Nâng cao chất lượng bồi dưỡng lý luận chính trị cho đảng viên mới ở đảng bộ khối các cơ quan tỉnh hà tĩnh trong giai đoạn hiện nay

Ngoài ra, cũn nhiều bài viết trờn cỏc tạp chớ như: Phát triển những nguyên tắc đạo đức Hồ Chí Minh trong giáo dục, rèn luyện cán bộ, đảng viên của Phạm Thị Niết, Tạp chí Cộng sản số 6 nă

nguyễn thị lệ hà

nâng cao chất l-ợng bồi d-ỡng lý luận chính trị cho đảng viên mới ở đảng bộ khối các cơ quan tỉnh hà tĩnh

trong giai đoạn hiện nay

LUậN VĂN THạC Sĩ KHOA HọC GIáO DụC

nghệ an - 2011

đến các thầy giáo, cô giáo Khoa Giáo dục Chính trị, Khoa Sau Đại học Trường Đại học Vinh, đặc biệt là TS Đinh Thế Định đã cùng tham gia quản

lý, giảng dạy, tâm huyết và tận tình hướng dẫn trong suốt thời gian tôi tham gia khoá học và hoàn thành luận văn này

Xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn kịp thời động viên, khích lệ, giúp đỡ để tôi hoàn thành chương trình khoá học

Vinh, tháng 12 năm 2011

Tác giả

LỚP BỒI DƯỠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO ĐẢNG VIÊN MỚI

(Dành cho học viên lớp Bồi dưỡng lý luận chính trị Đảng viên mới)

Để giúp Ban tổ chức lớp nâng cao chất lượng các lớp bồi dưỡng nhận thức

lý luận chính cho đảng viên mới, xin đồng chí vui lòng cho biết một số thông tin sau (bằng cách đánh dấu X vào ô vuông tương ứng):

1 Trình độ chuyên môn hiện nay của đồng chí:

- Không:

- Thỉnh thoảng:

Nếu trả lời “Không” hoặc “Thỉnh thoảng”, xin đồng chí vui lòng cho biết nguyên nhân:

- Không thích, vì không cần thiết:

- Không có thời gian:

- Các chương trình này chưa hấp dẫn:

8 Hình thức học có nên đổi mới:

- Nên đổi mới:

- Giảng viên gợi ý, học viên phát biểu, thảo luận

- Giảng viên truyền đạt nhƣng có máy chiếu hỗ trợ

- Bổ sung các buổi nghiên cứu thực tế tại các cơ sở đảng

- Có các buổi chuyên về thảo luận

Theo đ/c, nên mấy ngày?

14 Để nâng cao nhận thức chính trị cho đảng viên mới, theo đồng chí cần

có những giải pháp nào?

- Nâng cao chất lƣợng các lớp bồi dƣỡng lý luận chính trị:

- Tổ chức các buổi nói chuyện theo chuyên đề:

- Kiểm tra nhận thức bằng các bài thu hoạch, bài thi:

- Giao cấp uỷ cơ sở theo dõi, giúp đỡ, kiểm tra:

- Ý kiến khác:

CẢM ƠN ĐỒNG CHÍ ĐÃ VUI LÒNG CHO BIẾT Ý KIẾN!

BAN TỔ CHỨC LỚP HỌC

Tỷ lệ (%)

1 Trình độ chuyên môn hiện nay của đồng chí:

6 Theo đồng chí, việc học bồi dưỡng lý luận chính trị cho đảng viên mới là:

- Cần thiết 313 99.4

- Không cần thiết

- Không có ý kiến

7 Theo đồng chí, nội dung chương trình bồi dưỡng

lý luận chính trị cho đảng viên mới:

- Phù hợp 287 91.1

- Chưa phù hợp 7 8.9

8 Hình thức học có nên đổi mới

- Nên đổi mới 287 91

- Không cần phải đổi mới 12 3.8 Nếu đổi mới hình thức học, đổi mới như thế nào?

- Giảng viên truyền đạt, học viên nghe

- Giảng viên gợi ý, học viên phát biểu, thảo luận 115 36.5

- G viên truyền đạt nhưng có máy chiếu hỗ trợ 124 39.4

- Bổ sung các buổi nghiên cứu thực tế tại các cơ

- Tổ chức các buổi nói chuyện theo chuyên đề: 211 66.9

- Kiểm tra nhận thức bằng viết thu hoạch, bài thi 301 95.5

- Giao cấp uỷ cơ sở theo dõi, giúp đỡ, kiểm tra 298 94.6

- Ý kiến khác:

(Nguồn số liệu: Các lớp bồi dưỡng Đảng viên mới của Đảng bộ Khối các cơ quan tỉnh Hà Tĩnh)

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

LLCT: Lý luận chính trị TCCSĐ: Tổ chức cơ sở đảng TNCS: Thanh niên cộng sản

XHCN: Xã hội chủ nghĩa

A MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Một trong những yếu tố quan trọng làm nên năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của một Đảng chính là đội ngũ đảng viên Đây là lực lượng giữ vai trò quyết định trong việc đề ra, thực hiện, bổ sung và sửa đổi chủ trương, nghị quyết của Đảng phù hợp với tình hình thực tiễn

Chất lượng đảng viên là yếu tố tiên quyết đảm bảo sự vững mạnh của Đảng V.I Lênin đã từng nói rằng, sẵn sàng đổi một tá đảng viên vô tích sự để lấy một chuyên gia tư sản có tài Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng thường xuyên căn dặn: chi bộ tốt là do có nhiều đảng viên tốt; đảng viên tốt thì Đảng mới mạnh; Đảng có mạnh thì Đảng mới làm tròn nhiệm vụ nặng nề nhưng rất vẻ vang Quán triệt và vận dụng sáng tạo quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng, Đảng ta luôn chú trọng xây dựng đội ngũ đảng viên, gắn xây dựng, củng cố tổ chức đảng với tăng cường công tác giáo dục lý luận chính trị để góp phần nâng cao chất lượng đảng viên Trong những năm thực hiện đường lối đổi mới đất nước, Ban chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã có nhiều chủ trương, nghị quyết, chỉ thị, quy định về xây dựng, phát triển đội ngũ đảng viên, về giáo dục tư tưởng chính trị cho đảng viên Nhờ đó, đội ngũ đảng viên

đã không ngừng phát triển cả về số lượng và chất lượng Thực tiễn phong phú

và những thành tựu đạt được qua 25 năm đổi mới đã chứng minh rằng: sự phát triển lớn mạnh của đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng đã góp phần quan trọng, có ý nghĩa quyết định đối với sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, chất lượng đội ngũ đảng viên còn không ít vấn đề đang đặt ra Đó là sự suy thoái về phẩm chất,

đạo đức, lối sống trong một bộ phận cỏn bộ, đảng viờn; chưa thể hiện vai trũ tiền phong gương mẫu; trung bỡnh chủ nghĩa, thờ ơ vụ trỏch nhiệm, khụng chịu đổi mới; đú là tệ quan liờu, tham nhũng, lóng phớ, tiờu cực đó làm suy giảm lũng tin của nhõn dõn đối với Đảng

Để xõy dựng được đội ngũ đảng viờn vững mạnh, đỏp ứng yờu cầu tỡnh hỡnh mới, cỏc cấp uỷ đảng phải thường xuyờn coi trọng cụng tỏc giỏo dục chớnh trị tư tưởng, khụng ngừng nõng cao phẩm chất chớnh trị, đạo đức cỏch mạng cho đội ngũ đảng viờn

Đảng bộ Khối cỏc cơ quan tỉnh Hà Tĩnh là cấp uỷ cấp trờn của cỏc tổ chức cơ sở đảng thuộc cỏc sở, ban, ngành, đoàn thể cấp tỉnh, đặt dưới sự lónh đạo trực tiếp của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Hà Tĩnh Đội ngũ đảng viờn của Đảng bộ Khối đúng vai trũ quan trọng trong việc chỉ đạo, triển khai, tổ chức thực hiện cỏc chủ trương, chớnh sỏch của Đảng, Nhà nước và của tỉnh trờn địa bàn toàn tỉnh Với vị trớ quan trọng như vậy, chất lượng đảng viờn của toàn đảng bộ đúng vai trũ rất quan trọng Mỗi năm, Ban Thường vụ Đảng ủy Khối xem xột, kết nạp từ 250 đến 300 quần chỳng vào Đảng Phần lớn trong số đú

là những cỏn bộ trẻ, tham gia nhiều khõu quan trọng trong cỏc phũng, ban, bộ phận của cơ quan, đơn vị Đõy là đội ngũ sẽ kế cận để tham gia vào cỏc chức danh, vị trớ lónh đạo trong cỏc cơ quan và của tỉnh Quan tõm chất lượng đảng viên mới chính là để nõng cao chất lượng đội ngũ cán bộ các sở, ban, ngành Tuy vậy, hàng năm vẫn cú tỷ lệ đảng viờn bị xếp loại vi phạm tư cỏch

Điều này xuất phát từ công tác quản lý, giáo dục đảng viên của các tổ chức

đảng; cụng tỏc bồi dưỡng nõng cao nhận thức chớnh trị chưa được quan tõm đỳng mức; mặt trỏi của cơ chế thị trường kộo theo sự suy thoỏi phẩm chất đạo đức lối sống của một bộ phận đảng viờn; sự chống phỏ của cỏc thế lực thự địch với chiờu bài chiến lược “Diễn biến hoà bình” Những yếu tố này đang hàng ngày, hàng giờ tỏc động đến suy nghĩ và đũi hỏi mỗi cỏn bộ, đảng viờn

phải cú bản lĩnh chớnh trị, một “nền nhận thức chớnh trị” nhất định để phõn biệt, xử lý và tiếp nhận thụng tin, từ đú hỡnh thành quan điểm sống và làm việc đỳng mực Vỡ vậy, một trong những yờu cầu đặt ra đối với cỏc tổ chức cơ

sở đảng thuộc Đảng bộ Khối cỏc cơ quan tỉnh Hà Tĩnh là phải nõng cao chất lượng bồi dưỡng lý luận chớnh trị cho đảng viờn mới

Với ý nghĩa đú, việc nghiờn cứu đề tài: “Nõng cao chất lượng bồi

dưỡng lý luận chớnh trị cho đảng viờn mới ở Đảng bộ Khối cỏc cơ quan tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay” là vấn đề cú ý nghĩa lý luận và thực

tiễn cấp bỏch

2 Tỡnh hỡnh nghiờn cứu đề tài

Vấn đề bồi dưỡng lý luận chớnh trị đó cú nhiều cụng trỡnh nghiờn cứu, tiếp cận dưới nhiều gúc độ Tiờu biểu là cỏc cụng trỡnh:

- Vũ Ngọc Am: Một số vấn đề về đổi mới phương pháp giáo dục lý luận chính trị, Nxb Thông tấn, 2009; Cuốn sỏch này đó cung cấp tương đối đầy đủ

về cỏc quan điểm, quy định hướng dẫn, cỏc bài viết của Hồ Chớ Minh, của Đảng ta về cụng tỏc giỏo dục lý luận chớnh trị; nội dung, nghiệp vụ cụng tỏc giỏo dục lý luận chớnh trị; tập trung đưa ra một số giải phỏp chung trờn cơ sở nghiờn cứu lý luận

- Ban Tuyờn giỏo Trung ương: Chương trỡnh bồi dưỡng chuyờn đề: Phương phỏp giảng dạy lý luận chớnh trị dành cho giỏo viờn giảng dạy lý luận chớnh trị tại Trung tõm bồi dưỡng chớnh trị cấp huyện, Nxb Lao động xó

hội, năm 2008 Cuốn sỏch này tập trung nờu cỏc phương phỏp giảng dạy lý luận đối với giỏo viờn cỏc trung tõm bồi dưỡng chớnh trị cấp huyện, nội dung cũn chung chung

- Ban Tổ chức Tỉnh ủy Hà Tĩnh tổ chức Hội thảo chuyờn đề: “Xõy dựng

tổ chức cơ sở đảng trong sạch vững mạnh và phỏt triển đảng viờn mới ở đảng

bộ tỉnh Hà Tĩnh” Đề tài nờu lờn thực trạng về cụng tỏc xõy dựng Đảng, đưa

ra một số giải phỏp nhằm nõng cao chất lượng tổ chức cơ sở đảng và chất lượng đội ngũ đảng viờn Tuy vậy, chưa cú giải phỏp cụ thể để nõng cao chất lượng đối với đảng viờn mới

- Nụng Văn Tiềm: Nõng cao trỡnh độ lý luận chớnh trị cho đội ngũ cỏn

bộ lónh đạo, quản lý cấp huyện ở tỉnh Cao Bằng trong giai đoạn hiện nay

Luận văn Thạc sỹ, Học viện Chớnh trị Quốc gia Hồ Chớ Minh, năm 2001 Luận văn nờu lờn thực trạng và đề ra cỏc giải phỏp cụ thể để nõng cao trỡnh độ

lý luận chớnh trị cho đội ngũ cỏn bộ lónh đạo, quản lý cấp huyện của tỉnh Cao Bằng

- Nguyễn Viết Trường: Nõng cao trỡnh độ lý luận chớnh trị cho cỏn bộ cấp cơ sở ở Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay Luận văn Thạc sỹ, Đại học

Vinh, năm 2010 Luận văn này đề cập tương đối đầy đủ về nội dung, yờu cầu, cỏc giải phỏp để nõng cao trỡnh độ lý luận chớnh trị, nhưng tập trung vào đối tượng là cỏn bộ cấp cơ sở

Nhỡn chung, cỏc đề tài đó đề cập khỏ cụ thể cỏc nội dung, đặc trưng, yờu cầu của cụng tỏc giỏo dục lý luận chớnh trị Với từng đối tượng nghiờn cứu, cỏc đề tài đó đưa ra hệ thống giải phỏp phự hợp để ỏp dụng trong thực tiễn

Ngoài ra, cũn nhiều bài viết trờn cỏc tạp chớ như: Phát triển những nguyên tắc đạo đức Hồ Chí Minh trong giáo dục, rèn luyện cán bộ, đảng viên của Phạm Thị Niết, Tạp chí Cộng sản số 6 năm 2007; Đảng bộ Hà Tĩnh đổi mới công tác xây dựng tổ chức cơ sở Đảng và phát triển đảng- Nguyễn Thanh

Bình- Bí thư Tỉnh uỷ Hà Tĩnh, Tạp chí Cộng sản số 5 năm 2007; “Tư cỏch một người cỏch mệnh” và vấn đề tư cỏch người đảng viờn theo tư tưởng Hồ Chớ Minh- Nguyễn Trúc Ly, Tạp chớ Xõy dựng Đảng số thỏng 7 năm 2010

Đõy là những bài viết chủ yếu đi sõu vào nội dung giỏo dục, rốn luyện đạo đức cho đảng viờn núi chung

Thực tế, chưa có đề tài hoàn chỉnh từ cơ sở lý luận đến thực tiễn và giải pháp đồng bộ về vấn đề nâng cao chất lượng bồi dưỡng lý luận chính trị cho đảng viên mới

Vì vậy, đây là vấn đề rất cần được quan tâm, nghiên cứu Luận văn này được nghiên cứu, xây dựng từ những vấn đề thực tiễn đặt ra trong môi trường công tác của bản thân tác giả, qua khảo sát kết quả công tác bồi dưỡng lý luận chính trị cho đảng viên mới ở Đảng bộ Khối các cơ quan tỉnh Hà Tĩnh và không trùng lặp với bất cứ công trình khoa học nào đã công bố

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

- Đánh giá thực trạng về nhận thức chính trị của đảng viên mới vµ c«ng t¸c båi dưìng lý luËn chÝnh trÞ của Đảng bộ Khối các cơ quan tỉnh Hà Tĩnh

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng lý luận chính trị, nâng cao nhận thức chính trị cho đảng viên mới của

Đảng bộ Khối các cơ quan tỉnh Hà Tĩnh

4 Phạm vi đối tượng nghiên cứu

Luận văn không đi sâu vào vấn đề lý luận nói chung mà trong mối liên

hệ với chính trị, phân tích vai trò của lý luận chính trị, nhất là đối với đảng viên nói chung và Đảng viên mới của Đảng bộ Khối các cơ quan tỉnh Hà Tĩnh

nói riêng trong giai đoạn hiện nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn vận dụng lý luận Chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng ta về công tác giáo dục lý luận chính trị, về công tác bồi dưỡng và kết nạp đảng viên

Dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng

và chủ nghĩa duy vật lịch sử cùng với những phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể: phân tích, tổng hợp, thống kê, điều tra xã hội học, vv

6 Giả thuyết khoa học

Nếu các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng lý luận chính trị cho đảng viên mới có cơ sở khoa học và có tính khả thi thì có thể góp phần nâng cao hiệu quả của công tác bồi dưỡng lý luận chính trị cho đảng viên mới

ở Đảng bộ Khối các cơ quan tỉnh Hà Tĩnh

7 Đóng góp của đề tài

Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể tham khảo vận dụng để xây dựng

kế hoạch bồi dưỡng lý luận chính trị cho đảng viên mới; tài liệu tham khảo cho các trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện và các đảng bộ cấp trên cơ

sở trong việc bồi dưỡng lý luận chính trị nhằm nâng cao chất lượng đảng viên

mới

8 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung luận văn gồm hai chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn để nâng cao chất lượng bồi dưỡng

lý luận chính trị cho Đảng viên mới trong Đảng bộ Khối các cơ quan tỉnh Hà Tĩnh

Chương 2 Quan điểm và giải pháp nâng cao chất lượng bồi dưỡng lý

luận chính trị cho Đảng viên mới của Đảng bộ Khối các cơ quan tỉnh Hà Tĩnh

giai đoạn hiện nay

B NỘI DUNG

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BỒI DƯỠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO ĐẢNG VIÊN MỚI Ở ĐẢNG BỘ KHỐI CÁC CƠ QUAN TỈNH HÀ TĨNH

1.1 Cơ sở lý luận của việc nâng cao chất lượng bồi dưỡng lý luận chính trị cho Đảng viên mới

1.1.1 Lý luận chính trị

Khi nói đến Chính trị phải nói đến hệ thống lý luận chính trị Vậy, lý luận chính trị là gì? Để hiểu rõ bản chất của vấn đề này, cần phải nghiên cứu

từ khái niệm “lý luận” và “chính trị”

Lý luận là một phạm trù rộng lớn Có nhiều định nghĩa khác nhau về lý luận Theo quan điểm duy vật biện chứng, nhận thức của con người là một quá trình trong đó có nhiều giai đoạn, trình độ, vòng khâu và hình thức khác nhau Đây là quá trình con người phản ánh một cách biện chứng thế giới khách quan trên cơ sở thực tiễn lịch sử xã hội Quá trình này không đơn giản, thụ động, máy móc, nhận thức không có sẵn, bất di bất dịch mà là quá trình phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người một cách năng động, sáng tạo, biện chứng Đó là quá trình đi từ không biết đến biết, từ biết ít đến nhiều, từ không đầy đủ và chưa chính xác trở thành đầy đủ và chính xác hơn Quá trình này nói chung trải qua hai giai đoạn là nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính Nhận thức cảm tính là giai đoạn đầu của quá trình nhận thức, là sự phản ánh trực tiếp, cụ thể và sinh động hiện thực khách quan vào các giác quan của con người Nhận thức lý tính hay tư duy trừu tượng là giai đoạn cao của nhận thức, nó là sự phản ánh trừu tượng, khái quát và gián tiếp thực hiện Nếu nhận thức cảm tính mới chỉ dừng lại ở cái bề ngoài, chưa phân

biệt được cái riêng và cái chung, bản chất và hiện tượng thì nhận thức lý tính có thể giúp ta đi sâu vào những mối liên hệ bản chất, phổ biến tất nhiên, bên trong của sự vật, do đó nhận thức sự vật sâu sắc hơn và đầy đủ hơn

Lý luận là sản phẩm của sự phát triển cao của nhận thức, đồng thời thể hiện như là trình độ cao của nhận thức Lý luận được hiểu là tập hợp các khái niệm, phạm trù, quy luật được khái quát từ việc đúc rút kinh nghiệm hoạt động thực tiễn của con người, từ nhận thức chủ quan của con người đối với những hiện tượng khách quan của thế giới tự nhiên và xã hội Nói cách khác,

lý luận là hệ thống các quan điểm, tư tưởng đã được khái quát từ thực tiễn, từ

thế giới khách quan Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đưa ra định nghĩa: “Lý luận

là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp những tri thức

về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử [26; 499] Định nghĩa này không những làm sáng tỏ quan niệm triết học về lý luận mà còn làm sáng

tỏ nguồn gốc, cách thức hình thành lý luận

Lý luận được hình thành từ thực tiễn, trên cơ sở thực tiễn đa dạng, phong phú của loài người Để tồn tại và phát triển, buộc con người phải tìm hiểu thế giới xung quanh, phải có tri thức nhất định về nó Nhưng những tri thức đó không có sẵn mà phải qua hoạt động thực tiễn đấu tranh, các hoạt động chính trị-xã hội mà chủ yếu là lao động sản xuất Và lý luận chính là sự khái quát hóa, trừu tượng hóa từ những kinh nghiệm thực tiễn đó Nhưng lý luận không hình thành một cách tự phát từ kinh nghiệm và không phải mọi lý luận đều trực tiếp xuất phát từ kinh nghiệm

Khác với kinh nghiệm, lý luận mang tính trừu tượng và khái quát cao nên nó đem lại sự hiểu biết sâu sắc về bản chất, về tính quy luật của các sự vật hiện tượng khách quan Lý luận thể hiện tính chân lý sâu sắc hơn, chính xác hơn, hệ thống hơn, do đó, phạm vi ứng dụng của nó cũng phổ biến, rộng hơn nhiều so với tri thức kinh nghiệm

Chính vì vậy, lý luận có vai trò rất lớn đối với thực tiễn Lý luận là “kim chỉ nam” cho hành động, soi đường, chỉ đạo thực tiễn Lênin khẳng định:

“Không có lý luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng” [34; 30]

Chính trị là một hiện tượng xã hội đặc biệt, nó xuất hiện cùng với sự phân chia xã hội thành giai cấp và nhà nước Sự thăng trầm của lịch sử nhân loại, xét đến cùng đều có nguồn gốc sâu xa từ những thay đổi trong lĩnh vực chính trị Vì tính phức tạp của nó mà cho đến nay vẫn còn nhiều tranh luận xung quanh khái niệm chính trị Theo tiếng Hy lạp “Politica” có nghĩa là những công việc liên quan tới nhà nước, là nghệ thuật cai trị đất nước, đó còn

là một tổ chức xã hội nằm dưới quyền lực nhất định, quyền lực nhà nước

Theo Từ điển tiếng Việt, chính trị có nghĩa là: Những vấn đề về tổ chức

và điều khiển bộ máy nhà nước trong nội bộ một nước và về mối quan hệ chính thức giữa các nước với nhau; là những hoạt động của một giai cấp, một chính đảng, một tập đoàn xã hội nhằm giành hoặc duy trì quyền điều khiển bộ máy nhà nước

Các Mác và Ph.Ăng ghen, những nhà sáng lập ra chủ nghĩa xã hội khoa học, khi đề cấp đến chính trị, các ông xem xét chính trị với tư cách là một hiện tượng xã hội- chính trị mang tính lịch sử, chỉ ra vai trò to lớn của nó trong đời sống xã hội Kế thừa những tư tưởng của Các Mác và Ph.Ăngghen, V.I Lênin cho rằng, chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế, là tham gia vào việc nhà nước, định hướng cho sự phát triển của đất nước, xác định hình thức, nhiệm vụ và nội dung hoạt động của nhà nước Chính trị phản ánh cuộc đấu tranh của các giai cấp xung quanh vấn đề giành, giữ, sử dụng chính quyền

và cuối cùng do địa vị kinh tế của những giai cấp đó quy định Chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế Những quan hệ chính trị, những vấn đề chính trị có ảnh hưởng trở lại mạnh mẽ đối với kinh tế hoặc thúc đẩy, hoặc cản trở

sự phát triển kinh tế Chính trị biểu hiện trên các tri thức được tích lũy trong quá trình lịch sử và những quan hệ thực tế gắn với con người, với giai cấp, với dân tộc và với thời đại Với tư cách là hệ thống các quan hệ xã hội hiện thực, chính trị có tính khách quan, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của bất cứ cá nhân hay đảng phái nào Với tư cách là một thiết chế xã hội, chính trị luôn tìm cách dẫn dắt xã hội theo tư tưởng của giai cấp nắm quyền thống trị xã hội

Từ sự phân tích lý luận và chính trị trên, có thể hiểu: Lý luËn chÝnh trÞ lµ

lý luËn trong lÜnh vùc chÝnh trÞ

Trong cuốn Phương pháp giảng dạy lý luận chính trị do Ban Tuyên

giáo TW xuất bản năm 2008 cho rằng: “Lý luận chính trị là từ ghép giữa lý luận và chính trị Ở đây, lý luận được giới hạn ở lĩnh vực chính trị, khái niệm chỉ mối liên hệ giữa các giai cấp trong xã hội có giai cấp, xung quanh vấn đề giành hoặc giữ chính quyền của giai cấp mình

Do vậy, lý luận chính trị được hiểu là những vấn đề lý luận gắn liền với cuộc đấu tranh giữa các giai cấp trong xã hội có giai cấp, xung quanh vấn đề giành và giữ chính quyền” [1; 7]

Lý luận chính trị là hệ thống các quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của một Đảng, một giai cấp để giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước Lý luận chính trị thể hiện bản chất của hoạt động chính trị và có tính hệ thống Lý luận chính trị ra đời khi xã hội có giai cấp và đấu tranh giai cấp để đại diện cho lợi ích của một Đảng, một giai cấp cầm quyền trong xã hội

Đảng Cộng sản Việt Nam lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi hành động Căn cứ vào những điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của từng giai đoạn cách mạng, Đảng ta xác định những quan điểm chỉ đạo cơ bản, từ đó xây dựng một hệ thống

những chủ trương, chính sách phù hợp Nhờ đó, Đảng đã lãnh đạo cách mạng Việt nam, lãnh đạo nhân dân ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Cho dù hoàn cảnh nào, Đảng ta vẫn luôn kiên trì chủ nghĩa Mác - Lênin, kiên trì phát

triển đất nước theo con đường mà Bác và cả dân tộc đã lựa chọn

Hệ thống lý luận chính trị của Đảng ta là lý luận về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, về vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, về nền kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa, về đấu tranh giai cấp, về xây dựng Đảng và Nhà nước, về

dân tộc…

Đảng ta nhấn mạnh việc học tập, nghiên cứu, rèn luyện và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh có ý nghĩa vô cùng quan trọng nhằm giải quyết những vấn đề bức xúc do thực tiễn đất nước và thời đại đặt ra Tuy nhiên, việc học tập đó phải không ngừng được bổ sung, phát triển trên cơ sở thực tiễn để lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh luôn có sức sống mãnh liệt trong sự nghiệp cách mạng, trong sự phát triển trường tồn của dân tộc

Nghị quyết hội nghị lần thứ Năm Ban chấp hành Trung ương khoá IX

đã đề ra nhiệm vụ đối với công tác lý luận trong tình hình mới bao gồm những vấn đề sau:

“1 Đẩy mạnh tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận, tiếp tục làm sáng

tỏ hơn lý luận về chủ nghĩa xã hội, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước

ta

2 Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền giáo dục lý luận chính trị, tạo sự thống nhất cao hơn nữa trong Đảng, sự đồng thuận trong nhân dân

Cần đổi mới mạnh mẽ chương trình, nội dung, phương pháp dạy học và

lý luận, coi trọng chất lượng và tính hiệu quả Tổ chức học tập một cách

nghiêm túc, có hệ thống chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, chủ nghĩa yêu nước

và truyền thống cách mạng của dân tộc, của Đảng Phát huy tính sáng tạo, chủ động của người học, dành nhiều thời gian cho việc tự học, tự đọc các tác phẩm lý luận và văn kiện của Đảng

3 Công tác tư tưởng, lý luận phải góp phần giải quyết những vấn đề kinh

tế - xã hội bức xúc, chống chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng cơ hội, thực dụng, chặn

đà suy thoái về đạo đức, lối sống

4 Chủ động tiến công, triển khai có hiệu quả cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận, làm thất bại chiến lược “Diễn biến hoà bình”, âm mưu bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch” [1; 95-96]

Học tập lý luận chính trị, bồi dưỡng, giáo dục lý luận chính trị chính là xây dựng, phát triển, truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm đường lối của Đảng, hình thành hệ giá trị cách mạng và khoa học trong cán bộ, đảng viên và nhân dân

1.1.2 Đặc trưng của lý luận chính trị

Một là: Tính trừu tượng và tính khái quát Đây là đặc trưng cơ bản của

lý luận nói chung, lý luận chính trị nói riêng Thường khi nói đến lý luận, người ta liên tưởng đến tính trừu tượng và tính khái quát của nó Tư duy là vấn đề cốt lõi của lý luận nhận thức, nếu không có tư duy thì nhận thức của con người chỉ dừng lại ở nhận thức cảm tính, không hiểu được bản chất, quy luật của sự vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng trong thế giới hiện thực Các hình thức thể hiện của lý luận như khái niệm, phạm trù, nguyên lý… đều là sản phẩm của quá trình khái quát hóa, trừu tượng hóa cao của tư duy Vì vậy, lý luận có thể hướng con người trong việc tìm tòi chân lý, nắm bắt những mối liên hệ khách quan, bản chất, phát hiện ra quy luật chi phối sự vận động và phát triển của các sự vật, hiện tượng

Trừu tượng hóa và khái quát hóa là hai quá trình không thể tách rời nhau, luôn liên hệ chặt chẽ và xâm nhập, bổ sung lẫn nhau Nhờ đó, con người có được những tri thức về các mối liên hệ bản chất, tính quy luật trong

sự vận động và phát triển của sự vật Với đặc tính phản ánh cái chung, cái bản chất có tính quy luật của các sự vật, hiện tượng, nên quy luật có tính chính xác, chặt chẽ, lô gíc và có độ tin cậy cao Mặc dù các khái niệm, phạm trù nguyên lý…biểu đạt những khía cạnh, những yếu tố khác nhau nhưng chúng lại có quan hệ chặt chẽ với nhau, bổ sung, hỗ trợ, thúc đẩy nhau cùng phát triển Lý luận Mác - Lênin là một điển hình về tính thống nhất, chặt chẽ và lôgic Do đó, nó là khoa học về những quy luật chung, phổ biến đang vận động trong thế giới tự nhiên, xã hội và tư duy con người

Nhờ có tính trừu tượng hóa, khái quát hóa của lý luận mà tư duy con người không ngừng tìm tòi, sáng tạo ra những cái mới, khoa học, đáp ứng những nhu cầu, đòi hỏi ngày càng cao của thực tiễn

Hai là: Sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn Đây là nguyên tắc cơ bản

của lý luận khoa học nói chung và của chủ nghĩa Mác - Lênin nói riêng Lý luận, xét đến cùng là thuộc về lĩnh vực hoạt động tinh thần của xã hội, còn thực tiễn thuộc về hoạt động vật chất Theo lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin thì vật chất quyết định ý thức, hoạt động vật chất đóng vai trò quyết định đối với hoạt động tinh thần Lênin đã viết: “Thực tiễn cao hơn nhận thức (lý luận), vì

nó có ưu điểm không những của tính phổ biến mà cả của tính hiện thực trực

tiếp” [35; 230] Tuy nhiên, lý luận cũng đóng vai trò tác động trở lại đối với thực tiễn, đặc biệt trong cách mạng xã hội chủ nghĩa Lý luận chính là kết quả

nhận thức của con người, nó có vai trò chỉ đạo, hướng dẫn thực tiễn, do đó nếu không có nhận thức đúng thì cũng không thể có hành động đúng Chính vì vậy, Đảng ta luôn nhấn mạnh đến vai trò kim chỉ nam của chủ nghĩa Mác - Lênin và

tư tưởng Hồ Chí Minh trong thực tiễn cách mạng của đất nước

Lý luận và thực tiễn luôn có mối quan hệ biện chứng, là điều kiện, là tiền đề cho sự tồn tại và phát triển của nhau Điều đó được Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác - Lênin Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng Lý luận mà không có thực tiễn thì thành thực tiễn

mù quáng Lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông” [26; 498] Với tư tưởng chỉ đạo đó, trong suốt quá trình chỉ đạo cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên nhắc nhở cán bộ, đảng viên không ngừng học tập lý luận cách mạng và vận dụng sáng tạo lý luận đó vào thực tiễn Người nói, hoạt động thực tiễn mà không có lý luận thì không khác gì đi trong đêm tối, vừa chậm chạp vừa hay vấp váp, phải có lý luận thì mới hiểu được mọi việc trong xã hội, trong phong trào, để từ đó đề ra chủ trương và hành động đúng Ngày nay, trong công cuộc đổi mới, trước thực trạng “Một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên phai nhạt lý tưởng, giảm sút ý chí phấn đấu, vi phạm nguyên tắc đảng, phê bình, tự phê bình yếu Tình thương yêu đồng chí

bị giảm sút Tình trạng suy thoái về phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống trong một bộ phận cán bộ đảng viên rất đáng lo ngại…” [14; 67], Đảng càng phải quan tâm nhiều hơn đến việc học tập, nâng cao trình độ lý luận chính trị cho cán bộ đảng viên Bởi nó góp phần nâng cao trí tuệ cho Đảng Hơn lúc nào hết, để lãnh đạo công cuộc đổi mới đất nước đi đến thắng lợi, Đảng phải

có trí tuệ, không ngừng nâng cao năng lực tổ chức, từ việc phát hiện và nắm vững quy luật về sự vận động của đời sống xã hội cho đến việc hiểu biết về thế giới và thời đại

Những thắng lợi to lớn của 25 năm đổi mới đất nước và từ bài học sự khủng hoảng của chủ nghĩa xã hội trên thế giới thời gian qua, cho thấy, khi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước được xây dựng trên

cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và sự vận dụng sáng tạo lý luận ấy

phù hợp điều kiện của thực tiễn đất nước thì cách mạng sẽ giành được thắng lợi Ngược lại, mọi sự rập khuôn, máy móc trái với những nguyên lý cơ bản của lý luận thì không tránh được hậu quả, đó là nền kinh tế trì trệ, đó là khủng hoảng kinh tế - xã hội… tất yếu sẽ làm nguy hại đến sự tồn vong của chế độ

Ba là: Sự thống nhất giữa tính đảng và tính khoa học Trong xã hội có

giai cấp, lý luận bao giờ cũng do một giai cấp nhất định trong xã hội xây dựng nên xuất phát từ nhu cầu và lợi ích của giai cấp đó Lý luận chính trị của Đảng

ta hiện nay là xuất phát từ nhu cầu và hoàn toàn phù hợp với lợi ích của các tầng lớp nhân dân lao động, cho nên, lý luận đó luôn đảm bảo sự thống nhất chặt chẽ giữa tính đảng và tính khoa học

Trên nền tảng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận chính trị của Đảng ta hiện nay có vai trò to lớn trong việc tìm tòi, sáng tạo, xây dựng các luận cứ khoa học cho việc đề ra và tổ chức thực hiện thắng lợi những mục tiêu, đường lối chính trị của Đảng Lý luận đó là sự tổng hợp những tinh hoa trí tuệ của dân tộc và của thời đại, là sự khái quát những thành tựu khoa học tiên tiến nhất của nhân loại, đồng thời, nó còn là sự đúc kết kinh nghiệm từ lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc, từ sự tổng kết phong trào cách mạng của thế giới Đây chính là một điển hình về sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, về sự thống nhất giữa tính đảng và tính khoa học, giữa tính khoa học và tính cách mạng

Trong lý luận chính trị không có sự tách rời giữa tính đảng và tính khoa học, mà là sự thống nhất chặt chẽ, là điều kiện, là tiền đề thúc đẩy nhau cùng phát triển Trong đó tính đảng càng cao thì tính khoa học càng sâu sắc Khẳng định tính thống nhất đó, Ph.Ăngghen viết: “Khoa học càng được tiến hành một cách dũng cảm và kiên quyết thì nó càng phù hợp với lợi ích và nguyện vọng của giai cấp công nhân” [19; 451] Vì vậy, tại Đại hội lần thứ VIII, Đảng

ta khẳng định: “Phát triển và kết hợp chặt chẽ các ngành khoa học xã hội và

nhân văn, khoa học tự nhiện và công nghệ làm chỗ dựa khoa học cho việc triển khai thực hiện Cương lĩnh, Hiến pháp, xác định phương hướng, bước đi của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng pháp luật, các chính sách, kế hoạch và chương trình kinh tế - xã hội” [11; 104]

Sự thống nhất chặt chẽ giữa tính đảng và tính khoa học trong lý luận chính trị tạo nên đặc trưng cơ bản, vừa cách mạng, vừa khoa học Lý luận chính trị có nhiệm vụ quan trọng là định hướng cho con người trong việc cải biến tự nhiên và cải tạo xã hội Tính khoa học là cơ sở, là tiền đề còn tính đảng là định hướng cách mạng để xóa bỏ cái cũ, xây dựng cái mới phù hợp với quy luật chung của sự phát triển

Tính đảng đòi hỏi việc nghiên cứu lý luận chính trị phải xuất phát từ tình hình, đặc điểm cụ thể của đất nước, từ thực tiễn chính trị của mỗi nước, của thế giới, đưa ra những dự báo khoa học về sự phát triển của tình hình Trên cơ sở đó đề ra được những giải pháp khoa học đúng đắn để giải quyết, kịp thời bổ sung những vấn đề mới là m cho chủ trương, chính sách của Đảng

và Nhà nước ngày càng hoàn thiện, sát với thực tiễn cuộc sống Ngày nay, trước yêu cầu và nhiệm vụ mới, Đảng phải luôn đổi mới và tự chỉnh đốn, trước hết phải không ngừng nâng cao trình độ trí tuệ, tính tiên phong về lý luận bởi: “Chỉ Đảng nào được một lý luận tiền phong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sỹ tiên phong” [26; 497]

Ngoài những đặc trưng cơ bản, đó là tính trừu tượng và tính khái quát, tính thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, tính thống nhất giữa tính đảng và tính khoa học, lý luận chính trị còn có một số đặc trưng khác như: tính chính xác và lôgíc, tính hệ thống và tính kế thừa…

Với ý nghĩa là lý luận tiền phong, lý luận chính trị giúp Đảng Cộng sản làm tròn vai trò lãnh đạo cách mạng, xây dựng và phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Nhất là trong giai đoạn hiện nay, Đảng càng

phải không ngừng phát triển lý luận chính trị Lý luận chính trị đó phải thể hiện được trí tuệ của Đảng, của dân tộc và của thời đại, phải hội tụ đầy đủ các đặc trưng Đó chính là lý luận chính trị Mácxít, được xây dựng trên cơ sở của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, được trải nghiệm và khẳng định trong thực tiễn cách mạng nước ta Lý luận đó đã, đang và sẽ được những đảng viên cộng sản Việt Nam bổ sung, phát triển bằng những luận cứ

khoa học mới để không ngừng hoàn thiện

1.1.3 Bồi dưỡng lý luận chính trị cho Đảng viên mới

1.1.3.1 Đảng viên mới

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói chuyện tại lớp huấn luyện đảng viên mới:

“Vì sao chúng ta vào Đảng? phải chăng để thăng quan, phát tài? Không phải? Chúng ta vào Đảng là để hết lòng hết sức phục vụ giai cấp, phục vụ nhân dân, làm tròn nhiệm vụ của người đảng viên

Muốn xứng đáng với danh hiệu người đảng viên, các cô các chú phải không ngừng rèn luyện tư tưởng vô sản và giữ vũng lập trường vô sản, cố gắng học hỏi để nâng cao trình độ hiểu biết của mình” [29; 93]

Người cũng dặn: “Khi phát triển Đảng, cần chọn lọc rất cẩn thận, phải xem trọng chất lượng quyết không làm một cách ồ ạt, không nên tham nhiều Khi kết nạp mỗi đảng viên mới, cần phải dựa vào sáu tiêu chuẩn của người đảng viên

Sáu tiêu chuẩn ấy là:

1- Suốt đời kiên quyết phấn đấu cho chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản 2- Rèn luyện tư tưởng vô sản, sửa chữa tư tưởng sai lầm Kiên quyết đứng hẳn trên lập trường giai cấp công nhân, không đứng chân trong, chân ngoài

3- Đặt lợi ích của Đảng lên trên hết, trước hết Biết đem lợi ích của cá nhân phục tùng lợi ích chung của cách mạng

4- Tuyệt đối chấp hành nghị quyết và kỷ luật của Đảng

5- Liên hệ chặt chẽ với quần chúng

6- Luôn cố gắng học tập; thật thà tự phê bình và thành khẩn phê bình đồng chí mình Đó là mấy tiêu chuẩn rất cần thiết để xứng đáng là người đảng viên” [27; 579]

Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam quy định hệ thống tổ chức của Đảng được lập tương ứng với hệ thống tổ chức hành chính của Nhà nước Tổ chức

cơ sở đảng được lập tại đơn vị cơ sở hành chính, sự nghiệp, kinh tế hoặc công tác, đặt dưới sự lãnh đạo của cấp uỷ huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh Đảng viên sinh hoạt trong các tổ chức cơ sở đảng Hiện nay, cả nước ta

có hơn 57.000 tổ chức cơ sở đảng với 3,8 triệu đảng viên, trong đó Hà Tĩnh

có hơn 77.000 đảng viên sinh hoạt trong 850 tổ chức cơ sở đảng

Tại mục 2, Điều 1 Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XI quy định:

“Công dân Việt Nam từ mười tám tuổi trở lên; thừa nhận và tự nguyện: thực hiện Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, tiêu chuẩn và nhiệm vụ đảng viên, họat động trong một tổ chức cơ sở đảng; qua thực tiễn chứng tỏ là người ưu

tú, được nhân dân tín nhiệm, đều có thể được xét để kết nạp vào Đảng”

Mục 1 và 2, Điều 5, Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XI quy định: “Người được kết nạp vào Đảng phải trải qua thời kỳ dự bị mười hai tháng, tính từ ngày chi bộ tổ chức kết nạp Trong thời kỳ dự bị, chi bộ tiếp tục giáo dục, rèn luyện và phân công đảng viên chính thức giúp đảng viên đó tiến bộ” “Khi hết thời kỳ dự bị, chi bộ xét công nhận đảng viên chính thức ”

So với Điều lệ Đảng một số Đại hội trước như Đại hội IV, Đại hội V, thời gian dự bị của đảng viên mới kéo dài 18 tháng Như vậy, dưới góc độ quy định của Điều lệ Đảng, có thể hiểu, đảng viên mới là những đảng viên vừa được kết nạp vào Đảng và đang trong thời gian dự bị (12 tháng) Đây là khoảng thời gian không dài nhưng là giai đoạn quan trọng trong quá trình phấn đấu, cố gắng để trở thành đảng viên chính thức

Như vậy, dưới góc độ của tổ chức đảng, chúng ta có thể hiểu những đảng viên vừa mới kết nạp, thậm chí vừa chuyển chính thức đều là những đảng viên mới- đảng viên trẻ, có tuổi đảng còn ít

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Những đảng viên cũ ngày nay trước kia

là đảng viên mới Những đảng viên mới ngày nay, sau này sẽ là đảng viên cũ Đảng ta luôn luôn phát triển, phải có đảng viên cũ, cũng phải có đảng viên mới Có như vậy Đảng mới ngày càng mạnh, mới làm tròn nhiệm vụ to lớn và

vẻ vang của mình” [26; 318]

Trong những năm qua, đội ngũ đảng viên của nước ta đã không ngừng phát triển cả về số lượng và chất lượng Từ đại hội Đảng lần thứ nhất (3/1935), cả nước có 600 đảng viên, đến nay, số lượng đảng viên là 3,8 triệu

Cơ cấu đội ngũ đảng viên từng bước được chuyển biến theo hướng tích cực, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng; tỷ lệ đảng viên ở lứa tuổi thanh niên, đảng viên nữ, đảng viên là người dân tộc thiểu số, đảng viên trong các tôn giáo đều tăng lên qua các năm; tuổi đời bình quân của đội ngũ đảng viên trong toàn Đảng có xu hướng giảm Chất lượng đội ngũ đảng viên đã góp phần quan trọng vào kết quả thực hiện đường lối đổi mới đất nước do Đảng khởi xướng và lãnh đạo trong hơn 25 năm qua

1.1.3.2 Mục đích giáo dục lý luận chính trị cho Đảng viên mới

Công tác giáo dục LLCT là một bộ phận của công tác tư tưởng, có vai trò rất quan trọng đối với sự nghiệp cách mạng C.Mác đã chỉ rõ: “Vũ khí của

sự phê phán cố nhiên không thể thay thế được sự phê phán của vũ khí, lực lượng vật chất chỉ có thể bị đánh đổ bằng lực lượng vật chất; nhưng lý luận cũng sẽ trở thành lực lượng vật chất một khi nó xâm nhập vào quần chúng” [18; 580]

Thực tiễn cách mạng thế giới và Việt Nam đã chứng minh: Giai cấp công nhân và nhân dân lao động muốn thoát khỏi ách áp bức và bóc lột của

chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa thực dân thì không thể tiến hành cách mạng một cách tự phát mà phải đặt dưới sự lãnh đạo của một đảng tiền phong được vũ trang bằng chủ nghĩa Mác - Lênin Chính đảng vô sản là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác - Lênin với phong trào công nhân, hoặc có nơi, như ở nước ta, còn có sự kết hợp với phong trào yêu nước Sự truyền bá rộng rãi chủ nghĩa Mác - Lênin vào phong trào công nhân nước ta làm cho giai cấp công nhân hiểu rõ được vai trò và sứ mệnh lịch sử của mình và phong trào công nhân chuyển từ đấu tranh tự phát lên tự giác Các lực lượng cách mạng chỉ có thể hoạt động tự giác khi họ hiểu được quy luật phát triển của xã hội và có đường lối chiến lược và phương pháp cách mạng đúng đắn hướng dẫn Chủ nghĩa Mác - Lênin chính là cơ sở để các đảng cộng sản đề ra đường lối, chính sách của mình

Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy rằng: “Giáo dục chính trị là quá trình tác động vào đối tượng bằng cách trình bày, giải thích một cách khoa học những khái niệm, những quy luật, những quan điểm.v.v… nhằm làm cho cán bộ đảng viên và quần chúng nắm được những kiến thức về chủ nghĩa Mác - Lênin, về đường lối, chính sách của Đảng, nâng cao phẩm chất cách mạng và năng lực hoạt động thực tiễn của họ, hướng dẫn họ vận động những hiểu biết

ấy vào cuộc sống” [17; 169]

Người chỉ rõ mục đích ý nghĩa của việc học tập lý luận chính trị:

a Học để sửa chữa tư tưởng: Hăng hái theo cách mạng, điều đó rất hay Nhưng tư tưởng chưa thật đúng là tư tưởng cách mạng, vì thế cần phải học tập

để sữa chữa cho đúng Tư tưởng đúng thì hành động mới khỏi sai lạc và mới làm tròn nhiệm vụ cách mạng được

b Học để tu dưỡng đạo đức cách mạng: có đạo đức thì mới hy sinh tận tụy với cách mạng, mới lãnh đạo được quần chúng đưa cách mạng tới thắng lợi hoàn toàn

c Học để tin tưởng:

Tin tưởng vào đoàn thể

Tin tưởng vào nhân dân

Tin tưởng vào tương lai của dân tộc

Tin tưởng vào tương lai cách mạng

Có tin tưởng thì lúc ra thực hành mới vững chắc, hăng hái, lúc gặp khó khăn mới kiên quyết, hy sinh

d Học để hành: Học với hành phải đi đôi” [24; 50]

Như vậy, với Hồ Chí Minh, công tác giáo dục lý luận chính trị là một

bộ phận quan trọng trong công tác tư tưởng của Đảng; là hoạt động có chủ đích của Đảng Cộng sản nhằm xác lập thế giới quan khoa học trên cơ sở hệ tư tưởng, lập trường của giai cấp công nhân, đó là chủ nghĩa Mác - Lênin

Công tác giáo dục lý luận chính trị do Đảng ta tiến hành là quá trình tổ chức, giáo dục, truyền bá một cách cơ bản, có hệ thống chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong Đảng và trong nhân dân nhằm từng bước xây dựng thế giới quan, phương pháp luận khoa học, nhân sinh quan cộng sản, tạo nên bản lĩnh chính trị vững vàng, niềm tin vũng chắc vào mục tiêu, lý tưởng XHCN

Giáo dục lý luận chính trị góp phần quan trọng vào việc nâng cao trình

độ giác ngộ của quần chúng nhân dân, khơi dậy tinh thần kiên cường bất khuất, dũng cảm hy sinh chống áp bức, bóc lột, giành độc lập, tự do; là động lực thúc đẩy cán bộ đảng viên và quần chúng hăng hái thi đua, ra sức bảo vệ

và xây dựng chế độ xã hội xã hội chủ nghĩa Giáo dục lý luận chính trị còn nhằm góp phần xây dựng và hoàn thiện giá trị, nhân cách con người Việt Nam, bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kỳ hội nhập quốc

tế

Đối với Đảng viên mới, mục đích của giáo dục lý luận chính trị là:

- Xây dựng thế giới quan khoa học, phương pháp luận đúng đắn, nhân sinh quan của chủ nghĩa cộng sản cho đảng viên mới, giúp họ nắm vững hơn các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nâng cao trình độ chính trị, nhiệt tình cách mạng, tinh thần tự giác cách mạng Từ đó có xây dựng bản lĩnh và lập trường chính trị đúng đắn, kiên định đi theo con đường cách mạng mà Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn

- Giúp đảng viên mới hiểu được những kiến thức cơ bản của đường lối cách mạng Việt Nam, về nhiệm vụ của Người đảng viên Trên cơ sở đó, mỗi đảng viên mới xây dựng kế hoạch phấn đấu, rèn luyện để trở thành đảng viên chính thức, xứng đáng danh hiệu đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam

Chương trình bồi dưỡng lý luận chính trị cho đảng viên mới nhằm giúp các đảng viên mới nắm được những kiến thức cơ bản, cốt lõi về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; những vấn đề cơ bản của đường lối cách mạng Việt Nam; nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ

sở đảng; nhiệm vụ của người đảng viên Trên cơ sở đó, từng đảng viên mới xây dựng kế hoạch phấn đấu, rèn luyện để trở thành đảng viên chính thức, xứng đáng danh hiệu đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam

Đó cũng là mục đích của công tác giáo dục lý luận chính trị đối với đảng viên mới nhằm tạo nên lực lượng đảng viên tin tưởng tuyệt đối vào đường lối đổi mới của Đảng; kiên quyết đấu tranh chống những quan điểm sai trái của các thế lực thù địch; đồng thời họ phải là những người đi đầu trong sự nghiệp đổi mới, được nhân dân tin yêu và lãnh đạo nhân dân thực hiện sáng tạo đường lối đổi mới của Đảng

1.1.3.3 Yêu cầu của việc giáo dục lý luận chính trị cho Đảng viên mới

Thứ nhất: Công tác giáo dục lý luận chính trị phải đóng vai trò định

hướng cho hoạt động của đảng viên mới, tạo sự thống nhất về chính trị, tư tưởng trong Đảng, sự đồng thuận trong cán bộ đảng viên và nhân dân về mục

tiêu, con đường phát triển của đất nước, của dân tộc Đó là độc lập dân tộc gắn liền chủ nghĩa xã hội, là dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Thứ hai: Công tác giáo dục lý luận chính trị phải giúp cho đảng viên mới

có cơ sở lý luận để kiên định trong cuộc đấu tranh tư tưởng của Đảng chống lại các quan điểm sai trái, cơ hội, phản động, bảo vệ chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trường, đường lối chính sách của Đảng và Nhà

nước; làm thất bại chiến lược Diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch Thứ ba: Giáo dục lý luận chính trị để củng cố lòng tin của đảng viên mới

vào sự lãnh đạo của Đảng, vào con đường cách mạng và lý tưởng mà Bác Hồ, Đảng ta và nhân dân ta đã lựa chọn; xác định niềm tin khoa học vào chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước

Thứ tư: Giáo dục lý luận chính trị phải là nhân tố tác động đến công

cuộc đổi mới, chỉnh đốn Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, đấu tranh chống tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức lối sống, bệnh cơ hội, giáo điều, bảo thủ, chủ nghĩa cá nhân và tệ quan liêu tham nhũng, lãng phí trong một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên và các tệ nạn tiêu cực khác trong xã hội hiện nay

Công tác giáo dục lý luận chính trị có thể hiểu theo nghĩa là công tác truyền bá những tri thức lý luận chính trị, những thông tin cần thiết về công tác xây dựng đảng của giai cấp; cụ thể là: chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; định hướng phát triển các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kinh tế, các thành tựu khoa học xã hội nhân văn, các thông tin chính sách xã hội và văn hóa

Công tác giáo dục lý luận chính trị không phải là việc làm trừu tượng, một sự thuyết pháp, rao giảng chung chung mà là công việc xuất phát từ thực

tiễn đấu tranh giai cấp mang tính chiến đấu, tính tư tưởng, tính khoa học, tính giáo dục; nhằm thực hiện nhiệm vụ chính trị trong từng giai đoạn cách mạng

cụ thể, nhất định Vì vậy, công tác giáo dục lý luận chính trị phải được trình bày một cách khoa học, tâm lý, nghệ thuật, rõ ràng, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thuyết phục, dễ phổ biến

1.1.3.4 Nội dung giáo dục lý luận chính trị cho Đảng viên mới

Theo Quy định số 54-QĐ/TW ngày 12/5/1999 của Bộ Chính trị về chế

độ học tập lý luận chính trị trong Đảng, tại mục 1, điều 2: “Chương trình học tập bắt buộc của đảng viên bao gồm: Đảng viên trong thời gian dự bị phải học xong chương trình bồi dưỡng lý luận chính trị dành cho đảng viên mới” Nội dung chương trình giáo dục lý luận chính trị cho đảng viên mới theo cuốn Tài liệu Bồi dưỡng lý luận chính trị dùng cho Đảng viên mới của Ban Tuyên giáo Trung ương biên soạn, Nhà xuất bản Lao động-xã hội năm

Bài 4: Đường lối và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội

Bài 5: Phát triển giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc làm nền tảng tinh thần của xã hội

Bài 6: Tăng cường quốc phòng và anh ninh, mở rộng quan hệ đối ngoại Bài 7: Chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế

Bài 8: Tổ chức cơ sở đảng và công tác xây dựng đảng ở cơ sở

Bài 9: Không ngừng phấn đấu và rèn luyện để xứng đáng với danh hiệu người đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam

Đây là những bài học nhằm trang bị cho đảng viên mới nền tảng tư tưởng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; mục tiêu,

lý tưởng của Đảng và dân tộc; các vấn đề để xây dựng Đảng vững mạnh và phát triển đất nước: xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đường lối, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, phát triển giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, văn hóa, quốc phòng an ninh, quan hệ đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế, xây dựng tổ chức cơ sở đảng

Ngoài 9 bài quy định thống nhất chung, tuỳ theo điều kiện, đặc điểm của địa phương, đơn vị, có thể báo cáo thêm các chuyên đề:

- Tình hình và nhiệm vụ của địa phương, cơ sở

- Tình hình thời sự, những chủ trương, chính sách mới

- Các báo cáo điển hình về những đảng viên mới phấn đấu tốt…

Quá trình học tập, có thể tổ chức cho học viên đi thăm và nghe báo cáo của một số tổ chức cơ sở đảng điển hình có thành tích trong việc bồi dưỡng kết nạp, giáo dục, rèn luyện đảng viên

Qua những bài học này nhằm giúp ĐVM xác định vị trí, vai trò, trách nhiệm của người đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam; thực hiện tốt tiêu chuẩn của người đảng viên: lập trường giai cấp, bản lĩnh chính trị, nâng cao nhận thức, kiến thức, năng lực toàn diện thực hiện công cuộc đổi mới, phẩm chất đạo đức lối sống, phong cách, có ý thức tổ chức kỷ luật, giữ gìn sự đoàn kết thống nhất trong Đảng trên cơ sở thực hiện đúng các nguyên tắc của Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, thường xuyên tự phê bình và phê bình, có quan hệ mật thiết với quần chúng, kết hợp chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân Từ đó không ngừng phấn đấu, rèn luyện

để xứng đáng với danh hiệu người đảng viên cộng sản

Đảng viên mới được trang bị lý luận chính trị để củng cố, nâng cao niềm tin vào mục tiêu, lý tưởng cộng sản chủ nghĩa, vào sự nghiệp cách mạng của Đảng Kiên định và trung thành với sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Hiểu đúng, bảo vệ và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng vào thực tiễn công tác Đồng thời góp phần nâng cao phẩm chất đạo đức và lối sống của người đảng viên Qua học tập, rèn luyện, nâng cao trình độ lý luận chính trị, đảng viên phải có thế giới quan, phương pháp luận khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và có khả năng vận dụng, chuyển hoá chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước thành hiện thực trực tiếp ở cơ quan, đơn vị Bởi vì, tư duy lý luận không có mục đích tự thân mà hướng vào thực tiễn để hiện thực hoá mình Tư duy luôn hoạt động theo hướng chuyển thành hành động, tìm biện pháp để làm cho sự sáng tạo ý thức thành sự sáng tạo trong thực tiễn Do đó đòi hỏi người đảng viên phải có niềm tin vào sự nghiệp đổi mới của Đảng, có lập trường kiên định với mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Trước những luận điệu xuyên tạc, phản động của các thế lực thù địch và của chủ nghĩa cơ hội, xét lại, họ biết giữ lập trường, bảo vệ sự thật, bảo vệ chân lý, tuyệt đối trung thành với lý tưởng của Đảng, của dân tộc, vững vàng trước mọi biến cố của thời đại Đồng thời, người đảng viên phải tuyên truyền, giáo dục lý luận chính trị, nâng cao ý thức, lòng

tự hào dân tộc, phát huy truyền thống yêu nước, giữ gìn những giá trị nhân văn của dân tộc, kiên quyết đấu tranh chống “tự diễn biến”, tự chuyển hoá” trong chính đội ngũ cán bộ, đảng viên, chống âm mưu “Diễn biến hoà bình”, bạo loạn lật đổ dưới các chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền”, “dân tộc”, “tôn giáo” nhằm xoá bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta của các thế lực thù địch

Không ngừng học tập để nâng cao trình độ lý luận chính trị, nâng cao sự hiểu biết, nâng cao nhận thức, khả năng vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư

tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước vào trong công việc, trong cuộc sống là nghĩa vụ, là trách nhiệm, đồng thời là quyền lợi của đảng viên Đó cũng là thước đo phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức của người đảng viên trong tình hình cách mạng hiện nay

Thực tế đã chứng minh rằng, muốn nâng cao bản lĩnh chính trị thì đảng viên cần phải học tập, nâng cao trình độ mọi mặt, nhất là trình độ lý luận chính trị Một trong những điều kiện quyết định sự thành công trong công tác lãnh đạo của Đảng là đội ngũ đảng viên phải không ngừng được nâng cao về trình độ lý luận chính trị, tức là nâng cao khả năng nhận thức, khả năng tư duy

lý luận đối với những vấn đề về quan điểm, đường lối lãnh đạo của Đảng

1.2 Thực trạng công tác bồi dưỡng lý luận chính trị cho Đảng viên mới của Đảng bộ Khối các cơ quan tỉnh Hà Tĩnh

* Đảng bộ Khối các cơ quan tỉnh Hà Tĩnh

Hà Tĩnh là một tỉnh nằm trên vùng đất hẹp của dải đất miền Trung, diện tích tự nhiên 6.055,7km², phía Bắc giáp tỉnh Nghệ An, phía Nam giáp tỉnh Quảng Bình, phía Tây giáp tỉnh Bôlikhămxay của nước bạn Lào Nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa, ngoài ra Hà Tĩnh còn chịu ảnh hưởng của khí hậu chuyển tiếp của miền Bắc và miền Nam, với đặc trưng khí hậu nhiệt đới điển hình của miền Nam và có một mùa đông giá lạnh của miền Bắc, nên thời tiết, khí hậu rất khắc nghiệt Hà Tĩnh có 1.227.554 người (điều tra dân số ngày 01/04/2009) Dân tộc chủ yếu sống tại Hà Tĩnh là người Kinh và một dân tộc thiểu số khác cùng nhóm với người Kinh là người Chứt, Thái, Mường, Lào sống ở các huyện: Hương Sơn, Vũ Quang, Hương khê với khoảng vài ngàn người sống ở miền núi

Hà Tĩnh có 12 đơn vị hành chính cấp huyện gồm 1 thành phố, 1 thị xã và

10 huyện: Thành phố Hà Tĩnh (tỉnh lỵ), Thị xã Hồng Lĩnh, Huyện Cẩm

Xuyên, Huyện Can Lộc Huyện Đức Thọ, Huyện Hương Khê, Huyện Hương Sơn, Huyện Kỳ Anh Huyện Nghi Xuân, Huyện Thạch Hà, Huyện Vũ Quang, Huyện Lộc Hà, với 259 xã, phường và thị trấn

Tỉnh uỷ Hà Tĩnh có 19 đảng bộ trực thuộc, trong đó có 12 đảng bộ huyện, thành phố, thị xã là 12 huyện, thành phố, thị xã của tỉnh, 7 đảng bộ cấp trên cơ sở, gồm: Đảng bộ Khối các cơ quan tỉnh, Đảng bộ Khối Doanh nghiệp, Đảng bộ Tổng công ty khoáng sản và thương mại, Đảng bộ Công an, Đảng bộ Bộ Chỉ huy quân sự, Đảng bộ Bộ đội biên phòng tỉnh, Đảng bộ Trường Đại học Hà Tĩnh

Đảng bộ Khối các cơ quan tỉnh Hà Tĩnh (trước đây gọi là Đảng bộ Dân Chính Đảng) là một trong 19 đảng bộ trực thuộc Tỉnh uỷ Hà Tĩnh, được thành lập từ năm 1956

Hiện nay tổng số đảng viên trong toàn đảng bộ là 3110, sinh hoạt trong

Đảng bộ Khối các cơ quan tỉnh có chức năng: Lãnh đạo các đảng bộ, chi bộ trong các cơ quan công tác đảng, quản lý nhà nước, đoàn thể cấp tỉnh (gọi tắt là tổ chức cơ sở đảng trực thuộc) thực hiện nhiệm vụ chính trị; xây dựng tổ chức cơ sở đảng gắn với xây dựng cơ quan, đoàn thể trong khối vững mạnh; kiểm tra, giám sát các tổ chức đảng, đảng viên trong khối chấp hành Cương lĩnh chính trị, Điều lệ, nghị quyết, chỉ thị của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước;

Nhiệm vụ của Đảng bộ gồm:

Lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị: Lãnh đạo các tổ chức cơ sở đảng trong khối và đảng viên, cán bộ, công chức, viên chức chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của các cơ quan, đơn vị; Tham gia với lãnh đạo các sở, ban, ngành, Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể các đơn vị thuộc khối; tham mưu đề xuất với Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh những vấn đề theo chức năng, thẩm quyền để bảo đảm việc hoàn thành nhiệm vụ chính trị của các cơ quan, đơn vị trong Đảng bộ

Lãnh đạo công tác giáo dục chính trị, tư tưởng:

Mở các lớp đối tượng Đảng cho quần chúng ưu tú, đảng viên mới và bồi dưỡng cấp uỷ viên cơ sở nhằm nâng cao trình độ lý luận chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ

Lãnh đạo công tác xây dựng tổ chức cơ sở đảng và đảng viên; Lãnh đạo công tác cán bộ; Lãnh đạo và thực hiện công tác kiểm tra, giám sát

Lãnh đạo các đoàn thể: gồm: Đoàn các cơ quan cấp tỉnh, Công đoàn viên chức tỉnh, Hội Cựu chiến binh khối vững mạnh, hoạt động đúng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, điều lệ của các đoàn thể, tích cực tham gia công tác xây dựng Đảng, đẩy mạnh các phong

trào thi đua, thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ được giao

Lãnh đạo công tác bảo vệ chính trị nội bộ; lãnh đạo công tác dân vận chính quyền và thực hiện dân chủ cơ sở trong các cơ quan, đơn vị thuộc Đảng

bộ Khối

Tổ chức bộ máy: Đảng ủy Khối các cơ quan tỉnh được thành lập các cơ quan tham mưu, giúp việc gồm: Văn phòng, ban tổ chức, ban tuyên giáo, cơ quan ủy ban kiểm tra và phụ trách công tác dân vận chính quyền (có thể kiêm nhiệm)