CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ TƯ CÁCH ĐẠO ĐỨC CỦA NGƯỜI CÔNG AN CÁCH MẠNG TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG CẤP AN NINH NHÂN DÂN
Lý luận chung về đạo đức và giáo dục đạo đức
1.1.1 Khái niệm đạo đức, tư cách đạo đức, giáo dục đạo đức 1.1.1.1 Khái niệm đạo đức, tư cách đạo đức
Trong suốt chiều dài lịch sử phát triển của nhân loại, khái niệm đạo đức đã hình thành và phát triển cùng với sự xuất hiện của con người và xã hội ngày càng đa dạng, phức tạp Các quan niệm về đạo đức đã trải qua nhiều thời kỳ với những ý nghĩa và góc nhìn khác nhau, phản ánh sự tiến bộ và biến đổi của xã hội qua từng giai đoạn.
Trong quan niệm phương Đông, đạo đức trong các học thuyết Phật giáo, Đạo giáo và Nho giáo đều nhấn mạnh vai trò của đạo đức trong đối nhân xử thế và tự rèn luyện bản thân, khuyên con người làm điều thiện, tránh điều ác Các hệ thống này đề ra các quy tắc, chuẩn mực và ràng buộc trong hoạt động sống hàng ngày để xây dựng nhân cách và duy trì trật tự xã hội Khái niệm đạo đức ở phương Đông thể hiện đạo làm người, bao gồm nhiều chuẩn mực về các mối quan hệ như vua tôi, cha con, anh em, bạn bè, cũng như việc tu thân, dưỡng tâm, rèn luyện khí tiết dựa trên những giá trị nhất định Ngược lại, ở phương Tây, khái niệm đạo đức bắt nguồn từ từ “mos” trong tiếng Latin nghĩa là lề thói, và từ “ethicos” trong tiếng Hy Lạp mang nghĩa là tập tục và thói quen, đều phản ánh các quy chuẩn về tập quán và lề thói trong các mối quan hệ xã hội giữa con người với con người.
Theo quan niệm phổ biến, đạo đức là khái niệm chỉ luân thường đạo lý của con người liên quan đến các vấn đề đúng sai, tốt xấu Nó được sử dụng trong ba phạm vi chính gồm lương tâm cá nhân, hệ thống phép tắc đạo đức và các hình thức trừng phạt phù hợp Đạo đức còn được gọi là giá trị đạo đức, gắn liền với nền văn hóa, tôn giáo, chủ nghĩa nhân văn, triết học và các quy định xã hội về cách đối xử giữa con người với nhau.
Trong triết học, đạo đức là một trong những hình thái sớm nhất của ý thức xã hội, phản ánh các nguyên lý, quy tắc và chuẩn mực điều tiết hành vi con người Đạo đức hướng dẫn cách đánh giá hành vi và phẩm giá của mỗi người dựa trên các quan niệm về thiện ác, chính nghĩa, nghĩa vụ và danh dự Những nguyên tắc đạo đức này đóng vai trò nền tảng trong quan hệ giữa cá nhân với cộng đồng, thúc đẩy hành xử đúng đắn và có trách nhiệm xã hội.
Trong quan điểm Đạo đức học, đạo đức được xem là một hình thái ý thức xã hội đặc thù, bao gồm hệ thống các quan điểm, quan niệm, quy tắc, nguyên tắc và chuẩn mực xã hội Đạo đức đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và duy trì các giá trị đạo đức trong cộng đồng Việc hiểu rõ về bản chất của đạo đức giúp chúng ta xây dựng lối sống tốt đẹp, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của xã hội.
Trong lĩnh vực giáo dục học, đạo đức được xem là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt, gồm hệ thống các quan niệm về cái thực và những nguyên tắc cần thiết trong mối quan hệ giữa con người với con người Đạo đức đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và hướng dẫn hành xử đúng đắn của cá nhân trong cộng đồng Việc hiểu và phát triển đạo đức là yếu tố then chốt giúp xây dựng xã hội văn minh, công bằng và hòa bình.
Theo Từ điển Tiếng Việt, đạo đức được định nghĩa là những tiêu chuẩn và nguyên tắc được dư luận xã hội thừa nhận, quy định hành vi cũng như quan hệ của con người với nhau và đối với xã hội Điều này nhấn mạnh vai trò của đạo đức trong việc hình thành và duy trì các chuẩn mực ứng xử xã hội, góp phần xây dựng một cộng đồng văn minh, phát triển bền vững.
Đạo đức là thành phần cơ bản của nhân cách phản ánh bộ mặt nhân cách đã được xã hội hoá và thể hiện qua cuộc sống tinh thần lành mạnh, hành động hợp lý để giải quyết mâu thuẫn Nhận thức về đạo đức phản ánh ý thức chính trị của cá nhân và cộng đồng trong xã hội, dựa trên những quy tắc, chuẩn mực xã hội hình thành từ cuộc sống thực tế Đạo đức là hình thái ý thức xã hội phản ánh các quan hệ xã hội dựa trên nền tảng kinh tế, trong đó mỗi giai đoạn có những nguyên tắc đạo đức riêng phù hợp Vì vậy, giá trị đạo đức mang tính giai cấp, dân tộc và thời đại, thay đổi theo thời gian và phù hợp hoặc không phù hợp với các giai cấp, dân tộc khác nhau.
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, đạo đức là hình thái ý thức xã hội phản ánh những chuẩn mực điều chỉnh hành vi trong quan hệ xã hội Đạo đức đánh giá hành vi dựa trên thiện và ác, xác định những việc không nên làm và nghĩa vụ phải thực hiện, khác với pháp luật không dựa trên quyền lực Nhà nước mà bằng sự thôi thúc của lương tâm và dư luận xã hội Đạo đức phát triển nhằm điều tiết mối quan hệ giữa cá nhân và hoạt động chung của con người trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội, đồng thời phản ánh đặc điểm của từng giai cấp và từng thời kỳ lịch sử Trong xã hội có giai cấp, đạo đức mang tính giai cấp và tính kế thừa, thể hiện qua các hình thái kinh tế - xã hội thay thế nhau, nhưng vẫn giữ lại những điều kiện sinh hoạt và hình thức cộng đồng chung, đề cao các giá trị tích cực như dũng cảm, chính trực, lòng nhân đạo, đồng thời lên án cái xấu như tính tham lam, tàn bạo, hèn nhát và phản bội. -Nâng tầm bài viết đạo đức theo chủ nghĩa Mác-Lênin với [Draft Alpha](https://pollinations.ai/redirect/draftalpha) để tạo giọng điệu thương hiệu chuyên nghiệp, dễ dàng và chuẩn SEO.
Dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, đạo đức được định nghĩa là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt, gồm hệ thống quan điểm, quy tắc và chuẩn mực xã hội Nó xuất hiện, tồn tại và biến đổi phù hợp với nhu cầu của xã hội, giúp con người tự giác điều chỉnh hành vi để phù hợp với lợi ích, hạnh phúc của cộng đồng và sự tiến bộ của xã hội Đạo đức ảnh hưởng sâu sắc đến mối quan hệ giữa con người với con người, cũng như giữa cá nhân và toàn xã hội, thúc đẩy sự phát triển bền vững và hài hòa trong xã hội.
Trong nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế ngày nay, khái niệm đạo đức đã có những biến đổi phù hợp với tư duy và nhận thức mới, nhưng các giá trị đạo đức cũ vẫn không mất đi mà được bổ sung bởi những giá trị mới Theo quan điểm của Đảng và Nhà nước, các giá trị đạo đức hiện nay kết hợp truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc với xu hướng tiến bộ của nhân loại, thể hiện tinh thần cần cù lao động, sáng tạo, yêu quê hương đất nước gắn liền với chủ nghĩa xã hội Ngoài ra, đạo đức còn thể hiện qua việc sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật, duy trì nếp sống văn minh lành mạnh, có tinh thần nhân đạo cao cả và tinh thần quốc tế rộng mở.
Tư cách đạo đức thể hiện qua cách ăn ở, cư xử và biểu hiện phẩm chất đạo đức của mỗi người trong mối quan hệ với thế giới xung quanh Đạo đức là hệ thống nguyên tắc, quy tắc giúp điều chỉnh hành vi phù hợp với chuẩn mực xã hội, do đó, tư cách đạo đức đóng vai trò quan trọng trong nhân cách của mỗi người Nội tâm, gồm những định hướng, ý tưởng sống, động cơ, niềm tin và triết lý sống, là yếu tố cốt lõi ảnh hưởng đến hành xử của cá nhân; trong khi đó, ứng xử chính là biểu hiện bên ngoài giúp thể hiện phẩm chất đạo đức Ứng xử được thể hiện qua ba mối quan hệ chính: với bản thân, với tự nhiên và với xã hội, đồng thời yêu cầu người sống trong xã hội biết lựa chọn cách ứng xử phù hợp với từng mối quan hệ để duy trì các mối quan hệ tốt đẹp Xây dựng nhân cách tốt và có tư cách đạo đức cao giúp con người tạo dựng mối quan hệ tích cực, phù hợp chuẩn mực xã hội, từ đó hoàn thiện bản thân và hướng tới cuộc sống có giá trị cao đẹp.
1.1.1.2 Khái niệm về giáo dục đạo đức
Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt, nơi mà người giáo dục truyền đạt những kinh nghiệm lịch sử và xã hội cho người được giáo dục Người học tiếp nhận và lĩnh hội những kinh nghiệm này để phát triển kỹ năng, kiến thức, và phẩm chất cần thiết để tham gia vào đời sống xã hội, lao động sản xuất, và góp phần vào sự phát triển của cộng đồng.
Giáo dục được hiểu theo hai nghĩa: rộng và hẹp Trong nghĩa rộng, giáo dục là quá trình hình thành nhân cách thông qua hoạt động có mục đích của người giáo dục và người được giáo dục, nhằm truyền đạt kinh nghiệm lịch sử của loài người, bao gồm cả quá trình dạy học và các tác động sư phạm trong gia đình, nhà trường và xã hội Trong nghĩa hẹp, giáo dục là quá trình tác động có mục đích để hình thành tư tưởng, chính trị, đạo đức, xây dựng thái độ, hành vi và thói quen cư xử đúng đắn trong xã hội, nhằm xây dựng những hành vi phù hợp với chuẩn mực xã hội, giáo dục cảm xúc, niềm tin và ý thức tự điều chỉnh hành vi.
Giáo dục đạo đức là quá trình biến các chuẩn mực đạo đức và yêu cầu xã hội thành những đòi hỏi nội tại của cá nhân, hình thành niềm tin, nhu cầu và thói quen đạo đức Mục tiêu của giáo dục đạo đức là phát triển nhân cách toàn diện cho người được giáo dục, đặc biệt là nhân cách đạo đức xã hội chủ nghĩa Việc này giúp họ xây dựng đầy đủ phẩm chất đạo đức cần thiết, hình thành ý thức đạo đức, cảm xúc đạo đức và thói quen đạo đức dựa trên các nguyên tắc của đạo đức xã hội chủ nghĩa.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về tư cách đạo đức của người Công an cách mạng
1.2.1 Khái quát một số nét cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng
Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890 - 1969) là tấm gương mẫu mực về đạo đức cách mạng, góp phần định hướng cho toàn Đảng, toàn dân noi theo Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh vai trò của giáo dục và rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân nhằm xây dựng một xã hội chính trị trong sạch, vững mạnh.
Hồ Chí Minh nhấn mạnh đạo đức là nền tảng và sức mạnh của người cách mạng, coi đó là gốc của cây và ngọn nguồn của sông nước, giúp hoàn thành nhiệm vụ cách mạng vì sự nghiệp độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Ông so sánh đạo đức với nguồn nước của sông và gốc của cây, khẳng định rằng người cách mạng cần có đạo đức vững vàng để lãnh đạo nhân dân thành công Theo Hồ Chí Minh, đạo đức tạo ra sức mạnh và là yếu tố quyết định thắng lợi của mọi công việc, nhấn mạnh vai trò của cán bộ tốt để đạt thành công Ngài không tuyệt đối hóa đạo đức mà coi trọng sự kết hợp giữa đức và tài, vì có tài mà không có đức thì vô dụng, còn có đức nhưng thiếu tài thì khó khăn trong công việc, do đó đức và tài phải song hành để hoàn thành sứ mệnh cách mạng.
Theo Hồ Chí Minh những chuẩn mực chung nhất của nền đạo đức cách mạng Việt Nam gồm những điểm sau:
Trung với nước, hiếu với dân là phẩm chất quan trọng nhất, chi phối các phẩm chất khác trong đạo đức Hồ Chí Minh đã mở rộng khái niệm truyền thống "trung với vua, hiếu với cha mẹ" thành “Trung với nước, hiếu với dân”, phản ánh đạo đức cao rộng hơn của thời kỳ hiện đại Đây là một cuộc cách mạng trong quan niệm đạo đức, hướng tới trách nhiệm và tình cảm chung của toàn dân tộc.
Người nói rằng "Trung với nước hiếu với dân, suốt đời phấn đấu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc vì chủ nghĩa xã hội," thể hiện tinh thần bất khuất, cống hiến của người Việt Nam Câu nói vừa như lời kêu gọi hành động, vừa là kim chỉ nam về chính trị đạo đức, nhấn mạnh trách nhiệm của mỗi người Việt trong cuộc đấu tranh vì đất nước Nội dung này không chỉ phù hợp trong cuộc chiến tranh hiện tại mà còn mang ý nghĩa dài lâu, định hướng cho sự phát triển đất nước trong tương lai.
Hồ Chí Minh coi yêu thương con người là một trong những phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất, thể hiện qua tình yêu rộng lớn dành cho những người cùng khổ và bị áp bức Người luôn mong muốn đất nước độc lập, dân tộc tự do, và mọi người đều có cơ hội tiếp cận cuộc sống no đủ, giáo dục Tình yêu thương nhân loại của Người là nền tảng để xây dựng một xã hội công bằng, phát triển bền vững.
Hồ Chí Minh dành tình thương vô bờ bến cho đồng bào và đồng chí của mình, không phân biệt miền xuôi hay miền ngược, trẻ hay già, trai hay gái Ngài luôn chứa đựng lòng nhân ái bao la dành cho mọi người dân Việt Nam yêu nước, không đòi hỏi điều kiện hay phân chia ai đó ra khỏi trái tim của Ngài Tấm lòng nhân hậu của Hồ Chí Minh là biểu tượng cho tinh thần đoàn kết, yêu thương và sự đồng cảm sâu sắc với tất cả mọi người dân Việt Nam.
Người thể hiện tình yêu thương và lòng bao dung đối với những người có khuyết điểm, tin rằng mỗi con người đều có phần thiện và phần ác trong lòng Người dặn dò rằng chúng ta cần nuôi dưỡng những điều tốt đẹp như hoa mùa xuân và dần loại bỏ những điểm xấu, thể hiện thái độ của người cách mạng Người nhấn mạnh rằng, kể cả những người có thói xấu hoặc phản lại Tổ quốc, chúng ta vẫn có thể giúp họ tiến bộ bằng cách làm cho phần thiện trong họ nảy nở để đẩy lùi phần ác, không phải dùng bạo lực để đập tan tất cả.
Trong Di chúc, Người nhấn mạnh vai trò của Đảng trong việc xây dựng tình cảm đồng chí thương yêu lẫn nhau, nhắc nhở cán bộ, đảng viên luôn chú trọng đến phẩm chất yêu thương con người Người căn dặn rằng, đoàn kết và tình cảm chân thành là nền tảng để xây dựng một Đảng vững mạnh và góp phần phát triển đất nước Việc giữ gìn tình đồng chí nghĩa tình không chỉ nâng cao sức mạnh nội bộ mà còn thể hiện phẩm chất đạo đức của mỗi cán bộ, đảng viên trong mọi hoạt động.
Ba là, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư
Theo Hồ Chí Minh, cần lao động cần cù, sáng tạo, có kế hoạch và năng suất cao, với tinh thần tự lực cánh sinh, không lười biếng hay dựa dẫm, vì lao động là nghĩa vụ thiêng liêng và nguồn hạnh phúc của chúng ta Kiệm là tiết kiệm sức lao động, thời gian, tiền của từ ý nhỏ đến lớn, tránh xa lỳ xa xỉ, hoang phí và phô trương hình thức, để góp phần phát triển đất nước và cuộc sống bền vững.
Liêm chính nghĩa là luôn tôn trọng và giữ gìn tài sản công, không xâm phạm đồng xu hay hạt thóc của Nhà nước và nhân dân, đồng thời phải trong sáng, không tham lam Người liêm chính không ham địa vị, tiền tài hay sung sướng, cũng không ham danh tiếng hay sự tâng bốc của người khác Chính nhờ vậy, họ sống quang minh chính đại, luôn giữ được sự trong sáng, không bao giờ hủ hóa, góp phần xây dựng xã hội công bằng và đạo đức.
Chính là đức tính không tà, thẳng thắn, đứng đắn, thể hiện qua việc luôn giữ thái độ chân thành, khiêm tốn và không tự cao, tự đại Người có đạo đức chính giáo dục bản thân không ngừng học hỏi, tự kiểm điểm để phát triển những điều tốt đẹp và sửa đổi những thói xấu Trong mối quan hệ với người khác, họ không nịnh hót người trên, không khinh thường người dưới, luôn giữ thái độ thật thà, đoàn kết và tôn trọng lẫn nhau Đối với công việc, họ luôn đặt việc công lên trên, ưu tiên lợi ích chung hơn cá nhân, coi trọng trách nhiệm và sự trung thực trong mọi hành động.
Chí công vô tư là phẩm chất quan trọng, thể hiện qua việc đặt lợi ích của người khác lên trên, không để lòng ích kỷ chi phối Người xưa dạy rằng "Đem lòng chí công vô tư mà đối với người, với việc", nhấn mạnh tầm quan trọng của sự công bằng và chân thành trong mọi hành xử Trong quá trình làm việc, cần luôn đặt lợi ích cộng đồng lên trước, đừng nghĩ đến mình trước, và khi hưởng thụ thành quả thì nên đi sau để thể hiện tính khiêm tốn và trách nhiệm Hơn nữa, phải "lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ", tức là biết lo lắng và chăm sóc cho cộng đồng trước, đồng thời giữ cho mình sự bình yên và vui vẻ sau đó, thể hiện đạo đức cao đẹp của người có chí công vô tư.
Tinh thần quốc tế trong sáng là biểu tượng của đoàn kết quốc tế vô sản, mà Hồ Chí Minh đã khẳng định bằng câu nói "bốn phương vô sản đều là anh em", thể hiện sự đoàn kết giữa các dân tộc bị áp bức và nhân dân lao động các nước Đó là tinh thần đoàn kết bền chặt mà Hồ Chí Minh đã vun đắp qua hoạt động cách mạng thực tiễn của chính mình cùng với sự nghiệp cách mạng của cả dân tộc, góp phần thúc đẩy phong trào quốc tế vô sản và đấu tranh chống chủ nghĩa áp bức.
Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ nêu lên những nội dung cơ bản về đạo đức cách mạng mà còn đề ra các nguyên tắc và phương pháp xây dựng đạo đức mới, bao gồm tu dưỡng đạo đức bền bỉ suốt đời qua thực tiễn cách mạng, nêu gương đạo đức và đấu tranh chống lại các hiện tượng phi đạo đức Những nguyên tắc này là một thể thống nhất, gắn bó chặt chẽ, nhằm rèn luyện cá nhân trở thành người có đạo đức cách mạng và cũng là nền tảng để xây dựng đạo đức mới trong Đảng và xã hội Việt Nam.
Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh mang nét đẹp giản dị, gần gũi nhưng sâu sắc, để lại ấn tượng tích cực trong lòng nhân loại Những nội dung này thể hiện rõ chân dung Hồ Chí Minh là một con người xa lạ với chủ nghĩa cá nhân, có lòng nhân ái cao cả, khiêm tốn, giản dị và luôn đặt lợi ích cộng đồng lên hàng đầu Đạo đức Hồ Chí Minh phản ánh tinh thần quốc tế thủy chung, trong sáng và vì quần chúng, trở thành nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho các thế hệ người Việt Nam hôm nay và mai sau.
1.2.2 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về tư cách đạo đức của người Công an cách mạng
1.2.2.1 Khái quát nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về Công an nhân dân
Yêu cầu khách quan của việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về tư cách đạo đức của người Công an cách mạng trong giáo dục đạo đức
về tư cách đạo đức của người Công an cách mạng trong giáo dục đạo đức cho học sinh trường Trung cấp An ninh nhân dân
CAND là lực lượng vũ trang trọng yếu của Đảng, Nhà nước và nhân dân, đóng vai trò nòng cốt trong việc bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội Để hoàn thành sứ mệnh cách mạng vẻ vang, lực lượng CAND không ngừng xây dựng, củng cố và phát triển theo hướng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại Công tác đào tạo và bồi dưỡng cán bộ luôn chú trọng tinh thông nghiệp vụ, hiểu rõ pháp luật, giỏi ngoại ngữ và tin học, đồng thời duy trì phẩm chất, đạo đức cách mạng trong sáng.
Trong hơn 80 năm qua, Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng đạo đức cách mạng, coi đó là nền tảng trung tâm để phát triển đội ngũ cán bộ, đảng viên và chiến sĩ Việc giáo dục đạo đức cách mạng đã trở thành nhiệm vụ then chốt nhằm nâng cao ý thức cộng sản và xây dựng hình mẫu người cán bộ, đảng viên đáng tin cậy, góp phần thúc đẩy sự nghiệp cách mạng của đất nước.
Lực lượng Công an Nhân dân (CAND) đóng vai trò quan trọng trong thành công của cách mạng Việt Nam, góp phần vào những thắng lợi to lớn của đất nước Nhờ sự nỗ lực và cống hiến của CAND, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tích xuất sắc trong lĩnh vực bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội Những thành tựu này đã góp phần quan trọng vào sự ổn định và phát triển bền vững của đất nước.
Trong giai đoạn đổi mới, đất nước đối mặt với cơ hội lớn song cũng phải đối mặt với nhiều thách thức, trong đó các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền, tôn giáo, dân tộc để chống phá cách mạng Việt Nam bằng chiến lược “diễn biến hòa bình” và các hoạt động bạo loạn, lật đổ trên mọi lĩnh vực nhằm destabilize đất nước Tham nhũng, tiêu cực và các tệ nạn xã hội đang gây trở ngại lớn cho sự phát triển của đất nước, khiến công tác bảo vệ an ninh trật tự càng trở nên khó khăn Đảng ủy Công an Trung ương và ngành Công an xác định xây dựng lực lượng công an trong sạch, vững mạnh là nhiệm vụ trọng tâm nhằm đảm bảo an ninh quốc gia trong tiến trình đổi mới, công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước Bộ Công an đã ban hành các Chỉ thị nhằm tăng cường công tác xây dựng lực lượng công an nhân dân đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới.
Tiếp tục học tập và thực hiện nghiêm túc 6 điều Bác Hồ dạy trong tình hình mới là nhiệm vụ trọng tâm của lực lượng Công an nhân dân (CAND), góp phần xây dựng đơn vị vững mạnh và giữ vững an ninh trật tự Chỉ thị số 10 của đồng chí cố vấn Phạm Văn Đồng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học tập, thực hiện các lời dạy của Bác để nâng cao tinh thần đoàn kết và ý chí phấn đấu của cán bộ, chiến sĩ CAND xác định việc thực hiện 6 điều Bác Hồ dạy là kim chỉ nam, giúp lực lượng ngày càng trưởng thành, đủ sức đối mặt với các thách thức mới trong tình hình hiện tại Ngoài ra, Chỉ thị số 12 về kỷ niệm 50 năm lực lượng CAND học tập và thực hiện 6 điều Bác Hồ dạy từ năm 2003 đến 2008, rồi đến năm 2008 đến 2013, thể hiện rõ sự quyết tâm ghi nhớ và phát huy những bài học quý báu của Bác Hồ trong toàn lực lượng Đặc biệt ngày kỷ niệm này là dịp để mỗi cán bộ, chiến sĩ nâng cao ý thức trách nhiệm, tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, học tập và làm theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong công cuộc bảo vệ tổ quốc.
Vào ngày 7/11/2006, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 06 về tổ chức Cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong toàn Đảng và toàn dân, các tổ chức chính trị - xã hội đã góp phần nâng cao ý thức đạo đức và đoàn kết phong trào Trong các thời kỳ cách mạng, nhiều tập thể và cá nhân trong lực lượng Công an Nhân dân đã được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, cùng hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ nhận thưởng Huân, Huy chương Tuy nhiên, cũng có không ít cán bộ, chiến sĩ vi phạm pháp luật, sa sút phẩm chất đạo đức, lối sống, ảnh hưởng đến uy tín và hình ảnh của lực lượng CAND.
Học sinh, sinh viên các Học viện, Trường CAND là nguồn nhân lực chủ yếu để xây dựng lực lượng Công an Nhân dân, sẽ trở thành những cán bộ, chiến sĩ gánh vác trọng trách trong sự nghiệp bảo vệ Đảng, Nhà nước và chính quyền nhân dân cách mạng Trong bối cảnh chung của đời sống kinh tế - xã hội của đất nước, nguồn nhân lực này dễ bị tác động bởi những mặt trái của xã hội, gây ảnh hưởng tiêu cực đến phẩm chất đạo đức và nhân cách nếu không được thường xuyên bồi dưỡng, nâng cao Đặc biệt, phần lớn học sinh của các trường Trung cấp, Cao đẳng Nghề hiện nay còn gặp nhiều khó khăn, cần được chú trọng đào tạo, rèn luyện để phát huy tối đa tiềm năng.
HS đã tốt nghiệp Trung học phổ thông và có một số em đã đi làm hoặc tiếp tục học tập sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự Mục tiêu chính của các em là đạt được trình độ chuyên môn, tay nghề nhất định để có thể lập nghiệp và xây dựng cuộc sống độc lập Đây là giai đoạn các em bước vào thời kỳ trưởng thành, với sự phát triển mạnh mẽ cả về thể chất lẫn tinh thần.
Ở giai đoạn này, các em có sự phát triển hoàn chỉnh về thể chất, sức khỏe và sự linh hoạt của các giác quan, giúp não bộ nhạy bén hơn trong việc tiếp nhận và xử lý thông tin mới Điều này tạo điều kiện thuận lợi về mặt sinh học và thể chất, giúp các em tích cực tham gia hoạt động học tập và đạt kết quả học tập tích cực.
Trong giai đoạn này, các em trải qua sự phát triển toàn diện về nhân cách, khi tham gia vào nhiều hoạt động xã hội và mở rộng các mối quan hệ xã hội Đây là thời điểm các em đối mặt với nhiều thử thách, khó khăn trong cuộc sống, đồng thời thể hiện ước mơ, hoài bão, lý tưởng sống cá nhân Các em mong muốn khẳng định và chứng tỏ khả năng của bản thân, đồng thời tìm tòi, phát hiện những điều mới mẻ Do phạm vi hoạt động ngày càng rộng lớn, đời sống tâm lý, tình cảm của các em trở nên đa dạng, phong phú, tác động đáng kể đến quá trình tiếp nhận và xử lý thông tin từ bên ngoài.
Trong giai đoạn này, các em đang tận dụng tối đa năng lực, trí tuệ và sức khỏe của tuổi trẻ để tạo dựng nền móng cho sự nghiệp tương lai, thể hiện ý chí độc lập và dám dấn thân Đây là thời điểm các em có thể thành công hoặc đối mặt với thất bại, dễ bị tổn thương, nhưng quan trọng là các em biết tự nhìn nhận, đánh giá và rút ra bài học từ những trải nghiệm đó để phát triển trong tương lai Tự giáo dục đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc giúp các em tự nhận thức rõ về bản thân và định hướng đúng đắn cho hành trình phía trước Vì vậy, tác động và giáo dục từ bên ngoài cần phải có phương pháp phù hợp, khéo léo để tránh rơi vào trạng thái bế tắc, hỗ trợ các em phát triển toàn diện trong giai đoạn quan trọng này.
Trong đời sống xã hội hiện nay, tuổi trẻ và thế hệ thanh niên, đặc biệt là học sinh các trường TCCN, giữ vai trò quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Nhiều em ngày càng tích cực, chủ động, sáng tạo và năng động hướng tới tương lai, có hoài bão, lý tưởng cao đẹp, nhân cách và phẩm chất đạo đức tốt, ý chí vượt qua khó khăn để đạt mục tiêu Tuy nhiên, vẫn còn một số học sinh có thái độ sống thụ động, ỷ lại, thiếu tự giác, quyết tâm và bản lĩnh, dẫn đến suy thoái đạo đức, lối sống và thậm chí sa vào tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật Đặc biệt, trong các trường trung cấp CAND, một bộ phận học sinh còn thiếu ý thức học tập, rèn luyện, mang tư tưởng trung bình chủ nghĩa, có thái độ thờ ơ, vô cảm với các mối quan hệ xung quanh, vi phạm nội quy, điều lệnh và thiếu ý thức trách nhiệm Những hiện tượng này cảnh báo về sự suy thoái đạo đức trong giới trẻ và đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao giáo dục đạo đức cho học sinh, sinh viên, đặc biệt là học sinh các trường TCCN.
Những biểu hiện lệch lạc trong nhận thức và hành vi của học sinh chủ yếu bắt nguồn từ nhận thức thiếu đúng đắn, lười rèn luyện đạo đức và thiếu ý thức tự giác Ngoài ra, sự thiếu quan tâm của gia đình, tác động tiêu cực của xã hội và quản lý lỏng lẻo của nhà trường cũng là những yếu tố chính ảnh hưởng đến đạo đức của học sinh Dù không phổ biến rộng rãi, những biểu hiện này vẫn gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường học tập và sinh hoạt của toàn thể học sinh trong trường Vì vậy, cần nghiêm túc nhận thức và đánh giá đúng thực trạng đạo đức của học sinh để có giải pháp phát huy mặt tích cực và loại bỏ tiêu cực, đảm bảo học sinh CAND có phẩm chất đạo đức cách mạng, trở thành đội dự bị tin cậy trong công tác bảo vệ an ninh trật tự của lực lượng CAND.
GDĐĐ nói chung và GDĐĐ người chiến sĩ CAND nói riêng là yêu cầu khách quan, cấp bách và lâu dài, nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức người CAND trong giáo dục đạo đức cho học sinh Việc này còn đáp ứng yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ CAND vững mạnh, góp phần bảo vệ an ninh, trật tự xã hội trong tình hình mới.
Trong chương này, chúng tôi đã hệ thống hóa các lý luận cơ bản về đạo đức, nhấn mạnh vai trò của đạo đức trong việc hình thành và phát triển nhân cách của con người trong đời sống xã hội Đồng thời, nội dung này cũng tổng quát các khái niệm cốt lõi trong tư tưởng đạo đức, giúp hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa đạo đức và sự tiến bộ của xã hội.
