Bài giảng tin học đại cương (phần 3) bài 6 tổng quan về ngôn ngữ c

Định danh • Định danh Identifier – hoặc còn gọi l{ Tên l{ một d~y c|c kí tự dùng để gọi tên c|c đối tượng trong chương trình... – Định danh do người lập trình đặt không được trùng với

Trang 1

TIN HỌC ĐẠI CƯƠNG

Phần 3 Lập trình C

Bài 6: Tổng quan về ngôn ngữ C

Trang 2

6.1 Lịch sử ph|t triển

6.2 C|c phần tử cơ bản của ngôn ngữ C

6.3 Cấu trúc cơ bản của chương trình C

6.4 Biên dịch chương trình C

6.5 Trình biên dịch Turbo C++

2

Trang 3

3

Trang 4

• Ngôn ngữ C ra đời tại phòng thí nghiệm BELL của tập đo{n AT&T (Hoa Kỳ)

• Do Brian W Kernighan và Dennis M Ritchie ph|t triển v{o đầu 1970, hoàn thành 1972

• C dựa trên nền c|c ngôn ngữ BCPL (Basic

Combined Programming Language) và ngôn

ngữ B

• Tên l{ ngôn ngữ C như l{ sự tiếp nối ngôn ngữ

B

Trang 5

• Đặc điểm của ngôn ngữ lập trình C

– Ngôn ngữ lập trình hệ thống

– Tính khả chuyển, linh hoạt cao

– Có thế mạnh trong xử lý dữ liệu số, văn bản, cơ

sở dữ liệu

• C thường được sử dụng để viết các chương trình hệ thống

– Hệ điều hành Unix có 90% mã C, 10% hợp ngữ – Các trình điều khiển thiết bị (device driver)

– Xử lý ảnh…

5

Trang 6

6

• 1978: C được giới thiệu trong phiên bản đầu của

cuốn s|ch "The C programming language"

• Sau đó, C được bổ sung thêm những tính năng và khả năng mới  Đồng thời tồn tại nhiều phiên bản nhưng không tương thích nhau

• Năm 1989, Viện tiêu chuẩn quốc gia của Hoa Kỳ

(American National Standards Institute - ANSI) đ~

công bố phiên bản chuẩn hóa của ngôn ngữ C:

ANSI C hay C chuẩn hay C89

Trang 7

– Turbo C++ và Borland C++ của Borland Inc

– MSC v{ VC của Microsoft Corp

– GCC của GNU project…

7

Trang 8

Nội dung

8

Trang 12

• Đặt tên cho kiểu dữ liệu: int, float, double…

• Mô tả các lệnh, các cấu trúc lập trình: if, while, case…

• Chú ý:

– C là ngôn ngữ phân biệt chữ hoa, chữ thường

– Tất cả từ khóa trong C đều viết bằng chữ cái

Trang 13

6.2.2 Từ khóa

• Một số từ khóa hay dùng trong Turbo C

13

Trang 14

6.2.3 Định danh

• Định danh (Identifier – hoặc còn gọi l{ Tên)

l{ một d~y c|c kí tự dùng để gọi tên c|c đối

tượng trong chương trình

• C|c đối tượng trong chương trình

– Biến

– Hằng số

– Hàm

– Kiểu dữ liệu… (sẽ l{m quen ở c|c mục sau)

• Định danh có thể được đặt bởi

– Ngôn ngữ lập trình → c|c từ khóa

– Người lập trình

14

Trang 15

6.2.3 Định danh

• Quy tắc đặt tên định danh trong C

– C|c kí tự được sử dụng: chữ c|i, chữ số v{ dấu

gạch dưới “_” (underscore)

– Bắt đầu của định danh phải l{ chữ c|i hoặc dấu gạch dưới “_”, không được bắt đầu định danh bằng chữ số

– Định danh do người lập trình đặt không được trùng với các từ khóa của C

15

Trang 17

6.2.3 Định danh

• Một số quy ước (code convention)

– Nên sử dụng dấu gạch dưới để ph}n t|ch c|c định danh gồm nhiều từ

– Định danh nên có tính gợi nhớ

– Quy ước thường được sử dụng:

nhap_du_lieu, tim_kiem, xu_li Hàm

sinh_vien, mat_hang Cấu trúc

17

Trang 18

6.2.4 C|c kiểu dữ liệu

• Định nghĩa:

– Một kiểu dữ liệu l{ một tập hợp c|c gi| trị m{ một

dữ liệu thuộc kiểu dữ liệu đó có thể nhận được – Trên một kiểu dữ liệu ta x|c định một số phép

to|n đối với c|c dữ liệu thuộc kiểu dữ liệu đó

• Ví dụ:

– Kiểu dữ liệu int (số nguyên) trong C

– Một dữ liệu thuộc kiểu dữ liệu int

• L{ một số nguyên

• Nhận gi| trị từ từ - 32,768 (- 2 15 ) đến 32,767 (2 15 - 1)

18

Trang 19

Chia lấy phần nguyên /

Chia lấy phần dư %

So sánh >, <, >=, <=, ==, !=

19

Trang 20

6.2.5 Hằng số

• Định nghĩa:

– Hằng số (constant) l{ đại lượng có gi| trị

không đổi trong chương trình

• Biểu diễn hằng số trong ngôn ngữ C:

Trang 21

6.2.5 Hằng số

• Biểu diễn hằng số nguyên: trong C, một hằng

số nguyên có thể biểu diễn dưới 3 dạng

Trang 23

6.2.5 Hằng số

• Biểu diễn hằng ký tự: trong C, một hằng ký tự có thể biểu diễn theo hai cách

– Bằng ký hiệu của ký tự đặt giữa hai dấu nháy đơn

– Bằng số thứ tự của ký tự đó trong bảng mã ASCII (số

nguyên -> tuân thủ quy tắc biểu diễn hằng số nguyên)

• Ví dụ

Ký tự cần biểu diễn Cách 1 Cách 2 Chữ c|i A ‘A’ 65, 0x41, 0101

Số 1 ‘1’ 49, 0x31, 061 Dấu nh|y đơn ‘\’’ 39, 0x27, 047

Ký tự tab ‘\t’ 9, 0x09, 011 23

Trang 24

6.2.5 Hằng số

• Biểu diễn hằng x}u (chuỗi) ký tự:

– Hằng xâu kí tự được biểu diễn bởi dãy các kí tự thành phần có trong xâu đó và được đặt trong cặp dấu nháy kép

• Ví dụ:

– “ngon ngu lap trinh C”

– “Tin hoc dai cuong”

– “Dai hoc Bach Khoa Ha Noi”

24

Trang 25

6.2.6 Biến

• Định nghĩa:

– Biến (variable) l{ đại lượng m{ gi| trị có thể thay

đổi trong chương trình

• Biến phải thuộc một kiểu dữ liệu n{o đó

• Biến được sử dụng để lưu trữ dữ liệu, phục

vụ cho xử lý tính to|n trong chương trình

• Biến phải được đặt tên theo qui tắc đặt tên

• Chú ý:

– Biến được cấp ph|t vùng nhớ trong bộ nhớ

chính, còn hằng thì không

25

Trang 26

float r, s;//Hai biến r, s thuộc kiểu số thực

printf("Nhap ban kinh hinh tron:");

Trang 28

• 2 loại hàm:

– Hàm có sẵn trong thư viện

– Hàm do người lập trình định nghĩa (viết ra)

28

Ham Tham so vao Tham so ra

Trang 29

6.2.7 Hàm

• Ví dụ h{m có sẵn trong thư viện:

– Thư viện stdio.h h{m: scanf, printf, …

– Thư viện math.h h{m: pow, sin, cos, sqrt, …

Hàm Ý nghĩa Ký hiệu to|n học Ví dụ pow(x,y) x mũ y x y pow(2,3)=8 sin(x) Sin của x Sin(x) sin(0)=0

cos(x) Cos của x Cos(x) cos(0)=1

29

Trang 30

– C|c to|n tử rất đa dạng: cộng, trừ, nh}n, chia

• Ví dụ: Biểu thức tính biệt thức delta

b*b – 4*a*c

- a, b, c, 4 l{ c|c to|n hạng

- C|c to|n tử (phép to|n): *, -

30

Trang 31

6.2.9 C}u lệnh

• Câu lệnh (statement) diễn tả một hoặc một

nhóm các thao tác trong giải thuật

• Chương trình được tạo thành từ dãy các câu lệnh

• Cuối mỗi câu lệnh bắt buộc có dấu chấm phẩy

‘;’ để đ|nh dấu kết thúc câu lệnh

31

Trang 32

• Lệnh xuất ra màn hình: printf(« Hello World »);

– Nhóm các câu lệnh phức: những câu lệnh chứa câu lệnh khác

– Ví dụ

• Lệnh khối đặt trong cặp ngoặc nhọn { }

32

Trang 33

• Cách viết chú thích: trong C có hai cách

– Chú thích một dòng: sử dụng //

– Chú thích nhiều dòng: sử dụng /* và */

33

Trang 34

Nội dung

34

Trang 35

int tong, hieu, tich;

printf(“\n Nhap vao so nguyen thu

Trang 36

Ví dụ

// Tinh tong, hieu, tich cua 2 so do tong = a+b; hieu = a – b;tich = a*b; // Hien thi cac gia tri ra man hinh printf(“\n Tong cua 2 so vua nhap

Trang 37

Phần 6: Nội dung c|c h{m đ~ khai b|o

Trang 38

38

• Phần 1: Khai b|o tệp tiêu đề:

– Thông b|o cho chương trình dịch biết l{ chương trình có sử dụng những thư viện n{o

– VD: #include <stdio.h> // thao tác vào ra

#include <conio.h> // h{m của DOS

• Phần 2: Định nghĩa c|c kiểu dữ liệu mới

– Định nghĩa c|c kiểu dữ liệu mới (nếu cần) dùng cho cả chương trình

Trang 39

39

• Phần 3: Khai b|o c|c h{m nguyên mẫu:

– Giúp cho chương trình dịch biết được những

thông tin cơ bản của c|c h{m sử dụng trong chương trình

• Phần 4: Khai b|o c|c biến to{n cục

– Ví dụ:

int a, b;

int tong, hieu, tich;

Trang 40

40

• Phần 5: Hàm main( )

– Khi thực hiện, chương trình sẽ bắt đầu bằng

việc thực hiện c|c lệnh trong h{m main( )

– Trong hàm main( ) có thể có lệnh gọi tới c|c

hàm khác

• Phần 6: Nội dung của c|c h{m đ~ khai b|o

– C{i đặt (viết m~) cho c|c h{m đ~ khai b|o

nguyên mẫu ở phần 3

Trang 41

Nội dung

41

Trang 42

• Trên UNIX  file o

• Trên MS-DOS  file.OBJ

• Link Editor

– Nếu tệp nguồn tham chiếu đến c|c h{m

thư viện/h{m được định nghĩa thì Link

editor kết hợp c|c h{m n{y với h{m

main() để tạo ra tệp có thể thực thi được

• Trong MS-DOS là file exe

Trang 43

Nội dung

43

Trang 44

6.5.1 Giới thiệu

• Trình biên dịch (compiler): dịch m~ nguồn

(source code) th{nh file thực thi

• C|c trình biên dịch C phổ biến

– MSC của Microsoft

– GCC của GNU

– Dev C++ của Bloodshed Software

• Turbo C++ có nhiều phiên bản

– Phiên bản lựa chọn: Turbo C++ 3.0

44

Trang 45

6.5.2 C{i đặt v{ sử dụng Turbo C++ 3.0

Cài đặt

• B1: Chuẩn bị bộ c{i của Turbo C++ 3.0 (~4 MB) Copy bộ

c{i n{y v{o m|y của bạn, giả sử v{o thư mục C:\TC_Setup

• B2: Đến thư mục chứa bộ c{i Turbo C++ 3.0 (như giả sử ở

trên là C:\TC_Setup) v{ kích hoạt file INSTALL.EXE để chạy

chương trình c{i đặt Chương trình c{i đặt sẽ yêu cầu bạn

chỉ ra ổ đĩa trên đó chứa bộ c{i Turbo C++ 3.0

– Enter the SOURCE drive to use:

– H~y nhập v{o tên ổ đĩa, chẳng hạn C (ta để bộ c{i Turbo

C++ 3.0 ở thư mục C:\TC_Setup)

45

Trang 46

• B3: Chương trình yêu cầu bạn nhập v{o đường dẫn tới thư

mục chứa c|c file của Turbo C++ 3.0

– Enter the SOURCE Path:

– Thông thường chương trình sẽ tự tìm cho bạn, v{ bạn

chỉ cần ấn Enter để chuyển sang bước tiếp theo

• B4: X|c định thư mục c{i đặt Thư mục n{y sẽ chứa c|c file

của Turbo C++ 3.0 để bạn sử dụng sau n{y

– Directories… [C:\TC]

– Option…[IDE CMD LIB CLASS BGI HELP EXMPL]

46

Trang 47

• Start Installation

• Thư mục c{i đặt mặc định sẽ l{ \TC nằm trên thư mục gốc

của ổ đĩa chứa bộ c{i Nếu bạn muốn thay đổi thư mục c{i

đặt thì h~y dùng c|c phím  và  để di chuyển hộp s|ng đến phần Directories, gõ Enter v{ nhập v{o đường dẫn mới, sau

đó ấn phím Esc để trở về

• Dùng các phím  và  để di chuyển hộp s|ng đến phần

Start Installation v{ ấn Enter Chương trình sẽ tự động thực

hiện v{ ho{n tất qu| trình c{i đặt cho bạn

Turbo C++ 3.0 về m|y v{ sử dụng, nhưng bạn phải chỉ cho Turbo C++ biết đường dẫn tới c|c tệp tiêu đề v{ c|c tệp thư

viện bằng c|ch v{o menu Option, chọn Directories

47

Trang 48

• Giao diện sử dụng của chương trình

48

Trang 49

49 Video: Setup TurboC

Trang 50

• Khởi động chương trình: tìm đến thư mục

BIN trong thư mục c{i đặt v{ chạy file

TC.EXE

• Tạo cửa sổ soạn thảo mới: chọn menu File

(hoặc ấn Alt-F), sau đó chọn mục New để

mở cửa sổ soạn thảo mới

– Gõ chương trình nguồn v{o cửa số soạn thảo

– Lưu chương trình với tên file,ví dụ:

HelloWorld.cpp

• Biên dịch chương trình: bấm F9

Trang 51

Stt.010.Mssv.BKD002ac.email.ninhd 77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77t@edu.gmail.com.vn.bkc19134.hmu.edu.vn.Stt.010.Mssv.BKD002ac.email.ninhddtt@edu.gmail.com.vn.bkc19134.hmu.edu.vn

Tiêu đề	Tổng quan về ngôn ngữ C
Trường học	Trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội
Chuyên ngành	Tin Học
Thể loại	Bài giảng
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	51
Dung lượng	867,6 KB