Tiền đề hình thành Chủ nghĩa thực dụng
1.2.1 Ti ền đề kinh tế – xã h ội
Mỹ là một xã hội đa dạng về thành phần dân cư, nơi hội tụ của người dân có sắc tộc, quốc tịch và tôn giáo khác nhau, tạo nên bức tranh văn hóa đặc sắc Được hình thành qua nhiều thế hệ nhập cư, Mỹ sở hữu nguồn gốc phong phú từ người bản địa da đỏ, người Anh di cư, nhóm nô lệ da đen và các cộng đồng châu Âu không phải gốc Anh Chính sự đa dạng này đã góp phần tạo nên nét đặc trưng về xã hội và văn hóa của Mỹ so với các quốc gia khác trên thế giới.
Lịch sử nước Mỹ có thể được xem như là sự tiếp nối của lịch sử châu Âu trên một lục địa khác Từ khi các thổ dân Ấn Độ có mặt tại vùng đất này đến nay, lịch sử đã kéo dài hơn bốn thế kỷ Trong hai thế kỷ đầu, lịch sử Mỹ chủ yếu phản ánh quá khứ và hiện tại của thế giới cũ, trong khi hai thế kỷ sau đó đóng vai trò quan trọng trong quá trình biến đổi của phương Tây Những thổ dân Ấn Độ chính là những người góp phần định hình diện mạo lịch sử này.
Từ Mỹ đầu tiên cho đến những năm 1970-1980, những người từng bị coi là “con cái của Babel, bọn Satan hung ác, con cháu của Israel” đã được công nhận là những người bản địa Sự khẳng định tính cổ xưa của cư dân sống tại thế giới mới này đã thúc đẩy quyền của các thổ dân đối với quê hương tổ tiên của họ.
Từ thế kỷ XVII, các làn sóng di dân từ Tây Ban Nha, Pháp và Anh đã thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng tại Bắc Mỹ và Nam Mỹ Những người di cư tìm kiếm cơ hội mới qua cuộc săn tìm vàng, truyền đạo cho các dân tộc bản địa, và mong muốn tìm nơi tự do tôn giáo Từ năm 1700, 12 trong 13 vùng thuộc về các khu vực di cư đã trở thành các bang đầu tiên của Liên bang Mỹ hiện nay.
Vùng di dân ở Plymouth (New England) của Mỹ nổi bật với những người sáng lập là những người bất đồng với giáo lý của Thanh giáo, dẫn đến việc họ cắt đứt quan hệ với Giáo hội Anh Họ có tham vọng xây dựng miền đất mới trở thành một "lâu đài" tự do tôn giáo và phát triển độc lập.
Cơ Đốc giáo tuyệt đối trung thành với Phúc âm
Trong các khu vực di dân, xuất hiện những lối sống theo các nguyên tắc mới, khác biệt hoàn toàn với Châu Âu cổ điển Các cộng đồng này chưa đạt mức độ dân chủ, nhưng có sự tồn tại của các tầng lớp trên như nhà buôn, chủ giáo sĩ, địa chủ, mặc dù mối quan hệ xã hội không quá căng thẳng như ở quê cũ Tính năng động xã hội rõ rệt thể hiện qua việc họ công nhận giá trị cá nhân và thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng Đặc biệt, ở các vùng biên giới, điều kiện sinh hoạt khắc nghiệt đã hình thành ý thức về bình đẳng, trong đó phụ nữ cũng được thừa nhận quyền bình đẳng, phản ánh sự tiến bộ trong nhận thức xã hội.
Ở những vùng di dân, sự phồn vinh tương đối xuất hiện rõ rệt, ít thấy thất nghiệp của người nghèo và cũng không có những thói quen ăn chơi quá mức của giới giàu sang Những khu vực này được xem là của người Anh nhưng không còn thực sự thuộc về nước Anh, phản ánh sự biến đổi về văn hóa và xã hội Trong “Những bức thư của những người nông trại Mỹ,” J Hector St John de Crevecoeur nhận định rằng sau những biến cố lịch sử, người Mỹ đã trở thành một con người mới, vượt qua số phận của người Ấn Độ và người da đen.
Một hệ thống dân chủ, tự do và bình đẳng về quyền con người đã phát triển thuận lợi, thúc đẩy sự tôn trọng cá tính và tạo đà cho sự phát triển kinh tế của đất nước Mảnh đất màu mỡ này cho phép người dân không phải đối mặt với cuộc đấu tranh sinh tồn khốc liệt như ở nhiều nơi khác, mà thay vào đó là sự cạnh tranh để đạt được cuộc sống vật chất thoải mái qua lao động tích cực hàng ngày Một ý thức hệ mới của cộng đồng đã hình thành, không dựa trên các giá trị tinh thần xa lạ từ châu Âu như chủ nghĩa Duy Linh hay chủ nghĩa Thực Chứng, mà hướng tới chủ nghĩa Thực Dụng, phản ánh đặc trưng tâm lý và bản sắc văn hóa của người Mỹ Chủ nghĩa Thực Dụng trở thành phong cách sống và triết lý xuất phát từ môi trường ngoài trời, thúc đẩy tinh thần hướng về thực tiễn và sự thích nghi của cộng đồng mới.
Sự xuất hiện của người Châu Âu đóng vai trò then chốt trong quá trình hình thành xã hội đa sắc tộc của Mỹ, khi lượng nhập cư ngày càng tăng qua các đợt khác nhau Mặc dù các hình thức nhập cư và mục đích di cư khác nhau, nhưng người nhập cư từ châu Âu dần hòa nhập qua môi trường chung do hoàn cảnh tạo ra Khi nhiều nhóm dân tộc cùng sinh sống trên một vùng đất, các khác biệt về sắc tộc giảm dần qua thời gian, tạo ra sự đoàn kết trong cuộc chiến đấu vì quyền con người trong cuộc Cách mạng Mỹ Trong giai đoạn phát triển kinh tế, Mỹ chuyển đổi từ nền nông nghiệp sang đô thị hóa và công nghiệp hóa, hình thành tầng lớp công nhân mới, góp phần làm tăng sự đa dạng về xã hội của Liên bang Mỹ.
1 Bùi Đăng Duy - Nguyễn Tiến Dũng: Lịch sử Triết học phương Tây hiện đại, Nxb Tổng hợp, Tp Hồ Chí Minh, 2005,tr.38
Kể từ khi người châu Âu đầu tiên đến khám phá vùng đất mới này, nền kinh tế Mỹ đã trải qua những giai đoạn phát triển vượt bậc, từ nền kinh tế nông nghiệp trong thế kỷ XVII và XVIII đến sự chuyển mình mạnh mẽ sang công nghiệp hóa vào thế kỷ XIX Sau cuộc nội chiến Bắc – Nam, Mỹ xây dựng thành công một nền kinh tế tư bản vững mạnh với thị trường thống nhất, góp phần hình thành các đặc điểm xã hội và văn hóa đặc trưng của quốc gia Các sự kiện lịch sử quan trọng như các cuộc chiến tranh thế giới và kết thúc Chiến tranh Lạnh đã thúc đẩy nền kinh tế Mỹ trở thành nền kinh tế đứng đầu thế giới, bước tiến ngoạn mục trong tiến trình phát triển kinh tế tư bản toàn cầu.
Dù công nghiệp thuộc địa Mỹ ban đầu phát triển chậm do chính sách kìm kẹp của chính quốc, quá trình tích lũy tư bản tại đây dần hình thành, đặt nền móng cho sự phát triển của nền kinh tế công nghiệp và thương mại sau này Chính phủ Mỹ ngay sau khi hoàn thiện bộ máy nhà nước đã thúc đẩy kinh tế bằng các chính sách khuyến khích sáng tạo trong sản xuất, đặc biệt trong giai đoạn độc lập dân tộc cao sau chiến tranh 1812 Nhờ sự hỗ trợ của khoa học, kỹ thuật và hệ thống giao thông mở rộng, đến giữa thế kỷ XIX, các vùng kinh tế lớn như New England, Trung Đại Tây Dương phát triển mạnh về thương mại, tài chính và sản xuất, trong khi miền Nam tập trung vào nông nghiệp và khai thác dầu mỏ, còn vùng “vành đai mặt trời” từ Washington đến California nổi bật với nền khoa học kỹ thuật cao.
Sự phát triển kinh tế và giao thông đã thúc đẩy sự hình thành hàng loạt thành phố công nghiệp và thị trấn lớn tại Mỹ Sau nội chiến, nước Mỹ chuyển đổi nhanh chóng từ nền cộng hòa nông thôn sang nền công nghiệp với các đô thị lớn, gây ra những biến động về thành phần dân cư Những thay đổi này ảnh hưởng sâu sắc đến xã hội và cuộc sống của người Mỹ, đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế của đất nước.
Về văn hóa, tín ngường, tôn giáo: Trong quá trình nhập cư từ châu Âu sang đất
Quá trình đồng hóa giữa người nhập cư và người Mỹ bản địa đã hình thành, chủ yếu bắt nguồn từ cộng đồng người Anh và các nhóm châu Âu khác, tạo nền tảng cho đặc điểm xã hội – văn hóa Mỹ sau này Người nhập cư đầu tiên đều mong muốn xây dựng nhà thờ theo mô hình cũ để duy trì tín ngưỡng, bất chấp sự khác biệt tôn giáo tồn tại từ châu Âu Một điểm chung là họ tìm kiếm cơ hội tự do tín ngưỡng trong vùng đất mới, nhưng thường chỉ dành cho tôn giáo của riêng họ Thuộc địa Rhode Island do Roger Williams khởi xướng trở thành vùng đất tự do tôn giáo, không có nhà thờ chính thức hay bắt buộc theo tôn giáo nào, phản ánh nguyên tắc tự do phát biểu suy nghĩ Dần dần, ở các thuộc địa như Maryland và Pennsylvania, luật pháp đã bắt đầu dung hòa các tôn giáo, góp phần thúc đẩy sự đa dạng và tự do tín ngưỡng trong xã hội Mỹ.
Người Mỹ từ những ngày đầu đã kiên trì phân biệt rõ ràng giữa nhà thờ và nhà nước, giữa tôn giáo và chính phủ Hiến pháp Mỹ quy định rõ ràng rằng nhà nước không được thiên vị bất kỳ tôn giáo nào và không ngăn cản hoạt động tôn giáo cụ thể Chính nhờ nguyên tắc này, Mỹ chưa từng áp dụng thuế nhà thờ, cũng như không có nhà thờ nào do nhà nước quản lý hay tôn giáo nào được nhà nước bảo trợ, góp phần duy trì sự tự do tôn giáo và tách biệt quyền lực tôn giáo khỏi hệ thống chính trị.
Dưới góc độ phát triển kinh tế, chủ nghĩa tư bản Mỹ không gặp sự cản trở của các thế lực phong kiến mạnh mẽ như ở châu Âu, giúp nền kinh tế Mỹ phát triển thuận lợi hơn Giai cấp tư sản tại Mỹ có thể tự do cạnh tranh trong sản xuất và đầu tư thương mại, mở rộng hoạt động kinh doanh nhanh chóng Hệ thống kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa được xây dựng một cách hoàn chỉnh và nhất quán, cùng với chế độ dân chủ tư sản phát triển mạnh mẽ, tạo điều kiện thuận lợi để phổ biến các giá trị cá nhân và tự do theo đuổi thành công Trong xã hội Mỹ, quan niệm về tự do, lợi ích cá nhân và hiệu quả được coi trọng hàng đầu, và các mối quan hệ giữa người với người, giữa cá nhân với xã hội hay thậm chí giữa con người và Thượng đế đều được xem như các quan hệ hợp đồng mua bán, phản ánh tinh thần tự do và tính cạnh tranh của hệ thống này.
ẢNH HƯỞNG CỦA CHỦ NGHĨA THỰC DỤNG ĐẾN LỐI SỐNG SINH VIÊN ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ
Ảnh hưởng đến giá trị đạo đức của sinh viên
Giá trị chính là yếu tố tạo nên sự hữu ích, ý nghĩa và đáng quý của một vật hoặc hiện tượng Nó bao gồm nhiều khía cạnh như giá trị vật chất, giá trị xã hội, chính trị và giá trị tinh thần, góp phần định hình tầm quan trọng và ảnh hưởng trong đời sống con người Hiểu rõ về giá trị giúp nhận diện những điều đáng trân trọng, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững.
Giá trị đạo đức được hiểu là những phẩm chất, phẩm giá phản ánh các đức tính tốt đẹp của con người, giúp phân biệt với các phong tục tập quán xấu Nó bao gồm những hành động và suy nghĩ tích cực, có ý nghĩa đối với đời sống xã hội, nhận được sự đồng tình của lương tâm và sự biểu dương của dư luận Đối với sinh viên, giá trị đạo đức thể hiện qua những hành động, suy nghĩ phù hợp với truyền thống dân tộc, góp phần tích cực vào bản thân, gia đình, cộng đồng và xã hội.
Hiện nay, sự phát triển của khoa học công nghệ và nền kinh tế thị trường tại Việt Nam đang hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới, thúc đẩy môi trường giáo dục đại học hướng tới tự chủ và đổi mới toàn diện để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao Điều này đặt ra yêu cầu phải xây dựng thế hệ sinh viên có trình độ chuyên môn vững vàng và phẩm chất đạo đức tốt, đồng thời ảnh hưởng đa chiều đến giá trị đạo đức của sinh viên Để đánh giá đúng thực trạng giá trị đạo đức của sinh viên Việt Nam nói chung và sinh viên Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng, trong bối cảnh chịu tác động mạnh mẽ của chủ nghĩa thực dụng và lối sống thực dụng hiện nay, cần phân tích, đánh giá khách quan, khoa học về những mặt mạnh và mặt yếu của sinh viên.
Trong thời kỳ đổi mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ca ngợi đoàn viên, thanh niên, sinh viên là những người có nhiều phẩm chất tốt đẹp, thể hiện rõ nét ưu điểm của thế hệ trẻ Theo lời Bác, “Đoàn viên, thanh niên, sinh viên đa phần là tốt”, nhấn mạnh vai trò và tiềm năng của tuổi trẻ trong sự nghiệp phát triển đất nước Những giá trị tích cực này góp phần khẳng định vị trí quan trọng của thanh niên trong quá trình đổi mới và hội nhập quốc tế.
1 Xem: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Giáo trình đạo đức học, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,
Năm 2000, lớp thanh niên, sinh viên đang trong giai đoạn hình thành và phát triển các phẩm chất, năng lực mới Thời điểm này tạo điều kiện thuận lợi để thúc đẩy những giá trị đạo đức phù hợp với tinh thần mới như ý thức cá nhân, sự năng động sáng tạo và ý chí phấn đấu trong học tập cũng như lập nghiệp của sinh viên Những cơ hội này góp phần quan trọng vào việc xây dựng nền tảng vững chắc cho tương lai của thế hệ trẻ.
Trong số 500 sinh viên được khảo sát, có 227 sinh viên (chiếm 43,0%) cho biết mục tiêu trong tương lai của họ là tập trung vào sự nghiệp và công việc Điều này cho thấy sinh viên ngày nay rất quan tâm đến việc xây dựng và phát triển sự nghiệp, đồng thời thể hiện hoài bảo và định hướng giá trị sống rõ ràng Sự quan tâm này đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tâm lý và định hướng phát triển bản thân của giới trẻ hiện nay.
Trong những năm đầu thế kỷ XXI, sinh viên đã có nhiều điều kiện thuận lợi để phát huy thế mạnh của tuổi trẻ, kế thừa truyền thống cha anh và nhận được sự quan tâm từ Đảng, Nhà nước, nhà trường, xã hội và gia đình, tạo nền tảng cho họ trở thành lực lượng xung kích trong sự nghiệp đổi mới Đại bộ phận sinh viên hiện nay sống có hoài bão, lý tưởng cao đẹp, ý thức trách nhiệm công dân, có sức khỏe và tri thức khoa học, luôn hướng tới việc chiếm lĩnh đỉnh cao tri thức Trong đội ngũ sinh viên, 75,8% trả lời đề cao tri thức trong học tập, thể hiện rõ ý chí vươn lên túi đỉnh cao tri thức Dẫu gặp nhiều khó khăn, nhiều sinh viên đã nỗ lực lập thân, lập nghiệp, tham gia phong trào Đoàn, Hội, chiến dịch tình nguyện “Mùa hè xanh”, thể hiện qua các phẩm chất và tài năng nổi bật trong nghiên cứu khoa học, giành giải thưởng lớn như cuộc thi Olympic Toán quốc tế, giải thưởng Rôbôcom của sinh viên Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh và giải thưởng “Trái tim hồng”.
Sinh viên hiện nay là thế hệ đi sau, được thừa hưởng một gia sản thành quả cách mạng to lớn, vô giá do ông cha để lại Họ sinh ra và lớn lên trong điều kiện đất nước hòa bình, nhận sự quan tâm giáo dục toàn diện từ gia đình, nhà trường và xã hội Với nền giáo dục có hệ thống, sinh viên trở thành tầng lớp trí thức cao của xã hội, có khả năng sáng tạo và phát huy tối đa để phục vụ sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước Ngày nay, sinh viên không bị ảnh hưởng bởi chiến tranh hay các điều kiện chính trị, xã hội, giai cấp như thế hệ trước, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển toàn diện Đây là những dấu hiệu đáng mừng, tự hào thể hiện tiềm năng và trách nhiệm của thế hệ trẻ, đặc biệt là sinh viên Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, trong sự nghiệp phát triển đất nước.
Sinh viên là chủ thể đang trong quá trình phát triển và hoàn thiện, mang trong mình những mặt mạnh và mặt yếu riêng Gần đây, rõ ràng nhận thấy những điểm yếu của sinh viên Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt về giá trị đạo đức và thang giá trị chưa rõ ràng Trong bối cảnh kinh tế thị trường, nhiều sinh viên có xu hướng thực dụng, chạy theo giá trị vật chất và lợi ích trước mắt thay vì hướng tới giá trị tinh thần, lý tưởng và lợi ích lâu dài Khảo sát cho thấy, 28,2% sinh viên coi “Tiền” là điều quan trọng nhất trong cuộc sống, trong khi chỉ 15,5% coi “Lý tưởng” là ưu tiên hàng đầu, phản ánh xu hướng coi trọng giá trị vật chất và ít quan tâm đến các giá trị tinh thần Dù tỷ lệ sinh viên chọn “Tình cảm” cao hơn (32,6%), nhưng mức ưu tiên cho “Tiền” vẫn khá lớn, cho thấy xu hướng sống thực dụng, bỏ qua lý tưởng và hoài bão cống hiến cho cộng đồng Điều này đặt ra cảnh báo về việc các sinh viên có thể đánh mất đi các giá trị cao đẹp của cuộc sống nếu quá đặt niềm tin và chú trọng vào đồng tiền, dẫn đến lối sống lạnh lùng, thiếu lý tưởng, và cần thiết phải xác định lại khung giá trị sống của bản thân để hướng tới những giá trị nhân văn, bền vững.
Trong cuộc sống hiện đại, giá trị của lòng nhân ái, khoan dung và tinh thần vì nghĩa vẫn giữ vai trò quan trọng, đặc biệt là trong việc quan tâm và bảo vệ các di tích văn hóa, di tích lịch sử và truyền thống dân tộc Tuy nhiên, nhiều sinh viên ngày nay thường đặt “tiền” lên hàng đầu, dẫn đến việc ít chú trọng đến việc tham gia và gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống này Việc tham gia các hoạt động liên quan đến di tích lịch sử không chỉ giúp bảo tồn di sản mà còn tạo dựng ý thức trách nhiệm với nền văn hóa dân tộc, góp phần xây dựng cộng đồng văn minh và nhân ái trong xã hội hiện tại.
Các số liệu cho thấy có 24 sinh viên “không quan tâm”, 77 người “tham gia rất ít”, 20 người “tham gia vì phong trào” và 28 người “thường xuyên tham gia” Điều này cho thấy những sinh viên coi trọng “tiền” ít tham gia các hoạt động phong trào liên quan đến giá trị văn hoá truyền thống, khiến cho tính tích cực, năng động, sáng tạo của sinh viên chưa được phát huy đầy đủ Đồng thời, lòng yêu nước, ý thức tự hào dân tộc, truyền thống cách mạng, lịch sử và bản sắc dân tộc chưa thực sự được hun đúc và gìn giữ trong đại bộ phận sinh viên Lòng nhân đạo và tinh thần tương thân, tương ái vì cộng đồng còn hạn chế ở nhiều bạn trẻ.
Kết quả khảo sát cho thấy có 20% sinh viên thường xuyên tham gia hoạt động xã hội, trong khi phần lớn (62,9%) tham gia rất ít và chỉ 9,8% không tham gia Điều này phản ánh thực trạng nhiều sinh viên ngày nay còn thiếu hụt các giá trị nhân văn, nhân bản cao cả và tinh thần nhân đạo, do xu hướng sống vị kỷ, sợ thiệt thòi và thiếu sự quan tâm đến cộng đồng.
Hiện nay, việc xây dựng lý tưởng đạo đức cho sinh viên, đặc biệt là sinh viên Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và sinh viên Việt Nam, đang đặt ra yêu cầu quan trọng về phẩm chất trẻ trung, khỏe mạnh, ham học hỏi, năng động và sáng tạo Tuy nhiên, trong giai đoạn quá độ đi lên Chủ nghĩa xã hội tại Việt Nam, nhiều vấn đề lý luận chưa được cập nhật kịp thời, dẫn đến một số sinh viên còn dao động, thiếu vững vàng về lập trường và hoài nghi về Chủ nghĩa xã hội, xa rời quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin Thực tế cho thấy các môn học chính trị-tư tưởng như Triết học Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Lịch sử Đảng đều bị xem nhẹ, chỉ nhằm đạt điểm để ra trường mà ít sinh viên nhận thức đúng ý nghĩa của chúng trong việc trang bị thế giới quan, phương pháp luận và xây dựng nhân sinh quan cộng sản Một khảo sát với 500 sinh viên tại các trường đại học thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh về sở thích đối với các môn học lịch sử, tư tưởng, văn hoá cho thấy chỉ có 5,3% sinh viên thích các môn này, 55,7% bình thường, còn 15,9% thích, chứng tỏ nhận thức và ý thức về giá trị của các môn học này còn nhiều hạn chế trong giới trẻ hiện nay.
Kết quả khảo sát cho thấy có 45 sinh viên (17,8%) không thích các môn học, trong khi số sinh viên xem các môn học này là “bình thường” hoặc “không thích” rất lớn, còn số sinh viên “rất thích” và “thích” lại rất ít Đây là thực trạng đáng báo động, đòi hỏi công tác giáo dục các môn học này cần được quan tâm chăm sóc cấp bách Đồng thời, đáng lo ngại là 15,5% sinh viên coi “lý tưởng” là thứ yếu và chỉ có khoảng 11,9% sinh viên hướng tới mục tiêu tương lai dựa trên lý tưởng Lý tưởng đóng vai trò quan trọng trong đời sống, giúp người có lý tưởng cao đẹp nâng cao yêu cầu với chính bản thân và thể hiện trách nhiệm đối với cộng đồng Quá trình hiện thực hóa lý tưởng bắt đầu từ việc xác định và củng cố niềm tin, tạo động lực thúc đẩy hoạt động của con người Vì vậy, sinh viên cần xây dựng niềm tin vào lý tưởng và giá trị đạo đức để hướng tới mục tiêu phát triển cá nhân và xã hội bền vững.
Lý tưởng đạo đức của sinh viên xuất phát từ đời sống kinh tế-xã hội, dựa trên cách nghĩ, cách làm hiện tại và tương lai của chính bản thân sinh viên Nó không phải là điều quá cao xa hay trừu tượng, mà gắn liền với thực tiễn cuộc sống hàng ngày Ngoài ra, lý tưởng đạo đức của sinh viên còn là một phần của lý tưởng xã hội, có sự thống nhất và đồng thuận với mục tiêu chung của cộng đồng Hiện nay, lý tưởng xã hội của chúng ta chính là xây dựng một xã hội phát triển, văn minh và nhân ái.
Ảnh hưởng của chủ nghĩa thực dụng đến quan niệm sống của sinh viên
Trong xu thế phát triển của đất nước ngày nay, từ “thực dụng” dường như đã vô tình gắn chặt vào thế hệ 8x, đặc biệt là sinh viên, người đại diện tiêu biểu của thế hệ này Có nhiều ý kiến tranh luận về việc “thực dụng” tốt hay xấu, nhưng điều đáng chú ý là ngày nay đa phần sinh viên chạy theo lối sống thực dụng vì ảnh hưởng của xu thế hội nhập và văn hóa phương Tây Tuy nhiên, khảo sát của chúng tôi cho thấy 93.6% sinh viên tiếp thu văn hóa phương Tây một cách chọn lọc, không tiếp nhận ồ ạt, điều này phản ánh cách xã hội định hướng cho họ Vấn đề trọng tâm là sinh viên liệu đang là “nạn nhân” hay là khách thể chủ quan của lối sống thực dụng này, và cần xem xét các tác động của môi trường xã hội đối với sự phát triển cá nhân của giới trẻ.
Trong lối sống của sinh viên, tính thực dụng thể hiện qua việc yêu thích thực dụng trong các mối quan hệ, lựa chọn bạn bè theo lợi ích và chú trọng đến kết quả học tập Tuy nhiên, "thực dụng" cũng mang đến cả những mặt tích cực như nâng cao hiệu quả công việc và mục tiêu rõ ràng, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn những mặt tiêu cực như mất đi sự chân thành và giá trị nhân văn trong cuộc sống.
Trong tình yêu, việc một chàng trai yêu phải cô nàng giàu có có thể dẫn đến cáo buộc "lợi dụng", đặt câu hỏi về tính công bằng của việc kết tội nhanh chóng như vậy Khi người yêu mượn bạn một khoản tiền lớn sau chưa đầy ba tháng quen nhau, quyết định cho mượn hay không phản ánh rõ nét tính cách tốt bụng và tình cảm của bạn; tuy nhiên, cũng có thể dẫn đến những lo ngại về rủi ro, như câu nói: "Không ai biết yêu đương đến đâu mà cho vay, lỡ ôm tiền chạy mất thì sao?" Những quyết định này đều phản ánh mối quan hệ và lòng tin giữa các bên trong tình yêu và tình bạn.
1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà nội, 2002, tập 6, tr.120
Bạn tham gia hoạt động xã hội như thế nào?
Trong câu chuyện này, người ta dễ dàng đánh giá cô nàng là “đồ thực dụng” chỉ dựa trên hành động cho vay tiền và mối quan hệ với người yêu Tuy nhiên, theo tôi, mức độ thực dụng trong tình yêu phụ thuộc vào cách nhìn nhận và góc nhìn của người bên ngoài, chứ không thể đánh đồng một cách vội vàng Các hành xử của sinh viên yêu có thể bị xem là thực dụng hoặc không, nhưng thực chất, nó phản ánh quan điểm và cách xét đoán cá nhân của mỗi người Do đó, việc xác định tính thực dụng trong tình yêu cần dựa trên nhận thức toàn diện hơn là chỉ dựa vào những hành động bên ngoài.
Dù vậy, vẫn có những suy nghĩ thực dụng khiến nhiều người vô cảm cảm thấy xót xa, bởi họ cho rằng không cần quan tâm đến ý kiến của người khác Đặc biệt, khi một sinh viên phát biểu rằng: "Không cần quan tâm đến suy nghĩ của những người xung quanh," điều này thể hiện rõ nét sự thờ ơ và coi thường mối quan hệ xã hội, làm giảm đi giá trị của sự đồng cảm và sẻ chia trong cộng đồng.
“Chương trình đi tham quan bảo tàng chỉ cho có 2 điểm cộng thôi á? Đóng quách
Sinh viên cho biết, họ tham gia các hoạt động xã hội để nhận được điểm cộng, như câu nói: “3000 đồng cho phong trào kia, không phải đi mà được tận 3 điểm cộng phải hơn không?” Một biểu đồ khảo sát đã thể hiện rõ tỉ lệ sinh viên tham gia hoạt động xã hội trong trường học, cho thấy sự quan tâm và thúc đẩy từ phía nhà trường về các hoạt động cộng đồng, góp phần nâng cao kỹ năng và trách nhiệm xã hội của sinh viên Tham gia hoạt động xã hội không chỉ giúp sinh viên tích lũy điểm số mà còn phát triển các kỹ năng mềm cần thiết để hòa nhập tốt hơn với cuộc sống và công việc sau này.
Biểu đồ 1(xem phần phụ lục, câu 3)
Sinh viên ngày nay dường như ngày càng thờ ơ với hoạt động xã hội, chỉ có 23,2% sinh viên thường xuyên tham gia các hoạt động này, trong khi 66,4% ít tham gia và 10,4% không tham gia gì cả Nghiên cứu của Thạc sĩ Nguyễn Ánh Hồng cũng chỉ ra rằng, hiện tại sinh viên Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh thể hiện ba kiểu sống cơ bản liên quan đến mức độ tham gia hoạt động xã hội.
Giảng viên khoa Giáo dục học tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh đã thực hiện thành công cuộc điều tra xã hội về lối sống sinh viên hiện nay Nghiên cứu này dựa trên mẫu ngẫu nhiên chọn từ ba trường đại học hàng đầu: Đại học Bách Khoa, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, cùng Đại học Khoa học Tự Nhiên Kết quả điều tra cung cấp những cái nhìn toàn diện về thói quen, sở thích và các yếu tố ảnh hưởng đến sinh viên thời điểm hiện tại Thông tin thu thập giúp nâng cao hiểu biết về đời sống sinh viên, góp phần xây dựng các chương trình hỗ trợ phù hợp tại các trường đại học.
Khoảng 60% sinh viên có lối sống khép kín, ít tham gia hoạt động xã hội, phản ánh cách sống thiếu năng động, thiếu tích cực và ít hòa nhập vào đời sống cộng đồng Những sinh viên này thường sống cùng gia đình và thể hiện sự chăm lo cho bản thân và gia đình, nhưng thiếu sự gắn kết với cộng đồng Trong khi đó, sinh viên sống xa nhà thường sống tập thể, gắn bó với cộng đồng xã hội, qua đó họ thể hiện lối sống tích cực và hòa nhập hơn nhiều Môi trường ký túc xá đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển những lối sống tích cực này.
Khoảng 10% sinh viên tập trung vào việc vui chơi, hưởng thụ và quan tâm đến điện thoại mới, phim Hàn Quốc, hàng hiệu Những sinh viên này thường năng động trong hoạt động giải trí, thể hiện lối sống tiêu dùng “sành điệu”, song ít chú trọng đến mở mang kiến thức và phát triển nhân cách.
Chỉ có 30% sinh viên thể hiện đam mê học tập và trách nhiệm với việc học, là nhóm sinh viên tích cực, năng động, có chí hướng rõ ràng và say mê nâng cao kiến thức Những sinh viên này vừa học tập vừa làm thêm, đi thư viện, tham gia câu lạc bộ để phát triển và hoàn thiện bản thân, nhằm chuẩn bị tốt hơn cho tương lai nghề nghiệp.
Trong chọn lựa việc làm, có hai khuynh hướng chính: một số người xem trọng việc trung thành với một công ty, coi đó là hành động đáng trân trọng, trong khi số khác lại đặt lợi ích cá nhân và mức lương cao lên hàng đầu, sẵn sàng chuyển chỗ bất cứ lúc nào Những người sống vì lý tưởng, chấp nhận làm việc cho các cơ quan nhà nước với mức lương chỉ đủ trang trải cuộc sống hàng ngày, phản ánh một ý chí gắn bó dù đối mặt với khó khăn Tuy nhiên, thật ra, phần lớn họ không hoàn toàn sống vì lý tưởng mà đơn giản là phải đối mặt với những lo toan về công ăn việc làm và chi phí sinh hoạt Trong khi đó, nhiều người vẫn xem việc chạy theo mức lương cao của công ty nước ngoài là hình thức tối ưu để nâng cao thu nhập và ổn định cuộc sống.
“ngàn đô” thì đa phần họ lại ngần ngại sợ bị gán vào tính từ “thực dụng”
Trong cuộc sống của sinh viên ngày nay, có nhiều tuyên ngôn như "không có kẻ thù vĩnh viễn, cũng không có bạn bè vĩnh viễn, chỉ có lợi ích là vĩnh viễn" hay "bất cứ cái gì có lợi là chân lý", thể hiện quan điểm thực dụng về lợi ích Lợi ích thực sự mới là điều vĩnh viễn tồn tại trong cuộc sống và tư duy của chúng ta Trước hết, hãy xét đến những giá trị tinh thần: chúng ta giúp đỡ người khác không chỉ xuất phát từ mong muốn làm việc thiện mà còn để thỏa mãn ham muốn tự trọng, cảm giác mình là người tốt, người có ích Chính sức ép từ đạo đức xã hội tạo ra động lực để chúng ta hành động đúng đắn, vì những người được tôn vinh, được coi trọng và nổi tiếng thường là những người làm việc thiện.
Thế hệ sinh viên hiện nay đang phải đối mặt với sự phân chia rõ rệt giữa giá trị "thực dụng" và "thực tế", khiến họ như đang chơi trò chơi mất cân bằng trên dây Nhiều sinh viên, dù tưởng chừng là người thực tế khi từ chối chuyện cổ tích, nhưng lại mong muốn khám phá cách kiếm nhiều tiền, dẫn đến bị xem là "con ma" thực dụng Mặc dù phần lớn sinh viên và thế hệ 8x thích câu trả lời thực dụng, nhưng ít ai dám thẳng thắn thể hiện quan điểm này.
Trong quan niệm sống của sinh viên ngày nay, cũng có quan niệm cho rằng
Ngày nay, giá trị của một người thể hiện qua những nơi họ đến, những người họ giao tiếp và đặc biệt qua trang phục mà họ mặc Khảo sát của chúng tôi cho thấy rằng quan niệm về thời trang có mối liên hệ chặt chẽ với văn hóa phương Tây, phản ánh sự ảnh hưởng và thích nghi của phong cách sống hiện đại trong xã hội ngày nay Sự lựa chọn trang phục không chỉ là phản ánh cá nhân mà còn thể hiện rõ nét các giá trị văn hóa và xu hướng toàn cầu.
Bảng 1 (xem phần phụ lục, câu 10 và 4)
Bạn tiếp nhận luồng văn hoá phương Tây ra sao?
Tiếp thu tất Tiếp thu Loại bỏ tất
Tổng cộng cả có chọn lọc cả
Giản dị nhưng lịch sự 8 355 4 367
Quan niệm về thời trang của bạn như thế nào? Ý kiến khác 0 4 0 4
MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM XÂY DỰNG LỐI SỐNG SINH VIÊN ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ
Những giải pháp định hướng giá trị đạo đức sinh viên Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay
Việc xác định hình thức và tìm giải pháp ưu tiên trong giáo dục đạo đức cho sinh viên, đặc biệt là sinh viên Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và sinh viên Việt Nam nói chung, là yêu cầu thiết thực và cấp thiết hiện nay Đây là nhiệm vụ cần được thực hiện một cách liên tục, có hệ thống và đồng bộ, nhằm đào tạo ra những sinh viên không chỉ giỏi về chuyên môn mà còn có đạo đức tốt, góp phần xây dựng và bảo vệ đất nước Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng, trí thức cần vừa có đức vừa có tài, vừa hồng vừa chuyên, thể hiện tầm quan trọng của đạo đức trong giáo dục Để định hướng giá trị đạo đức phù hợp cho sinh viên, cần triển khai các giải pháp cụ thể và phù hợp, nhằm xây dựng thế hệ sinh viên vừa có năng lực chuyên môn cao, vừa có nhân cách tốt đẹp.
Thứ nhất, giáo dục giá trị đạo đức thông qua giảng dạy các môn khoa học
Chức năng và nhiệm vụ chính của các môn học lý luận như Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là xây dựng thế giới quan khoa học và nhân sinh quan chính xác cho sinh viên Các môn học này dựa trên hệ thống tri thức, nguyên lý và quy luật của xã hội để hình thành niềm tin, yếu tố then chốt của đạo đức mới trong sinh viên Để đạt được mục tiêu này, giảng viên cần có kiến thức sâu rộng và khả năng truyền đạt hiệu quả, đồng thời yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy và nâng cao chất lượng giảng dạy là vô cùng cần thiết.
Việc hình thành giá trị đạo đức mới cho sinh viên phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó đặc biệt là những đặc trưng của tuổi trẻ Sinh viên, thường nằm trong độ tuổi từ 18 đến 25, sở hữu nhiều điểm tích cực như thông minh, sáng tạo, năng động, có ước mơ và năng lực, nhưng cũng đối diện với nhiều hạn chế như tính bồng bột, chủ quan, dễ hoang mang, dao động và bị tác động dễ dàng Chính vì vậy, vai trò của các tổ chức Đảng và đoàn thể là vô cùng quan trọng, với sự lãnh đạo đúng đắn cùng các hoạt động thiết thực như sinh hoạt khoa học, thể thao, văn hóa nghệ thuật và thăm di tích lịch sử, giúp tạo ra môi trường thuận lợi để hình thành đạo đức cho sinh viên.
Trong quá khứ, Bác Hồ thường dùng gương “người tốt việc tốt” để giáo dục quần chúng, và ngày nay, chúng ta cũng nên định hướng giá trị đạo đức cho sinh viên qua hình thức này Các cán bộ, đảng viên, giảng viên nên mẫu mực trong lối sống trong sáng, tận tụy công việc, dựa trên kiến thức sâu rộng và sự công minh để hình thành nhân cách cho sinh viên Công tác thi đua khen thưởng cần được thực hiện kịp thời để khuyến khích sinh viên đạt thành tích trong học tập và rèn luyện Theo chúng tôi, việc nêu gương hợp lý mang lại tác dụng lớn hơn nhiều so với các lý thuyết lý thuyết cứng nhắc.
Trong bối cảnh Việt Nam đang chịu ảnh hưởng của kinh tế thị trường, sự phân cực xã hội ngày càng rõ rệt, đặc biệt là giữa các dân tộc thiểu số, vùng sâu, và đô thị Việc giáo dục đạo đức cho sinh viên không chỉ giúp hình thành trái tim nhân ái, mà còn nuôi dưỡng lòng yêu nước, lòng nhân văn sâu sắc của người Việt Các hoạt động thực tiễn như phong trào đền ơn đáp nghĩa, về nguồn, mùa hè xanh chính là phương tiện để giáo dục đạo đức, rèn luyện tinh thần trách nhiệm và nghĩa tình đồng bào Lối sống thực dụng, vụ lợi, ích kỷ là những thách thức đối với truyền thống nhân văn của dân tộc, do đó, tình dân tộc và nghĩa đồng bào cần trở thành nguyên tắc sống hàng ngày của giới trẻ và sinh viên Xã hội có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi để thế hệ trẻ phát triển đạo đức, góp phần xây dựng cộng đồng nhân văn, đoàn kết, vững mạnh.
Thứ năm, hiện nay, vấn đề việc làm sau khi ra trường đang nhận được sự quan tâm lớn từ sinh viên Giáo dục đạo đức nghề nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành phẩm chất và ý thức trách nhiệm của sinh viên đối với ngành nghề mình chọn Nó giúp sinh viên khơi dậy lòng nhiệt huyết, yêu nghề, hướng tới phục vụ tốt nhất cho sự nghiệp xây dựng đất nước Để đạt hiệu quả tối đa, giáo dục đạo đức nghề nghiệp cần kết hợp với việc truyền đạt các phẩm chất truyền thống như yêu nước, trung thực, cần kiệm, liêm chính, cùng với các giá trị mới như năng động, sáng tạo, tự lập, tự chủ Điều này giúp thế hệ trẻ khẳng định bản thân, hòa nhập với xã hội hiện đại, có khả năng làm chủ khoa học công nghệ và đất nước trong tương lai.
Phát triển kinh tế xã hội cần kết hợp thúc đẩy vai trò năng động sáng tạo của sinh viên, giúp họ làm quen với thực tiễn, tích lũy kinh nghiệm và thử thách kiến thức qua các hoạt động thực tế Tham gia hoạt động thực tiễn không chỉ nâng cao kỹ năng mà còn hình thành đạo đức, nhân cách phù hợp với sự phát triển của đất nước Việc kết hợp lý thuyết và thực hành góp phần xây dựng tinh thần yêu lao động và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước.
Ngày thứ hai, cần đổi mới công tác giảng dạy các môn khoa học Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh để hình thành thế giới quan và phương pháp luận khoa học cho sinh viên Đồng thời, việc này giúp sinh viên được giáo dục truyền thống yêu nước, nâng cao niềm tin và lòng tự hào dân tộc.
Để phù hợp với tình hình phát triển mới của xây dựng chủ nghĩa xã hội và đặc thù của đất nước, nội dung môn học cần được cập nhật và bổ sung những kiến thức mới nhất Nội dung này phải liên hệ chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn, giúp sinh viên vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tế Trong các tình huống có vấn đề hoặc sự kiện mới, chủ thể không thể dựa vào kiến thức và phương pháp cũ để giải thích hoặc hành động, mà phải tìm kiếm những tri thức mới và phương pháp phù hợp để đưa ra lời giải thích và hành động thích hợp.
Về phương pháp, cần đổi mới thông qua các hình thức đa dạng, phong phú,
Triết lý lấy người học làm trung tâm đang ngày càng phát triển mạnh mẽ, phản ánh xu hướng giáo dục hiện đại phù hợp với xu thế thời đại Phương pháp học ở đây chủ yếu là tự học, giúp sinh viên phát triển kỹ năng tự phát hiện vấn đề, tiếp cận vấn đề một cách linh hoạt và đưa ra các giải pháp tối ưu để giải quyết Điều này giúp sinh viên xây dựng phương pháp tư duy và kỹ năng tìm lời giải cho mọi thử thách trong cuộc sống sau này.
Để đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy, cần tập trung phát triển cả về số lượng lẫn nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ giảng dạy Việc bổ sung đội ngũ giảng viên đủ về số lượng và có phẩm chất cao sẽ góp phần nâng cao hiệu quả đào tạo các môn học, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của giáo dục hiện đại Chú trọng phát triển đội ngũ giảng viên không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo mà còn góp phần thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới phương pháp giảng dạy trong các trường học.
Trong công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên, cần căn cứ vào đặc điểm của từng sinh viên và yếu tố chung hiện nay để đề ra các biện pháp phù hợp, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, giữa giáo dục nhận thức và nêu gương đạo đức Đồng thời, cần sáng tạo các hình thức giáo dục sinh động, đáp ứng nhu cầu của sinh viên và lồng ghép những nội dung thiết yếu, tránh xem sinh viên là đối tượng quá đặc biệt để không rơi vào quan điểm phiến diện.
Giải pháp và kiến nghị trong việc định hướng quan niệm sống của
Chủ nghĩa thực dụng ảnh hưởng rõ rệt đến lối sống của sinh viên hiện nay, đặc biệt thể hiện qua việc họ chấp nhận sống thử trước hôn nhân như một xu hướng phổ biến Đây đang là vấn đề nóng bỏng và thu hút sự quan tâm của xã hội Để đối phó với tình hình này, chúng tôi đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao nhận thức và giá trị truyền thống trong giới trẻ, góp phần giảm thiểu các hành vi không phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
Tổ chức Đoàn, Hội cần tổ chức các hoạt động vui chơi lành mạnh để nâng cao tinh thần đoàn kết và giải trí lành mạnh cho đoàn viên Bên cạnh đó, việc tổ chức các buổi giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản là rất cần thiết để truyền đạt kiến thức chính xác, giúp thanh thiếu niên hiểu rõ hậu quả của việc quan hệ tình dục trước hôn nhân Đây là trách nhiệm quan trọng nhằm góp phần xây dựng thế hệ trẻ khỏe mạnh, ý thức trách nhiệm và tránh những hệ quả tiêu cực về mặt sức khỏe và tâm lý.
1 Phạm Thành Nghị, Một số cơ sở tâm lý học của việc bồi dưỡng năng lực sáng tạo, tạp chí tâm lý học, 4/2002, tr.4
Phạm Mạnh Hà nhấn mạnh rằng việc đổi mới phương pháp dạy học ở bậc đại học là cần thiết để phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại Ông khuyến nghị không nên e ngại hay né tránh vấn đề sống thử, đặc biệt khi nó ngày càng trở nên bức thiết trong xã hội ngày nay Việc nâng cao nhận thức và mở rộng các phương pháp giảng dạy sẽ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức hiệu quả hơn và chuẩn bị tốt hơn cho cuộc sống thực tế.
Cần định hướng cho sinh viên tiếp nhận văn hóa phương Tây phù hợp với giá trị truyền thống của dân tộc để đảm bảo sự cân bằng giữa hiện đại và truyền thống Việc nhận thức rõ ràng về tác động của văn hóa phương Tây giúp sinh viên tránh chệch hướng và giữ vững bản sắc văn hóa Việt Nam Nếu sinh viên chỉ theo đuổi lối sống thực dụng theo phương Tây, như sống thử trong tình yêu, sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đến tương lai và tinh thần tự giác của chính họ Việc sống thử không chỉ tác động đến cá nhân mà còn có thể gây ảnh hưởng đến xã hội, làm mất đi các giá trị đạo đức truyền thống Chính vì vậy, cần có hướng dẫn và giáo dục nhằm giúp sinh viên tiếp nhận văn hóa phương Tây một cách phù hợp, vừa phát triển cá nhân, vừa giữ gìn giá trị truyền thống của dân tộc.
Chúng ta cần giáo dục truyền thống văn hóa dân tộc cho sinh viên để họ hiểu và trân trọng các giá trị văn hóa truyền thống Đồng thời, cần lựa chọn những giá trị văn hóa tiến bộ của phương Tây nhằm tạo điều kiện để sinh viên phát triển khả năng cá nhân mà vẫn giữ vững và phát huy truyền thống dân tộc Việc này giúp sinh viên có thể khẳng định mình trong môi trường hiện đại mà không vượt xa giới hạn của nền văn hóa dân tộc, bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống một cách phù hợp.
Trong giới trẻ và sinh viên ngày nay, nhiều người đang theo đuổi các trào lưu thời trang, hành động nhằm khẳng định vị trí và phong cách của bản thân, nhưng điều này đôi khi khiến họ quên đi vẻ đẹp truyền thống của dân tộc Để xây dựng bản lĩnh và sự tự tin, chúng ta cần nhấn mạnh rằng vẻ đẹp bền vững bắt nguồn từ trí tuệ và phẩm chất bên trong Ngoài ra, cái đẹp bên ngoài cần phải phù hợp với giá trị và đặc trưng của dân tộc, chứ không phải chỉ theo đuổi những xu hướng thời trang nhất thời hay a dua theo các trào lưu mới.
Lối sống thực dụng đã khiến sinh viên ngày càng xa rời các truyền thống lịch sử của cha ông, họ chỉ tham gia các hoạt động như đi bảo tàng hay phong trào vì điểm cộng Để khắc phục thực trạng này, chúng ta cần khơi dậy trong họ niềm đam mê yêu quê hương đất nước bằng cách tạo điều kiện và không gian để sinh viên có thể tái hiện lại những cảnh tượng lịch sử hào hùng của dân tộc Cụ thể, nhà trường nên tổ chức các hoạt động ngoại khóa, cho sinh viên diễn lại quá trình lịch sử dân tộc, giúp họ vừa chơi vừa ôn lại truyền thống lịch sử và văn hóa một cách sinh động và hấp dẫn.
Trong bối cảnh hội nhập và phát triển của đất nước, lối sống thực dụng không hoàn toàn xấu mà còn có những điểm tích cực mà thế hệ trẻ, đặc biệt là sinh viên cần tiếp thu, như việc mặc quần jeans, áo thun theo phong cách phương Tây để tạo hình ảnh năng động và thoải mái trong xu thế công nghiệp hóa hiện nay Trong tình yêu, việc duy trì một phần thực dụng giúp tránh yêu đương mù quáng, phân biệt rõ ràng giữa tình yêu chân thành và lợi dụng, từ đó hạn chế những hậu quả đáng tiếc Về học tập, thực dụng thể hiện qua việc sinh viên học vì điểm cao nhưng vẫn cần trau dồi kiến thức thực chất để có vị trí xứng đáng trong xã hội công bằng, không còn tình trạng "con vua thì lại làm vua".
Sinh viên cần hiểu rõ các ưu điểm và khuyết điểm của lối sống thực dụng để có thể đưa ra quyết định phù hợp với bản thân và đóng góp tích cực cho cộng đồng Việc nhận thức rõ về lợi ích của lối sống thực dụng giúp sinh viên biết tận dụng tối đa khả năng, nhưng đồng thời cũng cần cân nhắc những hạn chế để duy trì giá trị đạo đức và trách nhiệm xã hội Chọn lựa một lối sống phù hợp không chỉ giúp phát triển bản thân một cách cân đối mà còn góp phần xây dựng môi trường xã hội lành mạnh và tiến bộ.
Nhà trường cần hợp tác với các tổ chức kinh tế và doanh nghiệp để tạo điều kiện cho sinh viên làm thêm ngoài giờ học, giúp tránh tình trạng "nhàn cư vi bất thiện" Đồng thời, các chính sách ưu đãi trong tuyển dụng sinh viên khi ra trường sẽ giúp nâng cao cơ hội việc làm cho sinh viên sau khi tốt nghiệp, góp phần thúc đẩy sự phát triển của nguồn nhân lực trẻ chất lượng.
Để phát triển toàn diện nhân cách của sinh viên, cần thiết phải phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc quản lý và giáo dục đạo đức, lối sống Sự liên kết này đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nền tảng đạo đức vững chắc và hình thành các kỹ năng sống cần thiết cho sinh viên Việc kết hợp giữa các yếu tố này giúp tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên phát triển nhân cách một cách toàn diện, góp phần xây dựng thế hệ trẻ có lý tưởng, phẩm chất và năng lực phù hợp với yêu cầu của xã hội hiện nay.
- Đoàn, Hội, Nhà trường nên thường xuyên tổ chức các buổi giao lưu, tọa đàm, hội thảo về phong cách, lối sống, truyền thống văn hóa cho sinh viên
Nhà trường cần tích cực hợp tác với các cơ quan truyền thông, báo chí để tạo điều kiện cho sinh viên tham gia các cuộc thi gameshow truyền hình và viết bài trên các diễn đàn về lối sống của giới trẻ Điều này giúp xây dựng hình ảnh tích cực và thúc đẩy sự đồng thuận từ xã hội trong việc hình thành phong cách sống “sống đẹp, sống có ích” cho thanh niên và sinh viên.
Lãnh đạo các trường cần thúc đẩy môi trường giao lưu, học hỏi giữa sinh viên Việt Nam với sinh viên trong khu vực và quốc tế để mở rộng kiến thức, nâng cao kỹ năng Việc này góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam nói chung và sinh viên Việt Nam nói riêng trên trường quốc tế Tăng cường các hoạt động trao đổi quốc tế giúp sinh viên phát triển toàn diện và nâng cao vị thế của giáo dục Việt Nam trên trường quốc tế.
Giải pháp và kiến nghị trong học tập và rèn luyện của
Để cải thiện thói quen học tập và thi cử của sinh viên Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, các nhà giáo cần thay đổi phương pháp giảng dạy và tổ chức thi định kỳ nhằm nâng cao nhận thức của sinh viên về vai trò của việc học, nhấn mạnh rằng mục tiêu chính là tiếp thu kiến thức chứ không chỉ để đối phó hoặc lấy điểm Sinh viên cần nhận thức rõ rằng việc đến lớp nghe giảng, ghi chép đầy đủ và tự nghiên cứu là yếu tố then chốt để đạt thành tích cao trong học tập Đặc biệt đối với các môn như triết học Mác - Lênin, chủ nghĩa xã hội khoa học, tư tưởng Hồ Chí Minh và các buổi học chính trị đầu năm, cách tổ chức lớp học cần đổi mới để thúc đẩy sự trao đổi ý kiến giữa thầy và trò, làm tăng tính năng động của lớp học Ngoài ra, việc áp dụng hình thức thi vấn đáp hoặc trắc nghiệm sẽ khuyến khích sinh viên đến lớp đều đặn và tích cực đọc thêm tài liệu, giúp nâng cao hiệu quả học tập và hạn chế tình trạng sinh viên học đối phó hay bỏ học.
Việc học tập và rèn luyện hướng tới mục đích cuối cùng là có một công việc ổn định, thu nhập cao sau khi ra trường, trong đó việc đạt được bằng cấp tốt đóng vai trò quan trọng Mục tiêu của sinh viên thường mang tính thực dụng, tuy nhiên cần cân nhắc mức độ thực dụng để không dẫn đến những hành động thủ đoạn hoặc đặt lợi ích cá nhân lên trên lợi ích tập thể và cộng đồng Điều này đang trở thành vấn đề nan giải trong một bộ phận sinh viên của Đại học Quốc gia TP.HCM, đòi hỏi các giải pháp kịp thời và hiệu quả Các đoàn khoa nên thường xuyên tổ chức các phong trào thi đua học tập như thi Olympic các môn khoa học Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, hay các cuộc thi tìm hiểu truyền thống lịch sử để nâng cao ý thức tự giác và nhận thức trách nhiệm của sinh viên đối với xã hội.
Nhà trường cần xây dựng môi trường thi đua trong học tập của sinh viên bằng cách khuyến khích hình thành các tổ, nhóm học tập, tạo điều kiện để sinh viên trao đổi, giúp đỡ lẫn nhau Việc thúc đẩy hình thức học tập nhóm và học tổ không chỉ nâng cao hiệu quả học tập mà còn phát huy tinh thần đoàn kết, tích cực học hỏi trong cộng đồng sinh viên Đồng thời, môi trường học tập thân thiện và hợp tác giúp sinh viên phát triển kỹ năng làm việc nhóm, giao tiếp và tự chủ trong học tập Đây là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục và hình thành nhân cách toàn diện cho sinh viên.
Nhà trường nên mở rộng hơn nữa chế độ ưu đãi về học bổng
Nhà trường cần phối hợp chặt chẽ với các ngân hàng để cung cấp khoản vay “quỹ tín dụng học tập,” giúp tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên trong quá trình học tập Việc hợp tác này không chỉ hỗ trợ sinh viên về mặt tài chính mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và hỗ trợ sinh viên trong thời gian học tập Sự liên kết giữa các trường học và ngân hàng là giải pháp hiệu quả để đảm bảo sinh viên có khả năng tiếp cận các khoản vay ưu đãi, thúc đẩy quá trình học tập và phát triển bản thân.
Tạo sự gần gũi giữa thầy và trò bằng cách thúc đẩy giao tiếp mở rộng ngoài giờ học, giúp họ không chỉ trao đổi kiến thức mà còn chia sẻ kinh nghiệm sống thực tiễn Điều này giúp tăng cường mối quan hệ gần gũi, thúc đẩy sự hiểu biết và hợp tác trong quá trình giáo dục Sự kết nối chặt chẽ giữa giáo viên và học sinh góp phần nâng cao hiệu quả học tập và phát triển kỹ năng mềm cần thiết trong cuộc sống.
Giảng viên nên tập trung đánh giá kết quả học tập dựa trên năng lực thực tế của sinh viên trong lớp để phản ánh chính xác khả năng và phẩm chất của họ Thay vì quá chú trọng vào các kỳ thi cuối kỳ, phương pháp đánh giá này giúp tạo động lực học tập, thúc đẩy khả năng sáng tạo và khuyến khích sinh viên tự học, tự nghiên cứu độc lập Đánh giá dựa trên năng lực thực tế còn góp phần phát huy tối đa tiềm năng cá nhân của từng sinh viên, hỗ trợ xây dựng môi trường học tập tích cực, phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất của người học.
Trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, chủ nghĩa thực dụng đang lan rộng và ảnh hưởng ảnh hưởng sâu sắc đến sinh viên, đặc biệt là sinh viên Trường Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh Để đối phó với xu hướng này, các cơ quan quản lý cần có cách nhìn nhận nghiêm túc, đánh giá đúng đắn nhằm đề ra những phương hướng giải quyết phù hợp Điều này giúp sinh viên có được định hướng rõ ràng, tự tin hội nhập và phát triển trong xã hội hiện đại mà không bị “hòa tan” hay “thực dụng hóa” quá mức.
Nhà trường cần quan tâm đầu tư nhiều hơn vào cơ sở vật chất và thiết bị kỹ thuật như phòng học, các phương tiện giảng dạy hiện đại (máy nghe, máy chiếu, micro) để nâng cao chất lượng giảng dạy Việc bố trí không gian học tập hợp lý cùng sử dụng màu sắc phù hợp giúp kích thích sự hứng thú và tăng cường khả năng tập trung của học sinh trong quá trình học tập.
Các thư viện trường cần nâng cao nguồn tài liệu và mở rộng các đầu sách chuyên ngành để đáp ứng nhu cầu học tập của sinh viên Giảng viên nên linh hoạt hơn trong việc hỗ trợ sinh viên tiếp cận các tài liệu "hiếm" trên thị trường, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo Việc mở rộng nguồn tài liệu và tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên trong việc truy cập các tài liệu đặc biệt sẽ giúp nâng cao hiệu quả học tập và nghiên cứu.
