 5: KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ (70)
  • BÀI 6: KỸ NĂNG HỌC TẬP HIỆU QUẢ Ở BẬC CAO ĐẲNG, ĐẠI HỌC (79)
  • BÀI 7: KỸ NĂNG QUẢN LÝ THỜI GIAN (91)
  • TÀI LIỆU THAM KHẢO (97)

Nội dung

KỸ NĂNG TỰ NHẬN THỨC VÀ PHÁT TRIỂN BẢN THÂN

KỸ NĂNG TỰ NHẬN THỨC VÀ PHÁT TRIỂN BẢN THÂN

Bài học quan trọng giúp sinh viên nhận biết các phương pháp để hiểu rõ hơn về bản thân, từ đó xây dựng sự tự tin vững vàng Hiểu rõ chính mình là yếu tố then chốt để đạt được thành công trong cuộc sống và phát triển bản thân một cách toàn diện Việc tự nhận thức giúp sinh viên xác định điểm mạnh, điểm yếu, từ đó định hướng con đường học tập và sự nghiệp một cách hiệu quả hơn Đồng thời, các kỹ năng tự phản hồi và khám phá bản thân góp phần hình thành tư duy tích cực, nâng cao khả năng thích nghi và vượt qua thử thách trong cuộc sống.

Mô tả được khái niệm tự nhận thức và phát triển bản thân và ý nghĩa của việc rèn luyện kỹ năng này

Mỗi người là một bản thể riêng biệt và độc đáo, nhưng đôi khi chúng ta cảm thấy e ngại vì sự khác biệt và nổi bật của chính mình so với người xung quanh, gây nên cảm giác tự ti Nhận thức sai về bản thân có thể khiến bạn chối bỏ chính mình và cố gắng trở thành một người khác để hòa nhập hơn Để vượt qua vấn đề này, điều quan trọng là chấp nhận và yêu thương chính bản thân, từ đó xây dựng sự tự tin và tự trọng để thể hiện đúng con người thật của mình.

Một trong những yếu tố quan trọng để phát triển bản thân là duy trì suy nghĩ tích cực Người có thái độ tích cực dễ dàng chấp nhận bản thân và luôn tìm ra điểm mạnh trong mọi tình huống, kể cả khi nhận diện được những điểm chưa hoàn thiện của chính mình Thái độ tích cực không chỉ giúp nâng cao tinh thần mà còn thúc đẩy sự tự tin, góp phần xây dựng cuộc sống tối ưu và hạnh phúc hơn.

Những người thành công thường trải qua nhiều thất bại hơn so với những người khác, nhưng họ biết rút ra bài học từ những lần thất bại đó để tiến bộ Thất bại chính là cơ hội để tích lũy kinh nghiệm và phát triển bản thân, giúp họ vượt qua thử thách và đạt được thành công Nếu không gặp thất bại, cuộc sống sẽ trở nên nhàm chán và đơn điệu, khiến bạn không học hỏi được điều gì mới Do đó, thất bại là yếu tố quan trọng giúp người ta trưởng thành và đi đến thành công bền vững.

Trong nhiều môi trường và các mối quan hệ khác nhau, bạn thường xuyên cảm thấy chênh vênh và tự hỏi bản thân là ai giữa vô số tác động từ yếu tố bên ngoài Để duy trì thái độ tích cực về chính mình không phải điều dễ dàng tự nhiên, mà đòi hỏi quá trình rèn luyện quản lý bản thân hiệu quả qua thời gian Nhận thức và đánh giá đúng đắn về bản thân chính là yếu tố then chốt giúp bạn trở nên linh hoạt, tinh tế và luôn giữ được sự phù hợp trong mọi tình huống, qua đó duy trì sự tự tin và cân bằng trong cuộc sống.

1.1 Khái niệm về nhận thức bản thân

Tự nhận thức là khả năng hiểu rõ đặc điểm, tính cách, cảm xúc, ưu điểm, nhược điểm và nhu cầu của chính bản thân Hiểu biết về chính mình giúp kiểm soát cảm xúc tốt hơn, nhận biết rõ những đòi hỏi và khả năng chịu đựng của bản thân Điều này tạo nền tảng vững chắc để sẵn sàng vượt qua khó khăn, thử thách trong cuộc sống và phát triển bản thân một cách toàn diện.

Khi nhận thức bản thân, bạn cần chú ý đến các yếu tố như tính cách, điểm mạnh, sở trường, điểm cần hoàn thiện, mục tiêu sống và đam mê nhằm định hướng phát triển cá nhân một cách hiệu quả Nhận biết những đặc điểm này sẽ giúp bạn xác định rõ hướng đi để phát triển và nâng cao kỹ năng, tài năng của chính mình Đây là bước nền tảng để bạn vun đắp và chăm sóc các tài năng tiềm ẩn, từ đó tạo điều kiện cho sự phát triển toàn diện và thành công trong cuộc sống.

Tự nhận thức là nền tảng quan trọng giúp phát triển các năng lực tư duy cảm xúc và định hướng công việc trong tương lai Nó giúp bạn hiểu rõ điểm mạnh, đam mê và động lực của chính mình, từ đó xác định rõ mục tiêu cá nhân Ngoài ra, tự nhận thức còn giúp bạn nhận biết mình đang ở đâu trên hành trình phát triển và sẵn sàng thay đổi để phù hợp với sự tiến bộ của bản thân và môi trường.

Vậy, vì sao cần nhận thức về bản thân, nếu hiểu đúng về bản thân mình sẽ giúp chúng ta:

- Cư xử đúng mực với mọi người

- Quyết định và lựa chọn đúng đắn

- Tự tin và sống hạnh phúc hơn

- Không ảo tưởng về bản thân

Nhận thức sai về bản thân có thể dẫn đến việc biểu đạt cảm xúc không phù hợp, gây khó chịu hoặc mất lòng đối với bạn bè và đồng nghiệp Điều này cũng khiến bạn dễ sa vào những cuộc vui tiêu cực để giảm căng thẳng, nhưng thực chất lại gây hại cho bản thân Đặc biệt, đối với học sinh cấp 3, nhận thức sai về chính mình có thể dẫn đến chọn nhầm ngành học hoặc trường học, ảnh hưởng tiêu cực đến tương lai của các bạn.

1.3 Một số phương pháp để nhận thức và phát huy nội lực của bản thân

Tự nhận thức bản thân là khả năng hiểu rõ chính xác về bản thân, gồm những ưu điểm và khuyết điểm của chính mình Nó giúp bạn nhận biết rõ các tư duy, cảm xúc và động lực thúc đẩy trong cuộc sống hàng ngày Phát triển tự nhận thức đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao khả năng tự quản lý và đạt được thành công cá nhân.

Kỹ năng tự nhận thức đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu rõ thành công và thất bại của chính bản thân, từ đó giúp chúng ta xác định rõ mình là ai và cần gì từ đồng đội để xây dựng một tập thể đoàn kết Để nâng cao khả năng tự nhận thức trong công việc và cuộc sống cá nhân, chúng ta có thể bắt đầu bằng việc tự vấn bản thân để hiểu rõ hơn về những điểm mạnh, điểm yếu cũng như mục tiêu của chính mình.

Việc nhìn nhận về chính bản thân không phải là quá trình dễ dàng, nhưng nếu bạn bỏ công sức thì sẽ nhận lại sự tự nhận thức rất quý giá Khi xem xét bản thân một cách khách quan, bạn sẽ học cách chấp nhận chính mình và xây dựng nền tảng để thành công trong tương lai Để tự vấn bản thân hiệu quả, bạn cần trả lời các câu hỏi quan trọng liên quan đến giá trị, mục tiêu và những điểm mạnh, điểm yếu của chính mình.

- Tôi hài lòng về những điểm nào của bản thân?

- Những điểm nào tôi thường không hài lòng về tôi?

- Bạn thường thành công trong lĩnh vực nào?

- Bạn thường chưa thành công trong những hoạt động nào?

- Mục tiêu cuộc sống của bạn là gi?

- Bạn có những yếu tố thuận lợi nào để hoàn thành mục tiêu?

- Những trở ngại và thách thức đối với việc đạt mục tiêu của bạn là gì? b Tự bộc lộ bản thân

Bộc lộ bản thân là cách thể hiện hoặc tiết lộ những thông tin cá nhân như suy nghĩ, cảm xúc, nguyện vọng, mục đích, thành công hoặc thất bại, cũng như những nỗi sợ hoặc khát vọng sâu bên trong Để tự đánh giá bản thân hiệu quả, bạn cần thường xuyên tự phản chiếu, dành thời gian mỗi ngày để nhìn nhận trung thực về chính mình với vai trò nhân viên và người lãnh đạo Việc luyện tập tự phê bình đều đặn giúp phát triển khả năng tự nhận thức, từ đó trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình Mỗi ngày, hãy dành 5 phút để xem xét những việc đã làm, nhận diện rõ ưu điểm và khuyết điểm để nâng cao kỹ năng và thái độ cá nhân.

Tự đánh giá bao gồm hai mặt:

Trong quá trình phát triển, yếu tố tri thức đóng vai trò quan trọng giúp sinh viên tự đánh giá bản thân một cách chính xác và hiệu quả hơn Hiểu biết về tự đánh giá, đặc biệt là các kiến thức sâu sắc và rõ ràng, sẽ thúc đẩy hoạt động tự đánh giá diễn ra nhanh chóng và chính xác hơn Việc nắm vững kiến thức này giúp sinh viên nhận diện điểm mạnh, điểm yếu của bản thân để có kế hoạch phát triển phù hợp.

Thứ hai là mặt thao tác thực hiện: sinh viên phải biết thực hiện một cách đầy đủ, chính xác và thành thạo các bước tự đánh giá

Xác định quy trình tự đánh giá là một việc làm khá phức tạp và mang tính tương đối

Quá trình tiếp nhận thông tin về bản thân là quá trình con người lắng nghe và thu thập các thông tin liên quan đến chính mình Quá trình này diễn ra qua hai con đường chính: trực tiếp qua trải nghiệm cá nhân và gián tiếp qua các nguồn tin từ môi trường xung quanh Việc này giúp người đó hiểu rõ hơn về đặc điểm, cảm xúc và trạng thái hiện tại của chính mình.

KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM

KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM

Hiểu biết về cách tổ chức, quy chế hoạt động và nguyên tắc làm việc nhóm là yếu tố then chốt để xây dựng và quản lý nhóm hiệu quả Áp dụng các phương pháp và kỹ năng phù hợp giúp nâng cao khả năng điều hành và phát triển nhóm, mang lại hiệu quả cao nhất Việc xác định chính xác các vấn đề hoặc xung đột trong nhóm là bước quan trọng để từ đó cùng nhau tìm ra giải pháp tối ưu, thúc đẩy sự hợp tác và thành công chung.

Nhóm là tập hợp của ít nhất hai người gồm có sự tương tác qua lại trong quá trình thực hiện hoạt động chung Mục tiêu của nhóm là hướng tới đạt được các mục tiêu chung một cách hiệu quả Sự hợp tác và giao tiếp giữa các thành viên đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy thành công của nhóm.

Nhóm có tổ chức thường có cấu trúc cố định, thực hiện các công việc mang tính thi đua và có phân công rõ ràng Họ cùng chung tay nghề chuyên môn để giải quyết vấn đề và điều hành các dự án hiệu quả.

Nhóm người nhóm lại với nhau thất thường để làm việc theo vụ việc có tính chất đặc biệt nhằm giải quyết nhiều nhu cầu

1.3 Quy chế tổ chức nhóm

Người lãnh đạo nhóm đóng một vai trò hết sức quan trọng và có nhiệm vụ rất nặng nề:

- Tìm kiếm các thành viên mới và nâng cao tinh thần làm việc

- Khả năng phán đoán tuyệt vời những nănglực và cá tính của các thành viên trong nhóm

- Giỏi tìm ra các cách vượt qua những điểm yếu

- Có khả năng thông tri hai chiều

- Biết tạo bầu không khí hưng phấn và lạc quan trong nhóm

Giám sát và phân tích hiệu quả lâu dài của nhóm là nhiệm vụ cốt lõi để đảm bảo hoạt động đạt hiệu quả cao nhất Các chuyên viên luôn không ngừng tìm kiếm các phương án cải thiện, phát hiện các mặt yếu kém và đề xuất các giải pháp khắc phục phù hợp Việc liên tục chỉnh lý và nâng cao các khuyết điểm giúp xây dựng các phương án khả thi, đảm bảo sự phát triển ổn định và bền vững của nhóm.

Người bổ sung đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động nhóm suôn sẻ và hiệu quả Họ cần có phương pháp rõ ràng để lập kế hoạch thời gian, dự đoán và xử lý các trì trệ có thể gây cản trở tiến độ làm việc Sự chủ động trong việc điều chỉnh công việc, hỗ trợ nhóm vượt qua khó khăn và giữ vững tinh thần chiến thắng là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công chung của dự án.

Xây dựng mối quan hệ bên ngoài cho nhóm giúp người có kỹ năng ngoại giao và phán đoán chính xác nhu cầu của người khác, từ đó tạo sự an tâm và tin tưởng Những cá nhân này có khả năng hiểu rõ bối cảnh hoạt động của nhóm một cách toàn diện, xử lý thông tin một cách chín chắn và đáng tin cậy Việc phát triển các mối quan hệ bên ngoài còn hỗ trợ nhóm nắm bắt đúng mức các hoạt động, mở rộng mạng lưới hợp tác và nâng cao uy tín của nhóm trong môi trường rộng lớn.

Khả năng lôi kéo mọi người làm việc chung theo phương án liên kết giúp thúc đẩy sự hợp tác hiệu quả trong nội bộ Hiểu rõ các nhiệm vụ khó khăn liên quan đến nội bộ doanh nghiệp, đồng thời cảm nhận rõ các ưu tiên quan trọng, từ đó nắm bắt nhiều vấn đề cùng lúc Tài năng trong việc giải quyết các rắc rối phát sinh một cách linh hoạt và hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công trong công việc nhóm.

Để duy trì và thúc đẩy năng lượng đổi mới của nhóm, cần khích lệ các ý kiến sáng tạo, lạc quan và sinh động, tạo không gian để mọi người chia sẻ và lắng nghe ý kiến của nhau Quan điểm tích cực giúp nhìn nhận các vấn đề như những cơ hội phát triển đầy triển vọng thay vì coi chúng là những hiểm họa, từ đó thúc đẩy sự đổi mới và sáng tạo liên tục trong nhóm.

Đảm bảo giữ vững và theo đuổi các tiêu chuẩn cao trong công việc, luôn hy vọng vào những ý tưởng đầy hứa hẹn và sáng tạo Ngoài ra, cần thể hiện sự nghiêm túc, mô phạm và chuẩn mực trong hành xử, cùng với khả năng đánh giá chính xác kết quả công việc của nhân viên Không ngần ngại đưa ra các vấn đề cần cải thiện, đồng thời biết khen ngợi thành tích và phát hiện những thiếu sót để thúc đẩy sự phát triển toàn diện.

1.4 Công thức làm việc nhóm

1.4.1 Phát triển mục tiêu nhóm Để đạt được mục tiêu trong hoạt động nhóm, chúng ta cần phải đặt ra các câu hỏi nhằm phát triển mục tiêu nhóm:

- Chúng ta đều muốn đạt được điều gì?

- Mục đích của nhóm này là gì?

4.1.2 Xây dựng chiến lược để đạt được mục tiêu

Trong hoạt động của nhóm, việc xây dựng các chiến lược phù hợp để đạt được mục tiêu đề ra đóng vai trò vô cùng quan trọng Để đảm bảo sự thành công, chúng ta cần đặt ra các câu hỏi xác định rõ ràng các bước cần thiết và phương hướng phù hợp Phát triển chiến lược hiệu quả sẽ giúp nhóm tập trung nguồn lực và nâng cao khả năng hoàn thành mục tiêu đề ra một cách hiệu quả.

- Chúng ta sẽ đạt được mục tiêu như thế nào?

4.1.3 Xếp đúng người vào vị trí

Nhân sự của nhóm đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong thành công chung Việc xếp các thành viên vào đúng vị trí phù hợp giúp phát huy tối đa sở trường và kỹ năng của từng người Để đạt được điều này, cần đặt ra các câu hỏi chính xác nhằm xác định năng lực và đặc điểm của từng thành viên Việc phân bổ nhân sự hợp lý góp phần nâng cao hiệu quả làm việc và thúc đẩy mục tiêu của nhóm.

- Vai trò của mỗi thành viên trong nhóm là gì?

- Ai sẽ là người lãnh đạo và tại sao?

4.1.4 Cung cấp các nhiệm vụ rõ ràng và lịch trình cho mỗi người

Trong quá trình làm việc nhóm, việc phân công nhiệm vụ rõ ràng và có lịch trình cụ thể cho từng thành viên là điều thiết yếu để đảm bảo hiệu quả công việc Trước khi bắt đầu dự án, cần xác định các câu hỏi quan trọng như nhiệm vụ của từng người là gì, ai chịu trách nhiệm chính, và thời gian thực hiện ra sao để đảm bảo tiến độ và chất lượng công việc Việc lập kế hoạch rõ ràng giúp quản lý công việc hiệu quả hơn và tăng khả năng thành công của dự án nhóm.

- Mỗi thành viên của nhóm sẽ chịu trách nhiệm về những gì?

- Khi nào họ sẽ hoàn thành nhiệm vụ?

Trong quá trình hoàn thành nhiệm vụ nhóm, việc khuyến khích, hỗ trợ và đánh giá cao lẫn nhau là vô cùng quan trọng Để thúc đẩy tinh thần làm việc nhóm hiệu quả, chúng ta nên đặt ra các câu hỏi kích thích sự động viên và hỗ trợ, như "Bạn cần sự giúp đỡ nào không?" hoặc "Mình đánh giá cao nỗ lực của bạn trong dự án này." Những hành động này không chỉ nâng cao tinh thần đoàn kết mà còn tạo ra môi trường làm việc tích cực, thúc đẩy sự phát triển cá nhân và thành công chung của nhóm.

- Làm thế nào để chúng ta làm việc cùng nhau?

- Chúng ta sẽ hỗ trợ và động viên lẫn nhau như thế nào?

- Những vấn đề gì có thể xảy ra mà chúng ta sẽ phải giải quyết với tư cách nhóm?

1.5 Các giai đoạn hoạt động nhóm

Sự hình thành nhóm bắt nguồn từ mục tiêu chung, nhưng sự phát triển của nhóm phụ thuộc vào hoạt động của các thành viên Mỗi cá nhân muốn phát triển cần qua quá trình tìm hiểu, học hỏi, điều chỉnh để hoàn thiện bản thân, và nhóm cũng phải trải qua các giai đoạn phát triển nhất định Các hành vi cá nhân trong nhóm sẽ quyết định thành công hay thất bại của cả tập thể Mô hình 5 giai đoạn phát triển nhóm của Bruce W Tuckman từ năm 1965 đã trở thành công cụ lý thuyết phổ biến để hiểu quá trình này.

Giai đoạn hình thành của nhóm là quá trình các thành viên làm quen, tìm hiểu và thăm dò lẫn nhau, khi mọi người mang đến nhóm những tính cách, kỹ năng và kiến thức đa dạng Trong giai đoạn này, các thành viên thường còn e dè, gượng gạo và thận trọng, ít chia sẻ hơn do còn nhiều điều mới mẻ Mối quan hệ giữa các thành viên vẫn còn lỏng lẻo và chưa thực sự gắn kết, đòi hỏi thời gian để xây dựng sự hiểu biết và tiến tới sự phối hợp hiệu quả.

KỸ NĂNG GIAO TIẾP

Trong nơi làm việc, chúng ta giao tiếp qua nhiều hình thức như trực tiếp, thuyết trình, điện thoại, email, thư tín, cũng như sử dụng công nghệ như Skype, FaceTime và điện thoại di động Giao tiếp không lời, bao gồm ngôn ngữ cơ thể, biểu cảm khuôn mặt và tư thế, cũng đóng vai trò quan trọng trong việc truyền đạt thông điệp Bài học hướng đến giúp sinh viên xác định các yếu tố làm cho giao tiếp trở nên hiệu quả, khám phá kỹ năng lắng nghe chủ động, phát triển các chiến lược truyền đạt rõ ràng, đồng thời học cách xác nhận và đọc thông tin để thể hiện bản thân chuyên nghiệp và thành công tại nơi làm việc.

1.1 Khái niệm về giao tiếp

Có nhiều cách phát biểu khác nhau về giao tiếp:

Theo các nhà tâm lý học xã hội, giao tiếp được xem là quá trình truyền đạt thông tin, giúp thiết lập và duy trì sự liên hệ giữa các cá nhân Giao tiếp xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng các mối quan hệ và thúc đẩy hiểu biết lẫn nhau Việc hiểu rõ cách thức giao tiếp ảnh hưởng đến mối quan hệ giúp cải thiện kỹ năng tương tác hàng ngày Therefore, mastering effective communication skills is essential for fostering personal and professional connections.

Giao tiếp là quá trình thiết lập và phát triển tiếp xúc giữa các cá nhân nhằm đáp ứng nhu cầu phối hợp hành động Nó bao gồm các yếu tố quan trọng như trao đổi thông tin, xây dựng chiến lược hoạt động thống nhất và hiểu rõ người khác Theo từ điển Tâm lý học, giao tiếp có ba khía cạnh chính: giao lưu, tác động tương hỗ và tri giác, giúp tăng cường sự hiểu biết và hợp tác giữa các cá nhân trong mọi tình huống.

Phạm Minh Hạc nhấn mạnh rằng giao tiếp là hoạt động thiết yếu để xác lập và duy trì các mối quan hệ giữa con người với nhau Giao tiếp giúp hình thành và vận hành các quan hệ xã hội, qua đó hiện thực hóa các mối liên hệ xã hội giữa các cá nhân trong cộng đồng Đây là quá trình quan trọng để xây dựng sự hiểu biết, hợp tác và phát triển các mối quan hệ xã hội bền vững.

Bác sỹ Nguyễn Khắc Viện nhấn mạnh rằng giao tiếp là sự trao đổi thông tin giữa con người qua ngôn ngữ nói, viết và cử chỉ Trong thời đại ngày nay, giao tiếp còn bao gồm quá trình mã hóa và giải mã tín hiệu, nơi người gửi truyền đạt một ý nghĩa nhất định để người nhận hiểu đúng nội dung Giao tiếp hiệu quả đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối và truyền đạt thông điệp rõ ràng giữa các bên.

Giao tiếp là quá trình tiếp xúc tâm lý giữa con người, qua đó họ trao đổi thông tin, cảm xúc và tri giác với nhau Đây là một hình thức tương tác quan trọng giúp xây dựng mối quan hệ và hiểu biết lẫn nhau Giao tiếp góp phần tăng cường sự kết nối giữa các cá nhân và tạo ra ảnh hưởng tích cực trong mối quan hệ hàng ngày.

Trong giao tiếp, con người chưa rõ về nhau trước khi bắt đầu trao đổi thông tin; việc hiểu về chính mình và người khác là nền tảng để xây dựng mối quan hệ tin cậy và hiểu biết thực sự Giao tiếp bao gồm sự chia sẻ và bảo vệ các thông tin cá nhân, tùy thuộc vào quan niệm của từng người về mức độ mở lòng; một số người thoải mái bộc lộ chính mình, trong khi số khác giữ kín bí mật Khi trao đổi thông tin, việc thiếu hiểu biết rõ ràng về đối phương có thể gây ra khó khăn trong việc tạo sự hòa hợp, và chính nhìn nhận của chúng ta về người khác cũng ảnh hưởng đến quá trình này Những điểm dễ nhận biết và những điều chưa thấu hiểu rõ về đối phương đều góp phần vào sự phức tạp của quá trình tương tác, đặc biệt bởi người khác không luôn tự nhận biết hoặc ý thức rõ về chính mình, dẫn đến những tương tác có thể rối rắm và thiếu đi sự đồng điệu.

Các mối quan hệ phức tạp và đan xen giữa việc mình hiểu về chính mình và người khác hiểu về mình tạo thành các tầng lớp trong cửa sổ Johari Hiểu rõ về các phần của bản thân giúp cải thiện giao tiếp và xây dựng mối quan hệ ngày càng sâu sắc hơn Cửa sổ Johari giúp nhận diện những điểm mạnh, điểm yếu, và cả những điều chưa rõ về chính mình, từ đó nâng cao sự tự nhận thức và khả năng thích nghi trong các mối quan hệ xã hội.

Có thể phân tích khái quát từng khu vực trên như sau:

Khu vực 1: hay khu vực tự do khu vực mở (ô mở)

Khu vực "bản thân công khai" phản ánh những gì chúng ta hiểu biết về chính mình và người khác cũng biết về chúng ta, tạo điều kiện thuận lợi cho giao tiếp khi chân dung tâm lý của chính mình phù hợp với hình ảnh trong mắt người khác Việc khai thác tối đa nguyên tắc cởi mở giúp chia sẻ suy nghĩ, tâm tư, cảm xúc, và hiểu biết cá nhân, qua đó tạo ra sự kết nối cảm xúc sâu sắc và cảm giác thoải mái Giao tiếp cởi mở không chỉ giúp người khác hiểu rõ về bạn mà còn tạo ra sự tin tưởng, thúc đẩy mối quan hệ trở nên chân thành và hiệu quả hơn Nguyên tắc cởi mở từ hai phía là chìa khóa để xây dựng mối quan hệ dựa trên sự thẳng thắn, đồng thời giúp giao tiếp trở nên dễ dàng, chân thật và mang lại cảm giác hạnh phúc trong quá trình tương tác.

Sự hiểu biết càng nhiều, con người dễ dàng x ích lại gần nhau và cuộc giao tiếp sẽ được phát triển

Khu vực 2, hay còn gọi là khu vực mù (ô mù), phản ánh những phần kiến thức về bản thân mà chúng ta chưa nhận thức được Sự tương tác trong giao tiếp tạo ra "ô mù" vì chúng ta dễ dàng chủ quan về chính mình, dẫn đến thiếu nhận thức về những đặc điểm tâm lý tồn tại trong bản thân Thực tế cho thấy chúng ta có thể mắc sai lầm trong việc khám phá nội tâm và gặp hạn chế do các điều kiện hoặc rào cản, khiến quá trình tự nhận thức không diễn ra như mong đợi Trong khi người khác có thể nhận ra những đặc điểm đó của chúng ta, chúng ta lại không nhận thức được, làm giảm hiệu quả giao tiếp và dễ dẫn đến những hiểu lầm không đáng có.

Khu vực 3, hay còn gọi là “khu vực bí mật” (ô ẩn), là nơi chứa đựng những bí mật cá nhân mà chỉ bản thân ta rõ, trong khi người khác khó có thể biết được Nhu cầu giữ bí mật và tạo dựng sự bí ẩn về chính mình khiến chúng ta trở nên thận trọng trong giao tiếp Ô riêng này tượng trưng cho tài sản tinh thần của mỗi người, và càng lớn, việc giao tiếp trở nên càng khó khăn hơn Tuy nhiên, giữ quá khư khư ô riêng sẽ gây cản trở trong quá trình tương tác xã hội, do đó, sự cởi mở trong giao tiếp là điều cần thiết để xây dựng mối quan hệ hiệu quả.

Khu vực 4, còn gọi là "ô mù", là phần trong giao tiếp mà chúng ta và người khác đều không nhận biết được Đây gọi là "vùng hoang" trong giao tiếp vì sự cảm tính được khai thác tối đa, khi những phán đoán về diễn tiến hoặc thông tin đều vô hình và khó xác định Khu vực này biểu thị những phần thông tin không thể nhìn thấy hoặc hiểu rõ, gây ra thách thức trong việc hiểu chính mình và người khác.

Khu vực mở hay khu vực tự do trong cửa sổ Johari càng được mở rộng khi xây dựng quan hệ giao tiếp thì cơ hội thành công càng cao, nhờ vào sự thắng thắn, cởi mở, phản hồi và niềm tin từ hai phía Các kỹ thuật giao tiếp hiện đại nhấn mạnh rằng sự hết lòng và chân thành trong giao tiếp giúp tạo ra cảm giác thoải mái, xây dựng niềm tin và thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau Để đạt được điều này, cần mạnh dạn chia sẻ về bản thân, người khác cần lắng nghe, tôn trọng và phản hồi tích cực Khi nhận phản hồi, người nghe cần nghiêm túc đánh giá và trân trọng thay vì bảo thủ hoặc phủ nhận, giúp duy trì mối quan hệ tương tác tích cực, công bằng và tôn trọng trong giao tiếp.

Nguyên tắc giao tiếp là những "điều luật" cơ bản do con người đặt ra để hướng dẫn quá trình trao đổi thông tin, tri giác và ảnh hưởng lẫn nhau giữa các cá nhân Việc nắm vững các nguyên tắc này giúp nâng cao hiệu quả truyền đạt và xây dựng mối quan hệ tốt đẹp trong giao tiếp hàng ngày Giao tiếp hiệu quả không chỉ dựa vào lời nói mà còn phụ thuộc vào khả năng lắng nghe, thấu hiểu và phản hồi phù hợp, tuân thủ các nguyên tắc giao tiếp cơ bản.

Những “điều luật” nay được đặt ra nhằm đảm bảo cho mọi hành vi và hoạt động của con người khi giao tiếp đạt được hiệu quả cao nhất

1.2.1.Những nguyên tắc cơ bản khi truyền đạt thông tin

Truyền đạt thông tin là một trong những chức năng quan trọng của giao tiếp, đòi hỏi người truyền đạt thực hiện theo các nguyên tắc cơ bản để đảm bảo hiệu quả Trong đó, nguyên tắc ABC là nguyên tắc cốt lõi giúp nâng cao khả năng truyền đạt thông tin rõ ràng và chính xác Áp dụng nguyên tắc này sẽ giúp người truyền đạt tối ưu hóa quá trình giao tiếp, từ đó nâng cao hiệu quả truyền thông trong các tình huống khác nhau.

Ngày đăng: 21/08/2023, 11:03

Nguồn tham khảo

Tài liệu tham khảo Loại Chi tiết
1. Huỳnh Văn Sơn (chủ biên, 2017) ,Giáo trình kỹ năng giao tiếp, NXB TP.HCM Sách, tạp chí
Tiêu đề: Giáo trình kỹ năng giao tiếp
Tác giả: Huỳnh Văn Sơn
Nhà XB: NXB TP.HCM
Năm: 2017
2. Lại Thế Luyện, (2014),Kỹ năng thuyết trình, Kỹ năng làm việc nhóm, NXB Thời đại Sách, tạp chí
Tiêu đề: Kỹ năng thuyết trình, Kỹ năng làm việc nhóm
Tác giả: Lại Thế Luyện
Nhà XB: NXB Thời đại
Năm: 2014
3. Huỳnh Văn Sơn (chủ biên, 2011),Giáo trình tâm lý học đại cương, NXB ĐH Sư phạm Tp. HCM Sách, tạp chí
Tiêu đề: Giáo trình tâm lý học đại cương
Tác giả: Huỳnh Văn Sơn
Nhà XB: NXB ĐH Sư phạm Tp. HCM
Năm: 2011
4. Huỳnh Văn Sơn, 2009,Nhập môn kỹ năng sống, NXB Giáo dục, Hà Nội Sách, tạp chí
Tiêu đề: Nhập môn kỹ năng sống
Tác giả: Huỳnh Văn Sơn
Nhà XB: NXB Giáo dục
Năm: 2009
5. Huỳnh Văn Sơn, 2012, Phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên Đại học Sư phạm, NXB Giáo dục Việt nam Sách, tạp chí
Tiêu đề: Phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên Đại học Sư phạm
Tác giả: Huỳnh Văn Sơn
Nhà XB: NXB Giáo dục Việt nam
Năm: 2012
6.Huỳnh Văn Sơn, 2013, Tâm lý học sáng tạo,NXB Giáo dục Việt nam Sách, tạp chí
Tiêu đề: Tâm lý học sáng tạo
Tác giả: Huỳnh Văn Sơn
Nhà XB: NXB Giáo dục Việt Nam
Năm: 2013
7. Carol Kinsey Goman, 2009, Sức Mạnh Của Ngôn Ngữ Không Lời, NXB Tổng hợp TP. HCM Sách, tạp chí
Tiêu đề: Sức Mạnh Của Ngôn Ngữ Không Lời
Tác giả: Carol Kinsey Goman
Nhà XB: NXB Tổng hợp TP. HCM
Năm: 2009
8. Dale Carnegie, 2005, Nghệ thuật nói trước công chúng, nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin Sách, tạp chí
Tiêu đề: Nghệ thuật nói trước công chúng
Tác giả: Dale Carnegie
Nhà XB: Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin
Năm: 2005
9. Nguyễn Hiến Lê, 1952, Nghệ thuật nói trước công chúng, NXB Tổng hợp TP. HCM Sách, tạp chí
Tiêu đề: Nghệ thuật nói trước công chúng
Tác giả: Nguyễn Hiến Lê
Nhà XB: NXB Tổng hợp TP. HCM
Năm: 1952
10. XACT group, Nguyễn Thu Hương dịch, 2015, 55 cách sử dụng tốt ngôn ngữ cơ thể, NXB Đại học Sư phạm Hà Nội Sách, tạp chí
Tiêu đề: 55 cách sử dụng tốt ngôn ngữ cơ thể
Tác giả: XACT group, Nguyễn Thu Hương
Nhà XB: Nhà xuất bản Đại học Sư phạm Hà Nội
Năm: 2015
11. XACT group, Nguyễn Thu Hương dịch, 2015, 55 cách để tự tin, NXB Đại học Sư phạm Hà Nội Sách, tạp chí
Tiêu đề: 55 cách để tự tin
Tác giả: XACT group, Nguyễn Thu Hương
Nhà XB: NXB Đại học Sư phạm Hà Nội
Năm: 2015
12. XACT group, Nguyễn Thu Hương dịch, 2015, 55 cách để chọn trang phục phù hợp, NXB Đại học Sư phạm Hà Nội Sách, tạp chí
Tiêu đề: 55 cách để chọn trang phục phù hợp
Tác giả: XACT group, Nguyễn Thu Hương
Nhà XB: NXB Đại học Sư phạm Hà Nội
Năm: 2015

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm