Giáo trình sở hữu trí tuệ trong công nghệ sinh học

Thông tin sáng ch.. THỌNG TIN SÁNG CH .... KHÁI QUÁT V THỌNG TIN SÁNG CH .... Phơn tích thông tin sáng ch .... Các ngu n tƠi nguyên thông tin sáng ch .... Ngu n thông tin sáng ch trên in

GIÁO TRÌNH

S H U TRệ TU TRONG CỌNG NGH SINH H C

NHÀ XU T B N H C VI N NÔNG NGHI P ậ 2021

là r t c n thi t

Giáo trình “S h u trí tu trong công ngh sinh h c” lƠ tƠi li u đ c biên so n đ

ph c v cho vi c gi ng d y, h c t p c a gi ng viên vƠ sinh viên chuyên ngƠnh Công ngh Sinh h c

Giáo trình cung c p nh ng ki n th c lỦ thuy t vƠ pháp lý c b n v quy n s h u trí tu nói chung vƠ nh ng đ c thù c a quy n s h u trí tu trong công ngh sinh h c nói riêng T ki n th c h c đ c, ng i h c bi t v n d ng đ gi i thích các v n đ pháp

lỦ liên quan đ n s h u trí tu trong công ngh sinh h c và áp d ng vƠo công vi c sau khi t t nghi p

Giáo trình đ c biên so n g m 5 ch ng:

Ch ng 1 Khái quát v s h u trí tu

Ch ng 2 Quy n tác gi vƠ quy n s h u công nghi p

Ch ng 3 Quy n s h u trí tu trong l nh v c nông nghi p

Ch ng 4 Quy n s h u trí tu liên quan đ n công ngh sinh h c trong nông nghi p

Ch ng 5 Thông tin sáng ch

M c dù đư r t c g ng, song do giáo trình đ c biên so n l n đ u, không tránh

kh i nh ng thi u sót Kính mong các đ ng nghi p vƠ b n đ c đóng góp Ủ ki n đ giáo trình đ c hoƠn thi n h n

NHịM TÁC GI

DUS Distinctness ậ Uniformity ậ Stability

EPO C quan Sáng ch chơu Ểu

FAO T ch c l ng th c vƠ nông nghi p Liên Hi p Qu c

Greenpeace East Asia T ch c môi tr ng Hòa bình xanh ông Á

UPOV Uniform convention on protection of plant variety USPTO United States Patent and Trademark Office

WCT Hi p c c a WIPO v quy n tác gi

1.1.3 Vai trò c a quy n s h u trí tu 7

1.2 QUÁ TRỊNH PHÁT TRI N QUY N S H U TRệ TU 8

1.2.1 Quá trình phát tri n quy n s h u trí tu trên th gi i 8

1.2.2 Quá trình phát tri n quy n s h u trí tu t i Vi t Nam 14

CỂU H I ỌN T P VĨ BĨI T P TỊNH HU NG 20

TĨI LI U THAM KH O CH NG 1 21

Ch ng 2 QUY N TÁC GI VĨ QUY N S H U CỌNG NGHI P 24

2.1 QUY N TÁC GI 24

2.1.1 i t ng, ch th , th i h n b o h quy n tác gi 24

2.1.2 N i dung quy n tác gi 27

2.1.3 Xác l p vƠ chuy n giao quy n tác gi 30

2.2 QUY N S H U CỌNG NGHI P 32

2.2.1 i t ng, ch th , th i h n b o h quy n s h u công nghi p 32

2.2.2 N i dung quy n s h u công nghi p 36

2.2.3 Xác l p vƠ chuy n giao quy n s h u công nghi p 39

CỂU H I ỌN T P VĨ BĨI T P TỊNH HU NG 42

TĨI LI U THAM KH O CH NG 2 43

Ch ng 3 QUY N S H U TRệ TU TRONG L NH V C NỌNG NGHI P 44

3.1 QUY N I V I GI NG CỂY TR NG 44

3.1.1 Gi i thi u v quy n đ i v i gi ng cơy tr ng 44

3.1.2 N i dung quy n đ i v i gi ng cơy tr ng 48

3.1.3 Xác l p quy n đ i v i gi ng cơy tr ng 52

3.1.4 Kh o nghi m k thu t DUS trong th t c đ ng kỦ b o h đ i v i gi ng cơy tr ng 57

3.2 QUY N S H U TRệ TU I V I TRI TH C TRUY N TH NG VĨ CH D N A Lụ TRONG NỌNG NGHI P 61

3.2.1 Quy n s h u trí tu đ i v i tri th c truy n th ng trong nông nghi p 61

3.2.2 Quy n đ i v i ch d n đ a lỦ trong nông nghi p 67

CỂU H I ỌN T P VĨ BĨI T P TỊNH HU NG 75

TĨI LI U THAM KH O CH NG 3 77

Ch ng 4 QUY N S H U TRệ TU LIểN QUAN N CỌNG NGH SINH H C TRONG L NH V C NỌNG NGHI P 78

4.1 GI I THI U V QUY N S H U TRệ TU LIểN QUAN N CỌNG NGH SINH H C 78

TU TRONG CỌNG NGH SINH H C 85

4.2.1 H p đ ng chuy n giao v t li u 85

4.2.2 H p đ ng b o m t thông tin 87

4.2.3 H p đ ng h p tác nghiên c u 89

4.3 NGHIểN C U TỊNH HU NG V QUY N S H U TRệ TU TRONG L NH V C CỌNG NGH SINH H C 90

4.3.1 V vi c G o vƠng (Goldenrice) 90

4.3.2 V vi c Lúa Jasmine 96

4.3.3 V vi c G o Basmati 99

CỂU H I ỌN T P VĨ BĨI T P TỊNH HU NG 101

TĨI LI U THAM KH O CH NG 4 103

Ch ng 5 THỌNG TIN SÁNG CH 107

5.1 KHÁI QUÁT V THỌNG TIN SÁNG CH 107

5.1.1 Khái ni m v thông tin sáng ch 107

5.1.2 c tr ng c b n c a thông tin sáng ch 108

5.1.3 S d ng thông tin sáng ch 108

5.1.4 c vƠ tìm hi u n i dung c a thông tin sáng ch 110

5.1.5 Phơn tích thông tin sáng ch 110

5.2 NGU N THỌNG TIN SÁNG CH 111

5.2.1 Các ngu n tƠi nguyên thông tin sáng ch 111

5.2.2 Ngu n thông tin sáng ch trên internet 112

5.3 TRA C U THỌNG TIN SÁNG CH 113

5.3.1 D ng vƠ công c tra c u thông tin sáng ch 113

5.3.2 K thu t tra c u thông tin sáng ch c b n 114

5.3.3 Các toán t liên k t đi u ki n tra c u thông tin sáng ch 115

5.3.4 Các b c ti n hƠnh tra c u thông tin sáng ch 115

5.3.5 M t s k n ng tra c u thông tin sáng ch 116

5.4 THỌNG TIN SÁNG CH TRONG TR NG I H C VI T NAM 117

5.4.1 TƠi s n trí tu c a tr ng đ i h c 117

5.4.2 T ch c qu n lỦ vƠ qu n tr thông tin sáng ch trong các tr ng đ i h c 118

CỂU H I ỌN T P VĨ BĨI T P TỊNH HU NG 120

TĨI LI U THAM KH O CH NG 5 121

- “S h u trí tu ” lƠ vi c s h u đ i v i tƠi s n trí tu - nh ng tƠi s n vô hình,

th ng có giá tr kinh t , tinh th n to l n, góp ph n quan tr ng đ i v i quá trình hình thƠnh vƠ phát tri n c a n n v n minh nhơn lo i

Quy n s h u trí tu có th đ c hi u theo ngh a khách quan vƠ ngh a ch quan2

Theo ngh a khách quan: Quy n s h u trí tu là t ng h p các quy ph m pháp

lu t đi u ch nh các quan h xã h i phát sinh trong quá trình sáng t o, s d ng, đ nh

đo t và b o v tài s n trí tu Nh v y, quy n s h u trí tu lƠ m t khái ni m pháp lỦ,

quy n nƠy xu t hi n b i các quy đ nh c a pháp lu t liên quan đ n tƠi s n s h u trí tu

g m quá trình sáng t o, vi c s d ng, đ nh đo t vƠ b o v tƠi s n nƠy

Theo ngh a ch quan: Quy n s h u trí tu là quy n c a cá nhân, t ch c là tác

gi , ch s h u quy n s h u trí tu , bao g m quy n tài s n và quy n nhân thân Khái

ni m quy n s h u trí tu theo ngh a nƠy đ c p các khía c nh quy n c a tác gi , ch s

h u đ i v i tƠi s n trí tu

b c đi m c a quy n s h u trí tu

Quy n s h u trí tu có các đ c đi m sau đơy:

+ Th nh t: i t ng c a quy n s h u trí tu là tài s n trí tu - m t lo i tài

chúng nh các giác quan) vƠ t n t i d i d ng các thông tin, tri th c ch a đ ng nh n

th c v t nhiên, xư h i vƠ con ng i (các hi n t ng, tr ng thái, quy lu t…) i v i tƠi s n trí tu , con ng i không ch m vƠo đ c, không b tiêu hao trong quá trình s

d ng M c dù lƠ tƠi s n vô hình nh ng đ i t ng c a quy n s h u trí tu l i có giá tr kinh t l n, mang l i cho ch s h u nh ng l i ích v t ch t nh t đ nh Xu t phát t đ c tính vô hình c a tƠi s n trí tu , ch th quy n s h u trí tu khó ki m soát tƠi s n trí tu

vƠ khó ng n ch n các ch th khác khai thác, s d ng lo i tƠi s n nƠy

+ Th hai: Quy n s h u trí tu phát sinh theo pháp lu t

Phù h p v i tính ch t c a đ i t ng vƠ yêu c u xác l p, b o h đ i v i tƠi s n s

h u trí tu mƠ pháp lu t ghi nh n hai ph ng th c phát sinh quy n s h u trí tu lƠ phát sinh m t cách t đ ng vƠ phát sinh trên c s đ ng kỦ i v i nhóm quy n s h u trí

tu phát sinh m t cách t đ ng, th ng đ c xác l p cùng v i s ra đ i c a tƠi s n trí

tu ho c t th i đi m tƠi s n s h u trí tu đ c công b mƠ không c n ph i ti n hƠnh

b t k th t c pháp lỦ nƠo t i c quan nhƠ n c có th m quy n i v i nhóm quy n phát sinh trên c s đ ng kỦ thì vi c xác l p quy n s h u trí tu d a trên c s đ ng kỦ

v i c quan nhƠ n c có th m quy n theo th t c, trình t lu t đ nh

+ Th ba: Quy n s d ng c a quy n s h u trí tu là m t d ng đ c quy n

i v i tƠi s n thông th ng, ch s h u có đ ba quy n lƠ quy n chi m h u, s

d ng vƠ đ nh đo t Trong khi đó, quy n s h u trí tu không g m quy n chi m h u do

b n ch t c a các đ i t ng s h u trí tu - tƠi s n trí tu lƠ vô hình Trong quy n s h u trí tu , quy n s d ng các đ i t ng s h u trí tu hay tƠi s n trí tu v b n ch t đ c

hi u lƠ quy n đ c quy n c a ch s h u trong vi c s d ng, đ ng th i cho phép ho c

ng n c m ng i khác s d ng các đ i t ng, tƠi s n trí tu c a mình Tu thu c vƠo b n

ch t c a m i lo i đ i t ng s h u trí tu , n i dung vƠ khái ni m quy n s d ng nƠy

c ng ch a đ ng các n i hƠm khác nhau

+ Th t : Quy n s h u trí tu không ph i là quy n không gi i h n

M t trong nh ng nguyên t c đi u ch nh đ c thù c a pháp lu t v s h u trí tu lƠ

b o đ m s cơn b ng các l i ích trong xư h i C th lƠ b o đ m nguyên t c cơn b ng

l i ích gi a cá nhơn (ch s h u) v i c ng đ ng (xư h i) đ t o đ ng l c thúc đ y phát tri n ho t đ ng nghiên c u sáng t o, s n xu t, kinh doanh, h ng t i m c tiêu nơng cao

đ i s ng v t ch t vƠ tinh th n cho qu ng đ i công chúng vƠ toƠn xư h i Vì v y, ch s

h u quy n s h u trí tu có th b gi i h n quy n (h n ch quy n) m t cách h p lỦ S

gi i h n nƠy có th lƠ gi i h n v không gian (ch th quy n ch đ c th c hi n quy n

c a mình trong ph m vi lưnh th nh t đ nh theo quy đ nh c a lu t qu c gia ho c các

đi u c qu c t mƠ qu c gia đó lƠ thƠnh viên); gi i h n v th i h n b o h (quy n s

h u trí tu đ c b o h có th i h n, sau th i h n b o h , toƠn xư h i có th ti p c n, khai thác, s d ng, ng d ng các tƠi s n trí tu ); gi i h n vì l i ích c a nhƠ n c, l i ích c ng

đ ng (m t s đ i t ng s h u trí tu không đ c b o h n u trái v i l i ích vƠ tr t t xư

h i, vi ph m nguyên t c nhơn đ o ho c ph ng h i cho qu c phòng, an ninh qu c gia;

ch s h u có th b bu c ph i chuy n quy n s d ng đ i t ng s h u công nghi p - li

x ng không t nguy n đ đáp ng các nhu c u c p thi t c a xư h i, c ng đ ng); gi i h n

b i quy n ho c l i ích chính đáng c a ng i khác (quy n c a ng i s d ng tr c đ i v i sáng ch , ki u dáng công nghi p; quy n sao chép, trích d n h p lỦ tác ph m cho m c đích nghiên c u, gi ng d y…)

+ Th n m: Quy n s h u trí tu b o h quy n tài s n và quy n nhân thân c a tác gi , ch s h u quy n

B n ch t c a quy n s h u trí tu lƠ các quy n tƠi s n, đ nh giá đ c b ng ti n vƠ

có th chuy n giao trong giao d ch dơn s đ i v i thƠnh qu c a ho t đ ng sáng t o d i

d ng các tác ph m v n h c, ngh thu t, khoa h c; sáng ch , ki u dáng công nghi p, thi t

k b trí m ch tích h p bán d n, gi ng cơy tr ng V nguyên t c, đơy lƠ các quy n đ c

b o h có th i h n vƠ có th chuy n giao cho cá nhơn, t ch c khác; t ch c, cá nhơn khi khai thác, s d ng các quy n tƠi s n nƠy ph i xin phép vƠ tr ti n thù lao ho c các quy n

l i v t ch t khác cho ch s h u quy n theo quy đ nh c a pháp lu t

Bên c nh các quy n tƠi s n, quy n s h u trí tu còn g m quy n nhơn thơn Các quy n nhơn thơn th c ch t lƠ các quy n tinh th n g n bó m t thi t vƠ không th tách r i

v i chính b n thơn các tác gi , lƠ nh ng ng i tr c ti p sáng t o ra các s n ph m trí tu Quy n nhơn thơn đ c b o h vô th i h n vƠ th ng không th chuy n giao Quy n nhơn thơn g m quy n đ ng tên tác gi trên tác ph m ho c v n b ng b o h (quy n đ c công nh n lƠ tác gi ), đ t tên cho tác ph m, đ c gi i thi u tên khi bi u di n, khi phát hƠnh b n ghi ơm, ghi hình, phát sóng cu c bi u di n

1.1.2 Phơn lo i quy n s h u trí tu

Quy n s h u trí tu g m quy n tác gi , quy n liên quan đ n quy n tác gi ; quy n

s h u công nghi p vƠ quy n đ i v i gi ng cơy tr ng

a Quy n tác gi và quy n liên quan đ n quy n tác gi

* Quy n tác gi Quy n tác gi lƠ m t khái ni m có th đ c ti p c n d i hai góc đ khác nhau: khách quan vƠ ch quan

Theo ngh a khách quan: Quy n tác gi lƠ t ng h p các quy ph m pháp lu t đi u

ch nh quá trình t o ra, s d ng, khai thác đ i v i tác ph m v n h c, ngh thu t, khoa

h c vƠ b o v các quy n đó c a tác gi vƠ các ch th khác

Theo ngh a ch quan: Quy n tác gi lƠ quy n c a tác gi , ch s h u quy n tác

gi đ i v i tác ph m v n h c, ngh thu t vƠ khoa h c

Theo Lu t S h u trí tu n m 2005, s a đ i, b sung n m 2009 thì Quy n tác gi

là quy n c a t ch c, cá nhân đ i v i tác ph m do mình sáng t o ra ho c s h u3

Quy n tác gi có hai đ c đi m c b n sau đơy:

+ Th nh t, quy n tác gi đ c b o h hình th c sáng t o, không ph thu c vƠo

giá tr n i dung vƠ giá tr ngh thu t

i t ng c a quy n tác gi lƠ các tác ph m v n h c, ngh thu t, khoa h c4 Tác

ph m lƠ thƠnh qu lao đ ng sáng t o c a tác gi đ c th hi n d i hình th c nh t đ nh Tác ph m ph i do tác gi sáng t o ra b ng lao đ ng trí tu c a mình mƠ không ph i sao chép tác ph m c a ng i khác M i cá nhơn sáng t o ra tác ph m trí tu , không ph thu c vƠo giá tr n i dung vƠ ngh thu t đ u có quy n tác gi đ i v i tác ph m

Tác ph m lƠ s hình thƠnh Ủ t ng d i m t hình th c nh t đ nh Vì th , quy n tác

gi phát sinh k t khi tác ph m đ c th hi n d i m t hình th c nh t đ nh ch không

ph i lƠ n i dung c a tác ph m y

+ Th hai: Quy n tác gi th ng đ c b o h t đ ng

Quy n tác gi phát sinh m t cách t đ ng vƠ nó đ c xác l p t th i đi m tác

ph m đ c th hi n d i m t hình th c nh t đ nh Vi c đ ng kỦ quy n tác gi không

ph i lƠ c n c phát sinh quy n tác gi mƠ ch lƠ ch ng c ch ng minh c a tác gi khi

gi i quy t tranh ch p v quy n tác gi gi a các bên

* Quy n liên quan đ n quy n tác gi chuy n t i tác ph m đ n v i công chúng đòi h i s đóng góp công s c c a nhi u t ch c, cá nhơn, đó có th lƠ nh ng ng i bi u di n, nhƠ s n xu t b n ghi ơm, ghi hình hay các t ch c phát thanh, truy n hình b o h quy n c a nh ng ch th nƠy, các quy đ nh v quy n liên quan đ n quy n tác gi (sau đơy g i t t lƠ quy n liên quan) đư ra đ i Quy n liên quan có th đ c ti p c n d i hai góc đ khác nhau:

Theo ngh a khách quan: Quy n liên quan lƠ t ng h p các quy ph m pháp lu t đi u

ch nh quá trình t o ra, s d ng, khai thác cu c bi u di n, b n ghi ơm, ghi hình, ch ng trình phát sóng vƠ b o v quy n đ i v i các đ i t ng nƠy

Theo ngh a ch quan: Quy n liên quan lƠ quy n nhơn thơn vƠ quy n tƠi s n c a

ng i bi u di n, nhƠ s n xu t b n ghi ơm, ghi hình vƠ t ch c phát sóng

Tóm l i: Quy n liên quan đ n quy n tác gi lƠ quy n c a t ch c, cá nhơn đ i v i

cu c bi u di n, b n ghi ơm, ghi hình, ch ng trình phát sóng, tín hi u v tinh mang

ch ng trình đ c mư hóa5

Quy n liên quan đ n quy n tác gi có ba đ c đi m sau đơy:

+ Th nh t: Quy n liên quan có m i quan h m t thi t v i quy n tác gi

Quy n liên quan phát sinh trên c s quy n tác gi Nh ng tác ph m trong l nh

v c v n h c, ngh thu t lƠ c s đ ch th quy n liên quan th c hi n ho t đ ng ngh nghi p c a mình, bao g m: (1) bi u di n tác ph m; (2) s n xu t b n ghi ơm, ghi hình tác

ph m; (3) phát thanh, truy n hình tác ph m, b n ghi ơm, ghi hình Ví d : Ca s A bi u

di n tác ph m c a nh c s B tr c công chúng

+ Th hai: i t ng b o h có tính nguyên g c vƠ đ c b o h trên c s không

gây ph ng h i đ n quy n tác gi

quy n liên quan có tính nguyên g c thì đ i t ng c a quy n liên quan ph i th

hi n nh ng d u n sáng t o riêng c a ng i bi u di n, nh ng đóng góp đ c l p c a nhƠ

s n xu t b n ghi ơm, ghi hình, c a t ch c phát sóng Bên c nh đó, b n ghi ơm, ghi hình, ch ng trình phát sóng, truy n hình ch đ c coi lƠ có tính nguyên g c n u đó lƠ

b n ghi ơm, ch ng trình phát sóng, truy n hình l n đ u tiên B i v y, ch th sao chép

b n ghi ơm, t ch c phát l i ch ng trình hay t ch c ti p sóng cu c bi u di n không

đ c coi lƠ ch th c a quy n liên quan

Quy n liên quan phát sinh trên c s quy n tác gi , vì v y trong quá trình th c

hi n quy n liên quan, các ch th ph i tôn tr ng quy n nhơn thơn vƠ quy n tƠi s n c a tác gi , ch s h u quy n tác gi Do đó, cu c bi u di n, b n ghi ơm, ghi hình, ch ng trình phát sóng, tín hi u v tinh mang ch ng trình đ c mư hóa ch đ c b o h v i

đi u ki n không ph ng h i đ n quy n tác gi

+ Th ba: Quy n liên quan quy n tác gi th ng đ c b o h t đ ng

Quy n liên quan quy n tác gi th ng phát sinh m t cách t đ ng vƠ nó đ c xác

l p t th i đi m tác ph m đ c th hi n d i m t hình th c nh t đ nh Vi c đ ng kỦ quy n liên quan quy n tác gi không ph i lƠ c n c phát sinh quy n tác gi mƠ ch lƠ

ch ng c ch ng minh c a tác gi khi gi i quy t tranh ch p v quy n liên quan quy n tác

gi gi a các bên

b Quy n s h u công nghi p

Quy n s h u công nghi p có th đ c hi u theo hai ngh a: khách quan vƠ

ch quan

Theo ngh a khách quan: Quy n s h u công nghi p lƠ t ng th các quy ph m pháp

lu t đi u ch nh các quan h xư h i phát sinh trong quá trình con ng i sáng t o, s d ng,

đ nh đo t các đ i t ng s h u công nghi p vƠ b o v quy n s h u công nghi p

Theo ngh a ch quan: Quy n s h u công nghi p lƠ quy n s h u c a cá nhơn, t

ch c đ i v i các đ i t ng s h u công nghi p

Tóm l i: Quy n s h u công nghi p lƠ quy n c a t ch c, cá nhơn đ i v i sáng

ch , ki u dáng công nghi p, thi t k b trí m ch tích h p bán d n, nhưn hi u, tên th ng

m i, ch d n đ a lỦ, bí m t kinh doanh do mình sáng t o ra ho c s h u vƠ quy n ch ng

c nh tranh không lƠnh m nh6

Quy n s h u công nghi p có hai đ c đi m sau đơy:

+ Th nh t: i t ng c a quy n s h u công nghi p luôn g n v i ho t đ ng s n

xu t, kinh doanh

Khác v i sáng t o trong l nh v c quy n tác gi , ch y u ph c v đ i s ng tinh

th n c a con ng i, sáng t o trong l nh v c quy n s h u công nghi p l i g n li n v i

ho t đ ng s n xu t, kinh doanh CƠng v sau nƠy, đ i t ng c a quy n s h u công nghi p cƠng thiên v khía c nh kinh t nh tên th ng m i, đ c bi t lƠ quy n ch ng

c nh tranh không lƠnh m nh i u nƠy có ngh a: các đ i t ng c a quy n s h u công nghi p có giá tr kinh t , góp ph n thúc đ y ch th kinh doanh phát tri n

+ Th hai: Quy n s h u công nghi p th ng đ c b o h thông qua đ ng kỦ

N u nh quy n tác gi th ng đ c b o h m t cách t đ ng thì đa s quy n s

h u công nghi p đ c b o h trên c s đ ng kỦ t i c quan nhƠ n c có th m quy n

B i v y, quy n s h u công nghi p ch đ c b o h khi đ c c p v n b ng b o h Th

t c đ ng kỦ vƠ vi c c p v n b ng b o h s xác đ nh rõ quy n s h u công nghi p thu c

v ai, đó lƠ c s đ b o v quy n, l i ích h p pháp cho nh ng ch th này

c Quy n đ i v i gi ng cây tr ng

Gi ng cơy tr ng lƠ qu n th cơy tr ng thu c cùng m t c p phơn lo i th c v t th p

nh t, đ ng nh t v hình thái, n đ nh qua các chu k nhơn gi ng, có th nh n bi t đ c

b ng s bi u hi n các tính tr ng do ki u gen ho c s ph i h p c a các ki u gen quy

đ nh vƠ phơn bi t đ c v i b t k qu n th cơy tr ng nƠo khác b ng s bi u hi n c a ít

nh t m t tính tr ng có kh n ng di truy n đ c Gi ng cơy tr ng có vai trò quan tr ng trong s n xu t nông, lơm nghi p Vi c b o h gi ng cơy tr ng có Ủ ngh a to l n trong phát tri n nông, lơm nghi p, lƠ đ ng l c thúc đ y vi c t o ra nh ng gi ng cơy tr ng có

n ng su t, có giá tr dinh d ng, giá tr th ng m i cao

Quy n đ i v i gi ng cơy tr ng có th đ c hi u theo hai ngh a: khách quan vƠ

ch quan

Theo ngh a khách quan: Quy n đ i v i gi ng cây tr ng là t ng h p các quy

ph m pháp lu t đi u ch nh các quan h phát sinh trong quá trình ch n t o, khai thác

gi ng cây tr ng và b o v quy n c a ch v n b ng b o h

Theo ngh a ch quan: Quy n đ i v i gi ng cây tr ng là t ng h p các quy n nhân

thân và quy n tài s n c a tác gi , ch v n b ng b o h gi ng cây tr ng phát sinh t vi c

ch n t o, phát hi n, phát tri n, s d ng, chuy n giao, đ th a k , k th a và quy n đ c

b o v khi quy n c a tác gi , c a ch v n b ng b o h gi ng cây tr ng b xâm ph m Tóm l i: Quy n đ i v i gi ng cơy tr ng lƠ quy n n ng pháp lỦ c a t ch c, cá

nhơn đ i v i gi ng cơy tr ng m i do mình ch n t o ho c phát hi n vƠ phát tri n ho c

đ c h ng quy n s h u7

Quy n đ i v i gi ng cơy tr ng có hai đ c đi m sau đơy:

+ Th nh t: i t ng c a quy n đ i v i gi ng cơy tr ng g n li n v i ho t đ ng

s n xu t nông, lơm nghi p

i t ng c a quy n đ i v i gi ng cơy tr ng lƠ v t li u nhơn gi ng vƠ v t li u thu

ho ch, trong đó, v t li u nhơn gi ng lƠ cơy ho c b ph n c a cơy có kh n ng phát tri n thƠnh m t cơy hoƠn ch nh nh : h t gi ng, bƠo t , thơn, r , cơy con, cƠnh ghép, m t ghép, cơy ghép, s i n m, c , qu , ch i, hoa, mô, t bƠo ho c các b ph n khác c a cơy; v t li u thu ho ch lƠ cơy ho c b ph n c a cơy thu đ c t vi c gieo tr ng v t li u nhơn gi ng

i t ng c a quy n đ i v i gi ng cơy tr ng g n li n v i các ho t đ ng s n

xu t nông, lơm nghi p c a con ng i V t li u nhơn gi ng lƠ ngu n g c đ cho ra

đ i gi ng cơy tr ng Trên c s v t li u nhơn gi ng, quá trình nhơn gi ng, tr ng

tr t… s t o ra v t li u thu ho ch, nói cách khác v t li u thu ho ch lƠ k t qu cu i cùng c a quy trình ho t đ ng s n xu t nông nghi p Có th nói, vi c ch n t o, phát

hi n vƠ phát tri n các gi ng cơy tr ng m i đư cho ra đ i nh ng gi ng cơy tr ng có

n ng su t, ch t l ng cao, góp ph n thúc đ y ho t đ ng s n xu t nông, lơm nghi p phát tri n

+ Th hai: Quy n đ i v i gi ng cơy tr ng đ c b o h thông qua th t c đ ng kỦ

Quy n đ i v i gi ng cơy tr ng đ c xác l p trên c s v n b ng b o h gi ng cơy

tr ng c a c quan nhƠ n c có th m quy n theo th t c đ ng kỦ đ c b o h quy n

đ i v i gi ng cơy tr ng, t ch c, cá nhơn ph i th c hi n vi c n p đ n đ ng kỦ gi ng cơy

tr ng cho c quan qu n lỦ nhƠ n c v quy n đ i v i gi ng cơy tr ng

1.1.3 Vai trò c a quy n s h u trí tu

Vai trò vƠ Ủ ngh a c a quy n s h u trí tu vƠ ch đ b o h quy n s h u trí tu

đ i v i s phát tri n kinh t - xư h i đ c th hi n d i các góc đ c b n sau đơy:

a Thúc đ y ho t đ ng nghiên c u, sáng t o, đ i m i trong t t c các l nh v c c a đ i

s ng kinh t , v n hoá, xã h i, khoa h c và công ngh

C ch b o h quy n s h u trí tu lƠ m t công c h u hi u góp ph n quan tr ng thúc đ y s phát tri n c a các ho t đ ng nghiên c u, sáng t o, đ i m i V i vi c th a

nh n vƠ b o v các quy n c a ch th sáng t o b ng pháp lu t, trao quy n đ c quy n, cơn b ng l i ích gi a ch th sáng t o vƠ ng i s d ng tƠi s n trí tu , h th ng s h u trí tu góp ph n t o đi u ki n vƠ môi tr ng thu n l i đ các nhƠ ho t đ ng khoa h c, ngh thu t, kinh doanh - th ng m i an tơm đ u t vƠ c ng hi n trong ho t đ ng sáng

t o, nghiên c u vƠ phát tri n các Ủ t ng m i, c i ti n vƠ đ i m i s n ph m, t đó, lƠm

gia t ng giá tr , c u trúc tƠi s n v t ch t vƠ tinh th n cho xư h i

b Thúc đ y c nh tranh và lành m nh hoá th tr ng, t o thu n l i cho ho t đ ng s n

xu t, kinh doanh c a doanh nghi p và l u thông th ng m i trong n c và qu c t

H th ng s h u trí tu hi u qu s góp ph n đ c l c trong vi c ng n ch n các hƠnh vi xơm ph m (n n sao chép l u, lƠm hƠng gi , hƠng nhái, ) đang có xu h ng ngƠy cƠng gia t ng, c n tr s phát tri n lƠnh m nh c a th tr ng vƠ gơy h u qu nghiêm tr ng cho ho t đ ng s n xu t, kinh doanh bình th ng c a các doanh nghi p

Vi c áp d ng các ch tƠi nghiêm kh c vƠ b máy th c thi pháp lu t hi u qu có vai trò

l n trong x lỦ vƠ đ u tranh ch ng các hƠnh vi xơm ph m quy n s h u trí tu , thúc

đ y c nh tranh lƠnh m nh vƠ b o đ m môi tr ng pháp lỦ an toƠn cho các doanh nghi p ho t đ ng s n xu t, kinh doanh vƠ t tin gia nh p các th tr ng hƠng hoá, d ch

v trong n c, khu v c vƠ toƠn c u

c Thúc đ y ho t đ ng đ u t trong n c và n c ngoài, khuy n khích chuy n giao và

ph bi n công ngh , t o vi c làm và nâng cao thu nh p cho ng i lao đ ng

Quy n s h u trí tu đ c xem nh m t tƠi s n th ng m i quan tr ng, lƠ đ ng

l c cho đ i m i vƠ ti n b công ngh H th ng b o h m nh vƠ có hi u qu đ i v i các quy n s h u trí tu lƠ y u t quy t đ nh thúc đ y vi c đ i m i, chuy n giao, th ng

m i hoá vƠ xu t nh p kh u công ngh , giúp nơng cao n ng su t, ch t l ng vƠ kh n ng

c nh tranh c a s n ph m, hƠng hoá, phát tri n n ng l c công ngh n i sinh vƠ thúc đ y

s t ng tr ng c a các ngƠnh, các l nh v c Khi các quy n s h u trí tu đ c b o h vƠ

th c thi hi u qu , các nhƠ đ u t trong n c vƠ n c ngoƠi s đ c ti p thêm đ ng l c

đ quy t đ nh đ u t vƠ ng c l i, m t môi tr ng b o h quy n s h u trí tu y u kém

s lƠm n n lòng các nhƠ đ u t b i s e ng i các quy n c a mình không đ c b o v an toƠn Theo kinh nghi m c a các n c đư tr i qua giai đo n công nghi p hóa thì n u t ng

c ng b o h s h u trí tu lên 10% thì đ u t tr c ti p n c ngoƠi t ng 50% và công ngh cao t ng 40%8 Do v y, h th ng b o h s h u trí tu hi u qu lƠ m t đ m b o cho các nhƠ đ u t khi quy t đ nh l a ch n đ i tác vƠ th tr ng đ u t , góp ph n thu hút vƠ đ y m nh các ho t đ ng đ u t trong n c vƠ n c ngoƠi

Tóm l i, h th ng s h u trí tu ngƠy nay đ c xem nh m t ch t xúc tác cho phát tri n kinh t - xư h i Trong quá trình đ y m nh công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t

n c, chúng ta c n nh n th c rõ t m quan tr ng vƠ vai trò ngƠy cƠng t ng c a quy n s

h u trí tu trong chi n l c qu c gia đ k p th i đi u ch nh chính sách vƠ pháp lu t b o

h quy n s h u trí tu

1.2.1 Quá trình phát tri n quy n s h u trí tu trên th gi i

a S l c quá trình phát tri n quy n s h u trí tu trên th gi i

Ngay t th k XIV, các n c chơu Ểu đư ban hƠnh nh ng đ c quy n đ c bi t cho

nh ng ng i đ u tiên ch t o ra các s n ph m m i, b t k vi c ch t o nƠy d a trên các sáng ch c a riêng mình hay chi m đo t đ c t bên ngoƠi biên gi i qu c gia Vi c ban phát các đ c quy n m t cách tùy Ủ d n d n đ c lu t pháp đi u ch nh o lu t đ u tiên

và quan tr ng nh t trong l nh v c nƠy là lu t Venice 1474 Lu t này quy đ nh vi c b o

h sáng ch d i hình th c b ng đ c quy n sáng ch Anh, n m 1642 đư có đ o lu t thƠnh v n đ u tiên quy đ nh vi c trao đ c quy n có th i h n cho các sáng ch Cu c cách m ng khoa h c - k thu t cu i th k XVIII đư d n t i vi c thi t l p h th ng b o

h sáng ch c a nhi u qu c gia T i Hoa K , Hi n pháp n m 1788 c ng đư có quy đ nh

v vi c b o h sáng ch thông qua vi c c p b ng đ c quy n sáng ch T i Pháp đư có

Lu t v sáng ch n m 1791 quy đ nh vi c b o h quy n c a các nhƠ sáng ch

http://baobaclieu.vn/khoa-hoc-cong-nghe/phat-trien-so-huu-tri-tue-trong-thoi-ky-hoi-nhap-26695.html

n th k XIX, Hoa K vƠ m t lo t các n c khác đư có m t h th ng quy đ nh

v sáng ch t ng đ i phát tri n, d a trên nguyên t c không đ a ra các đ c quy n riêng

mƠ quy đ nh vi c c p v n b ng b o h đ c quy n cho b t k ai n p đ n v i b n mô t tính m i Nhi u qu c gia trên th gi i c ng đư l n l t ban hƠnh các đ o lu t v sáng

ch v i các nguyên t c b o h ti n b nh : Italia (1859), c (1877), Bra-xin (1882),

Canada (1886), n vƠ Nh t B n (1888), Nam Phi (1896) Vi c b o h các nhưn

hi u hƠng hoá vƠ bí m t kinh doanh đư phát tri n m nh các n c nói ti ng Anh ngay

t gi a th k XIX vƠ cho đ n cu i th k đó, pháp lu t v b o h nhưn hi u hƠng hoá

đư phát tri n ra kh p chơu Ểu

Các hình th c b o h quy n tác gi đ u tiên xu t hi n vƠo th k XV khi công ngh in ra đ i Sáng ch v máy in c a Johannes Gutenberg (ng i c) vƠo n m 1440

vƠ thi t k v lo i kỦ t La Mư đ u tiên c a John of Speyer (th th công ng i c

đ n Venice l p nghi p) vƠo n m 1469 lƠ các s ki n l ch s d n đ ng cho vi c hình thƠnh nên các đ o lu t đ u tiên v quy n tác gi trên th gi i Lu t v quy n tác gi đ u tiên xu t hi n Anh n m 1710 ( o lu t Anne), ti p đó lƠ Ph vƠ Pháp B o h quy n tác gi Anh b t đ u v i vi c hình thƠnh ngƠnh xu t b n d i s b o tr c a NhƠ

n c vƠ các nhƠ xu t b n đ c trao các quy n đ c quy n đ i v i các s n ph m do mình

xu t b n o lu t Anne (1710) lƠ c s cho h th ng b o h quy n tác gi hi n đ i các

n c nói ti ng Anh, quy đ nh v vi c đ ng kỦ các tác ph m xu t b n, gi m b t đ c quy n

c a các nhƠ xu t b n, th a nh n quy n tác gi vƠ cho phép tác gi c ng nh ng i th a k

đ c đ c quy n in l i tác ph m trong th i h n 14 n m k t khi tác ph m đ c in l n đ u

T i Pháp, ngay sau cách m ng n m 1791, các đ o lu t v quy n tác gi đ c ra đ i v i

vi c trao quy n tác gi cho chính nh ng ng i tr c ti p sáng t o ra tác ph m vƠ nh ng

ng i th a k c a nh ng ng i tr c ti p sáng t o ra tác ph m đó Các đ o lu t quy n tác

gi nêu trên lƠ c s cho vi c hình thƠnh Công c Berne sau nƠy

n n a cu i th k XIX, các qu c gia công nghi p phát tri n, nhu c u b o h

s h u trí tu đòi h i v t kh i khuôn kh qu c gia Các nhƠ sáng ch vƠ tác gi c a các tác ph m v n h c ngh thu t nh n th y k t qu lao đ ng sáng t o c a h b phát tán trên toƠn th gi i, nh ng thù lao mƠ h nh n đ c ch bó h p th tr ng trong n c Do đó,

vi c qu c t hóa ho t đ ng b o h quy n s h u trí tu tr thƠnh m t nhu c u b c thi t, đòi h i c n có các đi u c qu c t v b o h s h u trí tu , đó lƠ n n t ng cho s ra đ i Công c Paris v b o h s h u công nghi p n m 1883 vƠ Công c Berne v b o h tác ph m v n h c vƠ ngh thu t n m 1886 Tơm đi m c a hai công c nƠy lƠ nguyên t c

đ i x qu c gia, ngh a lƠ b o đ m s b o h ngang b ng gi a các công dơn trong n c vƠ

n c ngoƠi các qu c gia thƠnh viên

K t khi hai công c đ u tiên trong l nh v c b o h quy n s h u trí tu ra đ i, cho đ n nay, h th ng s h u trí tu qu c gia vƠ qu c t đư có b c phát tri n v t b c

v i nhi u đ i t ng s h u trí tu m i đ c hình thƠnh vƠ b o h T m t s đ i t ng truy n th ng v s h u công nghi p vƠ quy n tác gi đ c quy đ nh t i hai công c trong th k XIX (sáng ch , nhưn hi u, ki u dáng công nghi p, các tác ph m v n h c vƠ ngh thu t), các đ i t ng c a quy n s h u trí tu đư đ c m r ng vƠ quy đ nh chi

ti t h n t i Công c thành l p WIPO n m 1967, Hi p đ nh TRIPS/WTO 1995 vƠ nhi u

đi u c qu c t khác Trong đó, Công c thƠnh l p WIPO n m 1967 t o b c ngo t đáng k v quy n s h u trí tu thông qua vi c t o ra m t th ch toƠn c u v v n đ

này Hiên nay, các đ i t ng c a quy n s h u trí tu v n ti p t c đ c xem xét m

r ng trong m i t ng thích v i s phát tri n c a công ngh vƠ đ i s ng v n hoá, ngh thu t, nh ph n c ng vƠ ph n m m máy tính, thông tin liên l c k thu t s , internet và khoa h c v gen, NgƠy nay, h th ng quy n s h u trí tu đư mang tính toƠn c u vƠ luôn đ c xem lƠ m t trong nh ng v n đ tr c t trong các quan h kinh t , th ng m i

qu c gia vƠ qu c t

b M t s đi u c qu c t v s h u trí tu

- Công c thƠnh l p T ch c S h u trí tu th gi i

Công c thƠnh l p T ch c S h u trí tu th gi i đ c kỦ k t t i Stockholm

n m 1967 vƠ có hi u l c vƠo n m 1970 ơy lƠ Công c d n đ n s ra đ i c a m t th

ch toƠn c u v quy n s h u trí tu , đó lƠ T ch c S h u trí tu th gi i (WIPO) T

ch c nƠy là m t trong các t ch c chuyên môn trong h th ng các t ch c liên chính

ph c a Liên h p qu c, có ngu n g c t Ủ t ng thƠnh l p V n phòng qu c t c a hai công c kh i đ u v s h u trí tu : Công c Paris 1883 vƠ Công c Berne 1886

T ch c ti n thơn c a WIPO lƠ BIRPI, y ban Qu c t th ng nh t v b o h s

h u trí tu Theo Công c thƠnh l p T ch c S h u trí tu th gi i thì WIPO có ch c

n ng thúc đ y h p tác qu c t trong ho t đ ng sáng t o, ph bi n, s d ng vƠ b o v các

s n ph m trí tu nh m thúc đ y phát tri n kinh t , v n hóa vƠ xư h i c a các qu c gia thƠnh viên vƠ trên toƠn th gi i C c u t ch c c a WIPO g m i h i đ ng, H i ngh ,

y ban đi u ph i vƠ V n phòng qu c t WIPO

- Công c Paris v b o h s h u công nghi p Công c Paris v b o h s h u công nghi p đ c kỦ k t t i Paris n m 1883, lƠ công c qu c t lơu đ i nh t trong l nh v c s h u công nghi p, v i 11 qu c gia đ u tiên tham gia kỦ k t lƠ B , Bra-xin, El Salvador, Pháp, Guatemala, Italia, HƠ Lan, B

Ơo Nha, Serbia, Tơy Ban Nha vƠ Th y S S l ng các qu c gia thƠnh viên t ng lên

r t nhi u k t sau Chi n tranh th gi i l n th 2 Công c Paris đ c s a đ i, b sung nhi u l n vƠo các n m 1897, 1900, 1911 vƠ g n đơy nh t lƠ l n s a đ i t i Stockholm

n m 1967

Công c Paris quy đ nh v b n n i dung c b n g m: ch đ đ i x qu c gia (m i qu c gia thƠnh viên ph i trao s b o h v s h u công nghi p nh nhau đ i v i công dơn c a các qu c gia thƠnh viên khác nh đ i v i công dơn n c mình); quy n u tiên (trong th i gian h n đ nh lƠ 6 ho c 12 tháng, đ n n p sau s đ c coi nh n p cùng ngƠy v i đ n chính th c n p s m nh t m t trong các qu c gia thƠnh viên); nguyên t c xác l p quy n vƠ ngh a v c a th nhơn vƠ pháp nhơn đ i v i đ i t ng s h u công nghi p (sáng ch , ki u dáng công nghi p, nhưn hi u, tên th ng m i, tên g i xu t x hƠng hóa, ch d n ngu n g c vƠ c nh tranh không lƠnh m nh); các v n đ v t ch c hƠnh chính đ th c thi Công c

- Hi p c h p tác v b ng sáng ch

Hi p c h p tác v b ng sáng ch đ c thông qua t i Washington D.C n m

1978 v i 18 n c thƠnh viên ban đ u ơy lƠ m t th a thu n h p tác qu c t trong l nh

v c sáng ch nh m đ n gi n hóa, h p lỦ hóa h ng t i hi u qu vƠ ti t ki m trong các khơu n p đ n, tra c u, xét nghi m đ n xin c p b ng đ c quy n sáng ch vƠ ph bi n thông tin k thu t ch a đ ng trong sáng ch

Hi p c nƠy thi t l p m t h th ng qu c t cho phép n p duy nh t m t đ n (đ n qu c t ) t i m t c quan sáng ch riêng (c quan ti p nh n đ n) b ng m t ngôn

ng có hi u l c t i m i n c thƠnh viên theo ch đ nh c a ng i n p đ n Hi p c

c ng quy đ nh v m t c quan sáng ch riêng, nh n đ n vƠ xét nghi m hình th c đ n

qu c t ; ti n hƠnh tra c u qu c t đ i v i đ n qu c t ; công b đ n qu c t ; l a ch n xét nghi m s b qu c t đ i v i đ n qu c t Giai đo n qu c gia trong khơu cu i cùng c a th t c c p b ng đ c quy n sáng ch đ c ti n hƠnh b i các c quan sáng

ch qu c gia đư đ c ch đ nh

- Th a c Madrid v đ ng kỦ qu c t nhưn hi u

Th a c Madrid v đ ng kỦ qu c t nhưn hi u hàng hóa đ c thông qua n m

1891 (l n s a đ i g n nh t vƠo n m 1967) vƠ Ngh đ nh th liên quan đ n Th a c Madrid đ c thông qua n m 1989, có hi u l c t ngƠy 01/12/1995 vƠ đi vƠo ho t đ ng

t ngƠy 01/04/1996

M c đích c b n c a các đi u c nƠy lƠ thi t l p m t h th ng đ ng kỦ qu c t

v nhưn hi u v i t t c các qu c gia thƠnh viên, t o thu n l i cho ch s h u nhưn hi u

c ng nh các c quan liên quan Sau khi đ ng kỦ nhưn hi u ho c sau khi n p đ n đ ng

kỦ v i C quan n i xu t x , ch s h u nhưn hi u ch ph i n p m t đ n, b ng m t ngôn

ng , t i m t c quan vƠ thanh toán phí, l phí cho m t c quan thay vì ti n hƠnh các th

t c nƠy đ ng th i nhi u qu c gia khác nhau

- Th a c Lahay v đ ng kỦ qu c t ki u dáng công nghi p

Th a c Lahay v đ ng kỦ qu c t ki u dáng công nghi p đ c thông qua trong khuôn kh Công c Paris vƠo n m 1925, có hi u l c t ngƠy 01/06/1928 vƠ đ c s a

đ i, b sung nhi u l n

Th a c nƠy cho phép có đ c s b o h cho m t ho c nhi u ki u dáng công nghi p t i m t s qu c gia thƠnh viên thông qua m t đ n đ ng kỦ riêng bi t đ c n p cho V n phòng qu c t c a WIPO Nh v y, công dơn c a m t qu c gia thƠnh viên

trong Liên hi p Lahay có th đ c h ng s b o h cho các ki u dáng công nghi p c a mình nhi u qu c gia v i th t c vƠ chi phí th p nh t

- Hi p đ nh v các khía c nh liên quan đ n th ng m i c a quy n s h u trí tu

Hi p đ nh v các khía c nh liên quan đ n th ng m i c a quy n s h u trí tu (TRIPS) lƠ m t Ph l c c a Th a thu n thƠnh l p T ch c Th ng m i Th gi i

(WTO), có hi u l c thi hƠnh đ ng th i v i ngƠy T ch c Th ng m i Th gi i chính

th c đi vƠo ho t đ ng ngƠy 01/01/1995 Hi p đ nh TRIPS đ a ra m t danh m c các đ i

t ng c a quy n s h u trí tu t tác ph m đ n sáng ch , ki u dáng công nghi p, nhưn

hi u hƠng hóa, ch d n đ a lỦ, thi t k b trí m ch tích h p cho t i các thông tin bí m t

Hi p đ nh đ ra các nguyên t c đ i x qu c gia vƠ nguyên t c t i hu qu c (b t k s thu n l i, u đưi, đ c quy n ho c mi n tr nƠo đ c m t n c thƠnh viên dƠnh cho công dơn c a b t k n c nƠo khác thì ngay l p t c vƠ vô đi u ki n ph i đ c dƠnh cho công dơn c a t t c các qu c gia thƠnh viên khác) NgoƠi ra, hi p đ nh c ng quy đ nh các tiêu chu n v kh n ng b o h , ph m vi vƠ s d ng quy n s h u trí tu ; th c thi quy n s h u trí tu ; xác l p vƠ duy trì quy n s h u trí tu ; ng n ng a vƠ gi i quy t tranh ch p v s h u trí tu

- Công c Berne v b o h tác ph m v n h c vƠ ngh thu t Công c Berne v b o h tác ph m v n h c vƠ ngh thu t đ c kỦ k t t i Bern

n m 1886, lƠ công c qu c t lơu đ i nh t trong l nh v c quy n tác gi Công c Berne đ c s a đ i, b sung nhi u l n vƠo các n m 1908, 1928, 1948, 1967, 1971 vƠ

l n g n đơy nh t đ c b sung t i Liên hi p Berne n m 1979

Công c Berne d a trên 3 nguyên t c c b n lƠ: đ i x qu c gia (các tác ph m phát sinh t i m t trong các qu c gia thƠnh viên ph i nh n đ c s b o h m i qu c gia thƠnh viên t ng t nh s b o h mƠ qu c gia nƠy dƠnh cho các tác ph m c a công dơn n c h ); b o h t đ ng (không ph thu c vƠo th t c đ ng kỦ, l u tr hay hình

th c t ng t đ i v i tác ph m); b o h đ c l p (vi c th h ng vƠ th c hi n các quy n

đ c l p v i vi c b o h hi n có t i n c xu t x c a tác ph m) Công c đ a ra các quy đ nh mang tính nguyên t c v danh m c các tác ph m đ c b o h , ch th quy n,

nh ng ng i đ c b o h , tiêu chu n b o h t i thi u (các quy n c a tác gi vƠ th i h n

b o h ) vƠ nh ng h n ch b o h L n s a đ i g n đơy nh t c a Công c (V n ki n

Paris - 1971) đư dƠnh nh ng quan tơm đ c bi t đ i v i các n c đang phát tri n, theo đó trao cho các n c đang phát tri n kh n ng b o h nh ng tác ph m v n h c, ngh thu t truy n th ng c a mình; quy đ nh kh n ng m đ i v i các n c nƠy trong vi c d ch vƠ nhơn b n các tác ph m có ngu n g c t n c ngoƠi

- Hi p c c a WIPO v quy n tác gi

Hi p c c a WIPO v quy n tác gi (WCT) đ c thông qua b i H i ngh ngo i giao WIPO v m t s v n đ quy n tác gi vƠ quy n liên quan t i Geneva n m 1996

ơy lƠ hi p c đ c bi t theo i u 20 c a Công c Berne, ch rƠng bu c đ i v i các

qu c gia thƠnh viên Liên minh Berne đư phê chu n nó, ra đ i do s phát sinh trong th c

ti n các lo i hình m i c a công ngh thông tin vƠ truy n thông Hi p c nƠy đi u ch nh các v n đ liên quan t i “ch ng trình ngh s k thu t s ”, l u tr tác ph m b ng

ph ng ti n đi n t d i hình th c k thu t s , vi c truy n t i trong m ng k thu t s , các h n ch vƠ ngo i l trong môi tr ng k thu t s , các bi n pháp b o h công ngh

vƠ quy n qu n lỦ thông tin

- Công c Rome v b o h ng i bi u di n, nhƠ s n xu t b n ghi ơm, t ch c

phát sóng

Công c Rome v b o h ng i bi u di n, nhƠ s n xu t b n ghi ơm vƠ t ch c phát sóng đ c thông qua t i Rome n m 1961 Công c nƠy quy đ nh s b o h đ i

v i các quy n liên quan đ n quy n tác gi g m: Nh ng ng i bi u di n (di n viên, ca

s , nh c công, v công, ng i trình di n các tác ph m v n h c, ngh thu t): có quy n

ng n c m các hƠnh vi nh t đ nh mƠ ch a đ c s đ ng Ủ c a h , nh phát sóng ho c truy n t i công chúng bu i bi u di n tr c ti p; ghi l i bu i bi u di n tr c ti p; nhơn

b n b n ghi; Các nhƠ s n xu t b n ghi ơm: có quy n cho phép ho c ng n c m vi c nhơn b n tr c ti p ho c gián ti p các b n ghi ơm c a h ; T ch c phát sóng: có quy n cho phép ho c ng n c m vi c phát sóng l i đ ng th i các ch ng trình phát sóng; ghi

l i các ch ng trình phát sóng; nhơn b n các b n ghi; truy n t i công chúng các

ch ng trình truy n hình thông qua tr m thu mƠ công chúng không ph i tr ti n khi

ti p nh n

- Công c Brussels v phơn ph i tín hi u v tinh mang ch ng trình truy n qua

v tinh Công c Brussels v phơn ph i tín hi u v tinh mang ch ng trình truy n qua v

tinh đ c thông qua t i B n m 1974 Công c nƠy đ c thi t k nh m b sung cho

vi c b o h đư đ c quy đ nh b i Công c Rome S b o h b sung nƠy kh i đ u

đ c dƠnh cho các t ch c phát sóng, m c dù nh ng ng i trình di n, nhƠ s n xu t b n ghi ơm vƠ ch s h u quy n tác gi c ng đ c coi nh các bên th h ng trong l i nói

đ u c a Công c

Công c m r ng ph m vi b o h đ i v i các t ch c phát sóng b ng cách ng n

ch n vi c phơn ph i b t h p pháp các tín hi u mang ch ng trình truy n qua v tinh, b t

k b ng ph ng ti n có dơy ho c không dơy Công c nƠy không áp d ng đ i v i các tín hi u do tr m ngu n truy n đi đ công chúng thu nh n đ c tr c ti p t v tinh (các tín hi u nƠy không b các nhƠ phơn ph i tín hi u ngu n can thi p)

- Hi p c WIPO v bi u di n vƠ các b n ghi ơm

Hi p c WIPO v bi u di n vƠ các b n ghi ơm đ c thông qua b i H i ngh Ngo i giao WIPO v m t s v n đ quy n tác gi vƠ quy n liên quan t i Geneva n m

1996 Các quy đ nh c a hi p đ nh nƠy c ng liên quan t i “ch ng trình ngh s k thu t

s ” bao g m: các quy n áp d ng đ i v i vi c l u gi vƠ truy n các bu i bi u di n vƠ

b n ghi ơm trong các h th ng k thu t s , các gi i h n vƠ ngo i l đ i v i các quy n trong m t môi tr ng k thu t s , gi i pháp công ngh c a vi c b o h các quy n qu n

lý thông tin

- Công c Geneva v b o h nhƠ s n xu t b n ghi ơm ch ng sao chép trái phép Công c Geneva v b o h nhƠ s n xu t b n ghi ơm ch ng sao chép trái phép

đ c kỦ k t t i Geneva n m 1971 Công c nƠy quy đ nh vi c b o h không ch ch ng

l i vi c sao chép các b n ghi ơm mƠ còn ch ng l i vi c phơn ph i các b n sao b t h p pháp vƠ vi c nh p kh u các b n sao nh v y đ phơn ph i i v i pháp lu t qu c gia, các bi n pháp đ công c đ c th c thi bao g m đ a ra ch đ b o h quy n tác gi đ i

v i các b n ghi ơm, b o h các quy n liên quan c th , các quy đ nh liên quan t i c nh tranh không lƠnh m nh ho c các ch tƠi hình s

- Công c v b o h quy n đ i v i gi ng cơy tr ng m i Công c v b o h quy n đ i v i gi ng cơy tr ng m i (UPOV) đ c xơy d ng

n m 1961 b i m t nhóm các qu c gia chơu Ểu vƠ ti p t c đ c s a đ i, b sung nhi u

l n vƠo các n m 1972, 1978 vƠ 1991 Công c UPOV quy đ nh vi c b o h m t cách

ti m n ng t t c các gi ng cơy b t k ph ng th c sinh s n c a các gi ng đó ho c công ngh đ c s d ng đ phát tri n chúng Công c đ a ra các nguyên t c c b n v ph m

vi b o h , nhóm th c v t vƠ các lo i cơy đ c b o h , đi u ki n đ c p quy n cho nhƠ t o

gi ng, ph m vi quy n, ch m d t quy n vƠ th i h n quy n c a các nhƠ t o gi ng

Bên c nh các đi u c c b n trên trong l nh v c s h u công nghi p, có th k

đ n Hi p c Lu t nhưn hi u hƠng hóa đ c thông qua n m 1994 t i H i ngh ngo i giao Geneva v i m c tiêu đ n gi n hóa vƠ hƠi hòa các th t c hƠnh chính v nhưn hi u;

Hi p c Lu t sáng ch đ c thông qua n m 2000 t i H i ngh ngo i giao Geneva v i

m c tiêu hƠi hòa vƠ s p x p h p lỦ các th t c chính th c liên quan t i các sáng ch vƠ

đ n xin c p b ng đ c quy n sáng ch khu v c vƠ qu c gia NgoƠi ra, còn có m t lo t các đi u c qu c t mang tính ph tr khác nh : Hi p đ nh Strasbourg v phơn lo i sáng ch qu c t n m 1971; Th a c Nice v phơn lo i qu c t hƠng hóa vƠ d ch v vì

m c đích đ ng kỦ nhưn hi u n m 1957; Th a c c Viene thi t l p phơn lo i qu c t

các y u t hình c a nhưn hi u n m 1973; Hi p c Locarno thi t l p phơn lo i qu c t v

ki u dáng công nghi p n m 1968

1.2.2 Quá trình phát tri n quy n s h u trí tu t i Vi t Nam

a S l c quá trình phát tri n quy n s h u trí tu t i Vi t Nam

S hình thƠnh vƠ phát tri n c a h th ng pháp lu t b o h quy n s h u trí tu

Vi t Nam di n ra mu n h n hƠng tr m n m so v i các n c chơu Ểu vƠ Hoa K

Nh ng n m 80 c a th k XX, Vi t Nam m i có các v n b n quy ph m pháp lu t đ u tiên đi u ch nh v v n đ quy n tác gi , v sáng ch , gi i pháp h u ích, ki u dáng công nghi p, nhưn hi u hƠng hoá Do các cu c chi n tranh kéo dƠi, do c ch kinh t bao c p

vƠ k ho ch hoá t p trung đư khi n cho h th ng b o h s h u trí tu c a Vi t Nam không có c h i đ hình thƠnh vƠ khi đư đ c hình thƠnh thì t t h u quá xa so v i khu

v c vƠ th gi i n tr c n m 2005, h th ng pháp lu t c a Vi t Nam v b o h quy n

s h u trí tu ch a đ t các tiêu chu n c a th gi i v trình đ b o h c ng nh các yêu

c u t i thi u c a các đi u c qu c t Vi c ch a tham gia vào các đi u c qu c t v

b o h quy n s h u trí tu trong giai đo n kinh t k ho ch hoá t p trung đư nh h ng

t i s phát tri n c a pháp lu t v b o h quy n s h u trí tu t i Vi t Nam T n m 1986,

i h i VI c a ng C ng s n Vi t Nam đ ra chính sách đ i m i vƠ m c a n n kinh

t , h i nh p v i th gi i, Vi t Nam đư d n đ nh hình vƠ hoƠn thi n h th ng pháp lu t v

b o h quy n s h u trí tu , tiêu bi u lƠ s ra đ i c a Lu t S h u trí tu n m 2005, đáp

ng nh ng b c bách n i t i c a nhu c u phát tri n kinh t - xư h i trong n c vƠ các đòi

h i kh t khe c a quá trình h i nh p qu c t V c b n, pháp lu t v s h u trí tu t i

Vi t Nam phát tri n qua các giai đo n sau:

* Giai đo n tr c n m 1989 Nét đ c thù c a pháp lu t v s h u trí tu th i k nƠy lƠ NhƠ n c can thi p sơu

r ng vƠo các quan h gi a ng i t o ra các k t qu sáng t o v i ng i s d ng chúng NhƠ n c n m gi quy n can thi p vƠo l nh v c quy n tác gi vƠ quy n s h u công nghi p, th hi n rõ nh t lƠ NhƠ n c can thi p vƠo các quan h cá nhơn vƠ s d ng các thƠnh qu c a ho t đ ng sáng t o vƠo các m c đích chung, nhơn danh l i ích c a NhƠ

n c vƠ xư h i Hình th c b o h c b n c a sáng ch vƠ ki u dáng công nghi p trong nhi u n m không ph i lƠ b ng đ c quy n mƠ l i lƠ gi y ch ng nh n tác gi sáng ch

ho c ki u dáng công nghi p Tác gi không đ c đ c quy n s d ng các gi i pháp k thu t vƠ c u trúc m thu t c a s n ph m, mƠ lƠ NhƠ n c Khi pháp lu t v quy n tác

gi ra đ i, cho phép t do s d ng các tác ph m đư đ c công b trong r p chi u bóng, đƠi phát thanh, vô tuy n truy n hình, báo chí mƠ không c n ph i đ c s cho phép c a tác gi vƠ không c n ph i tr ti n thù lao cho tác gi

Vai trò c a pháp lu t v s h u trí tu trong nh ng n m 80 c a th k XX đư đi u

ch nh các quan h v m t s đ i t ng c b n c a quy n s h u công nghi p nh sáng

ch , gi i pháp h u ích, ki u dáng công nghi p, nhưn hi u hàng hóa vƠ quy n tác gi đ c ghi nh n t i các ngh đ nh c a H i đ ng Chính ph , H i đ ng B tr ng Giai đo n nƠy pháp lu t v s h u trí tu còn mang tính phi h th ng, hi u l c pháp lỦ th p, nh ng đó lƠ

c s n n móng cho h th ng pháp lu t v s h u trí tu c a Vi t Nam sau nƠy

* Giai đo n t n m 1989 đ n n m 2005

ơy lƠ giai đo n nh ng t t ng vƠ đ ng l i đ i m i mang tính đ t phá trong Ủ

th c h t i i h i VI c a ng C ng s n Vi t Nam b t đ u phát huy tác d ng tích c c trong m i m t đ i s ng kinh t - xư h i c a đ t n c t n c m c a vƠ h i nh p, n n kinh t chuy n đ i t c ch k ho ch hóa t p trung sang phát tri n c a kinh t th

tr ng, đ u t n c ngoƠi phát tri n; l c l ng sáng t o v n hóa, ngh thu t vƠ khoa

h c, công ngh đ c c i trói; đ i s ng v t ch t vƠ tinh th n c a đ i b ph n nhơn dơn

đ c c i thi n rõ r t T t c nh ng chuy n bi n đáng khích l đó c a đ i s ng xư h i, đư tác đ ng vƠo h th ng pháp lu t nói chung vƠ pháp lu t s h u trí tu nói riêng

Trong nh ng n m cu i th p k 80, đ u th p k 90, h th ng pháp lu t Vi t Nam nói chung đư ti n thêm đ c m t b c dƠi trong vi c pháp đi n hóa m t cách toƠn di n

các quy đ nh trong các l nh v c khác nhau b ng m t lo t các pháp l nh c a y ban

Th ng v Qu c h i Trong đó, Pháp l nh B o h quy n s h u công nghi p vƠ Pháp

l nh B o h quy n tác gi l n l t ra đ i n m 1989 vƠ n m 1994

Pháp l nh B o h quy n s h u công nghi p n m 1989 ghi nh n tính pháp lỦ đ u tiên đ i v i thu t ng vƠ khái ni m “quy n s h u công nghi p” Vi t Nam Pháp l nh

đ a ra các nguyên t c mang tính đ i m i trong vi c b o h các quy n c a ch th sáng

t o trong l nh v c s h u công nghi p, nh kh ng đ nh quy n đ c quy n s d ng đ i

t ng s h u công nghi p, quy n c a ng i s d ng tr c, ch đ bình đ ng không phơn bi t các thƠnh ph n kinh t , các hình th c s h u trong b o h quy n s h u công nghi p, phơn bi t t cách ch v n b ng b o h vƠ tác gi L n đ u tiên, m t t p h p

các đ i t ng s h u công nghi p c b n nh t đư đ c xác đ nh khái ni m rõ ràng và

đi u ch nh th ng nh t trong m t v n b n quy ph m pháp lu t c p pháp l nh, đó lƠ các sáng ch , gi i pháp h u ích, ki u dáng công nghi p, nhưn hi u hƠng hóa vƠ tên g i xu t

x hƠng hóa S xu t hi n c a các đ i t ng nƠy c ng ph n ánh trình đ phát tri n khoa

h c, công ngh vƠ kinh t , v n hóa, xư h i th i k đó N m 1994, Pháp l nh B o h quy n tác gi đ c ban hƠnh, quy đ nh chi ti t v quy n vƠ ngh a v c a tác gi vƠ ch

s h u tác ph m Nh v y, hai nhánh c b n c a quy n s h u trí tu lƠ quy n tác gi

vƠ quy n s h u công nghi p đư đ c đi u ch nh b i pháp l nh

N m 1995, B lu t Dơn s đ c ban hƠnh v i ch đ nh v quy n s h u trí tu , đánh d u m t b c phát tri n v t b c v trình đ vƠ k thu t l p pháp trong l nh v c dơn

s nói chung, s h u trí tu nói riêng B lu t nƠy đ c ban hƠnh trong b i c nh các quan

h kinh t , th ng m i qu c t đang ngƠy cƠng phát tri n m nh m trên quy mô toƠn c u

v i s ra đ i c a T ch c Th ng m i Th gi i (WTO) Trong đó, quy n s h u trí tu

đ c chia thƠnh hai nhánh truy n th ng lƠ quy n tác gi vƠ quy n s h u công nghi p Thu t ng “quy n s h u trí tu ” đ c s d ng chính th c trong m t v n b n quy ph m pháp lu t có hi u l c pháp lỦ cao nh t trong ngƠnh dơn s , đ ng th i lƠ s th a nh n quan đi m đ i m i c a pháp lu t Vi t Nam đ i v i các k t qu sáng t o c a cá nhơn, coi quy n s h u trí tu lƠ m t lo i quy n dơn s Sau đó, Chính ph đư ban hƠnh m t lo t các ngh đ nh h ng d n thi hƠnh B lu t Dơn s nh m đ a các quy đ nh v quy n s h u trí tu đi vƠo cu c s ng nh Ngh đ nh s 76/N -CP ngày 29/11/1996 h ng d n thi hƠnh

m t s quy đ nh v quy n tác gi , Ngh đ nh s 63/N -CP ngày 24/10/1996 quy đ nh chi

ti t v s h u công nghi p, Ngh đ nh s 12/1999/N -CP ngày 16/03/1999 v x ph t vi

ph m hƠnh chính trong l nh v c s h u công nghi p

Nh ng n m đ u th k XX, các h th ng s h u trí tu qu c t ngƠy cƠng phát tri n, m r ng, kéo theo s ng h vƠ thích ng tích c c c a các h th ng pháp lu t

qu c gia Th i k nƠy, Vi t Nam quy t tơm đ y nhanh t c đ phát tri n kinh t vƠ h i

nh p sơu r ng vƠo n n kinh t khu v c vƠ toƠn c u Vi c đƠm phán gia nh p T ch c

Th ng m i Th gi i đ c xúc ti n tri n khai v i các n l c hoƠn thi n h th ng pháp

lu t qu c gia v s h u trí tu Các đ i t ng s h u trí tu m i đư đ c pháp lu t ghi

nh n vƠ đi u ch nh nh bí m t kinh doanh, ch d n đ a lỦ, tên th ng m i, quy n ch ng

c nh tranh không lƠnh m nh, thi t k b trí m ch tích h p bán d n vƠ đ c bi t lƠ gi ng cơy tr ng m i Trong khi ch a th s a đ i B lu t Dơn s 1995, Chính ph đư ban hƠnh các Ngh đ nh s 54/2000/N -CP ngày 03/10/2000 v b o h quy n s h u công nghi p đ i v i bí m t kinh doanh, ch d n đ a lỦ, tên th ng m i vƠ quy n ch ng c nh tranh không lƠnh m nh liên quan đ n s h u công nghi p; Ngh đ nh s 13/2001/N -

CP ngày 20/04/2001 quy đ nh v b o h gi ng cơy tr ng m i; Ngh đ nh s 42/2003/N -CP ngày 02/05/2003 quy đ nh v b o h quy n s h u công nghi p đ i v i thi t k b trí m ch tích h p bán d n

* Giai đo n t n m 2005 đ n nay

N m 2005 đánh d u b c ngo t l n trong quá trình phát tri n h th ng pháp lu t

v s h u trí tu c a Vi t Nam v i s ra đ i c a B lu t Dơn s n m 2005 vƠ đ c bi t lƠ

Lu t S h u trí tu n m 2005, m t đ o lu t chuyên ngƠnh th ng nh t đi u ch nh toƠn

di n các quan h xư h i phát sinh trong t t c các l nh v c liên quan c a quy n s h u trí tu ơy lƠ k t qu t t y u c a pháp lu t Vi t Nam nói chung, pháp lu t v s h u trí

tu nói riêng trong quá trình phát tri n vƠ h i nh p

B lu t Dơn s đ c Qu c h i thông qua t i k h p th 7, Qu c h i khoá XI,

ngày 14/06/2005 dƠnh Ph n th sáu quy đ nh v quy n s h u trí tu vƠ chuy n giao công ngh quy đ nh đ a v pháp lỦ, chu n m c pháp lỦ cho cách ng x c a cá nhơn, pháp nhơn, ch th khác; quy n, ngh a v c a các ch th v nhơn thơn vƠ tƠi s n trong các quan h dơn s , hôn nhơn vƠ gia đình, kinh doanh, th ng m i, lao đ ng ơy lƠ các quy đ nh mang tính nguyên t c, đ nh h ng cho m t đ o lu t chuyên ngƠnh v s h u trí tu , lƠ s b o đ m v m t pháp lỦ cho các ch th quy n s h u trí tu th c hi n các quy n dơn s bình đ ng v i các ch th trong các quan h dơn s khác

Th c t thì trong quá trình đƠm phán gia nh p WTO, h th ng các quy ph m pháp

lu t v s h u trí tu c a Vi t Nam cho t i th i đi m tr c n m 2005 đ c đánh giá là khá đ y đ vƠ c n b n phù h p v i Hi p đ nh c a WTO v các khía c nh liên quan đ n

th ng m i c a quy n s h u trí tu (Hi p đ nh TRIPS) Tuy nhiên, các quy ph m nƠy

đ c s p x p ch a h p lỦ, có quá nhi u quy ph m đ c đi u ch nh các v n b n d i

lu t đư lƠm gi m hi u l c c a toƠn b h th ng b o h quy n s h u trí tu ; đ ng th i,

nh h ng t i hi u qu th c thi pháp lu t Trong khi đó, Hi p đ nh Th ng m i Vi t Nam

- Hoa K (BTA, 2001), Hi p đ nh S h u trí tu Vi t Nam - Th y s (2000) vƠ đ c bi t lƠ

Hi p đ nh TRIPS/WTO bu c Vi t Nam ph i đ ng th i đ t đ c c hai chu n m c l n v

n i dung b o h (tính đ y đ ) vƠ v hi u l c th c thi pháp lu t (tính hi u qu ) c a h

th ng s h u trí tu qu c gia S c ép c a yêu c u h i nh p chính lƠ lỦ do c b n d n t i các b c ki n toƠn pháp lu t v s h u trí tu c a Vi t Nam trong giai đo n nƠy

Nh v y, trong giai đo n nƠy, h th ng pháp lu t v s h u trí tu c a Vi t Nam

đư t o l p đ c m t hƠnh lang pháp lỦ t ng đ i đ ng b vƠ minh b ch, thúc đ y các

ho t đ ng sáng t o vƠ b o h thƠnh qu c a lao đ ng sáng t o trong n c Nh v y,

ho t đ ng b o h quy n s h u trí tu trong n c đư đ c thúc đ y phát tri n m t b c, góp ph n quan tr ng k t thúc quá trình đƠm phán đ Vi t Nam tr thƠnh thƠnh viên c a

2013 đư đ a ra m t tuyên ngôn mang tính hi n đ nh v quy n s h u trí tu nh sau:

“M i ng i có quy n nghiên c u khoa h c và công ngh , sáng t o v n h c, ngh thu t

và th h ng l i ích t các ho t đ ng đó”9 ơy lƠ t t ng ch đ o, lƠ tuyên b c a NhƠ n c v quy n t do sáng t o c a cá nhơn vƠ s đ m b o c a pháp lu t đ i v i các quy n dơn s c b n c a công dơn trong l nh v c s h u trí tu

* Lu t S h u trí tu n m 2005, đ c s a đ i, b sung m t s đi u n m 2009

Lu t S h u trí tu n m 2005 đ c Qu c h i khóa XI, k h p th 8 thông qua

ngày 29/11/2005, đánh d u b c ngo t quan tr ng nh t trong quá trình pháp đi n hóa h

th ng quy ph m pháp lu t v s h u trí tu Vi t Nam V i 6 ph n, 18 ch ng vƠ 222

đi u, Lu t S h u trí tu đi u ch nh th ng nh t vƠ toƠn di n các quan h v s h u trí

tu , t quy n tác gi , quy n liên quan đ n quy n tác gi , quy n s h u công nghi p, quy n đ i v i gi ng cơy tr ng cho t i các v n đ v th c thi, b o v quy n s h u trí

tu Trên c s đó, Chính ph đư ban hƠnh nhi u Ngh đ nh h ng d n chi ti t thi hƠnh

Lu t n n m 2009, sau 4 n m tri n khai th c hi n, Lu t S h u trí tu 2005 đ c s a

đ i, b sung m t s đi u t i K h p th 5, Qu c h i khóa XII cho phù h p h n v i tình hình th c ti n

Lu t S h u trí tu lƠ ngu n c b n đi u ch nh các quan h phát sinh trong l nh

v c s h u trí tu S ra đ i c a lu t không nh ng đáp ng k p th i các đòi h i c a quá trình h i nh p, đ a h th ng pháp lu t v s h u trí tu c a n c ta ti p c n hƠi hoƠ v i

h th ng s h u trí tu hi n đ i c a th gi i, mƠ còn góp ph n quan tr ng thúc đ y ho t

đ ng nghiên c u sáng t o trong n c, khuy n khích c nh tranh lƠnh m nh và thu hút

đ u t n c ngoƠi

* M t s v n b n quy ph m pháp lu t khác + Ngh đ nh s 103/2006/N -CP ngày 22/09/2006 c a Chính ph quy đ nh chi

ti t vƠ h ng d n thi hƠnh m t s đi u c a Lu t S h u trí tu v s h u công nghi p Ngh đ nh nƠy g m 7 ch ng, 38 đi u, quy đ nh c th v xác l p quy n s h u công nghi p; ch th , n i dung, gi i h n quy n s h u công nghi p; chuy n giao quy n s

h u công nghi p; đ i di n s h u công nghi p vƠ các bi n pháp thúc đ y ho t đ ng s

h u công nghi p

+ Ngh đ nh s 104/2006/N -CP ngày 22/09/2006 c a Chính ph quy đ nh chi

ti t vƠ h ng d n thi hƠnh m t s đi u c a Lu t S h u trí tu v quy n đ i v i gi ng cơy tr ng Ngh đ nh nƠy g m 5 ch ng, 39 đi u, quy đ nh c th v trình t , th t c xác l p quy n đ i v i gi ng cơy tr ng; quy n vƠ ngh a v c a ch b ng b o h vƠ tác

gi gi ng cơy tr ng; chuy n giao, chuy n nh ng quy n đ i v i gi ng cơy tr ng đ c

b o h + Ngh đ nh s 105/2006/N -CP ngày 22/09/2006 c a Chính ph quy đ nh chi

ti t vƠ h ng d n thi hƠnh m t s đi u c a Lu t S h u trí tu v b o v quy n s h u trí tu vƠ qu n lỦ nhƠ n c v s h u trí tu Ngh đ nh nƠy g m 8 ch ng, 63 đi u, quy

9 Xem i u 40 Hi n pháp n m 2013

đ nh c th v vi c xác đ nh hƠnh vi, tính ch t vƠ m c đ xơm ph m, xác đ nh thi t h i; yêu c u vƠ gi i quy t yêu c u x lỦ xơm ph m; x lỦ xơm ph m b ng bi n pháp hƠnh chính; ki m soát hƠng hoá xu t kh u, nh p kh u liên quan đ n s h u trí tu ; giám đ nh

s h u trí tu vƠ qu n lỦ nhƠ n c v s h u trí tu

+ Ngh đ nh s 119/2010/N -CP ngày 30/12/2010 c a Chính ph s a đ i, b sung m t s đi u c a Ngh đ nh s 105/2006/N -CP ngày 22/09/2006 c a Chính ph quy đ nh chi ti t vƠ h ng d n thi hƠnh m t s đi u c a Lu t S h u trí tu v b o v quy n s h u trí tu vƠ qu n lỦ nhƠ n c v s h u trí tu Ngh đ nh nƠy s a đ i, b sung m t s đi u c a Ngh đ nh s 105/2006/N -CP, c th nh sau: s a đ i i u 1, Kho n 1 i u 14, Kho n 1 i u 23; s a đ i, b sung Kho n 1, Kho n 2 i u 24; s a

đ i tên Ch ng IV; s a đ i Kho n 1 vƠ Kho n 2 i u 28; bưi b i u 33; s a đ i Kho n 1 i u 36; s a đ i Kho n 1, b sung Kho n 3 i u 39; s a đ i, b sung i u

42, i u 43, i u 44, Kho n 3 i u 50; s a đ i Kho n 1 i u 51; b sung đi m e vƠo Kho n 1 i u 55

+ Ngh đ nh s 122/2010/N -CP ngày 31/12/2010 c a Chính ph s a đ i, b sung m t s đi u c a Ngh đ nh s 103/2006/N -CP ngày 22/09/2006 c a Chính ph quy đ nh chi ti t vƠ h ng d n thi hƠnh m t s đi u c a Lu t S h u trí tu v s h u công nghi p Ngh đ nh nƠy s a đ i đi m h Kho n 2 i u 3; s a đ i Kho n 3, Kho n 4 vƠ

b sung Kho n 5 i u 19; b sung Ch ng IIIa ( i u 23a, i u 23b, i u 23c), s a đ i,

b sung i u 29, b sung i u 29a; b sung các Kho n 2a, 2b vƠ 3a i u 36 Ngh đ nh

s 103/2006/N -CP

+ Ngh đ nh s 08/2013/N -CP ngày 10/01/2013 c a Chính ph v x ph t vi

ph m hƠnh chính đ i v i hƠnh vi s n xu t, buôn bán hƠng gi : Ngh đ nh nƠy g m 4

ch ng, 25 đi u quy đ nh hƠnh vi vi ph m hƠnh chính, hình th c, m c x ph t, bi n pháp kh c ph c h u qu áp d ng đ i v i vi ph m hƠnh chính, th t c vƠ th m quy n x

ph t hƠnh chính đ i v i các hƠnh vi s n xu t, buôn bán hƠng gi Ngh đ nh nƠy bưi b

m t s đi u kho n t i các Ngh đ nh s 06/2008/N -CP đ c s a đ i, b sung theo Ngh

đ nh s 112/2010/N -CP c a Chính ph s a đ i, b sung m t s đi u c a Ngh đ nh

s 06/2008/N -CP; Ngh đ nh s 15/2010/N -CP; Ngh đ nh s 06/2009/N -CP; Ngh

đ nh s 33/2005/N -CP; Ngh đ nh s 93/2011/N -CP; Ngh đ nh s 26/2003/N -CP; Ngh đ nh s 47/2005/N -CP; Ngh đ nh s 08/2011/N -CP; Ngh đ nh s 97/2007/N -

CP đ c s a đ i, b sung theo Ngh đ nh s 18/2009/N -CP s a đ i, b sung m t s

đi u c a Ngh đ nh s 97/2007/N -CP

+ Ngh đ nh s 22/2018/N -CP ngày 23/02/2018 c a Chính ph quy đ nh chi ti t

m t s đi u vƠ bi n pháp thi hƠnh Lu t s h u trí tu n m 2005 vƠ Lu t s a đ i, b sung m t s đi u c a Lu t s h u trí tu n m 2009 v quy n tác gi , quy n liên quan Ngh đ nh nƠy g m 6 ch ng, 51 đi u thay th cho 2 Ngh đ nh tr c đơy lƠ Ngh đ nh

s 100/2006/N -CP vƠ Ngh đ nh s 85/2011/N -CP

+ Thông t s 01/2007/TT-BKHCN ngày 14/02/2007 c a B Khoa h c vƠ Công

ngh h ng d n thi hƠnh Ngh đ nh s 103/2006/N -CP ngày 22/09/2006 c a Chính

ph , quy đ nh chi ti t vƠ h ng d n thi hƠnh m t s đi u c a Lu t S h u trí tu v s

h u công nghi p Thông t nƠy quy đ nh v th t c xác l p quy n s h u công nghi p,

th t c đ ng kỦ sáng ch , th t c đ ng kỦ thi t k b trí, th t c đ ng kỦ ki u dáng công nghi p, th t c đ ng kỦ nhưn hi u, th t c đ ng kỦ ch d n đ a lỦ, th t c đ ng kỦ

h đ ng chuy n giao quy n s h u công nghi p vƠ th t c quy t đ nh b t bu c chuy n

giao quy n s d ng sáng ch , đ i di n s h u công nghi p, đ m b o thông tin s h u công nghi p

+ Thông t s 05/2013/TT-BKHCN ngày 20/02/2013 c a B Khoa h c vƠ Công ngh v s a đ i, b sung m t s đi u c a Thông t s 01/2007/TT-BKHCN ngày 14/02/2007 h ng d n thi hƠnh Ngh đ nh s 103/2006/N -CP quy đ nh chi ti t m t s

đi u c a Lu t S h u trí tu v s h u công nghi p, đ c s a đ i, b sung theo Thông

t s 13/2010/TT-BKHCN ngày 30/7/2010 vƠ Thông t s 18/2011/TT-BKHCN ngày 22/7/2011 Thông t nƠy s a đ i, b sung m t s quy đ nh c a Thông t s

01/2007/TT-BKHCN, c th nh sau: s a đ i đi m 1, s a đ i đi m 7.1.b (iii) vƠ b sung đi m 7.1.b (iv), s a đ i, b sung đi m 13.8, s a đ i đi m 15.6.d, b sung các đi m 15.6.đ vƠ 15.6.e, s a đ i, b sung đi m 15.7.a (iii), s a đ i, b sung đi m 15.8, s a đ i,

b sung đi m 25.7, s a đ i, b sung đi m 35.9, s a đ i, b sung đi m 37.7, b sung

đi m 37.8, s a đ i, b sung đi m 39.10

+ Thông t liên t ch s 14/2016/TTLT-BTTTT-BKHCN ngày 08/06/2016 c a B Thông tin vƠ Truy n thông h ng d n trình t , th t c thay đ i, thu h i tên mi n vi

ph m pháp lu t v s h u trí tu Thông t nƠy g m 4 ch ng 16 đi u

CỂU H I ỌN T P VĨ BĨI T P TỊNH HU NG

Câu 1 Phân tích khái ni m vƠ đ c đi m quy n s h u trí tu ?

Câu 2 Phân tích vai trò c a quy n s h u trí tu ? Câu 3 Trình bày l ch s phát tri n quy n s h u trí tu trên th gi i?

Câu 4 Trình bày l ch s phát tri n quy n s h u trí tu t i Vi t Nam?

Câu 5 Nêu n i dung c b n c a các đi u c qu c t v s h u trí tu ?

Câu 6 Nêu n i dung c b n c a các v n b n pháp lu t v s h u trí tu c a Vi t Nam?

Câu 7 Phân tích khái ni m, đ c đi m quy n tác gi , quy n liên quan đ n quy n tác gi ,

quy n s h u công nghi p và quy n đ i v i gi ng cây tr ng?

Câu 8 Phân bi t quy n tác gi và quy n s h u công nghi p?

Câu 9 Kh ng đ nh sau đơy đúng hay sai? T i sao?

1 Bài gi ng, bài phát bi u ch đ c b o h quy n tác gi khi đ c đ nh hình d i

m t hình th c v t ch t nh t đ nh

2 Tác ph m v n h c ngh thu t đ c b o h không c n ph i đáp ng đi u ki n v

n i dung và ch t l ng ngh thu t

3 Quy n liên quan đ c b o h n u không gơy ph ng h i đ n quy n tác gi

4 Quy n đ i v i gi ng cây tr ng đ c b o h thông qua th t c đ ng kỦ v i c quan nhƠ n c có th m quy n

5 i t ng c a quy n s h u trí tu là m t lo i tài s n vô hình

6 T t c các đ i t ng quy n s h u trí tu đ u không c n đ ng kỦ v n có th

phát sinh quy n tài s n và quy n nhân thân

7 M i đ i t ng c a quy n s h u công nghi p ch đ c b o h thông qua th

t c đ ng kỦ v i c quan nhƠ n c có th m quy n

Câu 10 Hãy bình lu n nh n đ nh: L ch s phát tri n quy n s h u trí tu cho th y:

1 Pháp lu t v s h u trí tu b t ngu n t các n c phát tri n;

2 Pháp lu t s h u trí tu đ c chú tr ng h n các n c phát tri n;

3 Pháp lu t s h u trí tu ph n ánh trình đ phát tri n khoa h c, công ngh , kinh

t , xã h i c a m i qu c gia;

4 Sáng ch và tác ph m v n h c, ngh thu t, khoa h c là nh ng tài s n trí tu

đ c quan tâm b o h tr c tiên?

ASEAN (1995) Hi p đ nh khung ASEAN v h p tác s h u trí tu n m 1995

B Khoa h c & Công ngh (2007) Thông t s 01/2007/TT-BKHCN ngày 11 tháng 2

n m 2007

B Khoa h c & Công ngh (2013) Thông t s 05/2013/TT-BKHCN ngày 20 tháng 2

n m 2013

B TƠi chính (2015) Thông t s 13/2015/TT-BTC ngƠy 30 tháng 01 n m 2015

B Thông tin & Truy n thông (2016) B Khoa h c vƠ Công ngh , Thông t liên t ch s

(2000) Hi p đ nh Vi t Nam ậ Th y S v b o h s h u trí tu vƠ h p tác trong

http://baobaclieu.vn/khoa-hoc-cong-nghe/phat-trien-so-huu-tri-tue-trong-thoi-ky-Qu c h i (1995) B lu t Dơn s n m 1995 đ c thông qua ngƠy 9 tháng 11 n m 1995

Qu c h i (2005a) B lu t Dơn s n m 2005 đ c thông qua ngƠy 27 tháng 6 n m 2005

Qu c h i (2005a) Lu t S h u trí tu ngƠy 12 tháng 12 n m 2005

Qu c h i (2009) Lu t s a đ i, b sung m t s đi u Lu t S h u trí tu 2005 ngày 9 tháng 6 n m 2009

Qu c h i (2013) Hi n pháp n m 2013 đ c thông qua ngƠy 28 tháng 11 n m 2013

Qu c h i (2019) Lu t s a đ i, b sung m t s đi u c a Lu t kinh doanh b o hi m, Lu t

WIPO (1883) Công c Paris v b o h s h u công nghi p n m 1883

WIPO (1892) Th a c Madrid v đ ng kỦ qu c t nhưn hi u n m 1892 (đ c s a đ i,

b sung n m 1990, 1911, 1925, 1934, 1957, 1967, 1979)

WIPO (1961) Công c Rome v b o h ng i bi u di n, nhƠ s n xu t b n ghi ơm vƠ

t ch c phát sóng n m 1961

WIPO (1967) Công c Stockholm v vi c thƠnh l p T ch c S h u trí tu th gi i

n m 1967

WIPO (1970) Hi p c h p tác sáng ch n m 1970

WIPO (1971) Công c Berne v b o h các tác ph m v n h c vƠ ngh thu t n m 1971

WIPO (1971) Công c Geneva v b o h nhƠ s n xu t b n ghi ơm ch ng vi c sao

chép trái phép n m 1971

WIPO (1974) Công c Brussel v phơn ph i tín hi u v tinh mang ch ng trình đ c

mư hóa truy n qua v tinh n m 1974

WIPO (1989) Ngh đ nh th liên quan đ n Th a c Madrid v đ ng kỦ qu c t nhưn

hi u n m 1989

WIPO (1996) Hi p c c a WIPO v quy n tác gi n m 1996

WIPO (2004) WIPO Intellectual Property Handbook : Policy, Law and Use, WIPO Publication No.489 (E), Geneva

WIPO (2006) Looking good ậ An introduction to Industrial Designs for Small and

Medium-sized Enterprises (Intellectual Property for Business Series, Number 2, WIPO Publication No.498 (E), second edition, Geneva

Ch ng 2 QUY N TÁC GI VĨ QUY N S H U CỌNG NGHI P

N i dung trong ch ng 2 cung c p cho ng i h c nh ng ki n th c pháp lu t v

quy n tác gi , quy n s h u công nghi p và cách xác l p, chuy n giao quy n tác gi , quy n s h u công nghi p

2.1.1 i t ng, ch th , th i h n b o h quy n tác gi

a i t ng c a quy n tác gi

i t ng c a quy n tác gi lƠ các tác ph m v n h c, ngh thu t, khoa h c th

hi n b ng b t k ph ng ti n hay hình th c nƠo10 i u 14 Lu t S h u trí tu đư li t kê

các lo i hình tác ph m đ c b o h bao g m: Tác ph m v n h c, khoa h c, sách giáo khoa, giáo trình vƠ tác ph m khác đ c th hi n d i d ng ch vi t ho c kỦ t khác; BƠi gi ng, bƠi phát bi u vƠ bƠi nói khác; Tác ph m báo chí; Tác ph m ơm nh c; Tác

ph m sơn kh u; Tác ph m đi n nh vƠ tác ph m đ c t o ra theo ph ng pháp t ng

t ; Tác ph m t o hình, m thu t ng d ng; Tác ph m nhi p nh; Tác ph m ki n trúc;

B n h a đ , s đ , b n đ , b n v liên quan đ n đ a hình, công trình khoa h c; Tác

ph m v n h c, ngh thu t dơn gian; Ch ng trình máy tính, s u t p d li u11

Trong đó12:

* BƠi gi ng, bƠi phát bi u vƠ bƠi nói khác

LƠ tác ph m th hi n b ng ngôn ng nói vƠ ph i đ c đ nh hình d i m t hình

th c v t ch t nh t đ nh Tr ng h p tác gi t th c hi n vi c đ nh hình bƠi gi ng, bƠi phát bi u, bƠi nói khác d i hình th c b n ghi ơm, ghi hình, thì tác gi đ c h ng quy n tác gi đ i v i bƠi gi ng, bƠi phát bi u, bƠi nói khác, đ ng th i lƠ ch s h u quy n đ i v i b n ghi ơm, ghi hình

* Tác ph m báo chí

LƠ tác ph m có n i dung đ c l p vƠ c u t o hoƠn ch nh, bao g m các th lo i: Phóng s , ghi nhanh, t ng thu t, ph ng v n, ph n ánh, đi u tra, bình lu n, xư lu n, chuyên lu n, kỦ báo chí vƠ các th lo i báo chí khác nh m đ ng, phát trên báo in, báo nói, báo hình, báo đi n t ho c các ph ng ti n khác

* Tác ph m ơm nh c

LƠ tác ph m đ c th hi n d i d ng nh c n t trong b n nh c ho c các kỦ t ơm

nh c khác ho c đ c đ nh hình trên b n ghi ơm, ghi hình có ho c không có l i, không

ph thu c vƠo vi c trình di n hay không trình di n

11 Xem i u 14 Lu t S h u trí tu n m 2005, s a đ i, b sung n m 2009

12 Xem i u 7 đ n i u 18 Ngh đ nh s 22/2018/N -CP

* Tác ph m sơn kh u

LƠ tác ph m thu c lo i hình ngh thu t bi u di n, bao g m: Chèo, tu ng, c i

l ng, múa r i, k ch nói, k ch dơn ca, k ch hình th , nh c k ch, xi c, t u hƠi, t p k vƠ các lo i hình ngh thu t bi u di n khác

* Tác ph m đi n nh vƠ tác ph m đ c t o ra theo ph ng pháp t ng t

LƠ tác ph m đ c th hi n b ng hình nh đ ng k t h p ho c không k t h p v i

ơm thanh vƠ các ph ng ti n khác theo nguyên t c c a ngôn ng đi n nh Hình nh

t nh đ c l y ra t m t tác ph m đi n nh lƠ m t ph n c a tác ph m đi n nh đó

h u ích, có th g n li n v i m t đ v t h u ích, đ c s n xu t th công ho c công nghi p

nh : Thi t k đ h a (hình th c th hi n c a bi u tr ng, h th ng nh n di n vƠ bao bì s n

ph m), thi t k th i trang, t o dáng s n ph m, thi t k n i th t, trang trí

* Tác ph m nhi p nh

LƠ tác ph m th hi n hình nh th gi i khách quan trên v t li u b t sáng ho c trên

ph ng ti n mƠ hình nh đ c t o ra, hay có th đ c t o ra b ng các ph ng pháp hóa

h c, đi n t ho c ph ng pháp k thu t khác Tác ph m nhi p nh có th có chú thích

* Tác ph m v n h c, ngh thu t dơn gian

LƠ các lo i hình ngh thu t ngôn t và các lo i hình ngh thu t bi u di n nh chèo, tu ng, c i l ng, múa r i, đi u hát, lƠn đi u ơm nh c; đi u múa, v di n, trò ch i dơn gian, h i lƠng, các hình th c nghi l dơn gian

* Tác ph m th hi n d i d ng kỦ t khác

LƠ tác ph m th hi n b ng ch n i cho ng i khi m th , kỦ hi u t c kỦ vƠ các kỦ

hi u t ng t thay cho ch vi t mƠ các đ i t ng ti p c n có th sao chép đ c b ng nhi u hình th c khác nhau

Tuy nhiên, không ph i t t c các tác ph m đ u đ c b o h quy n tác gi mƠ ch

nh ng tác ph m th a mưn đ y đ hai đi u ki n: có tính nguyên g c vƠ đ c th hi n

d i hình th c v t ch t nh t đ nh

- Tính nguyên g c

M t tác ph m đ c coi có tính nguyên g c n u tác ph m lƠ k t qu c a ho t đ ng sáng t o trí tu tr c ti p c a tác gi , đ c t o ra l n đ u tiên b i tác gi vƠ không sao chép tác ph m c a ng i khác Tính sáng t o c a tác ph m đ c th hi n trên nhi u

ph ng di n khác nhau: n i dung tác ph m, hình th c di n đ t tác ph m, ngôn ng th

hi n trong tác ph m

- Th hi n d i m t hình th c v t ch t nh t đ nh

T t c các s n ph m trí tu đ u b t ngu n t Ủ t ng sáng t o t n t i trong t duy,

ti m th c vƠ suy ngh c a con ng i nên không ai có th c m nh n, n m b t đ c Ủ t ng

c a ng i khác khi nó ch a đ c b c l vƠ th hi n d i hình th c nh t đ nh B i v y, pháp lu t không b o h Ủ t ng sáng t o mƠ ch b o h hình th c th hi n Ủ t ng Sáng

t o trong l nh v c v n h c, ngh thu t, khoa h c ch đ c công nh n lƠ tác ph m n u đ c

b n hƠnh chính bao g m v n b n c a c quan nhƠ n c, t ch c chính tr , t ch c chính

tr - xư h i, t ch c chính tr xư h i - ngh nghi p, t ch c xư h i, t ch c xư h i - ngh nghi p vƠ đ n v l c l ng v trang nhơn dơn không đ c b o h quy n s h u trí tu

d i d ng quy n tác gi

b Ch th c a quy n tác gi

Ch th c a quy n tác gi lƠ cá nhơn, t ch c có các quy n nh t đ nh đ i v i m t tác ph m, bao g m: tác gi vƠ ch s h u quy n tác gi

- Tác gi 13: Tác gi lƠ ng i tr c ti p sáng t o ra tác ph m, đóng vai trò quy t

đ nh trong vi c th hi n Ủ t ng vƠ t o nên tác ph m, b i v y, m t ng i cung c p thông tin, đ xu t Ủ ki n, h ng d n, ph n bi n khoa h c không đ c coi lƠ tác gi c a tác ph m Tuy nhiên, đi u nƠy không có ngh a lƠ tác gi không có quy n k th a s sáng t o c a ng i khác B i v y, ng i d ch, ng i phóng tác, ng i c i biên, ng i biên so n, ng i chuy n th c ng đ c coi lƠ tác gi c a tác ph m phái sinh

- Ch s h u quy n tác gi 14: Ch s h u quy n tác gi có th đ ng th i lƠ tác gi

ho c không đ ng th i lƠ tác gi Ch s h u quy n tác gi lƠ cá nhơn, t ch c n m gi

m t ph n ho c toƠn b các quy n tƠi s n liên quan đ n tác ph m

13 Xem i u 13 Lu t S h u trí tu n m 2005, s a đ i, b sung n m 2009

14 Xem i u 36 Lu t S h u trí tu n m 2005, s a đ i, b sung n m 2009

Ch s h u quy n tác gi đ ng th i là tác gi 15khi h s d ng th i gian, tƠi chính, c s v t ch t - k thu t c a mình đ sáng t o ra tác ph m mƠ không ph i th c

hi n theo nhi m v ho c h p đ ng giao vi c i v i tr ng h p nƠy, ch s h u quy n tác gi v a lƠ ch th đ u t tƠi chính đ t o ra tác ph m v a lƠ ch th sáng t o ra tác

ph m, b i v y h có toƠn quy n đ i v i tác ph m do h t o ra

Ch s h u quy n tác gi không đ ng th i là tác gi có th lƠ: t ch c, cá nhơn

giao nhi m v cho tác gi t o ra tác ph m; t ch c, cá nhơn giao k t h p đ ng v i tác

gi ; t ch c, cá nhơn đ c th a k quy n tác gi ; t ch c, cá nhơn đ c chuy n giao quy n tác gi ho c nhƠ n c

- B o h vô th i h n16: B o h vô th i h n lƠ b o h trong su t cu c đ i tác gi vƠ

v nh vi n sau khi tác gi ch t B o h vô th i h n áp d ng v i các quy n nhơn thơn: đ t tên cho tác ph m, đ ng trong tác ph m, b o v s toƠn v n c a tác ph m Ví d nh : không ai có quy n s a ch a, c t xén tác ph m Ti n quơn ca c a V n Cao, không ai

đ c thay tên bƠi hát và không ai đ c thay tên tác gi c a bƠi hát nƠy vì nó lƠ nh ng quy n nhơn thơn g n li n v i tác gi đ c b o h v nh vi n

- B o h có th i h n17: B o h có th i h n lƠ b o h trong kho ng th i gian nh t

đ nh k t khi tác ph m đ c đ nh hình ho c công b , b o h su t cu c đ i tác gi vƠ

m t th i gian sau khi tác gi ch t Trong th i gian b o h , ch s h u quy n tác gi có

th c m ch th khác s d ng tác ph m vì m c đích th ng m i vƠ có quy n yêu c u

ng i s d ng ph i tr ti n thù lao cho mình H t th i h n nƠy, tác ph m tr thƠnh tƠi

s n công c ng vƠ b t k ai c ng có th s d ng tác ph m đó đ kinh doanh mƠ không

c n xin phép tác gi Theo quy đ nh c a pháp lu t Vi t Nam, các quy n tƠi s n vƠ quy n công b tác ph m c a tác gi đ c b o h có th i h n Ví d : m t ngh s ngơm tác

ph m th Qua đèo Ngang c a BƠ Huy n Thanh Quan đ thơu b ng kinh doanh thì không ph i tr ti n b n quy n cho con, cháu c a BƠ khi th i h n b o h không còn

2.1.2 N i dung quy n tác gi

Quy n tác gi có 2 nhóm quy n lƠ: quy n nhơn thơn vƠ quy n tƠi s n đ i v i tác ph m

a Quy n nhân thân 18

- t tên cho tác ph m: Vi c đ t tên cho tác ph m nh m cá bi t hóa tác ph m, th

hi n d u n cá nhơn, cá tính sáng t o c a tác gi Tên tác ph m còn lƠ c s đ ng i

15 Xem i u 37 Lu t S h u trí tu n m 2005, s a đ i, b sung n m 2009

18 Xem i u 19 Lu t S h u trí tu n m 2005, s a đ i, b sung n m 2009

đón nh n tác ph m có th hình dung s b n i dung c b n c ng nh t t ng ch đ o

c a tác ph m Chính vì v y, quy n đ t tên cho tác ph m lƠ quy n luôn g n li n v i tác

gi vƠ không th chuy n d ch sang ng i khác

- ng tên tác gi đ i v i tác ph m: Tác gi có quy n đ ng tên th t ho c tên bút

danh trên tác ph m, đ c nêu tên th t ho c bút danh khi tác ph m đ c công b , s

d ng, th m chí tác gi có quy n không đ ng tên trong tác ph m Dù không đ tên c a mình trong tác ph m ho c ch đ ng bút danh, bí danh trong tác ph m thì quy n l i c a tác gi đ i v i tác ph m v n đ c b o v , tuy nhiên, khi phát sinh tranh ch p, tác gi

ch s h u quy n tác gi Công b tác ph m không bao g m vi c trình di n m t tác

ph m sơn kh u, đi n nh, ơm nh c; đ c tr c công chúng m t tác ph m v n h c; phát sóng tác ph m v n h c, ngh thu t; tr ng bƠy tác ph m t o hình; xơy d ng công trình t tác ph m ki n trúc

- B o v s toàn v n tác ph m20: LƠ vi c không cho ng i khác s a ch a, c t xén tác ph m ho c s a ch a, nơng c p ch ng trình máy tính tr tr ng h p có tho thu n

c a tác gi Tác ph m lƠ k t qu ho t đ ng sáng t o c a tác gi , tác ph m lƠ m t ch nh th

th ng nh t, th hi n t t ng xuyên su t c a tác gi Vi c b o v s toƠn v n tác ph m có Ủ ngh a quan tr ng trong vi c b o v n i dung, Ủ t ng c a tác ph m, b t k hƠnh vi c t xén,

s a ch a, xuyên t c tác ph m c ng ít nhi u nh h ng đ n Ủ t ng sáng t o c a tác gi

H n n a, n i dung vƠ giá tr ngh thu t c a tác ph m g n li n v i uy tín vƠ tên tu i c a tác

gi , tác gi ph i ch u trách nhi m đ i v i cá nhơn, t ch c vƠ nhƠ n c v n i dung c a tác

ph m Do đó, ch tác gi m i có quy n s a đ i, b sung ho c cho phép ch th khác s a

đ i, b sung tác ph m c a mình

b Quy n tài s n21, 22

- Làm tác ph m phái sinh: V i t cách lƠ ng i sáng t o ra m t ph n ho c toƠn b

tác ph m, tác gi có quy n t o ra tác ph m phái sinh t tác ph m c a mình ho c cho phép ng i khác s d ng tác ph m c a mình đ t o ra tác ph m phái sinh nh : d ch thu t, c i biên, chuy n th , biên so n, chú gi i, tuy n ch n

- Bi u di n tác ph m tr c công chúng: Là vi c ch s h u quy n tác gi ho c

cho phép ng i khác bi u di n tác ph m m t cách tr c ti p ho c thông qua các b n ghi

ơm, ghi hình ho c b t k ph ng ti n k thu t nƠo mƠ công chúng có th ti p c n đ c

Bi u di n tác ph m tr c công chúng bao g m vi c bi u di n tác ph m t i b t c n i nƠo mƠ công chúng có th ti p c n đ c Nh v y, tác ph m đ c trình bày theo hình

th c, ph ng ti n nh t đ nh Vi c bi u di n tác ph m tr c công chúng có th đ c

th c hi n tr c ti p thông qua gi ng hát, nét m t, đi u b ho c gián ti p thông qua các

ch ng trình ghi ơm, ghi hình ho c b t k ph ng ti n k thu t nƠo đ truy n t i tác

ph m đ n công chúng

- Sao chép tác ph m: Là vi c ch s h u quy n tác gi ho c cho phép ng i khác

t o ra b n sao tác ph m b ng b t k ph ng ti n hay hình th c nƠo, bao g m c vi c t o

ra b n sao d i hình th c đi n t

- Phân ph i tác ph m: Là vi c ch s h u quy n tác gi ho c cho phép ng i

khác b ng b t k hình th c, ph ng ti n k thu t nƠo mƠ công chúng có th ti p c n

đ c đ bán, cho thuê ho c các hình th c chuy n nh ng khác b n g c ho c b n sao tác

ph m Ch s h u quy n tác gi th c hi n quy n nƠy trong su t th i gian tác ph m

đ c b o h mƠ không phơn bi t tác ph m đư công b hay ch a công b Thông qua

vi c bán, cho thuê, cho m n, chuy n nh ng b n g c ho c b n sao tác ph m d i b t

k hình th c, ph ng ti n k thu t nƠo, n i dung nƠy tr thƠnh quy n tƠi s n quan tr ng

c a tác gi vì nh h ng đ n l i ích kinh t c a ch s h u quy n tác gi

- Truy n đ t tác ph m đ n công chúng: Là vi c ch s h u quy n tác gi ho c

cho phép ng i khác đ a tác ph m ho c b n sao tác ph m đ n công chúng mƠ công chúng có th ti p c n đ c t i đ a đi m vƠ th i gian do chính h l a ch n

- Cho thuê tác ph m đi n nh, ch ng trình máy tính: khai thác l i ích kinh

t c a tác ph m đi n nh, ch ng trình máy tính, ch s h u quy n tác gi c a các tác

ph m nƠy có quy n cho thuê đ khai thác, s d ng có th i h n, tr m t s ch ng trình máy tính g n v i vi c v n hƠnh bình th ng các lo i ph ng ti n giao thông

ho c các máy móc, thi t b k thu t khác không thu c đ i t ng cho thuê theo quy

đ nh c a pháp lu t

- H ng nhu n bút, thù lao, l i ích v t ch t khác: Khi tác gi , ch s h u quy n

tác gi cho phép ch th khác khai thác, s d ng m t ph n ho c toƠn b quy n tƠi s n

ho c quy n công b tác ph m thì đ c nh n ti n nhu n bút, thù lao, các quy n l i v t

ch t khác Trong đó, nhu n bút lƠ kho n ti n do bên s d ng tác ph m tr cho tác gi

ho c ch s h u quy n tác gi trong tr ng h p ch s h u quy n tác gi không đ ng

th i lƠ tác gi ; Thù lao lƠ kho n ti n do bên s d ng tác ph m tr cho ch s h u quy n tác gi , bên s d ng cu c bi u di n tr cho ng i bi u di n ho c ch s h u cu c bi u

di n; Quy n l i v t ch t lƠ kho n ti n do bên s d ng b n ghi ơm, ghi hình tr cho nhƠ

s n xu t b n ghi ơm, ghi hình, bên s d ng ch ng trình phát sóng tr cho t ch c phát sóng; Quy n l i v t ch t khác lƠ các l i ích mƠ tác gi , ch s h u quy n tác gi , ch s

h u quy n liên quan đ c h ng ngoƠi ti n nhu n bút, thù lao, quy n l i v t ch t nh

vi c nh n gi i th ng, nh n sách bi u khi xu t b n, nh n vé m i xem ch ng trình bi u

di n, trình chi u tác ph m đi n nh, tr ng bƠy, tri n lưm tác ph m

- S d ng tác ph m đã công b không ph i xin phép, không ph i tr ti n nhu n

bút, thù lao: Các tr ng h p s d ng tác ph m đư công b không ph i xin phép, không

ph i tr ti n nhu n bút, thù lao bao g m: T sao chép m t b n nh m m c đích nghiên

c u khoa h c, gi ng d y c a cá nhơn; trích d n h p lỦ tác ph m mƠ không lƠm sai Ủ tác

gi đ bình lu n ho c minh h a trong tác ph m c a mình; trích d n tác ph m mƠ không lƠm sai Ủ tác gi đ vi t báo, dùng trong n ph m đ nh k , trong ch ng trình phát thanh, truy n hình, phim tƠi li u; trích d n tác ph m đ gi ng d y trong nhƠ tr ng mƠ không lƠm sai Ủ tác gi , không nh m m c đích th ng m i; sao chép m t b n tác ph m

đ l u tr trong th vi n v i m c đích nghiên c u; bi u di n tác ph m sơn kh u, lo i hình bi u di n ngh thu t khác trong các bu i sinh ho t v n hoá, tuyên truy n c đ ng không thu ti n d i b t k hình th c nƠo; ghi ơm, ghi hình tr c ti p bu i bi u di n đ đ a tin th i s ho c đ gi ng d y; ch p nh, truy n hình tác ph m t o hình, ki n trúc, nhi p

nh, m thu t ng d ng đ c tr ng bƠy t i n i công c ng nh m gi i thi u hình nh c a tác ph m đó; chuy n tác ph m sang ch n i ho c ngôn ng khác cho ng i khi m th ;

nh p kh u m t b n sao tác ph m c a ng i khác đ s d ng riêng

- S d ng tác ph m đã công b không ph i xin phép nh ng ph i tr ti n nhu n

bút, thù lao: S d ng tác ph m đư công b không ph i xin phép nh ng ph i tr ti n nhu n bút, thù lao áp d ng đ i v i t ch c phát sóng s d ng tác ph m đư công b đ phát sóng có tƠi tr , qu ng cáo ho c thu ti n d i b t k hình th c nƠo ho c không tƠi

tr , qu ng cáo, không thu ti n i v i tr ng h p, t ch c phát sóng s d ng tác ph m

đư công b cho các ch ng trình phát sóng có tƠi tr , qu ng cáo thu ti n thì m c thù lao, nhu n bút do hai bên th a thu n, tr ng h p không th a thu n thì th c hi n theo quy đ nh c a nhƠ n c i v i tr ng h p t ch c phát sóng s d ng tác ph m đư công

b đ phát sóng không có tƠi tr , qu ng cáo ho c không thu ti n d i b t k hình th c nƠo thì m c thù lao đ c th c hi n theo quy đ nh c a pháp lu t Riêng đ i v i tác ph m

đi n nh, t ch c phát sóng v n ph i xin phép vƠ tr thù lao, nhu n bút cho tác gi , ch

s h u tác ph m khi phát sóng tác ph m đi n nh

2.1.3 Xác l p vƠ chuy n giao quy n tác gi

a Xác l p quy n tác gi

Quy n tác gi đ c b o h t đ ng, t c lƠ tác gi hay ch s h u quy n tác gi

đ c h ng quy n khi Ủ t ng đ c th hi n d i m t hình th c v t ch t nh t đ nh mƠ không ph i th c hi n th t c đ ng kỦ t i c quan nhƠ n c có th m quy n C ch b o

h t đ ng t o đi u ki n thu n l i cho tác gi trong vi c h ng quy n đ i v i tác ph m

23 Xem thêm i u 7 Lu t S h u trí tu n m 2005, s a đ i, b sung n m 2009

do mình t o ra nh ng c ch nƠy c ng gơy khó kh n trong quá trình gi i quy t tranh

ch p v quy n tác gi do thi u ch ng c ch ng minh B i v y, các qu c gia trên th

gi i đ u khuy n khích ng i sáng t o đ ng kỦ quy n tác gi đ có ch ng c ch ng minh tr c tòa n u phát sinh tranh ch p hay s d ng nh m t ch ng c ng n ch n hƠnh

vi xơm ph m quy n tác gi c a ch th khác Nh v y, gi y ch ng nh n đ ng kỦ quy n tác gi ch có Ủ ngh a nh m t ch ng c ch ng minh khi có tranh ch p x y ra ch không có Ủ ngh a trong vi c xác l p quy n c a tác gi đ i v i tác ph m c a mình

ng kỦ quy n tác gi lƠ vi c ch s h u quy n tác gi , quy n liên quan n p b

h s (có th qua đ ng b u đi n) t i c quan nhƠ n c có th m quy n đ ghi nh n các thông tin v tác gi , tác ph m, ch s h u quy n tác gi , ch s h u quy n liên quan

đ ng kỦ tác ph m, tác gi , ch s h u quy n tác gi có th tr c ti p ho c u quy n cho t ch c, cá nhơn khác n p h s đ ng kỦ quy n tác gi t i C c B n quy n tác gi

ho c V n phòng đ i di n c a C c b n quy n tác gi thu c B V n hóa, Th thao vƠ Du

l ch, n i tác gi , ch s h u quy n tác gi c trú ho c có tr s 24, 25

Trong đ n đ ng kỦ ph i có t khai đ ng kỦ quy n tác gi v i đ y đ các thông tin

v ng i n p đ n, tác gi , ch s h u quy n tác gi ; tóm t t n i dung tác ph m; tên tác

gi , tác ph m đ c s d ng lƠm tác ph m phái sinh n u tác ph m đ ng kỦ lƠ tác ph m phái sinh; th i gian, đ a đi m, hình th c công b ; cam đoan v trách nhi m đ i v i các thông tin ghi trong đ n Bên c nh t khai đ ng kỦ, trong đ n đ ng kỦ, tác gi , ch s h u tác gi ph i n p 02 b n sao tác ph m đ ng kỦ quy n tác gi ; gi y u quy n (n u ng i

n p đ n lƠ ng i đ c u quy n); tƠi li u ch ng minh quy n n p đ n, n u ng i n p đ n

th h ng quy n đó c a ng i khác do đ c th a k , chuy n giao, k th a; v n b n đ ng

Ủ c a các đ ng tác gi n u tác ph m có đ ng tác gi ; v n b n đ ng Ủ c a các đ ng ch s

h u n u quy n tác gi thu c s h u chung.26

b Chuy n giao quy n tác gi

Tác gi , ch s h u quy n tác gi lƠ ch th tr c ti p h ng các quy n nhơn thơn

vƠ quy n tƠi s n Tác gi , ch s h u có th t mình s d ng ho c cho phép t ch c, cá

nhân khác s d ng m t, m t s ho c toƠn b các quy n tƠi s n, quy n nhơn thơn mƠ ch

y u lƠ quy n công b (chuy n quy n s d ng quy n tác gi ho c chuy n giao quy n s

h u các quy n nhơn thơn vƠ tƠi s n cho ch th khác (chuy n nh ng quy n tác gi

* Chuy n nh ng quy n tác gi , quy n liên quan Chuy n nh ng quy n tác gi lƠ vi c tác gi , ch s h u chuy n giao quy n s

h u đ i v i các quy n tƠi s n vƠ/ho c quy n nhơn thơn cho ch th khác27 Tuy nhiên,

tác gi , ch s h u không có quy n chuy n nh ng t t c các quy n nhơn thơn mƠ mình

có đ c do lƠ tác gi , ch s h u tác ph m, ch ng h n nh : quy n đ t tên cho tác ph m;

đ ng tên trong tác ph m, b o v s toƠn v n c a tác ph m, đ c gi i thi u tên khi bi u

di n, khi phát hƠnh b n ghi ơm, ghi hình, phát sóng cu c bi u di n; b o v s toƠn v n hình t ng bi u di n Nh ng quy n nƠy luôn g n li n v i tác gi , ch s h u quy n tác

gi mƠ không th chuy n giao cho ng i khác Trong tr ng h p tác ph m có đ ng ch

s h u thì vi c chuy n nh ng ph i có s tho thu n c a t t c các đ ng ch s h u; trong tr ng h p có đ ng ch s h u nh ng tác ph m có các ph n riêng bi t có th tách

ra s d ng đ c l p thì tác gi , ch s h u quy n tác gi có quy n chuy n nh ng quy n tác gi , quy n liên quan đ i v i ph n riêng bi t c a mình cho t ch c, cá nhơn khác

* Chuy n quy n s d ng quy n tác gi Chuy n quy n s d ng quy n tác gi , quy n liên quan lƠ hình th c chuy n giao quy n tác gi ph bi n hi n nay trên th gi i B i n u nh chuy n nh ng quy n tác gi thì tác gi , ch s h u s ch m d t hoƠn toƠn quy n tƠi s n vƠ/ho c quy n nhơn thơn

nh ng khi chuy n quy n s d ng thì tác gi , ch s h u có th cho phép nhi u ch th khác nhau cùng s d ng mƠ không b m t quy n28

Chuy n quy n s d ng quy n tác gi lƠ vi c tác gi , ch s h u quy n tác gi , ch

s h u quy n liên quan cho phép t ch c, cá nhơn khác s d ng có th i h n m t, m t s

ho c toƠn b quy n tƠi s n, quy n công b tác ph m theo quy đ nh c a pháp lu t Tuy nhiên, tác gi không đ c chuy n quy n s d ng t t c quy n nhơn thơn i v i quy n

nhân thân, tác gi , ch s h u quy n tác gi ch đ c chuy n giao quy n “công b tác

ph m ho c cho phép ng i khác công b tác ph m” C ng c n l u Ủ r ng, trong tr ng

h p tác ph m có đ ng ch s h u thì vi c chuy n nh ng ph i có s tho thu n c a t t

c các đ ng ch s h u; trong tr ng h p có đ ng ch s h u nh ng tác ph m có các

ph n riêng bi t có th tách ra s d ng đ c l p thì ch s h u quy n tác gi , ch s h u quy n liên quan có quy n chuy n nh ng quy n tác gi đ i v i ph n riêng bi t c a mình cho t ch c, cá nhơn khác

2.2.1 i t ng, ch th , th i h n b o h quy n s h u công nghi p

a i t ng c a quy n s h u công nghi p

Quy n s h u công nghi p lƠ quy n c a t ch c, cá nhơn đ i v i sáng ch , ki u dáng công nghi p, thi t k b trí m ch tích h p bán d n, nhưn hi u, tên th ng m i, ch

d n đ a lỦ, bí m t kinh doanh do mình sáng t o ra ho c s h u vƠ quy n ch ng c nh tranh không lƠnh m nh29 Trong đó:

* Sáng ch vƠ gi i pháp h u ích Sáng ch lƠ gi i pháp k thu t d i d ng s n ph m ho c quy trình nh m gi i quy t m t v n đ xác đ nh b ng vi c ng d ng các quy lu t t nhiên30 ó lƠ các gi i

28 Xem i u 47 Lu t S h u trí tu n m 2005, s a đ i, b sung n m 2009

pháp k thu t m i so v i trình đ k thu t trên th gi i, có trình đ sáng t o, có kh

n ng áp d ng trong các l nh v c kinh t -xư h i t i th i đi m nó ra đ i Sáng ch có th

đ c b o h d i hình th c c p b ng đ c quy n sáng ch ho c b ng đ c quy n gi i pháp h u ích Sáng ch đ c b o h d i hình th c c p b ng đ c quy n n u đáp ng

đ c các đi u ki n: tính m i, có trình đ sáng t o, có kh n ng áp d ng công nghi p31

Sáng ch đ c b o h d i d ng gi i pháp h u ích n u không ph i lƠ hi u bi t thông

th ng vƠ có tính m i, có kh n ng áp d ng công nghi p.32

khác nhau38 Nhưn hi u có th lƠ nhưn hi u ch , có th lƠ nhưn hi u hình (hình v , nh

ch p, bi u t ng, hình kh i) ho c k t h p c t ng vƠ hình nh Nhưn hi u đ c b o h

n u đáp ng các đi u ki n39 là nhìn th y đ c và có kh n ng phơn bi t

* Tên th ng m i Tên th ng m i lƠ tên g i c a t ch c, cá nhơn dùng trong ho t đ ng kinh doanh

đ phơn bi t ch th kinh doanh mang tên g i đó v i ch th kinh doanh khác trong cùng l nh v c vƠ khu v c kinh doanh40 Tên th ng m i đ c b o h n u có kh n ng phơn bi t ch th kinh doanh mang tên th ng m i đó v i ch th kinh doanh khác trong cùng l nh v c vƠ khu v c kinh doanh Kh n ng phơn bi t c a tên th ng m i

đ c th hi n tr c h t qua thƠnh ph n tên riêng c a tên th ng m i M t tên th ng

m i có th lƠ tên đ y đ ho c tên giao d ch theo đ ng kỦ kinh doanh ho c tên th ng dùng Tên đ y đ ho c tên giao d ch cho phép chúng ta phơn bi t ch th kinh doanh nƠy v i ch th kinh doanh khác trong cùng l nh v c vƠ khu v c kinh doanh Tuy nhiên, trên th c t có m t s tên th ng m i không có thƠnh ph n tên riêng nh ng đ c nhi u

ng i bi t đ n Trong tr ng h p nƠy, kh n ng phơn bi t c a tên th ng m i đ c hình thƠnh trong quá trình s d ng th c t nên ng i tiêu dùng v n có th phơn bi t ch

th kinh doanh nƠy v i ch th kinh doanh khác41

31 Xem i u 58 Lu t S h u trí tu n m 2005, s a đ i, b sung n m 2009

41 Xem thêm i u 78 Lu t S h u trí tu n m 2005, s a đ i, b sung n m 2009

* Thi t k b trí m ch tích h p bán d n (Thi t k b trí) Thi t k b trí m ch tích h p bán d n lƠ c u trúc không gian c a các ph n t m ch

vƠ m i liên k t các ph n t đó trong m ch tích h p bán d n42 M ch tích h p bán d n lƠ

s n ph m d i d ng thƠnh ph m ho c bán thƠnh ph m Trong đó, các ph n t v i ít

nh t m t ph n t tích c c vƠ m t s ho c t t c các m i liên k t đ c g n li n bên trong

ho c bên trên t m v t li u bán d n nh m th c hi n ch c n ng đi n t M ch tích h p

đ ng ngh a v i IC, chip vƠ m ch vi đi n t Thi t k b trí đ c b o h n u có tính nguyên g c vƠ có tính sáng t o43

* Bí m t kinh doanh

Bí m t kinh doanh lƠ thông tin thu đ c t ho t đ ng đ u t tƠi chính, trí tu ,

ch a đ c b c l vƠ có kh n ng s d ng trong kinh doanh44

Bí m t kinh doanh đ c b o h n u đáp ng các đi u ki n45: không ph i lƠ hi u

bi t thông th ng vƠ không d dƠng có đ c, khi đ c s d ng trong kinh doanh s t o cho ng i n m gi bí m t kinh doanh l i th so v i ng i không n m gi ho c không s

d ng bí m t kinh doanh đó vƠ đ c ch s h u b o m t b ng các bi n pháp c n thi t đ

bí m t kinh doanh đó không b b c l vƠ không d dƠng ti p c n đ c

* Ch d n đ a lỦ

Ch d n đ a lỦ lƠ d u hi u dùng đ ch s n ph m có ngu n g c t khu v c, đ a

ph ng, vùng lưnh th hay qu c gia c th 46 Ch d n đ a lỦ đ c b o h n u đáp ng các đi u ki n47: s n ph m mang ch d n đ a lỦ có ngu n g c đ a lỦ t khu v c, đ a

c a quy n s h u công nghi p có th b các doanh nghi p s h u quy n l m d ng đ

c n tr th ng m i B i v y, pháp lu t th a nh n cho các ch th kinh doanh quy n

ch ng c nh tranh không lƠnh m nh nh lƠ m t n i dung c a quy n s h u công nghi p

đ đ i phó v i các lo i hƠnh vi c nh tranh không lƠnh m nh có th g p ph i Tuy nhiên,