Vận dụng phương pháp hướng dẫn tự học trong giảng dạy môn những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa mác lênin (phần thứ nhất) ở trường cao đảng cộng đồng hậu giang

LÊ MINH ĐẢNH VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN TỰ HỌC TRONG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN PHẦN THỨ NHẤT Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG HẬU GIANG CHUYÊN NGÀNH

LÊ MINH ĐẢNH

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN TỰ HỌC TRONG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN (PHẦN THỨ NHẤT) Ở TRƯỜNG

CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG HẬU GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

ĐỒNG THÁP - 2012

LÊ MINH ĐẢNH

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN TỰ HỌC TRONG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN (PHẦN THỨ NHẤT) Ở TRƯỜNG

CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG HẬU GIANG

CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN & PPDH BỘ MÔN GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

Mã số: 60.14.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS BÙI VĂN DŨNG

ĐỒNG THÁP – 2012

tình truyền đạt những tri thức quý báu, đã dìu dắt giúp đỡ tôi hoàn thành tốt nhiệm vụ của khoá học

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới TS.Bùi Văn Dũng, Trưởng khoa Kinh tế, Trường Đại học Vinh, đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hướng dẫn, đóng góp ý kiến quý báu cho tôi hoàn thành luận văn thạc sĩ này

Tôi xin chân thành cảm ơn Khoa Đào tạo Sau đại học Trường Đại học Vinh và Đại học Đồng Tháp cùng tập thể Hội đồng sư phạm Trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang, bạn bè, đồng nghiệp, sinh viên, gia đình và người thân đã động viên, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành khoá học và hoàn thành tốt luận văn thạc sĩ của mình

Hậu Giang, tháng 7 năm 2012

Tác giả

Lê Minh Đảnh

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN TỰ HỌC TRONG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN

(PHẦN THƯ NHẤT) Ở TRƯỜNG CĐCĐ HẬU GIANG 9

1.1 Cơ sở lý luận về tự học và phương pháp hướng dẫn tự học trong 8

1.2 Sự cần thiết vận dụng phương pháp tự học 16

Chương 2: THỰC NGHIỆM HƯỚNG DẪN TỰ HỌC CHO SINH VIÊN TRONG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN (PHẦN I) Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG VĂN HOÁ NGHỆ THUẬT NGHỆ AN 39

2.1 Kế hoạch thực nghiệm 39

2.2 Tiến hành thực nghiệm 40

2.3 Kết quả thực nghiệm 67

Chương 3: NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT HUY HIỆU QUẢ VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN SINH VIÊN TỰ HỌC TRONG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN (PHẦN I) Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG VĂN HOÁ NGHỆ THUẬT NGHỆ AN 73

3.1 Nâng cao nhận thức về vấn đề tự học 73

3.2 Đổi mới phương pháp dạy 81

3.3 Đổi mới cách thức tổ chức, quản lý dạy học 87

C KẾT LUẬN 93

D DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

E PHỤ LỤC 98

3 CNDV - CNDT : Chủ nghĩa duy vật - Chủ nghĩa duy tâm

4 CNDVBC : Chủ nghĩa duy vật biện chứng

5 CNH, HĐH : Công nghiệp hoá, hiện đại hoá

thấy trong lịch sử Để thích ứng với bối cảnh lịch sử mới, đòi hỏi mọi người ở mọi quốc gia, mọi dân tộc trong mỗi ngành nghề phải có kiến thức sâu rộng,

tư duy khoa học phát triển, nhất là tư duy khái quát và năng lực tự đào tạo Hòa mình vào làn sóng phát triển mạnh mẽ đó, Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng công tác giáo dục và đào tạo, coi đó là điều kiện tiên quyết để thực hiện CNH, HĐH đất nước Điều đó được khẳng định thể hiện trong nhiều chính sách quan trọng của Đảng và Nhà nước ta, trong đó có chỉ thị 15 của Bộ trưởng BGD-ĐT năm 1999 đã viết: Đổi mới phương pháp dạy và học trong các nhà trường SP nhằm tích cực hóa hoạt động học tập, phát huy tính chủ động, sáng tạo và năng lực tự học, tự nghiên cứu của sinh viên Đây là nhiệm

vụ mới có ý nghĩa chiến lược vô cùng quan trọng trong việc đào tạo ra nguồn nhân lực có đủ phẩm chất năng lực, có tư duy độc lập, năng động, tự chủ, sáng tạo thích ứng với sự biến đổi không ngừng phát triển của xã hội

Trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, Đảng ta rất chú trọng vấn

đề chiến lược đào tạo con người; coi con người: "Vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế, văn hóa xã hội” Để thực hiện được mục tiêu

và chiến lược nêu trên, Đảng ta đã có chỉ thị đối với giáo dục và đào tạo: Tập trung sức nâng cao chất lượng dạy và học, trang bị đủ kiến thức cần thiết đi đôi với tạo ra năng lực tự học, sáng tạo của sinh viên, v.v Phát triển mạnh phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn dân

Ở Việt Nam, khả năng tự học đã từng được áp dung và phát huy tác dụng qua các thời kỳ lịch sử Khả năng đó đã được nâng lên tầm cao mới trong thời đại Hồ Chí Minh Điều này đã được khẳng định tại mục 2, Điều 5 của Luật Giáo dục 2005: “Phương pháp giáo dục phát huy tính tích cực, tự giác, chủ

động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên” [14;9]

Riêng các môn khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Bộ giáo dục và Đào tạo quy định một cách cụ thể, rõ ràng trong hướng dẫn số 11381/BGDĐT- ĐH và SĐH ngày 10/10/2006: “Thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng chuyển quá trình dạy ở bậc đại học thành quá trình

tự học của sinh viên có tổ chức và hỗ trợ tối ưu của giảng viên, ứng dụng mạnh mẽ các phương tiện hỗ trợ và công nghệ thông tin, chấm dứt tình trạng

“đọc-chép” trên giảng đường đại học” Và “Trong năm học 2006 - 2007, thực hiện 50% thời gian môn học dành cho lên lớp và 50% thời gian hội thảo có giáo viên hướng dẫn và sinh viên tự nghiên cứu” Tại Nghị quyết TW 2 khoá VIII khẳng định: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, nhất là sinh viên đại học” [5;41]

Để thực hiện được nhiệm vụ đó, trong quá trình dạy học các môn học ở nhà trường, bên cạnh việc đổi mới nội dung, phương pháp dạy học, cần chú trọng hướng dẫn cho SV các phương pháp, kỹ năng tự học, tự nghiên cứu góp phần nâng cao chất lượng dạy học, chất lượng đào tạo Bởi tự học chính là con đường tích cực phát triển nội lực của mỗi cá nhân, là động lực chính của quá trình giáo dục và đào tạo

Trong các trường cao đẳng, đại học ở nước ta nói chung, trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang nói riêng thì dạy học môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin (phần thứ nhất) là một môn khoa học quan trọng, trang bị cho SV thế giới quan khoa học và phương pháp luận đúng đắn,

từ đó góp phần định hướng cho SV trong nhận thức và hoạt động thực tiễn Tuy nhiên, việc giảng dạy môn học này trong trường Cao đẳng Cộng đồng

Hậu Giang còn nhiều bất cập như: nặng về lý thuyết, nhẹ về thực hành, thực tiễn; nặng về kiến thức, nhẹ về kỹ năng… Do đó, đòi hỏi cần phải đổi mới phương pháp dạy và học để SV có thể nắm chắc được kiến thức cốt lõi, có khả năng khái quát kiến thức, để họ có thể vận dụng trong quá trình học tập và công tác sau này

Vấn đề này đã được nhiều nhà khoa học, nhà quản lý của trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang quan tâm nghiên cứu, có nhiều biện pháp đã được đề xuất nhưng mức độ chuyển biến chưa đáng kể Vì vậy, tự học vẫn luôn là vấn đề mới, có tính cấp bách, đặc biệt là đối với trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang - Một trường mới được thành lập còn rất non trẻ, cán bộ giảng dạy bộ môn chính trị đa số mới ra trường về đây giảng dạy nên chưa có nhiều kinh nghiệm trong thực tiễn, chất lượng giáo dục, đào tạo còn nhiều hạn chế

Xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn trên, chúng tôi chọn đề tài:

“Vận dụng phương pháp hướng dẫn tự học trong giảng dạy môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin (phần thứ nhất) ở trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang” làm luận văn thạc sĩ của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong lịch sử phát triển của giáo dục, tự học và phương pháp hướng dẫn

tự học là vấn đề đã được quan tâm nghiên cứu từ lâu cả về mặt lý luận và thực tiễn nhằm phát huy vai trò tích cực học tập của người học Song, ở từng giai đoạn phát triển của lịch sử vấn đề tự học đã được đề cập tới dưới nhiều hình thức khác nhau

Ở Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng là một tấm gương sáng về vấn

đề tự học Người còn chỉ rõ: “Về việc học tập phải lấy tự học làm cốt”; “Về cách dạy thì phải tránh lối dạy nhồi sọ, v.v Về học tập tránh lối học vẹt” Bởi

vì, khả năng tự học đã từng được áp dung và phát huy tác dụng qua các thời kỳ lịch sử

Các nhà giáo dục Việt Nam cũng rất quan tâm đến tự học Gần đây, nhiều nhà giáo dục đã dày công nghiên cứu về tự học như:

Theo cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng khẳng định: “phương pháp dạy mà các đồng chí nêu ra, nói gọn lại là lấy người học làm trung tâm Người ta phải đặt ra những câu hỏi, đưa ra những câu chuyện có tính hấp dẫn, khêu gợi, đòi hỏi người nghe, người đọc, dẫu là người suy nghĩ kém cỏi cũng phải chịu khó suy nghĩ, tìm tòi Phương pháp dạy học tích cực này có khả năng phát triển được những năng lực đang ngủ yên ở mỗi con người Phương pháp này giúp người ta phương pháp tự học và ham học Đó là cái quý báu nhất” [9;5]

Tác giả Nguyễn Kỳ, có bài viết: “Biến quá trình dạy học thành quá trình tự học”, Tạp chí Nghiên cứu giáo dục, số 3/ 1996, đã nêu lên thực chất của giảng dạy tích cực, lấy người học làm trung tâm và “… Phương pháp lấy học sinh làm trung tâm, người học giữ vai trò chủ động, tích cực trong quá trình học tập và không còn ở thể thụ động như khi dùng phương pháp sư phạm

cổ truyền…” [15;3,5]

TS.Nguyễn Lương Bằng, với bài: “Đổi mới phương pháp dạy học lý luận Mác - Lênin ở các trường Đại học hiện nay”, Tạp chí Lý luận, số 7/2002 TS.Trần Viết Quang: “Bồi dưỡng thế giới quan và phương pháp luận khoa học cho sinh viên thông qua giảng dạy triết học Mác - Lênin”, Đề tài KHCN cấp

Bộ (chủ nhiệm); “Đổi mới phương pháp học triết học nhằm trau dồi tư duy biện chứng”, Tạp chí Lý luận chính trị và truyền thông, số 8/ 2007 Để phát huy vai trò của triết học và giảng dạy triết học nhằm trau dồi năng lực tư duy biện chứng cần có một hệ thống các phương pháp đồng bộ và toàn diện, trong

đó đổi mới phương pháp học của sinh viên là giải pháp hàng đầu như học một cách toàn diện trên tất cả các khâu: nghe giảng, thảo luận, nghiên cứu khoa học, nắm bắt thông tin

TS Bùi Văn Dũng với bài viết: “Tích cực hoá hoạt động học tập của sinh viên khi học môn triết học Mác - Lênin”, Kỷ yếu hội thảo khoa học về

đổi mới phương pháp giảng dạy học tập môn triết học Mác - Lênin trong các trường đại học toàn quốc, Hà Nội, 12/ 2002

GS.TS Trần Bá Hoành: “Đổi mới PPDH trong các trường Đại học, Cao đẳng đào tạo giáo viên Trung học cơ sở”, Hà Nội, 2003; “Dạy học lấy người học làm trung tâm - nguồn gốc, bản chất, đặc điểm”, Tạp chí Khoa học giáo dục, số 96/2003; “Những đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực”

PGS.TS Nguyễn Ngọc Bảo, trong bài viết: “Phát triển tính tích cực, tính tự lực của học sinh trong quá trình dạy học” đã khẳng định học là hoạt động tự lực, là trung tâm của quá trình dạy học, v.v

Thời gian gần đây, nhiều luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ cũng đã đề cập tới vấn đề này ở nhiều khía cạnh và lĩnh vực khác nhau:

Luận án tiến sĩ của tác giả Hoàng Hữu Niềm (năm 2003): “Phương pháp hướng dẫn tự học phần cơ sở di truyền học cho học viên tại các trung tâm giáo dục thường xuyên”

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Thị Tính (năm 2004) “Các biện pháp

tổ chức hoạt động tự học môn giáo dục học cho sinh viên các trường đại học

lý luận tự học và đưa ra các giải pháp cơ bản cho việc vận dụng phương pháp

tổ chức hoạt động tự học vào giảng dạy môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (Phần thứ nhầ) ở Trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

là điều rất cần thiết và cấp bách

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu Mục đích nghiên cứu là nâng cao chất lượng việc vận dụng phương pháp hướng dẫn tự học trong giảng dạy môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin (phần thứ nhất) ở trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

* Nhiệm vụ nghiên cứu Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của việc vận dụng phương pháp hướng dẫn tự học cho SV, tiến hành thực nghiệm phương pháp hướng dẫn tự học trong giảng dạy môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (Phần thứ nhất) ở Trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang, nhằm đưa ra những quy trình và điều kiện để từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả của phương pháp hướng dẫn tự học trong giảng dạy môn học này ở trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

4 Phương pháp nghiên cứu

* Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận Đọc, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa, phân loại… các tài liệu, giáo trình, các công trình nghiên cứu có liên quan

* Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn Phương pháp quan sát, phương pháp điều tra, Phương pháp trò chuyện

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu Thực trạng và những giải pháp cơ bản nhằm từng bước nâng cao chất lượng hiệu quả của phương pháp hướng dẫn tự học trong giảng dạy môn

những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin (phần thứ nhất ) của SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

* Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu khi vận dụng phương pháp hướng dẫn tự học môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin (phần thứ nhất) cho SV trong và ngoài giờ lên lớp dưới sự hướng dẫn của thầy Đề tài giới hạn phạm vi nghiên cứu tại trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

6 Giả thuyết khoa học

Nếu xây dựng được quy trình và các điều kiện khoa học thì sẽ nâng cao hiệu quả việc vận dụng phương pháp hướng dẫn tự học trong giảng dạy môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin (phần thứ nhất) của sinh viên trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

- Về mặt lý luận

Đề tài đã hệ thống các tri thức lý luận về tự học, hướng dẫn tự học, xác định được những biện pháp nhằm từng bước nâng cao chất lượng hiệu quả của phương pháp hướng dẫn tự học một số nội dung ở hai chương phần thứ nhất môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin cho SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

- Về mặt thực tiễn

Đề tài đã nêu lên được thực trạng, hiệu quả phương pháp hướng dẫn tự học một số nội dung ở hai chương của môn học này, đồng thời đề xuất những quy trình và điều kiện đúng đắn khoa học nhằm từng bước nâng cao chất lượng hiệu quả của phương pháp hướng dẫn tự học cho SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang và thúc đẩy SV nhận thức được vai trò quan trọng của việc tự học, có động cơ tự học đúng đắn, có phương pháp, kỹ năng tự học… cùng với ý chí vượt qua mọi khó khăn trở ngại để đạt kết quả học tập ngày

một tốt hơn cho SV nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo của trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn còn bao gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn vận dụng phương pháp hướng

dẫn tự học trong giảng dạy môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Lênin (phần thứ nhất) ở trường Cao đẳng

Mác-Chương 2: Thực nghiệm sư phạm phương pháp hướng dẫn tự học cho

SV trong giảng dạy môn Những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (Phần thứ nhất) ở trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

Chương 3: Quy trình và điều kiện vận dụng phương pháp hướng dẫn tự

học cho sinh viên trong giảng dạy môn Những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (Phần thứ nhất) trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

B- PHẦN NỘI DUNG

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN TỰ HỌC TRONG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN (PHẦN THỨ NHẤT) Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG

1.1 Cơ sở lý luận về vận dụng phương pháp hướng dẫn tự học trong giảng dạy môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin (phần thứ nhất)

1.1.1 Khái niệm, các hình thức tự học và vai trò của nó

1.1.1.1 Khái niệm tự học Trong các giáo trình, tài liệu, các tác giả đã đưa ra các định nghĩa khác nhau về tự học, sau đây là một số định nghĩa cơ bản:

Theo GS Đặng Vũ Hoạt và PGS Hà Thị Đức trong cuốn “Lý luận dạy học đại học” thì “Tự học là một hình thức tổ chức dạy học cơ bản ở đại học

Đó là một hình thức nhận thức của cá nhân, nhằm nắm vững hệ thống tri thức

và kỹ năng do chính người học tự tiến hành ở trên lớp hoặc ở ngoài lớp, theo

hoặc không theo chương trình và sách giáo khoa đã được qui định [12;142]

Tác giả Nguyễn Văn Đạo: “Tự học phải là công việc tự giác của mỗi người do nhận thức được đúng vai trò quyết định của nó đến sự tích luỹ kiến thức cho bản thân, cho chất lượng công việc mình đảm nhiệm, cho sự tiến bộ của xã hội” [10;11]

Theo GS.TS Nguyễn Cảnh Toàn: “Tự học - là tự mình động não, suy nghĩ, sử dụng các năng lực trí tuệ (quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp ) và

có khi cả cơ bắp (khi phải sử dụng công cụ) cùng các phẩm chất của mình, rồi

cả động cơ, tình cảm, cả nhân sinh quan, thế giới quan (như tính trung thực, khách quan, có chí tiến thủ, không ngại khó, ngại khổ, kiên trì, nhẫn nại, lòng say mê khoa học, ý muốn thi đỗ, biến khó khăn thành thuận lợi.v.v ) để chiếm

lĩnh một lĩnh vực hiểu biết nào đó của nhân loại, biến lĩnh vực đó thành sở hữu của mình”[ 21;621]

Khác với quan điểm trên, khi nói về vấn đề tự học tác giả Lưu Xuân Mới cho rằng: "Tự học là hình thức hoạt động của cá nhân nhằm nắm vững hệ thống tri thức và kỹ năng do chính sinh viên tiến hành trên lớp, ở ngoài lớp hoặc không theo chương trình và sách giáo khoa quy định.Tự học là một hình thức dạy học cơ bản ở bậc đại học có tính độc lập cao và mang đậm sắc thái cá nhân, nhưng có quan hệ chặt chẽ với quá trình dạy học" [17;276] Ở đây tác giả đặt vấn đề tự học trong mối quan hệ chặt chẽ với hoạt động giảng dạy của giảng viên, nhấn mạnh hiệu quả của hoạt động tự học phụ thuộc nhiều vào vai trò của cách thức, PPDH của giảng viên Trong quá trình tự học, người học rất muốn được biết họ nên tự học như thế nào, học những nội dung gì và kết quả được đánh giá ra sao? Nếu không có sự hướng dẫn của giảng viên thì quá trình

tự học của họ sẽ gặp rất nhiều khó khăn Vì vậy, trong luận văn này, chúng tôi tập trung khai thác khía cạnh tổ chức hướng dẫn sinh viên tự học với tư cách

là một PPDH

Ở đây tác giả đặt vấn đề tự học trong mối quan hệ chặt chẽ với hoạt động giảng dạy của giảng viên, nhấn mạnh hiệu quả của hoạt động tự học phụ thuộc nhiều vào vai trò của cách thức, PPDH của giảng viên Trong quá trình

tự học, người học rất muốn được biết họ nên tự học như thế nào, học những nội dung gì và kết quả được đánh giá ra sao? Nếu không có sự hướng dẫn của giảng viên thì quá trình tự học của họ sẽ gặp rất nhiều khó khăn Vì vậy, trong luận văn này, chúng tôi tập trung khai thác khía cạnh tổ chức hướng dẫn sinh viên tự học với tư cách là một PPDH

Nhưng dưới bất cứ góc nhìn nào, tự học đều được xem là sự tự giác, nỗ lực lớn của người học.Với hoạt động tự học, học sinh, SV có thể làm phong phú thêm giá trị của mình bằng các thao tác của trí tuệ và cơ bắp nhờ vào ý chí nghị lực và lòng đam mê tìm tòi, học hỏi nghiên cứu

Từ những quan niệm trên đây có thể nhận thấy rằng, khái niệm tự học

luôn đi cùng, gắn bó chặt chẽ với khái niệm tự thân Tri thức, kinh nghiệm, kĩ

năng của mỗi cá nhân chỉ được hình thành bền vững và phát huy hiệu quả thông qua các hoạt động tự thân ấy Để có được, đạt tới sự hoàn thiện thì mỗi

SV phải tự thân tiếp nhận tri thức từ nhiều nguồn; Tự thân rèn luyện các kĩ năng; Tự thân bồi dưỡng tâm hồn của mình ở mọi nơi mọi lúc Chính vì vậy,

chúng tôi đi đến định nghĩa về tự học như sau: Tự học là quá trình cá nhân người học tự giác, tích cực, độc lập tự chiếm lĩnh tri thức ở một lĩnh vực nào

đó trong cuộc sống bằng hành động của chính mình nhằm đạt được mục đích nhất định

1.1.1.2 Các hình thức tự học Hoạt động tự học diễn ra dưới nhiều hình thức và mức độ khác nhau:

* Hình thức 1: Cá nhân tự mày mò theo sở thích và hứng thú độc lập có

sách và không có sự hướng dẫn của GV

Hình thức này gọi là tự nghiên cứu của các nhà khoa học Kết quả của quá trình nghiên cứu đi đến sự sáng tạo và phát minh ra các tri thức khoa học mới, đây là thể hiện đỉnh cao của hoạt động tự học Dạng tự học này phải được dựa trên nền tảng một niềm khao khát, say mê khám phá tri thức mới và đồng thời phải có một vốn tri thức vừa rộng, vừa sâu Trình độ tự học này người học không thầy, không sách mà chỉ cọ xát với thực tiễn vẫn có thể tổ chức có hiệu quả hoạt động của mình

* Hình thức 2: Tự học có sách nhưng không có GV bên cạnh

Ở hình thức tự học này có thể diễn ra ở hai mức:

Thứ nhất, tự học theo sách mà không có sự hướng dẫn của thầy: Trường

hợp này người học tự học để hiểu, để thấm các kiến thức trong sách qua đó sẽ phát triển về tư duy, tự học hoàn toàn với sách là cái đích mà mọi người phải đạt đến để xây dựng một xã hội học tập suốt đời

Thứ hai, tự học có thầy ở xa hướng dẫn: Trường hợp này người học tự

học để hiểu và chiếm lĩnh tri thức, mặc dù thầy ở xa nhưng vẫn có các mối quan hệ trao đổi thông tin giữa thầy và trò bằng các phương tiện trao đổi thông tin thô sơ hay hiện đại dưới dạng phản ánh và giải đáp các thắc mắc, làm bài, kiểm tra, đánh giá,

* Hình thức 3: Tự học có sách, có thầy trực tiếp giảng dạy một số tiết

trong ngày, sau đó SV về nhà tự học dưới sự hướng dẫn gián tiếp của GV Trong quá trình học tập trên lớp, người thầy có vai trò là nhân tố hỗ trợ, chất xúc tác thúc đẩy và tạo điều kiện để trò tự chiếm lĩnh tri thức Trò với vai trò là chủ thể của quá trình nhận thức: tự giác, tích cực, say mê, sáng tạo tham gia vào quá trình học tập Mối quan hệ giữa thầy và trò chính là mối quan hệ giữa nội lực và ngoại lực, ngoại lực dù quan trọng đến mấy cũng chỉ là chất xúc tác thúc đẩy nội lực phát triển

Trong quá trình tự học ở nhà, tuy người học không giáp mặt với thầy, nhưng dưới sự hướng dẫn gián tiếp của thầy, người học phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động tự sắp xếp kế hoạch huy động mọi trí tuệ và kỹ năng của bản thân để hoàn thành những yêu cầu do GV đề ra Tự học của người học theo hình thức này liên quan trực tiếp với yêu cầu của GV, được GV định hướng về nội dung, phương pháp tự học để người học thực hiện Như vậy ở hình thức tự học thứ ba này quá trình tự học của SV có liên quan chặt chẽ với quá trình dạy học, chịu sự tác động của nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố phương pháp hướng dẫn tự học của GV và quá trình tự học của SV

Do mục đích và nội dung nghiên cứu, đề tài chủ yếu tập trung nghiên cứu phương pháp hướng dẫn tự học trong giảng dạy môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) cho SV trong và ngoài giờ lên lớp dưới sự hướng dẫn của GV trong quá trình dạy học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo cho SV ở trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

Chúng tôi lựa chọn hình thức tự học này để nghiên cứu cho đề tài, hình thức tự học này là của SV cao đẳng hệ chính quy, nó khác với hình thức tự học từ xa

Theo Luật Giáo dục, học từ xa, vừa học vừa làm, tự học có hướng dẫn thuộc phương thức giáo dục không chính quy (Mục d- Điều 41 Luật Giáo dục) Trong các hình thức giáo dục này, người học chủ yếu phải tự học bằng sách giáo khoa, bằng các loại học liệu, bằng kế hoạch và các điều kiện, phương tiện của mình để đạt được một mục tiêu hay một chương trình đào tạo Như vậy bản chất của việc học từ xa là tự học, người học phải biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo với sự trợ giúp của các cơ sở đào tạo 1.1.1.3 Vai trò và ý nghĩa của tự học trong quá trình dạy học

- Vai trò của tự học trong quá trình dạy học Trong quá trình dạy học nói chung, dạy học ở cao đẳng, đại học nói riêng, GV luôn giữ một vai trò quan trọng đặc biệt không thể thiếu được đó là

sự tổ chức, điều khiển, hướng dẫn, chỉ đạo hoạt động học tập của SV Nhưng thực tế cho thấy rằng, dù GV có kiến thức uyên thâm đến đâu, phương pháp giảng dạy hay đến mấy nhưng SV không chịu đầu tư thời gian, không có sự lao động của cá nhân, không có niềm khao khát với tri thức, không có sự say

mê học tập, không có kế hoạch và phương pháp học tập hợp lý và không có tự giác tích cực trong học tập thì việc học tập không đạt kết quả cao được

Vì vậy, có thể khẳng định vai trò của hoạt động tự học luôn giữ một vị trí rất quan trọng trong quá trình học tập của người học Tự học là yếu tố quyết định chất lượng và hiệu quả của hoạt động học tập

Khi bàn về vai trò của tự học nguyên Tổng bí thư Đỗ Mười đã phát biểu:

“Tự học, tự đào tạo là con đường phát triển suốt cuộc đời của mỗi người, trong điều kiện kinh tế - xã hội nước ta hiện nay và cả mai sau đó cũng là truyền thống quý báu của người Việt Nam và dân tộc Việt Nam Chất lượng và hiệu quả giáo dục được nâng cao khi tạo ra được năng lực sáng tạo của người học,

khi biến được quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục Quy mô của giáo dục được mở rộng khi có phong trào toàn dân tự học” [16; 3]

Học ở đại học, cao đẳng đòi hỏi SV phải tiếp thu một lượng kiến thức lớn

và khó, cho nên ngoài thời gian học trên lớp SV phải tự học, tự nghiên cứu, tự đào sâu tri thức Cũng chính là thông qua hoạt động tự học này đã giúp rất nhiều cho SV trong quá trình học tập tốt, nó biểu hiện:

Thứ nhất, tự học giúp SV nắm vững tri thức, kỹ năng kỹ xảo và nghề

nghiệp trong tương lai Chính trong quá trình tự học SV đã từng bước biến vốn kinh nghiệm của loài người thành vốn tri thức riêng của bản thân Hoạt động tự học đã tạo điều kiện cho SV hiểu sâu tri thức, mở rộng kiến thức, củng cố ghi nhớ vững chắc tri thức, biết vận dụng tri thức vào việc giải quyết các nhiệm vụ học tập mới

Thứ hai, tự học không những giúp SV không ngừng nâng cao chất lượng

và hiệu quả học tập khi còn ngồi trên ghế nhà trường mà còn giúp họ có được hứng thú thói quen và phương pháp tự học thường xuyên để làm phong phú thêm, hoàn thiện thêm vốn hiểu biết của mình Giúp họ tránh được sự lạc hậu trước sự biến đổi không ngừng của khoa học và công nghệ trong thời đại ngày nay

Thứ ba, tự học thường xuyên, tích cực, tự giác, độc lập không chỉ giúp

SV mở rộng đào sâu kiến thức mà còn giúp họ hình thành được những phẩm chất trí tuệ và rèn luyện nhân cách của mình Tạo cho họ có nếp sống và làm việc khoa học, rèn luyện ý chí phấn đấu, đức tính kiên trì, óc phê phán, hứng thú học tập và lòng say mê nghiên cứu khoa học

Thứ tư, trong quá trình học tập ở trường cao đẳng, đại học, nếu bồi dưỡng

được ý chí và năng lực tự học cần thiết thì sẽ khơi dậy được ở SV tiềm năng to lớn vốn có của họ, tạo nên động lực nội sinh của quá trình học tập, vượt lên trên mọi khó khăn, trở ngại bên ngoài Khả năng tự học chính là nhân tố nội lực, nhân tố quyết định chất lượng đào tạo

Tuy nhiên, nói như vậy không có nghĩa là hạ thấp vai trò của GV và tập thể SV trong nhà trường Các lực lượng này có tác dụng lớn trong việc động viên khuyến khích hướng dẫn SV tự học một cách đúng hướng và hiệu quả Trong xã hội phát triển, vai trò của giáo dục ngày càng quan trọng, là động lực thúc đẩy sự phát triển và tiến bộ xã hội Giáo dục phải đào tạo được thế hệ trẻ năng động, sáng tạo, có đủ tri thức, năng lực và có khả năng thích ứng với đời sống xã hội, làm phát triển xã hội Muốn vậy thế hệ trẻ phải có năng lực đặc biệt đó là khả năng tự học, tự nâng cao, tự hoàn thiện và những khả năng này phải được hình thành từ cấp tiểu học Có như vậy mới rèn luyện cho họ được kỹ năng tự học, tự nghiên cứu, không ngừng nâng cao vốn hiểu biết về văn hoá, khoa học kỹ thuật và hiện đại hoá vốn tri thức của mình để trở thành người công dân, người lao động với đầy đủ hành trang bước vào cuộc sống

- Ý nghĩa của tự học trong quá trình dạy học

Ở bất kỳ bậc học hay cấp học nào hoạt động tự học cũng có ý nghĩa rất quan trọng đối với kết quả học tập, tuy nhiên đối với SV ở các trường cao đẳng, đại học nó lại càng thiết thực hơn bởi hoạt động tự học của SV ở các trường cao đẳng, đại học có nét đặc thù so với học sinh phổ thông, thể hiện hoạt động nhận thức của SV ở mức độ cao hơn, mang tính chất độc lập, tự lực,

tự giác, sáng tạo trong việc tiếp thu tri thức cũng như việc vận dụng tri thức vào các tình huống cụ thể Phương pháp học tập của SV cũng khác, nó mang tính chất tự học, tự nghiên cứu, nhưng điều đó cũng không có nghĩa là thiếu vai trò của người GV Do đó có thể nói hoạt động tự học là một khâu của quá trình giáo dục, là một quá trình gia công, chế biến và tự điều khiển theo đúng mục tiêu giáo dục qui định Nhờ có tự học và chỉ bằng con đường tự học, người học mới có thể nắm vững tri thức, thông hiểu tri thức, bổ xung và hoàn thiện tri thức cũng như hình thành những kỹ năng, kỹ xảo tương ứng

Hoạt động tự học của SV không chỉ nâng cao năng lực nhận thức, rèn luyện thói quen, kỹ năng, kỹ xảo vận dụng tri thức của bản thân vào cuộc sống

mà còn giáo dục tình cảm và những phẩm chất đạo đức của bản thân Bởi vì trên cơ sở những tri thức họ tiếp thu được nó có ý nghĩa sâu sắc đến việc giáo dục tư tưởng đạo đức, lối sống, niềm tin, rèn luyện phong cách làm việc cá nhân cũng như những phẩm chất ý chí cần thiết cho việc tổ chức lao động học tập của mỗi SV; bên cạnh đó còn rèn luyện cho họ cách suy nghĩ, tính tự giác, độc lập… trong học tập cũng như rèn luyện thói quen trong hoạt động khác Nói cách khác hoạt động tự học hướng vào việc rèn luyện phát triển toàn diện nhân cách SV Mặt khác hoạt động tự học không những là yêu cầu cấp bách, thiết yếu của SV đang ngồi trên ghế nhà trường để họ tiếp nhận tri thức, nâng cao trình độ hiểu biết của bản thân mà còn có ý nghĩa lâu dài trong suốt cuộc đời của mỗi con người Đó là thói quen học tập suốt đời, bởi sau khi ra trường vẫn phải tiếp tục: Học, học nữa, học mãi Chính vì vậy, người học cần phải học khi còn ngồi ghế nhà trường và cần phải học tập hơn nữa khi đã rời ghế nhà trường, nhưng sự học tập ở giai đoạn thứ hai này còn quan trọng hơn gấp bội lần sự học tập ở giai đoạn thứ nhất

Tự học không chỉ có ý nghĩa đối với bản thân người học mà còn góp phần to lớn nâng cao chất lượng dạy học và đào tạo Nói như vậy không có nghĩa là hạ thấp vai trò trách nhiệm của người GV mà dưới sự tổ chức, hướng dẫn, chỉ đạo của người GV, làm cho SV phải biết cách tự học, chủ động, sáng tạo chiếm lĩnh kho tàng tri thức của nhân loại

Như vậy muốn nâng cao chất lượng học tập tốt của SV trong các trường học nói chung, trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu giang nói riêng, chúng ta cần phải quan tâm đúng mức đến việc bồi dưỡng kiến thức, nâng cao trình độ nghiệp vụ của người GV đồng thời phải chú ý đến vị trí trung tâm của người học trong hoạt động tập thể để làm sao khai thác triệt để những tiềm năng vốn

có trong người họ, phát huy tính tự giác, tích cực sáng tạo, chủ động trong quá

trình lĩnh hội tri thức nhằm đào tạo nhân tài cho đất nước, đáp ứng yêu cầu của

sự nghiệp CNH, HĐH đất nước

1.1.2 Vận dụng phương pháp tự học, phương pháp hướng dẫn tự học môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin (phần thứ nhất)

1.1.2.1 Phương pháp tự học Trước hết ta phải nhận thức được rằng khi ta cho rằng việc tự học cần phải được khuyến khích trong SV thì chính ta đưa ra một ý kiến nhất định hoặc đang tiếp nhận một phương pháp tiếp cận đối với quá trình dạy học, và tất cả mọi người sẽ nhất trí về tính ưu việt của phương pháp tiếp cận này Thật

ra hầu hết mọi GV giỏi đều tìm cách khuyến khích SV tự học tập và tự nghiên cứu Đó là thói quen cần thiết phải lĩnh hội trong mọi điều kiện

Vì thế đây chính là một bài tập suy nghĩ gồm hai cấp độ Đầu tiên người

GV phải lồng ghép phương pháp này vào công việc của chính mình, sau đó người GV phải tìm ra một phương thức hoạt động hay phương pháp nào đó nhằm khuyến khích người học phải chính mình tự học Phương pháp này phải được định nghĩa một cách đầy đủ nhưng tổng quát để có thể thực hiện được trong các nội dung bài giảng khác nhau theo một hình thức đơn giản dễ hiểu Các GV và những nhà giáo dục đã phát triển một phương pháp dạy học

có hiệu quả dựa trên ý tưởng cho rằng việc học giúp cho cá nhân lĩnh hội được khả năng khác nhau một cách thoả đáng và hiệu quả Phương pháp này gọi là phương pháp tự học

Phương pháp tự học của SV là cách thức, con đường mà người học tự chọn cho mình trong quá trình học tập để đạt được những nhiệm vụ học tập đề

ra Như vậy phương pháp tự học có vai trò rất quan trọng đối với kết quả học tập của SV

Phương pháp hướng dẫn hoạt động tự học là một công việc bao gồm sự sắp xếp, thiết kế các biện pháp tiến hành hoạt động, là việc sử dụng đối tượng

và các phương tiện hỗ trợ nhằm đạt được mục tiêu đề ra

Từ đó ta có thể hiểu tổ chức, hướng dẫn hoạt động học tập cho sinh viên

là cách thiết kế, sắp xếp các biện pháp hoạt động phối hợp chung giữa giảng viên và sinh viên trong học tập trên lớp và ở nhà, chính khóa và ngoại khóa theo quy chế học tập, dưới sự chỉ đạo của nhà trường nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động học tập

Vận dụng những quan điểm nêu trên vào việc tổ chức, hướng dẫn hoạt

động tự học cho sinh viên, chúng tôi cho rằng: phương pháp hướng dẫn hoạt

động tự học cho sinh viên là quá trình thiết kế, sắp xếp các biện pháp tổ chức giảng dạy của giáo viên nhằm tiến hành hướng dẫn, điều khiển, chỉ đạo cách

tự thiết kế, tự sắp xếp các biện pháp hoạt động tự học, tự nghiên cứu của sinh viên, giúp sinh viên phát huy tới mức cao nhất năng lực tự học, tự nghiên cứu của mình, thực hiện tốt mục đích và nhiệm vụ học tập đề ra

1.1.2.2 Phương pháp hướng dẫn tự học Trong thư gửi Trung tâm Nghiên cứu và phát triển tự học, Bộ trưởng bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Minh Hiển viết: “Tự học là một khâu rất quan trọng trong quá trình giáo dục, góp phần hình thành và nâng cao năng lực, phẩm chất của học sinh, SV, đặc biệt trong điều kiện hiện nay Đây là vấn đề không chỉ liên quan đến người học mà cả người dạy Việc khơi dạy, hướng dẫn, đẩy mạnh, phát huy nội lực tự học trong việc dạy và học là quán triệt chủ trương xã hội hoá giáo dục mà Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm” - Hội khuyến học Việt Nam, ngày 09/06/1999

Rõ ràng là việc khơi dậy khả năng tự học trong thế hệ trẻ, đặc biệt là SV trong các trường cao đẳng, đại học hiện nay đang là vấn đề được sự quan tâm của toàn xã hội, bởi đây chính là người chủ tương lai của đất nước, những người sẽ kế tiếp cha anh đưa đất nước đi lên Muốn vậy, phải hướng dẫn, giúp

đỡ họ có được phương pháp tự học, cách thức tự học đúng đắn

Vậy có thể hiểu một cách khái quát rằng, phương pháp hướng dẫn tự học

là quá trình giúp đỡ, hình thành cho người học có được những phương pháp,

cách thức tự học, tự nghiên cứu hợp lý, hiệu quả, qua đó giúp họ không ngừng nâng cao chất lượng học tập, nghiên cứu khoa học cả khi còn đang ngồi trên ghế nhà trường và khi đã bước vào lao động nghề nghiệp trong tương lai Trong quá trình dạy học, người GV cần tăng cường sử dụng các phương pháp dạy học tích cực nhằm khơi dậy hứng thú, tính sáng tạo, óc tò mò khoa học cho người học; mặt khác bên cạnh việc trang bị cho người học hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo thì cần chú ý hình thành cho họ ý thức tự học, động cơ

tự học đúng đắn Người GV nên hướng dẫn người học có những phương pháp

tự học, cách thức tiến hành tự học cụ thể hiệu quả như:

- Biết cách xây dựng kế hoạch và thời gian tự học hợp lý

- Biết cách thức làm việc độc lập, bao gồm: Biết đọc sách một cách có hệ thống, biết phân chia dung lượng kiến thức hợp lý để tiến hành học tập cho có hiệu quả, biết liên hệ, vận dụng lý thuyết để giải quyết các bài tập trong quá trình học ở trên lớp và trong thực tiễn

- Biết cách phân tích, tổng hợp, so sánh, biết ôn tập một cách tự giác, thường xuyên nhằm đánh giá được sự tiến bộ của trí tuệ

- Biết tranh luận và biết trình bày quan điểm của mình, biết tập trung tư tưởng, tiết kiệm thời gian học tập, biết tự kiểm tra, tự đánh giá trình độ của bản thân…

Để giúp người học có được những cách thức tiến hành tự học như vậy, người GV có thể trực tiếp hướng dẫn họ ở trên lớp, thông qua các bài giảng

mà hình thành cho họ những phương pháp tự học đúng đắn, hiệu quả

Giữa phương pháp tự học và phương pháp dạy học tích cực có mối quan

hệ chặt chẽ với nhau Phương pháp dạy học tích cực được quan niệm là một thuật ngữ rút gọn, dùng để chỉ những phương pháp giáo dục dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của người học

Phương pháp dạy học tích cực có những đặc trưng sau:

Thứ nhất dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của SV

Trong phương pháp dạy học tích cực người học là chủ thể của họat động

“học” được cuốn hút vào các hoạt động học tập do GV thiết kế tổ chức và chỉ đạo, qua đó tự khám phá chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng mới cũng như phương pháp làm ra tri thức kỹ năng đó

Thứ hai dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp hướng dẫn tự học

Trong xã hội hiện đại đang biến đổi nhanh - với sự bùng nổ thông tin, khoa học, kỹ thuật, công nghệ phát triển như vũ bão - thì không thể nhồi nhét vào đầu óc SV lượng kiến thức ngày càng tăng nhanh Phải quan tâm dạy học cho người học phương pháp hướng dẫn tự học tập ngay từ bậc tiểu học Trong đó chú trọng rèn luyện phương pháp tự học Có được phương pháp, kỹ năng, thói quen, ý chí quyết tâm tự học thì kết quả học tập của SV tăng lên rất nhiều Chính vì vậy tự học là đặc trưng quan trọng của dạy học tích cực Có thể tự học ở lớp, ở nhà, từ nhiều kênh thông tin

Thứ ba dạy học chú trọng cả đánh giá của thầy và tự đánh giá của trò

Các phương pháp dạy học tích cực cần được vận dụng vào môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất) là: phương pháp vấn đáp hay phương pháp đàm thoại; phương pháp đặt và giải quyết vấn đề hay nêu vấn đề; phương pháp hoạt động nhóm; phương pháp đóng vai; phương pháp động não

1.1.2.3 Phương pháp hướng dẫn tự học môn những Nguyên lý cơ bản

của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất)

Từ khái niệm về phương pháp hướng dẫn tự học, chúng ta có thể hiểu phương pháp hướng dẫn tự học môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất) là quá trình giúp đỡ, hình thành cho người học tổ chức hoạt động nhận thức của mình được tiến hành ở trên lớp hay ngoài lớp, khi có thầy và cả khi không có thầy… nhằm chiếm lĩnh nội dung tri thức triết

học Mác - Lênin, đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn giáo dục

Chúng ta biết rằng muốn học tập tốt một môn học nào đó thì người học phải hiểu được đặc điểm của môn học, tổ chức được những hoạt động tương ứng với môn học đó để lĩnh hội tri thức, chính bản thân người học chứ không phải ai khác, phải thiết lập được mối quan hệ biện chứng giữa chủ thể (người học) và khách thể (môn học)

Việc tự học môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) cũng vậy, muốn học tập đạt kết quả cao trước hết người học phải hiểu được tính chất, đặc điểm của môn học đó là một môn học vừa mang tính lý luận, tính trừu tượng, tính khái quát lại vừa có tính thực tiễn rất cao Vì vậy, việc học tập môn học này không chỉ đơn thuần là việc nắm vững những nguyên lý, quy luật, những bài giảng mang tính lý luận mà phải gắn liền với việc am hiểu và nắm vững những kiến thức thực tế vận dụng lý luận đó dể giải

quyết những vấn đề thực tiễn

Như vậy, để tự học tốt, vấn đề quan trọng trước tiên là người học phải hiểu rõ được ý nghĩa, vị trí của môn học trong nhà trường đối với nghề nghiệp tương lai của mình Điều đó sẽ giúp họ xây dựng được ý thức tự học, tinh thần

tự học, ý chí khắc phục khó khăn trong quá trình tự học

Bên cạnh đó, để tự học môn học này đạt hiệu quả cao thì việc xây dựng phương pháp học tập một cách khoa học và việc lựa chọn hình thức học tập

phù hợp có một ý nghĩa vô cùng quan trọng Phương pháp hướng dẫn tự học

môn học này không chỉ đơn thuần là học lại máy móc vở ghi, bài giảng của thầy mà người học còn phải làm quen với việc đọc sách, đọc các tài liệu tham khảo, phải biết tìm hiểu thực tiễn lịch sử, văn hoá, chính trị, xã hội, biết kết hợp sáng tạo giữa lý luận và thực tiễn … để tạo cho mình vốn tri thức, vốn kinh nghiệm phong phú

Để tự học tốt môn học những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất), người học cần phải biết tận dụng mọi hình thức để tự học Có thể nói học môn học này là học ở mọi nơi, mọi lúc, mọi tình huống,

trong đó bản thân người học phải có sự nỗ lực, tích cực sáng tạo, luôn có sự so sánh đối chiếu giữa lý luận và thực tiễn để nắm vững, hiểu sâu tri thức của môn học đó Đương nhiên để SV làm được điều đó thì vai trò của GV trong

việc vận dụng phương pháp hướng dẫn tự học môn những Nguyên lý cơ bản

của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất) là rất quan trọng

1.2 Thực trạng việc vận dụng phương pháp hướng dẫn tự học môn những Nguyên lý cơ bản của Chủ nghĩa Mác-Lênin (phần thứ nhất) cho

SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

1.2.1.Thực trạng việc tự học môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin (phần thứ nhất) trong chương trình đào tạo của trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

Môn học những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) là một trong những môn khoa học Mác - Lênin được giảng dạy cho SV cao đẳng ở tất cả các ngành học Môn học này ngoài chương mở đầu được chia thành ba chương kiến thức cơ bản: chương 1 “Chủ nghĩa duy vật biện chứng”, chương 2 “Phép biện chứng duy vật” và chương 3 “Chủ nghĩa duy vật lịch sử” Mục đích của môn học là nhằm trang bị cho SV một cách tương đối

có hệ thống những nội dung cơ bản về thế giới quan và phương pháp luận của môn học Bước đầu biết vận dụng môn học này vào nghiên cứu các khoa học

cụ thể, cũng như phân tích những vấn đề trong cuộc sống đặt ra

Môn học này còn giúp người học tự giác trao dồi phẩm chất chính trị, tinh thần và năng lực tư duy sáng tạo đáp ứng những đòi hỏi cấp bách của công cuộc đổi mới, phục vụ sự nghiệp xây dựng thành công CNXH ở nước ta Mặc dù có vai trò rất quan trọng trong hoạt động nhận thức và thực tiễn nhưng môn học những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) không thay thế cho các khoa học khác trong việc nhận thức thế giới Triết học Mác Lênin phủ nhận quan điểm xem triết học là khoa học của mọi khoa học mà xem Triết học với các khoa học khác có mối quan hệ biện chứng

với nhau Sự gắn bó của triết học với khoa học cụ thể là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển của triết học Thành quả của các khoa học cụ thể là những tư liệu để triết học rút ra những kết luận của mình Những kết luận ấy đã đưa lại thế giới quan và phương pháp luận đúng đắn cho sự phát triển của các khoa học

Trong giới hạn của đề tài nghiên cứu này, điều tra 145 SV chúng tôi chỉ nghiên cứu hoạt động tự học của SV của các lớp cao đẳng hệ chính quy chủ yếu về các mặt: Nhận thức về vị trí, vai trò, tác dụng của tự học, hứng thú học tập của môn học, động cơ học tập, thời gian, kế hoạch tự học, hình thức, phương pháp tự học, kỹ năng tự học Kết quả như sau:

*Nhận thức về tầm quan trọng của môn học những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất)

Chúng tôi tìm hiểu vấn đề này và kết quả thu được thể hiện ở bảng sau:

Bảng 1.1: Vai trò của môn học những Nguyên lý cơ bản của

(Nguồn do tác giả điều tra, khảo sát tháng 5 năm 2011)

Nhìn vào bảng số liệu trên, chúng ta thấy rằng có 40.7% số SV được hỏi cho rằng môn học này là một môn học “Quan trọng”; 36.6% SV cho rằng môn học này chỉ có vai trò “Bình thường”; 22.7% SV đánh giá đây là môn học có vai trò “Rất quan trọng”; không có SV nào chọn mức độ “Không quan trọng” Chúng tôi luôn cho rằng môn học những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) là một môn học có vai trò quan trọng cả về mặt lý luận và thực tiễn trong việc đào tạo SV Tuy nhiên, qua số liệu điều tra thu

được, ta thấy một điều rất rõ là SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang chưa thực sự nhận thức hết vai trò, ý nghĩa của môn học này đối với bản thân (40.7% SV đánh giá ở mức độ “Quan trọng” là số thấp) Thậm chí số phần trăm SV cho rằng môn học chỉ có vai trò “Bình thường” (36,6%) còn cao hơn rất nhiều so với số SV lựa chọn ở mức độ “Rất quan trọng” (22.7%)

Nhận thức đúng sẽ là cơ sở để hành động đúng, điều này đã trở thành quy tắc muôn đời Khi bản thân mỗi SV chưa thực sự hiểu rõ được vai trò của môn học này đối với bản thân mình thì làm sao họ có thể miệt mài, say sưa tìm tòi những tri thức phong phú bổ ích của môn học, họ có thể vận dụng những tri thức đó vào thực tiễn cuộc sống?… Vậy SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang đã nhận thức như thế nào về tầm quan trọng của việc tự học của môn này

* Nhận thức về tầm quan trọng của việc tự học môn học những Nguyên lý

cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất)

Chúng tôi tìm hiểu vấn đề này và kết quả thu được thể hiện ở bảng sau:

Bảng 1.2: Vai trò của tự học môn học những Nguyên lý cơ bản của Chủ

nghĩa Mác- Lênin (phần thứ nhất)

bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhât)

(Nguồn do tác giả điều tra, khảo sát tháng 5 năm 2011)

Nhìn vào bảng số liệu chúng ta nhận thấy tiêu chí cho rằng tự học môn học những nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) là “Bình thường” được các em chọn nhiều nhất (40%); thứ hai là tiêu chí “Quan trọng”

(38.6%); thứ ba là “Rất quan trọng” (21.4%); không có SV nào lựa chọn tiêu chí “Không quan trọng”

* Thực trạng hứng thú tự học môn học những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất) của SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

Thực tế dạy học đã chứng minh rằng khi SV có hứng thú với môn học thì kết quả học tập thu được thường là rất cao, bởi khi đó các em dồn hết cả tâm lực, trí lực của mình để tìm hiểu thế giới tri thức đa dạng, phong phú của môn học Ngược lại, nếu không khơi dậy được ở các em hứng thú học tập môn học thì kết quả thu được sẽ không đạt như mong muốn

Để tìm hiểu hứng thú của SV đối với môn học, chúng tôi tiến hành khảo sát vấn đề này, kết quả thu được là:

Bảng 1.3: Hứng thú tự học môn những Nguyên lý cơ bản của

Chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất)

của Chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất)

Nhìn vào kết quả thu được chúng ta thấy một thực tế rằng SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang chưa thực sự có hứng thú học tập môn học

những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) Số SV lựa chọn mức độ “Hứng thú” và “Rất hứng thú” là không nhiều, có lẽ đây cũng là một trong số những nguyên nhân khiến cho kết quả học tập bộ môn không đạt kết quả cao như mong muốn Đáng buồn là vẫn có 4.7% SV được

hỏi cảm thấy “Chán và mệt mỏi” khi tự học môn học này Một SV đã nói với

chúng tôi rằng “Mỗi khi học môn học những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) em thường cảm thấy rất khó học, bởi vậy chỉ học một lúc là em cảm thấy chán và buồn ngủ…” Một em khác trả lời chúng tôi

rằng: “Chúng em sợ học môn học này lắm Thầy ạ! Chẳng mấy khi chúng em

thích thú đâu…” Những câu trả lời như vậy đã giải thích cho chúng tôi rõ tại sao SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang thường học theo cách “Đến sát kỳ thi mới học” Bản thân các em không thực sự hứng thú với môn học này thì làm sao đạt kết quả tốt được, khi ấy các em học chỉ mang tính chất đối phó

* Phương pháp hướng dẫn tự học môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất) của SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

Để có thể tìm ra các biện pháp giúp đỡ cho việc tự học môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) của SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang đạt kết quả tốt hơn, một trong những điều quan trọng là chúng ta phải biết được trong thực tế, các em đã tiến hành tự học môn học này như thế nào? Các em đã sử dụng những phương pháp nào để bổ sung mở rộng tri thức triết học Mác - Lênin đã được học? Các phương pháp

mà SV đang sử dụng ấy có những điểm mạnh, điểm yếu gì? Trên cơ sở những hiểu biết ấy, mỗi GV sẽ có những hướng dẫn, giúp đỡ cụ thể để các em

có được phương pháp tự học tốt nhất, đạt hiệu quả cao nhất

Và để tìm hiểu được trong thực tế SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang đã áp dụng phương pháp nào để tự học môn học này, chúng tôi đã khảo sát và kết quả thu được thể hiện ở bảng sau:

4 Học vở ghi kết hợp với đọc sách, tài liệu

5 Đọc giáo trình trước khi nghe giáo viên

8 Đọc sách kết hợp với thu thập thông tin

(Nguồn do tác giả điều tra, khảo sát tháng 5 năm 2011)

Nhìn vào bảng số liệu chúng tôi thấy rằng: phương pháp “Lập dàn bài, đề cương” được SV sử dụng nhiều nhất khi tiến hành tự học môn những Nguyên

lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) có (70.3%); Thứ hai là phương pháp “Học vở ghi kết hợp đọc sách, tài liệu tham khảo” có (59.3%); Thứ ba là “Đọc thuộc lòng những kiến thức trong phạm vi bài giảng” có (26.2%); Thứ tư là “Học liên hệ với thực tiễn” (22.1%); Thứ năm là học theo

kiểu “Lập sơ đồ hệ thống hoá bài học” có (17.2%); Thứ sáu là phương pháp

“Đọc giáo trình trước khi nghe GV giảng” có (16%); Đứng thứ bảy là “Đọc sách kết hợp với thu thập thông tin qua mạng Internet” có (14.2%); Thứ tám là

“Học mang tính chất nghiên cứu” có (9%)

Kết quả thu được đã nói lên một điều rằng những phương pháp mà SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang thường sử dụng để tự học môn học này phần lớn là những phương pháp quen thuộc và cũng được các em sử dụng

để tự học ở một số bộ môn khác Phương pháp tự học theo kiểu “Lập dàn bài,

đề cương” sẽ giúp ích các em nhiều trong việc nắm vững tri thức triết học Mác - Lênin cơ bản, hay cách học “Học vở ghi kết hợp đọc sách, tài liệu tham

khảo” sẽ giúp các em hiểu sâu sắc hơn các vấn đề triết học Mác – Lênin, biết

mở rộng phạm vi tri thức lĩnh hội thông qua tự tìm tòi, tự đào sâu suy nghĩ… Tuy nhiên, có một điều đáng lưu ý là học theo kiểu “Đọc và học thuộc lòng những kiến thức trong phạm vi bài giảng” cũng được nhiều SV áp dụng

(chiếm 26.2% trong tổng số SV được hỏi) Cách học này có “lợi thế” ở chỗ có

thể giúp SV nắm được một hệ thống kiến thức cơ bản nhất định, tuy nhiên nếu chỉ học thuộc lòng một cách máy móc mà không có sự suy nghĩ, liên hệ với thực tế, không có sự liên kết với những thông tin thu được qua các nguồn tài

liệu khác thì cái “lợi thế” do phương pháp này mang lại sẽ trở thành hạn chế

rất lớn Chính bởi vậy, khi vận dụng phương pháp hướng dẫn SV tự học, người GV cần giúp cho SV biết sử dụng phối hợp các phương pháp tự học khác nhau, biết lấy ưu điểm của phương pháp này bù trừ hạn chế cho phương pháp kia…, có như vậy thì chất lượng tự học môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) nói riêng và các môn học khác nói chung mới đạt kết quả cao được

Tóm lại, qua việc tìm hiểu thực trạng tự học môn học này của SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang, chúng tôi nhận thấy rằng: Nhìn chung SV chưa nhận thức sâu sắc về vai trò, ý nghĩa của môn học đối với bản thân, các em chưa biết cách tổ chức tự học, tự nghiên cứu môn học một cách

có hiệu quả Nguyên nhân chính là do các em chưa có phương pháp học, chưa được sự hướng dẫn cụ thể về cách tự học, tự nghiên cứu… Vì vậy vấn đề đặt

ra là cần phải có các biện pháp giúp đỡ cụ thể hoạt động tự học của các em, chất lượng tự học có ý nghĩa quyết định đến chất lượng chung của hoạt động dạy học của môn học này Một trong những biện pháp đó là phương pháp hướng dẫn tự học môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin

(phần thứ nhất) Hướng đi này khơi dậy được sự tích cực, độc lập, sáng tạo của người học, đặc biệt là giúp các em có thể tự học liên tục thường xuyên môn học này một cách có hiệu quả

Vậy các cán bộ giảng dạy môn học này phải suy nghĩ về vấn đề này như thế nào? Thực trạng giảng dạy và phương pháp hướng dẫn tự học trong quá trình giảng dạy ở trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang ra sao? Các thầy cô thường gặp khó khăn gì khi thực hiện phương pháp hướng dẫn tự học của môn học này? Để tìm hiểu những vấn đề này, chúng tôi đã xây dựng một phiếu điều tra giành cho cán bộ giảng dạy môn học này ở trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang Chúng tôi điều tra trên 05 GV hiện đang giảng dạy môn học này Sau đây là kết quả thu được:

1.2.2 Thực trạng việc vận dụng phương pháp hướng dẫn tự học học môn

những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất)

* Nhận thức của GV về tầm quan trọng của việc vận dụng phương pháp hướng dẫn tự học môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin

(phần thứ nhất)

Chúng tôi đã tiến hành khảo sát vấn đề này, kết quả thu được là: Có (93,3%) GV cho rằng đây là một việc làm “Rất quan trọng”, (6,7%) GV ý kiến cho rằng đây là một việc làm “Quan trọng” Không GV nào chọn mức độ

“Bình thường” hay “Không quan trọng”

Theo các thầy cô thì để đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn hiện nay, mỗi người phải tự mình có một phương pháp tự học tập, tự nghiên cứu đúng đắn, phù hợp Chỉ có như vậy con người mới có thể học tập thường xuyên, học

tập suốt đời được Đối với môn học này cũng vậy, người thầy không thể nào

cung cấp hết cho trò kho kiến thức đa dạng, phong phú, luôn biến đổi theo từng giai đoạn lịch sử Muốn không bị lạc hậu với thời đại, muốn chiếm lĩnh được kho báu trí tuệ của nhân loại thì việc tự học là vô cùng cần thiết và quý

giá Chính vì thế, có được phương pháp hướng dẫn tự học cho SV đúng đắn luôn là một việc làm rất quan trọng

* Những nội dung GV tiến hành khi vận dụng phương pháp hướng dẫn tự học môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất)

Khi mà quá trình dạy học đang có những thay đổi sâu sắc cho phù hợp với thời kỳ khoa học - kỹ thuật - công nghệ bùng nổ như vũ bão, khi mà kho tàng tri thức của nhân loại ngày một tăng nhanh và tăng nhiều gấp bội… thì việc sử dụng các phương pháp dạy học cũng rất cần phải có cải tiến, đổi mới cho phù hợp với yêu cầu của thời đại, có như vậy giáo dục mới thoát khỏi tình trạng tụt hậu, chậm tiến so với sự phát triển của KHCN Điều quan trọng nhất

là người thầy làm sao để truyền được ngọn lửa ham học, hay tìm tòi cho trò; phải làm cho trò hiểu rằng chỉ có bằng con đường tự học, tự nghiên cứu, tự giáo dục thì mới trưởng thành, mới đáp ứng được đòi hỏi của thực tiễn cuộc

sống Đối với môn học này cũng vậy, GV phải có sự quan tâm hướng dẫn cho

SV cách tự học, tự nghiên cứu môn học, có như vậy mới có thể có cái gọi là

“chất lượng học tập” được Vậy trong thực tế dạy học, GV giảng dạy học môn

này ở trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang thường tiến hành những nội

dung gì khi vận dụng phương pháp hướng dẫn SV tự học môn những Nguyên

lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất)

Chúng tôi đã khảo sát vấn đề này, kết quả thu được như sau: Vấn đề được GV quan tâm hàng đầu khi vận dụng phương pháp hướng dẫn SV tự học học môn học này là phải lựa chọn trọng tâm và giải thích kỹ cho SV hiểu; thứ hai là giới thiệu đầy đủ giáo trình, tài liệu tham khảo; thứ ba là hướng dẫn SV cách học mà bản thân cho là có hiệu quả; thứ tư là hướng dẫn SV cách liên hệ

các vấn đề lý luận với thực tiễn cuộc sống; thứ năm là xây dựng những tình huống có vấn đề và hướng dẫn SV tự giải quyết; thứ sáu là hướng dẫn SV

phương pháp tự khái quát nội dung chính của bài học

Đồng thời khi tìm hiểu thực trạng các phương pháp tự học SV hay sử dụng để tự học môn học này, chúng tôi thấy chủ yếu SV học theo cách lập dàn bài đề cương; học vở ghi kết hợp với đọc giáo trình, tài liệu tham khảo; đọc và học thuộc những kiến thức trong phạm vi bài giảng…

Như vậy là sự hướng dẫn của các thầy cô giáo cũng đã có ảnh hưởng sâu sắc tới cách thức tự học của các em Quả là khi mà SV của chúng ta chủ yếu tự học theo những phương pháp như trên thì việc GV giới thiệu cho họ đầy đủ giáo trình, tài liệu tham khảo hay lựa chọn trọng tâm các bài học để giải thích cho SV hiểu thấu đáo vấn đề… cũng là hợp lý và mang lại hiệu quả nhất định Các thầy cô cũng rất chú ý tới việc truyền đạt lại cho các em những kinh nghiệm tự học của mình để các em vận dụng vào quá trình tự học của chính bản thân các em Tuy nhiên, chúng ta cũng nhận thấy rằng những vấn đề GV

quan tâm khi vận dụng phương pháp hướng dẫn SV tự học môn học này hầu

như vẫn là vấn đề rất quen thuộc, các thầy cô chưa quan tâm nhiều đến những vấn đề như: hướng dẫn SV phương pháp phân tích các khái niệm, phạm trù triết học; hướng dẫn SV liên hệ các vấn đề lý luận với thực tiễn cuộc sống, hướng dẫn SV phương pháp tự khái quát nội dung chính của bài học, hướng dẫn SV phương pháp xem xét cấu trúc lôgíc của bài học, …Vậy nguyên nhân nào ảnh hưởng đến chất lượng tự học môn học này của SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

* Những nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng tự học môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất) của SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

Để có các hình thức cụ thể giúp cho việc tự học môn học này của SV được tốt hơn, một trong những điều kiện quan trọng là chúng ta phải nắm được nguyên nhân (cả chủ quan và khách quan) đã ảnh hưởng đến chất lượng

tự học môn học này của các em Chúng tôi đã tìm hiểu những nguyên nhân

ảnh hưởng tới chất lượng tự học môn học này của SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang

Bảng 1.5: Các nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng tự học

Trung bình

1 Nội dung môn học trừu tượng, khó học 42 29 5

2 Do sinh viên chưa ý thức được vai trò

3 Thiếu giáo trình, tài liệu tham khảo 37 25.4 7

4 Phương pháp giảng dạy của giáo viên

7 Không có sự kiểm tra thường xuyên của

8 Các hình thức dạy học chưa phong phú 61 42.1 2

(Nguồn do tác giả điều tra, khảo sát tháng 6 năm 2011)

Qua kết quả thu được chúng ta nhận thấy rằng nguyên nhân có ảnh hưởng lớn nhất đến kết quả tự học môn học này của SV theo ý kiến các em là do

“Chưa có phương pháp học” (73.1%); thứ hai là “Các hình thức dạy học chưa phong phú”(40%); thứ ba là do “Không có sự hướng dẫn tự học” (35.2%); thứ

tư là do “Do SV chưa ý thức được vai trò của môn học” (35.5%); thứ năm là

do “Nội dung môn học trừu tượng, khó học” (29%); nguyên nhân “Phương pháp giảng dạy chưa kích thích được hứng thú của SV” đứng ở vị trí thứ sáu (27%); ở vị trí thứ bảy là do “Thiếu giáo trình, tài liệu tham khảo” (25.4%); cuối cùng là do “Không có sự kiểm tra thường xuyên của thầy” (22.1%) Như vậy nguyên nhân lớn nhất ảnh hưởng đến chất lượng tự học môn học này của SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang là do các em chưa có

phương pháp học Chúng tôi vẫn thường nói đến một đặc điểm nổi bật trong trong quá trình dạy học là “chủ yếu dạy phương pháp học, dạy cách học” Nhưng thực tế SV ở trường chúng tôi lại đang gặp khó khăn ở việc tìm một cách học, một phương pháp học tập hợp lý, hiệu quả Việc hiểu biết rõ nguyên nhân này sẽ giúp ích rất nhiều cho cán bộ giảng dạy môn học này trong việc tìm ra các biện pháp nâng cao chất lượng học tập

Nguyên nhân thứ hai có ảnh hưởng tới chất lượng tự học của SV là do các hình thức dạy học chưa phong phú Đây cũng là một vấn đề đang được các thầy cô giáo quan tâm đến rất nhiều Trong thực tế, đôi khi do những điều kiện nhất định, các hình thức tổ chức dạy học của GV chưa thực sự phong phú,

chưa cuốn hút được lòng say mê, tìm tòi tri thức của môn học cho SV

Một nguyên nhân khác cũng có ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng tự học môn học này cho SV là do không có sự hướng dẫn tự học Việc mong muốn có sự hướng dẫn cụ thể để tự học môn học này là một nhu cầu chính đáng của các em Chúng tôi được biết rằng trong quá trình dạy học môn học này, có nhiều thầy cô giáo cũng quan tâm đến việc trao đổi với SV về một số phương pháp tự học, tự nghiên cứu Tuy nhiên chúng tôi nghĩ rằng điều mà các em cần nhất là có một sự hướng dẫn cụ thể, thường xuyên và có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm dạy học hiện đại Ở đại học, cao đẳng, điều quan trọng

có ảnh hưởng quyết định đến chất lượng dạy - học chính là do chất lượng tự học của mỗi bản thân SV Vì vậy việc giúp đỡ cho SV có được phương pháp

tự học hợp lý, tiện lợi để các em có thể học tập thường xuyên, tự giác, tràn đầy hứng thú đang là một vấn đề rất cấp bách

Qua tìm hiểu thực trạng dạy - học và việc vận dụng phương pháp hướng dẫn tự học bộ môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất) ở trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang, chúng tôi thấy rằng:

* Về phía GV

GV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang đánh giá cao vai trò của việc vận dụng phương pháp hướng dẫn tự học môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) Theo các thầy cô thì chỉ có bằng cách hướng dẫn người học tìm cho mình được một phương pháp tự học hợp lý thì mới có thể học tập thường xuyên, học tập suốt đời, đáp ứng được đòi hỏi của thực tiễn

* Về phía SV

SV trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang chưa thực sự nhận thức được ý nghĩa, vai trò của môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất) đối với bản thân Điều này thể hiện ở chỗ các em chưa

tự giác, tích cực, chủ động, việc học còn qua loa, chiếu lệ, không chịu tìm tòi kiến thức, lười đọc sách, lệ thuộc vào bài giảng của thầy, chưa đầu tư nhiều thời gian và công sức để học tập môn học này, và do đó kết quả thu được là chưa cao như mong muốn

Có nhiều nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng tự học môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang của SV, trong đó nguyên nhân lớn nhất là do các

em chưa tìm được cho mình phương pháp học tập hợp lý, chưa có hướng dẫn

tự học một cách cụ thể, kỹ lưỡng Mong muốn lớn nhất của SV là được trang

bị một số phương pháp hướng dẫn tự học hiệu quả để các em có thể học tập thường xuyên liên tục môn học này mà vẫn có hứng thú

Kết luận chương 1

Việc nghiên cứu lý luận về hoạt động của phương pháp hướng dẫn tự học cho SV, chúng tôi nhận thấy phương pháp hướng dẫn tự học cho SV chính là một hình thức dạy học quan trọng ở cao đẳng, đại học, trong đó người học đóng vai trò tự giác, tích cực độc lập chiếm lĩnh tri thức bằng hành động của chính mình, còn người thầy đóng vai trò chủ đạo giúp đỡ, hình thành cho

người học có phương pháp, cách thức tự học đúng đắn, hợp lý, hiệu quả Việc đổi mới giảng dạy trong nhà trường hiện nay đòi hỏi phải thay đổi cả cách dạy của thầy lẫn cách học của trò, trong đó chú trọng hướng vào người học, lấy người học làm trung tâm, bản thân người học phải biết nêu cao tinh thần tự học, sáng tạo trong quá trình chiếm lĩnh tri thức, kĩ năng nghề nghiệp Việc hướng dẫn, tổ chức tốt hoạt động tự học sẽ là những biện pháp hữu hiệu nhằm phát huy tính tích cực học tập của sinh viên trong dạy học môn những Nguyên

lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất) Tuy nhiên, nghiên cứu thực trạng tự học và phương pháp hướng dẫn tự học của môn hoc này ở trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang cho thấy: nhiều SV chưa nhận thức sâu sắc, đầy đủ về bản chất, vai trò, ý nghĩa của môn học, chưa có cách thức, phương pháp tự học đúng đắn, chỉ tập trung học để đối phó với thi cử và kiểm tra; Người thầy thì đánh giá cao vai trò tự học và cho rằng chỉ bằng cách hướng dẫn cho SV phương pháp tự học một cách hợp lý thì sẽ đem lại hiệu quả cao trong dạy học và đào tạo, tuy nhiên các hình thức dạy học chưa phong phú… Nguyên nhân lớn nhất ảnh hưởng đến chất lượng tự học môn học này là các

em chưa có phương pháp tự học hợp lý, chưa được hướng dẫn một cách cụ thể, kỹ lưỡng; phương pháp giảng dạy của GV còn nhiều vấn đề bất cập

Một trong những nguyên nhân dẫn tới thực trạng trên là do SV chưa có

kỹ năng tự học, chưa biết cách học, chưa có đủ tài liệu, giáo trình và các phương tiện hỗ trợ cho hoạt động tự học Giảng viên chưa thực sự quan tâm và chưa có được các biện pháp phù hợp nhằm tổ chức, hướng dẫn hoạt động tự học cho sinh viên Vì vậy vấn đề cấp bách đặt ra là cần phải tăng cường nâng cao chất lượng tổ chức phương pháp hướng dẫn tự học một cách khoa học, hợp lý nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo của SV trong học tập môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) nói riêng, môn những Nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin nói chung