Mục đích ngiên cứu
Chúng tôi chọn đề tài này nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy nội dung lịch sử và địa lý địa phương ở cấp tiểu học Việc này giúp học sinh hiểu rõ hơn về truyền thống, đặc điểm văn hóa và đặc trưng tự nhiên của khu vực, góp phần phát triển kiến thức địa phương Đồng thời, nghiên cứu nhằm cải thiện phương pháp giảng dạy môn lịch sử và địa lý, thúc đẩy sự hứng thú và tích cực của học sinh trong học tập Nội dung này phù hợp với mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học.
Khách thể và đối tượng nghiên cứu
Quá trình dạy học lịch sử và địa lý địa phương lớp 4, 5
Sử dụng phương pháp điều tra trong dạy học nội dung lịch sử và địa lý địa phương (Môn Lịch sử và Địa lý) ở tiểu học.
Giả thuyết khoa học
Trong quá trình dạy học lịch sử và địa lý địa phương, việc sử dụng phương pháp điều tra theo một quy trình hợp lý và phù hợp với đặc trưng môn học cùng với đặc điểm nhận thức của học sinh sẽ nâng cao chất lượng dạy học Áp dụng phương pháp này giúp học sinh hiểu rõ hơn về kiến thức địa phương, phát triển kỹ năng phân tích và tư duy phản biện, đồng thời thúc đẩy sự tích cực trong học tập Khi giáo viên lựa chọn phương pháp phù hợp, quá trình giảng dạy trở nên sinh động hơn, kích thích sự tò mò và ham thích học hỏi của học sinh về lịch sử và địa lý khu vực mình sinh sống.
Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Tìm hiểu cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài
5.2 Đề xuất cách thức, quy trình sử dụng phương pháp điều tra trong dạy học phần lịch sử, địa lý địa phương lớp 4, 5
5.3 Thử nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính khả thi của quy trình đã đề xuất.
Phương pháp nghiên cứu
6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận Đọc, nghiên cứu, phân tích, tổng hợp tài liệu liên quan đến vấn đề nghiên cứu
6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Chúng tôi tiến hành điều tra bằng cách sử dụng phương pháp khảo sát qua ankét và phỏng vấn trực tiếp giáo viên, học sinh tại các trường Tiểu học để nắm bắt rõ thực trạng sử dụng phương pháp điều tra trong môi trường giáo dục.
Phương pháp quan sát sư phạm giúp đánh giá cách thức giáo viên Tiểu học áp dụng phương pháp điều tra trong giảng dạy Lịch sử và Địa lý địa phương Việc quan sát này nhằm xác định hiệu quả của phương pháp giảng dạy, từ đó nâng cao chất lượng dạy học theo hướng phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh Qua đó, giúp nhà trường, giáo viên cải thiện kỹ năng sư phạm, phù hợp với yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy bộ môn Lịch sử và Địa lý tại địa phương.
+ Phương pháp thử nghiệm sư phạm Dạy thử nghiệm các giáo án đã thiết kế theo phương pháp điều tra
6.3 Phương pháp thống kê toán học
Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, nội dung của luận văn gồm có 2 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài
Chương 2: Cách thức sử dụng phương pháp điều tra trong dạy học lịch sử và địa lý địa phương (Môn Lịch sử và Địa lý).
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
Cơ sở lý luận
1.1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu Điều tra là phương pháp dạy học mới, tuy nhiên đã được sử dụng nhiều trong quá trình dạy học các môn học như: Đạo đức, Địa lý ở Tiểu học Đối với môn Tự nhiên và Xã hội thì đã có một số tác giả đề cập đến phương pháp điều tra trong dạy học Tự nhiên và Xã hội như:
- Tác giả Nguyễn Thượng Giao - Nguyễn Thị Thấn: Phương pháp dạy học
Tự nhiên và xã hội, ĐHSP Hà Nội I - 1995
Nguyễn Thượng Giao trong giáo trình phương pháp Tự nhiên và Xã hội đã đề cập đến vai trò của phương pháp điều tra trong giảng dạy môn Lịch sử và Địa lý Việc sử dụng phương pháp này giúp học sinh phát huy khả năng nghiên cứu, phân tích và tư duy độc lập về các nội dung lịch sử và địa lý, từ đó nâng cao chất lượng học tập và hiểu biết thực tế Áp dụng phương pháp điều tra trong giảng dạy còn góp phần tạo môi trường học tập tích cực, khơi dậy đam mê khám phá kiến thức của học sinh.
Hai cuốn sách này chưa đề cập đến việc áp dụng phương pháp điều tra trong giảng dạy môn Lịch sử và Địa lý địa phương ở cấp Tiểu học, mặc dù phương pháp này có thể nâng cao khả năng nghiên cứu độc lập và thích nghi với thực tiễn địa phương của học sinh.
PGS.TS Nguyễn Thị Hường từ Đại học Vinh đã phát triển giáo trình phương pháp dạy học Tự nhiên và xã hội, gồm hướng dẫn cách thức điều tra trong dạy học các môn này Tuy nhiên, nội dung vẫn chưa đi sâu vào quy trình sử dụng phương pháp điều tra trong giảng dạy phần lịch sử và địa lý địa phương, còn nhiều tiềm năng để nghiên cứu và áp dụng hiệu quả hơn trong giảng dạy.
Hiện nay, nhiều thầy cô đã đề cập đến các vấn đề liên quan đến dạy lịch sử và địa lý địa phương, nhưng vẫn chưa có phương pháp giảng dạy tối ưu để nâng cao hiệu quả giảng dạy Trong đó, nghiên cứu của cô giáo Phạm Hương Giang từ Trường THPT Thái Nguyên về “Tích hợp kiến thức địa lý địa phương vào dạy học địa lý lớp 10” đã nhấn mạnh việc sử dụng các phương pháp dạy học tích cực nhằm nâng cao hiệu quả học tập Ngoài ra, đề tài “Kinh nghiệm vận dụng phương pháp điều tra trong giảng dạy môn địa lý” cũng đề cập đến các kỹ thuật giảng dạy sáng tạo để phù hợp với đặc điểm địa phương và nâng cao kỹ năng thực hành cho học sinh.
Trong bài viết "Tự nhiên và Xã hội lớp 5" của cô giáo Nguyễn Thị Khuân tại Trường Tiểu học Phan Chu Trinh, đã trình bày cách sử dụng phương pháp điều tra trong giảng dạy, giúp học sinh hiểu rõ hơn về kiến thức địa lý và lịch sử địa phương Tuy nhiên, nội dung này mới mang tính khái quát, chưa đi sâu vào các phần cụ thể như lịch sử và địa lý của địa phương, đòi hỏi các giáo viên cần thực hiện các bước điều tra chi tiết hơn để nâng cao hiệu quả học tập Việc áp dụng phương pháp điều tra đối với môn Tự nhiên và Xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kỹ năng khám phá và hiểu biết thực tế của học sinh lớp 5.
Phương pháp điều tra trong dạy học lịch sử và địa lý ở tiểu học là một lĩnh vực mới mẻ và chưa có nhiều tài liệu nghiên cứu Sử dụng phương pháp này góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy, giúp học sinh phát triển kỹ năng tư duy, phân tích và khám phá kiến thức lịch sử, địa lý một cách sinh động Việc áp dụng phương pháp điều tra phù hợp sẽ tạo điều kiện thúc đẩy sự hứng thú của học sinh, đồng thời giúp các em hiểu rõ hơn về cuộc sống và quá trình phát triển của xã hội qua các thời kỳ.
1.1.2 Một số khái niệm cơ bản 1.1.2.1 Khái niệm về phương pháp dạy học
Phương pháp đóng vai trò quan trọng quyết định mọi hoạt động của con người, luôn gắn bó chặt chẽ trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ A.N.Krưlôp nhấn mạnh rằng phương pháp giống như chiếc la bàn và bánh lái của con tàu khoa học, giúp định hướng và hướng dẫn cách hành động phù hợp Về mặt triết học, phương pháp được hiểu là cách thức, con đường hoặc phương tiện để đạt mục tiêu và giải quyết các nhiệm vụ nhất định một cách hiệu quả.
Theo G.Hêgen, "Phương pháp là hình thức vận động của sự vật", thể hiện rằng mỗi sự vật có bản chất và hình thức riêng biệt, không tồn tại tách rời nội dung Hình thức mang phương pháp tồn tại của riêng nó, mang lại hiệu quả đặc thù cho từng nội dung dạy học mà không thể thay thế bằng phương pháp khác C.Mac bổ sung rằng "Phương pháp có tính độc lập tương đối với nội dung sự vật", nhấn mạnh mối quan hệ giữa phương pháp và nội dung trong quá trình xây dựng phương pháp dạy học Hiện nay, vẫn còn nhiều ý kiến và quan điểm khác nhau về khái niệm phương pháp dạy học, phản ánh sự đa dạng và phong phú trong lĩnh vực giáo dục.
Theo I.U.K Babanxki: “Phương pháp dạy học là cách thức tương tác giữa thầy và trò nhằm giải quyết các nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển trong quá trình dạy học” [1]
I.Ia Lecne cho rằng: “Phương pháp dạy học là hệ thống những hành động có mục đích của giáo viên nhằm tổ chức hoạt động nhận thức của học sinh, đảm bảo cho các em lĩnh hội nội dung học vấn” [13]
Phương pháp dạy học được xem là cách thức hoạt động tương hỗ giữa thầy và trò nhằm đạt được mục tiêu giáo dục Theo T.P Dverep, hoạt động này thể hiện qua các nguồn nhận thức, thủ thuật logic, dạng hoạt động độc lập của học sinh và cách giáo viên điều khiển quá trình nhận thức Những yếu tố này góp phần xây dựng môi trường học tập hiệu quả và phát triển năng lực của học sinh.
Theo Nguyễn Ngọc Quang, phương pháp dạy học là cách thức hoạt động của thầy và trò phối hợp chặt chẽ dưới sự hướng dẫn của giáo viên nhằm kích thích sự tự giác, tích cực và khả năng tự học của học sinh, hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả dạy và học.
Ngoài ra còn nhiều định nghĩa khác nhau về phương pháp dạy học theo các quan điểm như điều khiển học, logic học theo bản thân của nội dung
Phương pháp dạy học được hiểu là cách thức hoạt động tương tác giữa giáo viên và học sinh, trong đó giáo viên đóng vai trò tổ chức và hướng dẫn quá trình dạy học Học sinh là “người thợ chính” trong phương pháp học, chịu trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ học tập để đạt hiệu quả cao nhất Việc áp dụng phương pháp dạy học phù hợp giúp nâng cao chất lượng giảng dạy và thúc đẩy quá trình tiếp thu kiến thức của học sinh.
Hệ thống các phương pháp dạy học ở tiểu học:
Một số tác giả như: Đặng Vũ Hoạt, Hà Thế Ngữ, Phó Đức Hòa đã đưa ra hệ thống phương pháp dạy học ở Tiểu học bao gồm:
Nhóm các phương pháp dạy học dùng lời: Thuyết trình, đàm thoại, làm việc với sách giáo khoa
Nhóm các phương pháp trực quan: Quan sát và trình bày trực quan
Nhóm các phương pháp thực hành: Luyện tập, ôn tập, làm thí nghiệm, điều tra
Nhóm các phương pháp dạy kiểm tra, đánh giá tri thức, kỹ năng và kỹ xảo của học sinh đóng vai trò quan trọng trong quá trình học tập Đặc biệt, đối với môn Lịch sử và Địa lý địa phương, giáo viên có thể áp dụng nhiều phương pháp dạy học đa dạng như sử dụng tranh ảnh, sơ đồ, bản đồ, thảo luận nhóm, trò chơi học tập và các hoạt động thực tiễn để nâng cao hiệu quả hiểu biết của học sinh về nội dung địa phương Những phương pháp này giúp thúc đẩy khả năng tư duy, phân tích và vận dụng kiến thức của học sinh một cách linh hoạt và sáng tạo.
+ Các phương pháp dùng lời: Bao gồm các phương pháp báo cáo, hỏi đáp, giải thích, miêu tả…
+ Các phương pháp trực quan: Gồm phương pháp quan sát và phương pháp trình bày trực quan
+ Phương pháp thảo luận nhóm
Cơ sở thực tiễn
Chúng tôi đã tiến hành khảo sát thực trạng dạy học lịch sử và địa lý địa phương tại các trường Tiểu học nhằm làm rõ những vấn đề chính trong công tác giảng dạy Phương pháp điều tra được sử dụng để thu thập dữ liệu chính xác về phương pháp giảng dạy, nội dung chương trình và sự tham gia của học sinh trong các hoạt động liên quan đến lịch sử và địa lý địa phương Kết quả khảo sát tạo nền tảng thực tiễn vững chắc cho đề tài nghiên cứu, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn lịch sử và địa lý tại cấp tiểu học.
Mục đích khảo sát là đánh giá thực trạng việc sử dụng phương pháp điều tra trong dạy học lịch sử và địa lý địa phương tại trường tiểu học, nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy và giúp học sinh hiểu rõ hơn về địa phương mình.
Trong việc dạy học phần lịch sử và địa lý địa phương tại trường Tiểu học, nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của phương pháp điều tra đóng vai trò then chốt Giáo viên nhận thức rõ rằng việc sử dụng các phương pháp điều tra góp phần nâng cao hiểu biết của học sinh về lịch sử và địa lý địa phương một cách sinh động và thực tiễn Việc áp dụng phương pháp này giúp khơi dậy sự tích cực, tò mò trong học tập của học sinh, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy Tuy nhiên, thực trạng dạy học vẫn còn nhiều hạn chế phần lớn do nhận thức và kỹ năng sử dụng phương pháp điều tra của giáo viên còn chưa đồng bộ, đòi hỏi cần có sự đào tạo và hướng dẫn chuyên sâu hơn Việc phát huy vai trò của phương pháp điều tra trong giảng dạy sẽ góp phần xây dựng kĩ năng tự khám phá, tư duy độc lập cho học sinh, đồng thời thúc đẩy quá trình đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng phát huy tính chủ động của học sinh.
+ Cách thức sử dụng phương pháp điều tra trong dạy học lịch sử, địa lý địa phương ở Tiểu học
+ Chất lượng học tập nội dung lịch sử và địa lý địa phương (môn Lịch sử và Địa lý) của học sinh tiểu học
+ Điều tra bằng an két
+ Quan sát tiến trình dạy học trên lớp của giáo viên và học sinh
+ Giáo viên: gồm 30 giáo viên trường Tiểu học Hà Huy Tập 2- Thành phố
Vinh- Nghệ An và trường Tiểu học Cẩm Lạc- Cẩm Xuyên- Hà Tĩnh
+ Học sinh: Học sinh lớp 4, 5 của 2 trường Tiểu học trên
Kết quả khảo sát được thể hiện qua các mặt sau đây:
1.2.1 Tình hình dạy học phần Lịch sử và địa lý địa phương ở trường Tiểu học
Chương trình môn Lịch sử và Địa lý lớp 4 và 5 của trường Tiểu học tập trung vào giảng dạy lịch sử và địa lý địa phương, giúp học sinh hiểu biết về các sự kiện, nhân vật tiêu biểu từ thời kỳ dựng nước đến nay Nội dung này giúp hình thành kỹ năng quan sát, mô tả và diễn đạt các hiểu biết về lịch sử của địa phương Học sinh cũng được rèn luyện khả năng thu thập dữ liệu lịch sử từ nhiều nguồn thông tin khác nhau để nâng cao kiến thức Trong phần địa lý, chương trình giúp học sinh khám phá các điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội đặc trưng của địa phương mình Đây là những nội dung thiết thực, góp phần phát triển tư duy và hiểu biết về lịch sử, địa lý của địa phương trong học sinh tiểu học.
Theo điều tra của chúng tôi đối với giáo viên về việc thực hiện chương trình lịch sử và địa lý địa phương thì cho thấy:
Chương trình địa lý địa phương thường được tích hợp vào các bài giảng, dẫn đến đa số giáo viên không mở rộng nội dung về địa phương trong bài dạy Khi có cung cấp, giáo viên chỉ truyền tải thông tin về địa phương cho học sinh nghe mà không giúp học sinh hiểu sâu về kiến thức địa lý địa phương Do đó, sau bài học, học sinh thường không nhận thức rõ về kiến thức địa lý liên quan đến khu vực của mình.
Chương trình lịch sử địa phương ở Tiểu học thường chỉ có 1-2 tiết, khiến nhiều giáo viên không tiết lịch sử địa phương và thay vào đó dạy môn khác Khi có kiểm tra, giáo viên mới bắt đầu thực hiện chương trình, nhưng việc dạy lịch sử địa phương thường chỉ mang tính hình thức, dẫn đến chất lượng giảng dạy thấp Nguyên nhân chính bao gồm quan niệm chưa đúng về vai trò của môn học, phương tiện dạy học nghèo nàn, và phương pháp giảng dạy cũ kỹ, không đổi mới phù hợp với nội dung chương trình mới Nhiều giáo viên xem lịch sử và địa lý địa phương là môn phụ, cắt xén thời gian, chuẩn bị bài sơ sài và thiếu sáng tạo trong sử dụng phương tiện trực quan, khiến giờ học trở nên nặng nề và thụ động Để đổi mới phương pháp dạy học, cần khắc phục tư tưởng nhồi nhét và sai lầm cho rằng môn học chỉ cần ghi nhớ, không đòi hỏi kỹ năng hay trí thông minh Sử dụng phương pháp điều tra trong dạy học lịch sử, địa lý địa phương là hướng tiếp cận hiện đại, giúp phát huy tích cực hoạt động nhận thức của học sinh và nâng cao chất lượng môn học này.
1.2.2 Các phương pháp giáo viên thường sử dụng trong dạy học lịch sử và địa lý địa phương ở Tiểu học
TT Các phương pháp dạy học Số ý kiến Tỉ lệ (%)
4 Phương pháp thảo luận nhóm 2 6,66
Dựa trên bảng khảo sát, chỉ có 10% giáo viên sử dụng phương pháp điều tra, trong khi 66,66% giáo viên sử dụng phương pháp giảng giải, 16,66% áp dụng phương pháp hỏi đáp và 6,66% dùng phương pháp thảo luận nhóm Điều này cho thấy đa số giáo viên còn chưa nhận thức đúng về phương pháp điều tra và chưa hiểu rõ bản chất của nó Kết quả dự giờ cho thấy giáo viên thường ngại tổ chức hoạt động điều tra cho học sinh do tốn thời gian và dễ gây ồn khi các nhóm báo cáo Để nâng cao hiệu quả dạy học môn lịch sử, địa lý và địa phương, giáo viên cần nắm vững bản chất của phương pháp điều tra và biết cách tổ chức các hoạt động dạy học phù hợp.
1.2.3 Nhận thức của giáo viên về vai trò của việc sử dụng phương pháp điều tra đối với hiệu quả dạy học phần lịch sử và địa lý địa phương ở Tiểu học
TT Các mức độ nhận thức Số ý kiến
1 Phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh 4 13,33
2 Giờ học sinh động hơn, học sinh chủ động
Trong việc chiếm lĩnh tri thức
3 Kích thích hứng thú học tập cho học sinh 6 20
1 Giờ học ồn ào, kém hiệu quả 5 16,66
2 Chuẩn bị công phu, mất thời gian trong tiến
Kết quả điều tra cho thấy đa số giáo viên tiểu học đánh giá cao tầm quan trọng và sự cần thiết của việc tổ chức cho học sinh điều tra trong dạy học lịch sử, địa lý địa phương Cụ thể, có tới 63,33% giáo viên cho rằng việc tổ chức hoạt động điều tra trong các môn học này là rất cần thiết để nâng cao hiểu biết và kỹ năng cho học sinh.
Theo đánh giá của giáo viên Tiểu học, việc tổ chức cho học sinh điều tra trong quá trình dạy lịch sử và địa lý địa phương giúp phát huy tính tích cực và nhận thức của học sinh, chiếm tỷ lệ 13,33% Phương pháp này làm cho giờ học trở nên sinh động hơn, giúp học sinh chủ động trong việc tiếp thu tri thức (30%), đồng thời kích thích hứng thú học tập của học sinh (20%), nâng cao hiệu quả giáo dục và khơi dậy đam mê học hỏi.
Phương pháp điều tra trong dạy học lịch sử và địa lý địa phương có những hạn chế như mất thời gian, đòi hỏi học sinh chuẩn bị công phu trước khi báo cáo, gây ồn ào trong lớp khi trình bày, và kết quả điều tra giữa các nhóm có thể không thống nhất Bên cạnh những lợi ích đã được giáo viên khẳng định, phương pháp này cũng cần được sử dụng đúng mức, tổ chức hợp lý để tránh gây lãng phí thời gian và ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả học tập.
Các ý kiến của giáo viên Tiểu học khẳng định tầm quan trọng của việc tổ chức điều tra cho học sinh trong việc nâng cao tinh thần tích cực, chủ động nhận thức và hiệu quả dạy học môn lịch sử, địa lý địa phương Vấn đề then chốt hiện nay là làm thế nào để hoạt động điều tra giúp học sinh tự tìm hiểu, chiếm lĩnh kiến thức một cách chủ động và sáng tạo từ chính hoạt động của bản thân.
1.2.4 Cách thức sử dụng phương pháp điều tra trong dạy học lịch sử và địa lý địa phương ở Tiểu học
Trong quá trình dự giờ phần lịch sử và địa lý địa phương của giáo viên Tiểu học, tôi nhận thấy rằng các giáo viên đã nhận thức đúng vai trò và tầm quan trọng của việc tổ chức điều tra học sinh trong dạy học lịch sử, địa lý địa phương Tuy nhiên, phần lớn giáo viên vẫn còn gặp khó khăn trong việc tổ chức hoạt động điều tra cho học sinh Đây là một thách thức cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả dạy học môn lịch sử và địa lý địa phương tại các trường Tiểu học.
Một số giáo viên Tiểu học đã tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy, khuyến khích học sinh tự điều tra để nắm bắt tri thức bài học Qua các buổi dự giờ và khảo sát ý kiến của giáo viên dạy lịch sử, địa lý địa phương, thấy rằng họ thường tổ chức hoạt động điều tra theo các bước rõ ràng để nâng cao kỹ năng tự học của học sinh.
Bước 1: Đọc nội dung điều tra, đồng thời ghi lên bảng nội dung điều tra Bước 2: Cho học sinh về nhà điều tra
Bước 3: Cho học sinh lần lượt trình bày kết quả điều tra của mình
Bước 4: Cho học sinh nhận xét bổ sung
Bước 5: Giáo viên bổ sung, nhận xét, đánh giá kiến thức cần lĩnh hội
Các giáo viên đã phần nào thực hiện đúng các bước của phương pháp điều tra, nhưng còn thiếu thống nhất về phương pháp chung và cách hướng dẫn học sinh Đa số giáo viên chỉ cho học sinh điều tra theo cá nhân thay vì theo nhóm, dẫn đến thiếu sự phối hợp và tổng hợp ý kiến nhóm Học sinh còn lúng túng trong việc trình bày kết quả điều tra, chưa chủ động tích cực trong giờ học Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả dạy và học, khiến cho hoạt động điều tra chưa mang lại kết quả mong muốn.
1.2.5 Chất lượng học tập phần lịch sử và địa lý địa phương của học sinh Tiểu học
CÁCH THỨC SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA
Cơ sở xuất phát
Trong quá trình giảng dạy lịch sử và địa lý địa phương, phương pháp điều tra đóng vai trò quan trọng nhằm phát huy tính tích cực của học sinh và đổi mới phương pháp giảng dạy Phương pháp này giúp nâng cao chất lượng học tập của học sinh bằng cách khuyến khích sự chủ động tìm hiểu và phân tích thông tin Để xây dựng cách thức sử dụng phương pháp điều tra hiệu quả, tôi dựa trên các cơ sở nền tảng phù hợp với đặc thù nội dung giảng dạy và khả năng tiếp cận thông tin của học sinh.
- Mục tiêu của phần lịch sử, địa lý địa phương ở Tiểu học
- Cơ sở lý luận và thực tiễn mà tôi đã phân tích ở chương I
- Từ đặc điểm chương trình của lịch sử, địa lý địa phương.
Cách thức sử dụng
* Công việc chuẩn bị của giáo viên: Ở bước này giáo viên cần chuẩn bị một số công việc sau:
+ Xác định mục tiêu, nội dung của bài học:
Giáo viên cần xác định rõ mục tiêu về kiến thức, kỹ năng và thái độ mà học sinh phải đạt được sau bài học, đồng thời xác định các nội dung cốt lõi cần nắm vững Nhiệm vụ của bước này là trả lời câu hỏi về phương pháp điều tra phù hợp với mục tiêu và nội dung bài học, như thiết kế câu hỏi và phiếu bài tập phù hợp Nếu xác định chính xác mục đích và yêu cầu trọng tâm của bài học, quá trình tổ chức điều tra cho học sinh sẽ diễn ra đúng hướng và đạt kết quả cao, góp phần nâng cao hiệu quả dạy học.
+ Xác định mục đích, yêu cầu, nội dung điều tra
Trong bài Lịch sử và địa lý địa phương, việc xác định mục đích điều tra là yếu tố then chốt để cung cấp kiến thức chính xác cho học sinh Nếu giáo viên không rõ mục đích của cuộc điều tra phù hợp với nội dung bài học, sẽ khó truyền đạt kiến thức trọng tâm cho học sinh Do đó, việc xác định đúng mục đích điều tra giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy và đảm bảo học sinh nắm bắt kiến thức cần thiết.
+ Thiết kế phiếu điều tra
Phiếu điều tra được thiết kế dựa trên câu hỏi gợi ý, giúp giáo viên xây dựng hệ thống câu hỏi và bài tập phù hợp để hướng dẫn học sinh điều tra Việc đa dạng hóa hình thức câu hỏi như câu hỏi tự luận, bài tập điền vào bảng, và bài tập điền vào chỗ trống là cần thiết để thu hút sự chú ý của học sinh và phù hợp với trình độ nhận thức của các em.
Ví dụ 1 về việc dạy bài "Người dân và hoạt động sản xuất ở đồng bằng duyên hải miền Trung" lớp 4 giúp học sinh liên hệ với hoạt động sản xuất địa phương Giáo viên có thể chuẩn bị phiếu điều tra phát cho học sinh để khảo sát các hoạt động sản xuất của người dân trong khu vực Nội dung phiếu bao gồm các câu hỏi liên quan đến hoạt động nông nghiệp, thủ công nghiệp và dịch vụ của cộng đồng địa phương Việc này giúp học sinh hiểu rõ hơn về đời sống và sản xuất của cư dân vùng đồng bằng duyên hải miền Trung Đồng thời, hoạt động này cũng giúp nâng cao kỹ năng quan sát, tư duy phản biện và kết nối kiến thức địa lý với thực tế sống.
Em hãy tìm hiểu những hoạt động sản xuất ở quê hương em và hoàn thành vào bảng sau:
TT Tên hoạt động sản xuất Địa phương (huyện, xã) sản xuất
Để giúp học sinh liên hệ các địa điểm du lịch và lễ hội ở quê hương, giáo viên có thể giao nhiệm vụ điều tra về hoạt động nuôi và đánh bắt thủy sản Việc này giúp học sinh tìm hiểu về các nghề nghiệp truyền thống, đặc điểm kinh tế địa phương và các địa điểm du lịch nổi bật gắn liền với hoạt động này Thông qua việc khảo sát, học sinh có thể liên hệ các địa điểm du lịch và lễ hội liên quan đến nghề nuôi thủy sản để kho vận kiến thức về văn hóa và du lịch địa phương Đây cũng là cách giúp các em hiểu rõ hơn về các giá trị đặc trưng của quê hương mình, từ đó thêm yêu quê hương và quảng bá các điểm đến hấp dẫn của địa phương.
Câu hỏi 1: Ở địa phương em có những địa điểm du lịch nào? Em hãy liệt kê những địa điểm đó
Câu hỏi 2: Ở địa phương em có những lễ hội nào? Em hãy liệt kê những
Lễ hội là cơ hội để học sinh kết nối với các ngành công nghiệp địa phương Giáo viên có thể phát phiếu điều tra nhằm tìm hiểu về các ngành nghề, doanh nghiệp trong khu vực, giúp học sinh hiểu thêm về các cơ hội nghề nghiệp Việc này góp phần nâng cao kiến thức thực tiễn và khơi nguồn đam mê, tạo bước đệm cho sự nghiệp tương lai của các em.
Em hãy tìm hiểu tên các ngành công nghiệp ở quê hương em và hoàn thành vào bảng sau:
TT Tên ngành công nghiệp Địa phương (huyện, xã) có ngành công nghiệp Sản phẩm
Trong bài học Lịch sử địa phương, ví dụ về việc tìm hiểu về phường em giúp học sinh hiểu rõ hơn về người anh hùng mà trường em mang tên Giáo viên thiết kế hệ thống câu hỏi để học sinh điều tra về phường của mình, qua đó nâng cao nhận thức về lịch sử, anh hùng địa phương và phát triển kỹ năng tìm hiểu, khám phá thông tin Điều này góp phần làm sinh động và gần gũi bài học, đồng thời thúc đẩy sự tự học và yêu quê hương trong học sinh.
Câu hỏi 1: Trường em mang tên người anh hùng nào?
Câu hỏi 2: Em hãy tìm hiểu tiểu sử của người anh hùng đó?
Câu hỏi 2: Em hãy tìm hiểu về lịch sử phát triển của phường Hà Huy Tập?
* Công việc chuẩn bị của học sinh: Ở bước này học sinh tìm hiểu trước những nội dung mà giáo viên yêu cầu chuẩn bị
2.2.2 Bước 2: Tổ chức cho học sinh điều tra
* Công việc của giáo viên:
Trong bước đầu tiên của quá trình điều tra, giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh trong tiết học trước Giáo viên phát phiếu điều tra và hướng dẫn các em hiểu rõ mục đích, nội dung và địa điểm thực hiện cuộc điều tra để đảm bảo sự chuẩn bị tốt nhất cho hoạt động khảo sát.
+ Cách tiến hành điều tra: Cách ghi chép và thu thập số liệu, dữ liệu, thông tin
+ Thời gian và thời hạn hoàn thành
+ Yêu cầu về kết quả (sản phẩm) điều tra
* Công việc của học sinh:
Học sinh tiến hành điều tra theo hướng dẫn của giáo viên, đảm bảo thực hiện đúng nhiệm vụ được giao Trong quá trình điều tra, giáo viên cần giám sát chặt chẽ để nắm bắt tình hình thực hiện của học sinh Giáo viên cũng phải kịp thời giúp đỡ những em gặp khó khăn, đồng thời động viên các em hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình.
2.2.3 Bước 3: Tổ chức cho học sinh trình bày kết quả
Khi trình bày kết quả trên lớp, giáo viên hướng dẫn học sinh trình bày các kết quả đã điều tra, giúp các em củng cố kỹ năng trình bày và phân tích dữ liệu Học sinh được yêu cầu dựa trên kết quả để phân tích và rút ra các kết luận cần thiết, từ đó hiểu rõ hơn về nội dung bài học Quá trình này giúp các em phát triển khả năng tư duy phản biện và ứng dụng kiến thức vào thực tế Việc tự rút ra kết luận từ kết quả khảo sát là kỹ năng quan trọng giúp học sinh nâng cao hiểu biết và tích lũy kiến thức một cách chủ động.
Giáo viên có vai trò quan trọng trong việc nhận xét và đánh giá ý thức, thái độ cùng kết quả thực hiện nhiệm vụ điều tra của học sinh, đồng thời tuyên dương các học sinh tích cực và nhắc nhở những em chưa hoàn thành nhiệm vụ Dựa trên những kết luận từ quá trình điều tra, giáo viên cần đưa ra kết luận cuối cùng để xác định nội dung bài học phù hợp Việc này giúp thúc đẩy tinh thần học tập tích cực và nâng cao ý thức trách nhiệm của học sinh trong quá trình học tập.
Sau đây tôi xin giới thiệu một số ví dụ minh họa cách thức, quy trình tổ
Chương trình địa lý lớp 4 lồng ghép kiến thức về địa phương vào các bài về Dải đồng bằng duyên hải miền Trung, giúp học sinh hiểu rõ hơn về đặc điểm tự nhiên và hoạt động kinh tế của vùng Trong bài “Người dân và hoạt động sản xuất ở đồng bằng duyên hải miền Trung,” kiến thức về địa phương được liên hệ thực tiễn, giúp học sinh nhận biết vai trò của cộng đồng địa phương trong phát triển kinh tế và đời sống hàng ngày Việc tích hợp kiến thức địa phương vào bài học giúp nâng cao nhận thức của học sinh về tầm quan trọng của vùng duyên hải miền Trung trong bức tranh chung của địa lý Việt Nam.
1 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh a Chuẩn bị của giáo viên
* Xác định mục tiêu bài học:
Sau bài học học sinh biết được:
- Nêu được đặc điểm dân cư ở ĐB DHMT: Tập trung khá đông, chủ yếu là người Kinh, người Chăm và cùng một số dân tộc khác sống hòa thuận
- Trình bày được những đặc điểm của hoạt động sản xuất ở ĐB DHMT (Các ngành nghề, điều kiện tự nhiên ảnh hưởng đến sản xuất)
- Qua đó học sinh liên hệ được các ngành nghề, các hoạt động du lịch, lễ hội… ở địa phương mình
* Xác định mục đích điều tra
Học sinh điều tra và kể tên được các hoạt động sản xuất, các hoạt động du lịch, lễ hội, các ngành công nghiệp ở quê hương
* Soạn giáo án, chuẩn bị phiếu điều tra cho học sinh
Nội dung phiếu điều tra như sau:
Em hãy tìm hiểu các hoạt động sản xuất ở quê hương em và hoàn thành vào bảng sau:
TT Tên hoạt động sản xuất Địa phương (huyện, xã) sản xuất
Các học sinh có thể nghiên cứu về các hoạt động nuôi, đánh bắt thủy sản để hiểu rõ hơn về nghề truyền thống của quê hương Việc điều tra này giúp liên hệ các địa điểm du lịch và lễ hội địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng Giáo viên nên giao nhiệm vụ cho học sinh thu Thập thông tin về các hoạt động thủy sản nổi bật, các địa điểm liên quan và lễ hội gắn liền với nghề nuôi, đánh bắt thủy sản Nhờ đó, các em có thể liên kết các điểm du lịch hấp dẫn, lễ hội đặc sắc với hoạt động thủy sản và truyền thống của địa phương Đồng thời, việc này còn giúp học sinh nâng cao nhận thức về giá trị của nghề thủy sản trong đời sống cộng đồng và phát huy giá trị văn hóa địa phương.
Câu hỏi 1: Ở địa phương em có những địa điểm du lịch nào? Em hãy liệt kê những địa điểm đó
Câu hỏi 2: Ở địa phương em có những lễ hội nào? Em hãy liệt kê những
Lễ hội là cơ hội để học sinh liên hệ với các ngành công nghiệp địa phương, giúp các em hiểu rõ hơn về môi trường làm việc thực tế Giáo viên có thể phát phiếu điều tra nhằm thu thập thông tin về các ngành công nghiệp này, từ đó tổ chức các hoạt động phù hợp để nâng cao kiến thức và kỹ năng của học sinh Việc này còn giúp các em kết nối với cộng đồng và mở rộng hiểu biết về các ngành nghề trong khu vực.
Em hãy tìm hiểu tên các ngành công nghiệp ở quê hương em và hoàn thành vào bảng sau:
TT Tên ngành công nghiệp Địa phương (huyện, xã) có ngành công nghiệp Sản phẩm
6 b Chuẩn bị của học sinh :
Chuẩn bị nội dung theo yêu cầu của phiếu điều tra, tổng hợp kết quả theo nhóm tổ
2 Tổ chức cho học sinh báo cáo kết quả điều tra
Trong quá trình triển khai bài học, giáo viên hướng dẫn lớp học một cách bình thường, và khi đến phần liên hệ thực tiễn, giáo viên lần lượt gọi đại diện các nhóm tổ lên trình bày kết quả điều tra, giúp học sinh hiểu rõ hơn về ứng dụng kiến thức vào thực tế.
Các nhóm khác chú ý theo dõi và bổ sung
- Học sinh nhận xét kết quả của nhóm bạn
Ví dụ 2: Bài Lịch sử địa phương: Tìm hiểu phường em (Lịch sử địa phương lớp 5)
1 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh a Chuẩn bị của giáo viên
* Xác định mục tiêu của bài học:
Sau bài học học sinh:
- Tìm hiểu và biết được tiểu sử của đồng chí Hà Huy Tập
- Tìm hiểu và biết được một số nét chính về lịch sử phường Hà Huy Tập
- Các hoạt động của bản thân để thể hiện lòng biết ơn các vị anh hùng đã hi sinh và thể hiện tấm lòng yêu nước
* Xác định mục đích điều tra
Tìm hiểu được tiểu sử của đồng chí Hà Huy Tập, tìm hiểu một số nét chính về phường Hà Huy Tập
* Soạn giáo án, phiếu điều tra
Phiếu điều tra về địa lý của phường Hà Huy Tập như sau:
Điều kiện để sử dụng phương pháp điều tra trong dạy học phần Lịch sử và địa lý địa phương có hiệu quả
Giáo viên đóng vai trò quyết định trong nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học Đặc biệt, giáo viên dạy môn Lịch sử và Địa lý, bao gồm cả Lịch sử và Địa lý địa phương, cần tự bồi dưỡng kiến thức và phát triển kỹ năng tổ chức cho học sinh thực hiện các hoạt động điều tra Việc rèn luyện kỹ năng này giúp học sinh nâng cao khả năng khám phá, phân tích vấn đề và hiểu sâu hơn về môn học, góp phần thúc đẩy hiệu quả giảng dạy và học tập.
Giáo viên cần linh hoạt và sáng tạo trong việc vận dụng phương pháp điều tra, phù hợp với nội dung bài học và tình huống cụ thể Việc kết hợp phương pháp điều tra hiệu quả giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy, đồng thời thúc đẩy sự chủ động, tích cực của học sinh trong quá trình học tập Trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần biết tích hợp phương pháp điều tra một cách linh hoạt cùng các phương pháp dạy học khác để đạt được kết quả học tập tối ưu.
Giáo viên cần chuẩn bị kỹ lưỡng kế hoạch dạy học, dự kiến các bước tiến hành và phân bổ thời gian hợp lý để đảm bảo tiết học hiệu quả Việc chuẩn bị hệ thống câu hỏi và phiếu điều tra chi tiết giúp tăng cường tương tác và đánh giá năng lực học sinh chính xác hơn.
Phải chuẩn bị chu đáo nội dung bài học mà giáo viên yêu cầu
Các đồ dùng dạy học như: Tranh ảnh, sơ đồ, lược đồ phải được trang bị đầy đủ.
Thử nghiệm sư phạm
2.4.1 Khái quát chung về quá trình thử nghiệm 2.4.1.1 Khái quát thử nghiệm
Thử nghiệm sư phạm nhằm kiểm nghiệm hiệu quả của phương pháp điều tra trong giảng dạy môn Lịch sử, địa lý địa phương, giúp xác định tính khả thi và hiệu quả của phương pháp này trong việc nâng cao hiểu biết của học sinh về kiến thức địa phương Quá trình này còn nhằm chứng minh giả thuyết khoa học đã đề ra, từ đó đề xuất những giải pháp phù hợp để nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử, địa lý địa phương Thử nghiệm sư phạm đã chứng minh rằng áp dụng phương pháp điều tra có thể thúc đẩy sự tích cực, chủ động của học sinh trong quá trình học tập và khám phá kiến thức địa phương.
Lớp thử nghiệm là học sinh lớp 4A và lớp 5A, lớp đối chứng là lớp 4B và lớp 5B trường Tiểu học Hà Huy Tập II - Thành phố Vinh- Nghệ An
Giảng dạy các bài Lịch sử và địa lý địa phương lớp 4 và lớp 5
Bài: Người dân và hoạt động sản xuất ở đồng bằng duyên hải miền Trung Lớp 5:
Bài: Tìm hiểu về phường em
2.4.1.4 Phương pháp thử nghiệm Ở lớp thử nghiệm, các bài dạy được tiến hành theo cách thức mà chúng tôi đã đề xuất Còn ở lớp đối chứng giáo viên vẫn dạy bình thường theo phương pháp mà họ dự định
2.4.1.5 Cách thức tiến hành a Soạn giáo án thử nghiệm
Thiết kế giáo án cần đảm bảo tính chi tiết và phù hợp theo đề xuất, giúp hướng dẫn rõ ràng cho quá trình tổ chức thực hiện Sau đó, giáo viên tổ chức các bài thực nghiệm tại lớp để đánh giá hiệu quả của kế hoạch giảng dạy Cuối cùng, việc kiểm tra và đánh giá kết quả thử nghiệm đóng vai trò quan trọng trong việc xác định mức độ thành công và đề xuất cải tiến cho các bài giảng tiếp theo.
Sau mỗi bài thử nghiệm, tôi tiến hành kiểm tra học sinh cả lớp thử nghiệm và lớp đối chứng với đề thi giống nhau trong cùng một khoảng thời gian để đánh giá kết quả nhận thức của học sinh ở cả hai lớp Hiệu quả dạy học được đánh giá dựa trên hai chỉ tiêu chính là kết quả cao và ổn định, phản ánh mức độ nắm vững kiến thức cơ bản, kiến thức đầy đủ và kỹ năng của học sinh Ngoài ra, các chỉ tiêu còn xem xét mức độ hứng thú, tập trung chú ý và tích cực hoạt động của học sinh trong quá trình học tập.
Việc đánh giá được dựa trên các chuẩn các thang đánh giá sau: Kết quả nhận thức của học sinh được đánh giá theo thang điểm 10 với:
Học sinh nắm vững nội dung bài học ở mức độ cao thông qua việc trình bày chính xác và đầy đủ các nội dung cơ bản của bài học Việc thể hiện rõ ràng và mạch lạc giúp học sinh phát triển khả năng diễn đạt và ghi nhớ kiến thức hiệu quả Điều này thể hiện sự hiểu biết sâu sắc và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn học tập.
Học sinh nắm nội dung bài học tương đối đầy đủ, chính xác, hiểu được nội dung bài học nhưng trình bày chưa mạch lạc
Học sinh còn chưa nắm vững nội dung bài học một cách đầy đủ, dẫn đến việc hiểu bài chưa sâu sắc Mặc dù học sinh có thể hiểu được các vấn đề chính của bài học, nhưng việc trình bày còn thiếu chính xác và chưa phản ánh đầy đủ các kiến thức cơ bản Việc này cho thấy cần tăng cường các hoạt động giúp học sinh nâng cao khả năng hiểu và trình bày bài học một cách chính xác và đầy đủ hơn.
- Loại yếu kém: 1- 4 điểm Học sinh chưa hiểu được nội dung bài học
Kết quả của học sinh không chỉ dựa trên thành tích học tập mà còn được đánh giá thông qua việc hình thành các kỹ năng quan trọng như kỹ năng điều tra, kỹ năng phân tích, tổng hợp tài liệu và kỹ năng trình bày, diễn đạt ý kiến Việc đánh giá khả năng phát triển kỹ năng của học sinh được thực hiện qua quan sát, dự giờ các tiết học thử nghiệm và đối chứng để đảm bảo tính khách quan và chính xác Quá trình xử lý kết quả thử nghiệm giúp điều chỉnh phương pháp giảng dạy và nâng cao hiệu quả quá trình học tập của học sinh.
Kết quả thử nghiệm được xử lý bằng các phương pháp thống kê toán học,
+ Tỷ lệ %: Để phân loại kết quả học tập làm cơ sở so sánh kết quả giữa lớp thử nghiệm và lớp đối chứng
+ Giá trị trung bình X được tính theo công thức:
Trong đó: n i là tần số xuất hiện của điểm số x i n là tổng số học sinh tham gia thử nghiệm
Giá trị trung bình X đặc trưng cho sự tập trung số liệu nhằm so sánh mức học trung bình của học sinh ở lớp thử nghiệm và lớp đối chứng
+ Phương sai và độ lệch chuẩn được tính theo công thức:
Phương sai và độ lệch chuẩn đo mức độ phân tách của kết quả học tập của học sinh quanh giá trị trung bình X, giúp đánh giá mức độ đồng đều của nhóm Trong các nhóm tham gia thử nghiệm, nhóm có độ lệch chuẩn nhỏ hơn sẽ có kết quả cao hơn và khả năng phân biệt kết quả rõ ràng hơn Để so sánh kết quả giữa lớp thử nghiệm và lớp đối chứng không có sắp xếp cặp, ta sử dụng phép thử T-Student, với công thức tính t= (x̄₁ - x̄₂) / √(s₁²/n₁ + s₂²/n₂), giúp xác định xem sự khác biệt giữa hai nhóm có ý nghĩa thống kê hay không.
(hai nhóm lớp có học sinh bằng nhau)
S 1 2 là phương sai của lớp thử nghiệm
S 2 2 là phương sai của lớp đối chứng n là số học sinh mỗi nhóm
- Nếu t t : Bác bỏ giả thiết H 0
- Nếu t < t : Chấp nhận giả thiết H 0 (Giả thiết H 0 : tác động thử nghiệm không có hiệu quả)
2.4.2 Kết quả thử nghiệm 2.4.2.1 Kết quả học tập của học sinh a Bài thử nghiệm số 1 (ở lớp 4):
Lớp Số học sinh Điểm số
Kết quả thử nghiệm cho thấy lớp thử nghiệm đạt điểm trung bình cao hơn rõ rệt so với lớp đối chứng, với trung bình là 7,25 so với 6,2 Độ lệch chuẩn của lớp thử nghiệm là 1,59, trong khi đó lớp đối chứng có độ lệch chuẩn là 1,46, chứng tỏ sự khác biệt có ý nghĩa thống kê Những số liệu này cho thấy phương pháp thử nghiệm mang lại hiệu quả rõ rệt so với phương pháp truyền thống.
Việc sử dụng phương pháp điều tra giúp học sinh chủ động hơn trong việc chiếm lĩnh tri thức, làm cho giờ học trở nên sinh động và hấp dẫn hơn, từ đó nâng cao tinh thần tích cực học tập và chất lượng giờ học Để chứng minh hiệu quả của phương pháp này, tôi đã sử dụng phép t-Student cho nhóm không đối đôi nhằm so sánh kết quả thử nghiệm giữa lớp thử nghiệm và lớp đối chứng, hai lớp có số lượng học sinh bằng nhau, qua đó xác định sự khác biệt rõ ràng giữa các nhóm.
Tra bảng phân phối T- Student, bậc tự do F=
Kết quả phân tích cho thấy giá trị t tính được là 2,9, lớn hơn ngưỡng tα=0,02, nên chúng ta bác bỏ giả thuyết H0 Điều này có nghĩa là sự khác biệt về kết quả giữa lớp thử nghiệm và lớp đối chứng là có ý nghĩa thống kê, cho thấy tác động của thử nghiệm mang lại kết quả khả quan.
Ta có bảng phân phối mức độ kết quả thử nghiệm
Kém Trung bình Khá Giỏi
Dựa trên bảng số liệu, rõ ràng có sự khác biệt về điểm số giữa các lớp thử nghiệm và lớp đối chứng ở các mức độ kém, trung bình, khá và giỏi Trong lớp thử nghiệm, tỷ lệ học sinh đạt điểm khá và giỏi cao lần lượt là 50% và 20%, trong khi số học sinh đạt điểm trung bình và kém chỉ chiếm 25% và 5%, cho thấy hiệu quả rõ rệt của phương pháp giảng dạy mới Ngược lại, ở lớp đối chứng, tỷ lệ học sinh đạt điểm khá và giỏi thấp hơn nhiều với 32,5% và 7,5%, còn hơn một nửa số học sinh lại đạt điểm trung bình và kém (45% và 15%), cho thấy phương pháp cũ chưa mang lại kết quả tích cực Những kết quả này cho thấy phương pháp giảng dạy mới trong lớp thử nghiệm có hiệu quả rõ rệt trong nâng cao thành tích học sinh.
Chất lượng học tập của học sinh lớp thử nghiệm vượt trội hơn so với lớp đối chứng, cho thấy phương pháp giảng dạy mới mang lại hiệu quả rõ rệt Kết quả thử nghiệm thứ hai dành cho học sinh lớp 5 được trình bày qua sơ đồ minh họa, thể hiện rõ sự tiến bộ của học sinh lớp thử nghiệm trong quá trình học tập.
Bài: Tìm hiểu về phường em
Kết quả khảo sát cho thấy lớp thử nghiệm đạt điểm trung bình 7.33, cao hơn đáng kể so với điểm trung bình 6.08 của lớp đối chứng, chứng tỏ hiệu quả của phương pháp thử nghiệm Độ lệch chuẩn của lớp thử nghiệm là 2.65, nhỏ hơn so với 3.11 của lớp đối chứng, cho thấy sự đồng đều hơn trong kết quả lớp thử nghiệm Phân tích thống kê bằng phép thử T-Student cho nhóm không đối xứng đã xác nhận rõ ràng sự khác biệt có ý nghĩa giữa hai nhóm, khẳng định tác động tích cực của thử nghiệm đối với kết quả học tập.
Số học sinh Điểm số
Tra bảng phân phối T- Student, bậc tự do F= với mức = 0,05
Dựa trên kết quả tính toán, giá trị t của mẫu là 3,34, vượt quá ngưỡng t α = 3,35, cho thấy chúng ta bác bỏ giả thuyết H0 Điều này có ý nghĩa thống kê, xác nhận rằng sự khác biệt giữa lớp thử nghiệm và lớp đối chứng là có ý nghĩa về mặt xác suất thống kê, chứng tỏ tác động của thử nghiệm mang lại kết quả khả quan.
Ta có bảng phân phối mức độ kết quả thử nghiệm :
Lớp Số học sinh Mức độ %
Kém Trung bình Khá Giỏi