Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ trường trung học cơ sở huyện bố trạch, tỉnh quảng bình

PHỤ LỤC 2 PHIẾU TRƢNG CẦU Ý KIẾN Để khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm tra nội bộ trường học của các trường THCS huyện Bố Trạch,

Với tấm lòng chân thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Ngọc Hợi – người thầy đã tận tình giúp đỡ tôi trong việc định hướng đề tài, định hướng các vấn đề nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn Quý thầy, cô của Trường Đại học Vinh đã tận tình giảng dạy, giúp đỡ, cung cấp tài liệu và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Bố Trạch, đội ngũ cán bộ quản lý, đồng nghiệp ở các trường trung học

cơ sở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình đã động viên, tạo điều kiện và giúp

đỡ tôi hoàn thành luận văn

Dù đã rất cố gắng, nhưng do khả năng hạn chế của bản thân nên luận văn này cũng khó tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Kính mong sự hướng dẫn, góp ý chân tình của các quý lãnh đạo, thầy, cô, của các bạn học lớp Cao học Quản lý giáo dục K20A và đồng nghiệp để tôi hoàn chỉnh luận văn này

Xin trân trọng cảm ơn

Tác giả

Võ Hải Quân

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ

1.2.1 Kiểm tra; kiểm tra nội bộ; kiểm tra nội bộ trường học 12 1.2.2 Hiệu quả và hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ 15 1.2.3 Giải pháp và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra

1.3.6 Phương pháp kiểm tra nội bộ trường trung học cơ sở 23 1.3.7 Quy trình kiểm tra nội bộ trường trung học cơ sở 25 1.4 Một số vấn đề về nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ

1.4.1 Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội

1.4.2 Nội dung của công tác kiểm tra nội bộ trường trung học cơ

1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc nâng cao hiệu quả công tác

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM TRA NỘI BỘ Ở CÁC

2.1 Khái quát về tình hình kinh tế xã hội và giáo dục huyện Bố

2.2.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ, giáo viên, nhân viên về

công tác kiểm tra nội bộ trường THCS tại huyện Bố Trạch 42 2.2.2 Thực trạng nhận thức về Ban kiểm tra nội bộ trường học 50 2.2.3 Thực trạng về lực lượng kiểm tra nội bộ trường học 52 2.2.4 Thực trạng tổ chức hoạt động của Ban kiểm tra nội bộ 54

trường trung học cơ sở 56 2.2.6 Thực trạng nội dung và hình thức kiểm tra nội bộ trường

2.2.9 Thực trạng chỉ đạo, kiểm tra của Phòng giáo dục-Đào tạo

Bố Trạch trong công tác kiểm tra nội bộ trường học 66 2.3 Thành công và hạn chế trong công tác kiểm tra nội bộ ở các

2.3.1 Đánh giá nguyên nhân của thành công và hạn chế 67

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG

TÁC KIỂM TRA NỘI BỘ Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

3.2 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ

ở các trường trung học cơ sở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình 74 3.2.1 Nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên,

nhân viên về công tác kiểm tra nội bộ trường học 74

3.2.3 Xây dựng và chỉ đạo thực hiện kế hoạch kiểm tra nội bộ

trường THCS phù hợp với yêu cầu chung và điều kiện cụ thể của

3.2.4 Tăng cường công tác chỉ đạo, kiểm tra việc thực hiện kế

hoạch kiểm tra nội bộ trường học của Phòng GD-ĐT đối với các

3.2.5 Thực hiện tốt công tác sơ kết, tổng kết, đánh giá, rút kinh

nghiệm và công tác thi đua khen thưởng, nhân điển hình tiên tiến 84 3.3 Thăm dò sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất 87

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1 Kết quả phổ cập giáo dục THCS huyện Bố Trạch năm 2013

Bảng 2.1 Tình hình phát triển số lượng bậc trung học cơ sở trong 3 năm

(2011 – 2013)

Bảng 2.2 Kết quả chất lượng giáo dục trong 3 năm (2011 -2013)

Bảng 2.3 Kết quả khảo sát thực trạng nhận thức chung về công tác kiểm tra

lực của người Hiệu trưởng

Bảng 2.9 Kết quả khảo sát về thực trạng tổ chức công tác của Ban kiểm tra

nội bộ trường học

Bảng 2.10 Kết quả khảo sát về thực trạng nội dung công tác kiểm tra nội bộ

trường học

Bảng 2.11 Kết quả khảo sát thực trạng hình thức kiểm tra nội bộ

Bảng 2.12 Kết quả khảo sát biên bản kiểm tra nội bộ trường học

Bảng 2.13 Kết quả khảo sát ý kiến của giáo viên, nhân viên được kiểm tra về

thực hiện công tác kiểm tra nội bộ trường học

Bảng 2.14 Kết quả khảo sát về thực hiện công tác sau kiểm tra nội bộ trường

học

Bảng 2.15 Kết quả khảo sát về việc sử dụng kết quả kiểm tra nội bộ

Bảng 3.1 Tổng hợp ý kiến nhóm chuyên gia đánh giá tính cần thiết và tính

khả thi của các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ trường THCS

Bảng 3.2 Tổng hợp ý kiến nhóm cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán đánh giá

tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ trường THCS

PHỤ LỤC PHỤ LỤC 1

Bảng 1.1: Kết quả phổ cập giáo dục THCS huyện Bố Trạch năm 2013

T T Đơn vị xã, thị

trấn

Đạt chuẩn PCGD THCS

Đạt chuẩn PCTH ĐĐT

Tỉ lệ trẻ 6 tuổi vào lớp 1 (%)

Tỉ lệ trẻ 11-

14 tuổi HTCT

TH (%)

Tỉ lệ HTCT

TH vào lớp 6 (%)

Tỉ lệ lớp 9

TN THCS (%)

Tỉ lệ 15-18 tuổi có bằng THCS (%)

PHIẾU TRƢNG CẦU Ý KIẾN

Xin các đồng chí vui lòng cho biết ý kiến của mình về công tác KTNB trường THCS, bằng cách đánh dấu x vào ô trống thích hợp theo nội dung các bảng sau:

I Khảo sát thực trạng nhận thức chung về công tác kiểm tra nội bộ trường học

- Hoạt động kiểm tra nội bộ thuộc thẩm quyền của Hiệu trưởng

- Hoạt động kiểm tra nội bộ thuộc thẩm quyền của Ban thanh tra nhân dân

- Phát hiện ưu điểm, khắc phục khuyết điểm, khen chê kịp thời, xử lý khi cần thiết

để điều chỉnh công tác quản lý giúp nhà trường nâng cao chất lượng giáo dục

- Phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa ngăn chặn các sai phạm, giúp đỡ đối tượng kiểm tra (CBGV, HS) hoàn thành tốt nhiệm

vụ

- Phát hiện những GV vi phạm để xử lý

- Đánh giá xếp loại chuyên môn, nghiệp vụ giáo viên theo định kỳ: hàng tháng, từng học kỳ, cả năm; Đánh giá xếp loại toàn diện giáo viên, học sinh trong năm học

- Cơ sở vật chất của nhà trường, chi tiêu tài chính, hoạt động của các phần hành

- Những giáo viên vi phạm quy chế

chuyên môn

- Bao gồm cả công tác giảng dạy và giáo dục của giáo viên và hoạt động học tập của học sinh

II Khảo sát thực trạng nhận thức về nội dung kiểm tra nội bộ trường học

trọng

Quan trọng

Không quan trọng

1

Kiểm tra việc thực hiện chỉ tiêu về số lượng học sinh; số lượng, chất lượng phổ cập giáo dục ở từng khối lớp và toàn trường

2

Kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ của kế hoạch đào tạo

- Kiểm tra việc thực hiện nội dung, chương trình dạy học và giáo dục

- Kiểm tra chất lượng dạy học và giáo dục:

Chất lượng giáo dục đạo đức, lối sống;

chất lượng văn hoá, khoa học, kỹ thụât;

chất lượng giáo dục sức khoẻ, thể dục, vệ sinh; chất lượng giáo dục thẩm mĩ và chất lượng giáo dục ngoài giờ lên lớp

3

Kiểm tra việc xây dựng đội ngũ

- Kiểm tra công tác quản lý của tổ trưởng;

kết hợp kiểm tra hồ sơ của tổ: kế hoạch tổ, các loại sổ sách

- Kiểm tra nề nếp sinh hoạt tổ, chế độ dự giờ thăm lớp, hội giảng

- Kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn và công tác bồi dưỡng và tự bồi dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên

- Kiểm tra giáo viên: Kiểm tra về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của giáo viên; kiểm tra kết quả giảng dạy của giáo viên; kiểm tra việc thực hiện các nhiệm vụ khác được phân công

4 Kiểm tra việc xây dựng, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất – thiết bị dạy học

- Kiểm tra việc đảm bảo tiêu chuẩn về lớp học như: bàn, ghế, bảng, ánh sáng, vệ sinh

- Kiểm tra cảnh quan sư phạm của trường:

Cổng trường, tường rào, đường đi, vườn hoa, cây xanh, công trình vệ sinh, hệ thống cấp thoát nước, lớp học, vệ sinh phong quang trường lớp

-Kiểm tra việc sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, thiết bị dạy học: đồ dùng dạy học, phòng thí nghiệm, dụng cụ thể thao, thư viện, vườn trường, sân chơi, bãi tập, phòng chức năng, nhà xe…

5 Công tác tự kiểm tra của hiệu trưởng

- Tự kiểm tra công tác kế hoạch (kế hoạch hoá), bao gồm: Thu thập, xử lý thông tin, xác định mục tiêu, tìm phương án, giải pháp thực hiện mục tiêu, soạn thảo, thông qua và truyền đạt kế hoạch

- Tự kiểm tra công tác tổ chức, nhân sự:

xây dựng, sử dụng bộ máy, quy định chức năng, quyền hạn, nhiệm vụ và sự phối hợp, quan hệ từng bộ phận, cá nhân…cho việc thực hiện kế hoạch đã đề ra

- Tự kiểm tra công tác kiểm tra : Kiểm tra

để phát hiện, theo dõi, kiểm soát, động viên,uốn nắn, giúp đỡ kịp thời

- Hiệu trưởng tự kiểm tra, đánh giá: về lề lối làm việc, phong cách tổ chức và quản lý của mình, tự đánh giá khách quan phẩm chất, năng lực và uy tín của mình để tự điều chỉnh cho phù hợp với yêu cầu, chuẩn mực của người quản lý trường học

III Khảo sát thực trạng nhận thức về Ban kiểm tra nội bộ trường học

đồng ý Đồng ý

Không đồng ý

1

Ban kiểm tra nội bộ nhà trường được thành lập theo Quyết định của Hiệu trưởng

2

Nhiệm vụ của Ban kiểm tra nội bộ nhà trường là kiểm tra các cá nhân, bộ phận theo kế hoạch kiểm tra

3 Ban kiểm tra nội bộ nhà trường là một hội đồng tư vấn do Hiệu trưởng thành

5

Trưởng Ban kiểm tra nội bộ nhà trường

là người giải quyết những vấn đề phát sinh giữa giáo viên, nhân viên với các thành viên Ban kiểm tra nội bộ nhà trường trong quá trình hoạt động

6

Hiệu trưởng nhà trường là người giải quyết cuối cùng những vấn đề phát sinh giữa giáo viên, nhân viên với các thành viên Ban kiểm tra nội bộ nhà trường trong quá trình hoạt động

IV Khảo sát thực trạng đội ngũ cộng tác viên kiểm tra nội bộ

1 Phẩm chất đạo đức

2 Trình độ chuyên môn

3 Kỹ năng đánh giá (Nghiệp vụ kiểm tra nội bộ)

V Khảo sát thực trạng về phẩm chất chính trị, đạo đức và năng lực của người Hiệu trưởng

1 Phẩm chất chính trị

2 Tư tưởng, đạo đức nghề nghiệp

1 Kiểm tra là một hoạt động tất yếu của Hiệu trưởng để quản lý nhà trường

2

Qua kiểm tra, anh (chị) đã được phân tích, góp ý cụ thể trong công tác được giao

3

Qua kiểm tra đã giúp các anh (chị) nhận

ra được các hạn chế, thiếu sót trong công tác được giao

4 Qua kiểm tra đã giúp các anh (chị) có nhiều kinh nghiệm hơn trong công việc

5

Qua kiểm tra, anh (chị) thấy nhiều hoạt động khác trong nhà trường không có gì nổi bật nhưng vẫn được đánh giá tốt

6 Anh (chị) luôn chuẩn bị tốt khi có thông báo kiểm tra

7 Anh (chị) đã hợp tác tốt với người kiểm tra

8 Anh (chị) đã được trả thông tin kịp thời sau kiểm tra

9

Anh (chị) chấp nhận ý kiến trong biên bản mà không cần xem xét kỹ nội dung trong đó

10

Tất cả thành viên Ban kiểm tra nội bộ có nghiệp vụ chuyên môn tốt trong việc kiểm tra các cá nhân, bộ phận được kiểm tra

VII Khảo sát về việc sử dụng kết quả kiểm tra nội bộ (dùng cho giáo viên, nhân viên)

1 Kết quả kiểm tra nội bộ được đưa vào đánh giá thi đua cuối kỳ, cuối năm

2

Giáo viên xếp loại tốt trong các đợt kiểm tra nội bộ được nhà trường biểu dương, khen thưởng

3

Kết quả kiểm tra nội bộ hàng năm của

cá nhân được sử dụng kết hợp để đánh giá trong các đợt thanh tra của Phòng GD-ĐT, Sở GD-ĐT

4

Kết quả kiểm tra nội bộ được sử dụng

để xem xét trong đề xuất cán bộ nguồn,

đề bạt cán bộ quản lý

PHỤ LỤC 2

PHIẾU TRƢNG CẦU Ý KIẾN

Để khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm tra nội bộ trường học của các trường THCS huyện

Bố Trạch, rất mong Thầy, Cô vui lòng cho biết ý kiến bằng cách đánh dấu “x” vào các ô được chọn trong bảng "Kết quả thăm dò"ở bảng sau:

TT Các giải pháp

Tính cần thiết Tính khả thi Rất

cần thiết

Cần thiết

Không cần thiết

Khả thi

Không khả thi

1

Nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán

bộ quản lý, giáo viên, nhân viên về công tác kiểm tra nội bộ trường học

4

Tăng cường công tác chỉ đạo, kiểm tra việc thực hiện kế hoạch kiểm tra nội bộ trường học của Phòng GD-

ĐT đối với các trường THCS

5

Thực hiện tốt công tác sơ kết, tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm và làm tốt công tác thi đua khen thưởng, nhân điển hình tiên tiến

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Kiểm tra là một chức năng cơ bản, quan trọng của quá trình quản lý, đó

là công việc mà người quản lý ở bất kỳ cấp nào, cương vị nào cũng phải thực hiện để biết rõ những mục tiêu, kế hoạch đề ra thực tế đã đạt được đến đâu và như thế nào Từ đó tìm ra những biện pháp động viên, giúp đỡ, uốn nắn, điều chỉnh kịp thời nhằm đạt mục tiêu đã định

KTNB là dạng đặc thù của chức năng kiểm tra trong giáo dục, là hoạt động xem xét và đánh giá các hoạt động giáo dục, điều kiện dạy - học, giáo dục trong phạm vi nội bộ nhà trường nhằm mục đích phát triển sự nghiệp giáo dục nói chung, phát triển nhà trường, phát triển người giáo viên và học sinh nói riêng, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục và đào tạo

Kiểm tra là khâu đặc biệt quan trọng trong quá trình quản lý giáo dục, đảm bảo tạo lập mối liên hệ ngược thường xuyên và bền vững trong quản lý, làm khép kín chu trình vận động của quản lý giáo dục Đó là chức năng đích thực của quản lý giáo dục, là công cụ của hệ thống điều khiển giúp xác định mức độ giá trị, các tác động từ môi trường vào hệ thống cũng như hình thành

cơ chế điều chỉnh hướng đích trong quá trình quản lý giáo dục

Quan tâm đến công tác KTNB là biểu hiện phẩm chất của người quản

lý và góp phần chống bệnh quan liêu của người lãnh đạo

Tìm hiểu, nghiên cứu tư tưởng Hồ chí Minh, chúng ta thấy Người rất quan tâm đến việc kiểm tra Chủ tịch Hồ Chí Minh thường nhắc nhở cán bộ quản lý: Muốn chống bệnh quan liêu, bàn giấy, muốn biết các nghị quyết có được thi hành không, thi hành có đúng không, muốn biết ai ra sức làm, ai làm qua chuyện, chỉ có một cách là khéo kiểm soát Theo Bác: Kiểm tra không phải là một thứ đặc quyền, đặc ân của người quản lý dùng để lục soát, theo dõi, xác minh, đánh giá thiếu sót của người dưới quyền hay để tóm lấy thành tích, để

khi có dịp là dùng đến mà xem đó là chức năng, nhiệm vụ của người lãnh đạo

và của mọi người Kiểm tra phải nhằm mục đích nắm chính xác, đầy đủ công việc và kết quả của công việc đó

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh có ba điều cần phải kiểm soát, đó là:

- Có kiểm soát mới biết cán bộ, nhân viên tốt hay xấu

- Mới biết rõ ưu điểm, khuyết điểm của cá nhân, đơn vị, cơ quan

- Mới biết ưu điểm của các mệnh lệnh, nghị quyết

Trong trường học việc kiểm tra phải nhằm khai thác, tiếp nhận thông tin đầy đủ, chính xác về công việc, về con người để đánh giá đúng đắn công việc, con người Theo Bác: Kiểm tra phải thực hiện chức năng tự bộc lộ, tự điều chỉnh những mặt hạn chế trong bản thân con người Kiểm tra phải nhằm động viên, khuyến khích con người phát huy mặt tốt, quyết sửa chữa mặt còn hạn chế Kiểm tra khéo bao nhiêu khuyết điểm lòi ra hết, về sau khuyết điểm sẽ bớt đi

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh kiểm tra có hai cách: Một là từ trên xuống, người lãnh đạo kiểm tra kết quả công việc của người dưới quyền Hai là từ dưới lên, quần chúng kiểm tra người lãnh đạo

Chất lượng và hiệu quả hoạt động giáo dục phổ thông phụ thuộc rất lớn vào công tác quản lý giáo dục; đặc biệt là vào trình độ nghiệp vụ quản lý của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục Trình độ nghiệp vụ quản lý giáo dục của cán

bộ quản lý giáo dục thể hiện ở việc thực hiện thành thạo hay không các chức năng quản lý trên các mặt xây dựng kế hoạch; chỉ đạo, tổ chức thực hiện và kiểm tra, đánh giá thực hiện nội dung chương trình giáo dục

Nhà trường là tế bào của nền giáo dục quốc dân, đổi mới quản lý nhà trường góp phần đổi mới quản lý giáo dục nói chung Trong đó đổi mới KTNB trường học là một yêu cầu bức thiết nhằm góp phần đổi mới quản lý

nhà trường, đổi mới sự nghiệp giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Trước những yêu cầu mới của sự nghiệp phát triển giáo dục trong thời

kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa; đặc biệt là những nội dung tại Kết luận số 51-KL/TW ngày 29/10/2012 của Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về Đề án “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”, hoạt động KTNB nói chung và kiểm tra giáo dục của Phòng GD - ĐT nói riêng đang còn có những hạn chế và bất cập chưa đáp ứng với tình hình phát triển giáo dục trong thời kỳ mới Để phát huy những thành tích đã đạt được, khắc phục những mặt hạn chế, thiếu sót, đòi hỏi phải hoàn thiện hệ thống kiểm tra nội

bộ, tăng cường công tác kiểm tra giáo dục, nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra giáo dục ở các cấp nhằm góp phần nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý Nhà nước trong giáo dục

Thực tiễn cho thấy: Nâng cao hiệu quả công tác KTNB ở các trường học nói chung, các trường trung học cơ sở trên địa bàn Huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình nói riêng nhằm đảm bảo việc thực hiện mục tiêu, kế hoạch, chương trình, nội dung, phương pháp giáo dục, quy chế chuyên môn, quy chế thi cử, tổ chức thực hiện phong trào thi đua, các cuộc vận động, thực hiện các quy định về điều kiện cần thiết đảm bảo chất lượng giáo dục tại các trường học hiện nay

Công tác KTNB trường trung học cơ sở hiện nay từ nhận thức đến việc thực hiện kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập, còn mang nặng tính hình thức, chưa mang lại hiệu quả sau khi kiểm tra Việc tổ chức rút kinh nghiệm, chấn chỉnh sau khi kiểm tra còn hời hợt, thiếu nghiêm túc, đánh giá xếp loại giáo viên còn nể nang, cào bằng, chỉ

làm để đạt được chỉ tiêu kiểm tra trong nhà trường; chưa đáp ứng nhu cầu được đánh giá của cán bộ, giáo viên, làm giảm động cơ lao động, sáng tạo, xu hướng phấn đấu vươn lên của các tập thể, cá nhân trong ngành GD-ĐT huyện

Mặc dù có tầm quan trọng đặc biệt trong hoạt động quản lý giáo dục song trong thực tế vấn đề này tại huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình còn ít được nghiên cứu Để nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ, chúng tôi

chọn đề tài: "Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ

trường trung học cơ sở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình" để nghiên cứu

nhằm góp phần giải quyết những vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác KTNB ở các trường trung học cơ sở huyện Bố Trạch

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác KTNB ở các trường trung học cơ sở, từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của các trường trung học cơ sở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Vấn đề nâng cao hiệu quả công tác KTNB ở các trường trung học cơ

sở

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác KTNB trường trung học

cơ sở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

4 Giả thuyết khoa học

Hiệu quả công tác KTNB trường trung học cơ sở của huyện Bố Trạch

sẽ được tăng cường nếu vận dụng tốt các giải pháp nhằm phát huy được vai trò của KTNB trong hoạt động kiểm tra do tác giả đề xuất Từ đó, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý trường trung học cơ sở trong giai đoạn hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về vấn đề KTNB trường trung học cơ sở

5.2 Nghiên cứu thực trạng công tác KTNB ở các trường trung học cơ sở

huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

5.3 Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác KTNB ở các

trường trung học cơ sở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu các văn bản, nghị quyết của Đảng và Nhà nước về kiểm tra nội bộ; nghiên cứu một số vấn đề liên quan đến lý luận quản lý giáo dục, lý luận về KTNB và KTNB trường trung học cơ sở

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp quan sát, điều tra, khảo sát thực tế, trắc nghiệm, lấy ý kiến chuyên gia, tổng kết kinh nghiệm quản lý giáo dục, KTNB

6.3 Nhóm các phương pháp hỗ trợ

Các phương pháp thống kê toán học sử dụng trong nghiên cứu khoa học quản lý giáo dục

7 Đóng góp của luận văn

Làm sáng tỏ thực trạng công tác KTNB các trường trung học cơ sở và

đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác KTNB các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về vấn đề nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ trường học

Chương 2: Thực trạng việc nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ

ở các trường trung học cơ sở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

Chương 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ

ở các trường trung học cơ sở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC

KIỂM TRA NỘI BỘ TRƯỜNG HỌC 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu ngoài nước

Trên thế giới, trong tiến trình phát triển đất nước, không có một quốc gia nào, dân tộc nào lại không quan tâm đến phát triển giáo dục

Ngay từ đầu thế kỷ XIX Nhật Bản đã quan tâm đến phát triển giáo dục, thập niên 70, 80 của thế kỷ trước Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore là những tấm gương về tập trung đầu tư, chăm lo cho sự nghiệp phát triển giáo dục Việc gia tăng sức mạnh nguồn lực con người được các quốc gia này thực hiện bằng các cuộc cách mạng về GD&ĐT Từ một nước nghèo không có tài nguyên thiên nhiên, sau 25 năm Hàn Quốc trở thành một quốc gia có nền kinh tế, công nghệ đứng thứ 11 trên thế giới, sự thần kỳ này được thực hiện bởi sự đầu tư đúng mức cho giáo dục, bởi sự học tập chăm chỉ, ý chí quyết tâm vươn lên của người dân Hàn Quốc Để giữ vững vị trí đứng đầu về kinh tế, khoa học và công nghệ, nước

Mỹ rất chú trọng đến phát triển giáo dục, bằng sự đầu tư tài chính lớn và sự quan tâm chia sẽ của toàn xã hội Sự thành công về giáo dục của các nước nói trên có một phần không nhỏ từ công tác quản lý, họ đã vận dụng tốt những kinh nghiệm quản lý doanh nghiệp vào việc quản lý chất lượng nhà trường theo tiêu chuẩn ISO Trong đó công tác kiểm tra, kiểm soát chất lượng từ bên trong đơn vị được xem là quan trọng nhất để quyết định chất lượng, thương hiệu của một đơn vị

Những năm gần đây Hiệu trưởng các trường THCS trong huyện Bố Trạch đã được tập huấn về công tác quản lý theo tài liệu của Học viện giáo dục Singapore; đồng thời tổ chức cho một số Hiệu trưởng các trường tham quan học tập thực tế ở một số trường tại Singapore Qua tập huấn và tìm hiểu

thực tế cho thấy công tác KTNB trường học có vai trò rất quan trọng trong công tác quản lý nhà trường

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước

Trong nghiên cứu về lý luận quản lý nói chung và trong quản lý giáo dục nói riêng, nhiều nhà nghiên cứu Việt Nam cũng đã quan tâm về công tác kiểm tra, KTNB trong quản lý Có rất nhiều đầu sách, bài giảng của các tác giả, giảng viên nghiên cứu về quản lý giáo dục có thể kể đến như: Nguyễn

Ngọc Quang (1989) với cuốn “Những khái niệm cơ bản về quản lý giáo dục”; Đặng Quốc Bảo (1997) với cuốn “Một số khái niệm về quản lý giáo dục”; Trần Kiểm (2004) với cuốn: “Khoa học quản lý giáo dục-Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”; tác giả Thái Văn Thành (2007) với cuốn “Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường” Qua nghiên cứu, các tác giả đều đề cập đến 4

chức năng chủ yếu trong quản lý đó là kế hoạch hóa, tổ chức, điều khiển (chỉ đạo thực hiện), kiểm tra, khẳng định vai trò quan trọng của chức năng kiểm tra trong quản lý nói chung và trong quản lý nhà trường

Các công trình trên thực sự là cẩm nang cho các nhà quản lý giáo dục các cấp trong lý luận cũng như thực tiễn quản lý giáo dục, quản lý nhà trường

Về quản lý nhà trường, các tác giả : Nguyễn Ngọc Quang (1989), Hà Sỹ

Hồ (1997), Đặng Quốc Bảo (1997) đã nêu lên những nguyên tắc chung của việc quản lý hoạt động dạy - học, từ đó chỉ rõ một số biện pháp quản lý nhà trường Một trong số các biện pháp hữu hiệu để duy trì, điều chỉnh hoạt động của hệ thống quản lý đi đúng mục tiêu, kế hoạch là các biện pháp kiểm tra, thanh tra, đánh giá kết quả công việc trong từng giai đoạn nhất định

Về kiểm tra nội bộ, tác giả Lưu Xuân Mới (1993) đã viết: “Kiểm tra nhằm mục đích xác nhận thực tiễn, phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa, ngăn chặn các sai phạm, giúp đỡ đối tượng hoàn thành tốt nhiệm vụ, đồng thời giúp cho nhà quản lý điều khiển và điều chỉnh hoạt động quản lý đúng

sở Có thể kể đến các văn bản chỉ đạo của Bộ GD-ĐT như:

- Quyết định số 329/QĐ ngày 31/3/1990 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục ban hành Quy định về mục tiêu và kế hoạch đào tạo của trường phổ thông trung học, tại Khoản D Quy trình, Điểm 4 Kiểm tra, nêu rõ: “ Hiệu trưởng trực tiếp kiểm tra và tổ chức có nền nếp việc kiểm tra trong nội bộ trường, nhất là kiểm tra chuyên môn; kết hợp nhiều hình thức kiểm tra và nhiều lực lượng tham gia kiểm tra Coi trọng việc tự kiểm tra của cá nhân, của tập thể giáo viên, công nhân, nhân viên, học sinh Trong công tác, kiểm tra phải đánh giá tiến độ và kết quả giáo dục, phát hiện thiếu sót, đề xuất phương hướng, biện pháp để phát huy thành tích (đặc biệt coi trọng thực chất thi đua Hai tốt)

và sửa chữa khuyết điểm, điều chỉnh chỉ tiêu kế hoạch Tổ chức kiểm tra toàn diện các đơn vị bộ phận trong trường trước thời điểm tổng kết năm học.”

- Theo Quyết định số 478/QĐ ngày 11/03/1993 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của hệ thống Thanh tra Giáo dục và Đào tạo, Điều 22- Chương VI về công tác KTNB trong các trường học và các đơn vị trong ngành, quy định: “Hiệu trưởng các trường, thủ trưởng các cơ sở giáo dục, đào tạo trong ngành có trách nhiệm sử dụng bộ máy quản lý và các cán bộ trong đơn vị để kiểm tra việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, kế hoạch của cá nhân và các bộ phận thuộc quyền, xét và giải quyết các khiếu nại, tố cáo về các vấn đề thuộc trách nhiệm quản lý của mình”

- Thông tư 07/2004/TT-BGD&ĐT ngày 30/03/2004 của Bộ Giáo dục

và Đào tạo Hướng dẫn thanh tra toàn diện trường phổ thông và thanh tra hoạt

động sư phạm của giáo viên phổ thông, trong mục 4 về “Công tác quản lý của Hiệu trưởng”, có nội dung thanh tra: “Việc thực hiện KTNB của nhà trường theo quy định: Mỗi năm học, Hiệu trưởng phải tiến hành kiểm tra toàn diện ít nhất 1/3 tổng số giáo viên và tất cả giáo viên còn lại được kiểm tra theo chuyên đề Xem xét hồ sơ kiểm tra và việc xử lý kết quả kiểm tra của Hiệu trưởng”

- Thông tư số 43/2006/TT-BGDĐT ngày 20/10/2006 của Bộ Giáo dục

và Đào tạo Hướng dẫn thanh tra toàn diện nhà trường, cơ sở giáo dục khác và thanh tra hoạt động sư phạm của nhà giáo, trong Mục d, Phần II về công tác quản lý của thủ trưởng cơ sở giáo dục, thông tư có nêu nội dung thanh tra:

“Công tác kiểm tra của thủ trưởng cơ sở giáo dục theo quy định”

- Thông tư số 39/2013/TT-BGDĐT ngày 14/12/2013 của Bộ Giáo dục

và Đào tạo hướng dẫn thanh tra chuyên ngành trong lĩnh vực giáo dục, về nội dung thanh tra chuyên ngành tại Điều 6 - Thanh tra chuyên ngành đối với cơ

sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên ở khoản

1 ghi rõ nội dung thanh tra “Tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên bao gồm: ban hành văn bản quản lý nội bộ và phổ biến, giáo dục pháp luật; xây dựng bộ máy tổ chức; thực hiện các quy định về công khai trong lĩnh vực giáo dục; công tác KTNB

và việc thực hiện các quy định về tổ chức và hoạt động theo Điều lệ, Quy chế

tổ chức và hoạt động của nhà trường”

Như vậy, về cấp Bộ, từ Quyết định số 329/QĐ và Quyết định số 478/QĐ của Bộ có quy định một số yêu cầu, nghiệp vụ, trách nhiệm của Hiệu trưởng trong KTNB Sau đó, Thông tư 07/2004/TT-BGD&ĐT, Thông tư số 43/2006/ TT-BGDĐT và Thông tư số 39/2013/TT-BGDĐT không còn hướng dẫn cụ thể công tác KTNB trường học nữa Hàng năm, trong công tác chỉ đạo thanh tra, kiểm tra, các Sở Giáo dục và Đào tạo và các Phòng Giáo dục và

Đào tạo đều có nhiều văn bản hướng dẫn về công tác KTNB trường học, qua mạng thông tin internet chúng ta có thể tìm được dễ dàng các văn bản này Đặc biệt, theo Thông tư số 39/2013/TT-BGDĐT ngày 14/12/2013 của Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn về thanh tra chuyên ngành trong lĩnh vực giáo dục thì Phòng GD-ĐT không còn chức năng thanh tra chuyên ngành trong lĩnh vực giáo dục mà chức năng này thuộc thẩm quyền của thanh tra Bộ GD-ĐT và thanh tra Sở GD-ĐT, chính vì thế hoạt động KTNB ở các trường thuộc thẩm quyền quản lý của Phòng GD-ĐT cần được tăng cường, đẩy mạnh hơn

Gần đây, trong các đề tài tốt nghiệp cử nhân khoa học quản lý giáo dục

và báo cáo thu hoạch về công tác thanh tra giáo dục của các lớp tập huấn cán

bộ thanh tra chuyên ngành, các tác giả cũng có đề cập đến một số vấn đề chung về công tác kiểm tra, thanh tra giáo dục, nhưng chủ yếu về các vấn đề kiểm tra, thanh tra, đánh giá một giáo viên, một nhà trường Trong một số luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục, các tác giả cũng đã nghiên cứu và đưa ra được các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, thanh tra giáo dục và hoạt động KTNB trong các nhà trường Tuy nhiên ở địa bàn huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình chưa có một công trình nào nghiên cứu đề tài này Do vậy, vấn đề quản lí công tác KTNB trường THCS rất cần được nghiên cứu để làm sáng tỏ thực tiễn phong phú của QLGD, đồng thời xây dựng các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác nói trên Những tài liệu đã dẫn

và những tài liệu viết về công tác thanh tra, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục của các nhà nghiên cứu lí luận giáo dục là những tư liệu quí, thiết thực giúp chúng tôi tham khảo trong quá trình thực hiện khảo sát thực trạng hoạt động KTNB ở các trường THCS thuộc huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình; từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả KTNB trường THCS góp phần

thực hiện thắng lợi những mục tiêu giáo dục của huyện Bố Trạch trong giai đoạn hiện nay

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Kiểm tra, kiểm tra nội bộ, kiểm tra nội bộ trường học

1.2.1.1 Kiểm tra

Kiểm tra là quá trình xem xét thực tế, đánh giá thực trạng so với mục tiêu, phát hiện các mặt: tích cực, sai lệch, vi phạm để đưa ra quyết định điều chỉnh trong công tác quản lý

Kiểm tra cần thực hiện các nội dung sau:

- Đánh giá gồm: xác định chuẩn, thu thập thông tin, so sánh sự phù hợp của việc thực hiện so với chuẩn mực

- Phát hiện mức độ thực hiện tốt, vừa, xấu của các đối tượng quản lý

- Điều chỉnh gồm: tư vấn (uốn nắn, sửa chữa), thúc đẩy (phát huy thành tích tốt) hoặc xử lý

1.2.1.2 Kiểm tra nội bộ

KTNB theo nghĩa rộng là sự đánh giá thường xuyên và độc lập được thực hiện bởi ban KTNB về các hoạt động nói chung, cân nhắc, so sánh các kết quả thực tế theo kết quả dự định trong kế hoạch, về kế toán tài chính, về các chính sách, các thủ tục, về việc sử dụng quyền hành, về chất lượng quản

lý, về hiệu quả của các phương pháp, về các vấn đề đặc biệt và các giai đoạn khác của các hoạt động

KTNB là một công cụ hữu hiệu để kiểm tra quản lý Sự thành công của một chương trình KTNB phần lớn phụ thuộc vào quan niệm về nhiệm vụ, về loại hình lãnh đạo mà người phụ trách kiểm tra nêu ra và chất lượng của các nhân viên kiểm tra

1.2.1.3 Kiểm tra nội bộ trường học

và hiệu quả giáo dục và đào tạo trong nhà trường” [19, tr 200]

Khái niệm trên được thể hiện rõ ở Quy chế về tổ chức và hoạt động của

Thanh tra Giáo dục - Đào tạo: “Việc kiểm tra công việc, hoạt động và các mối quan hệ của mọi thành viên trong nhà trường là trách nhiệm và quyền hạn của hiệu trưởng Hiệu trưởng có thể huy động: phó hiệu trưởng, các tổ trưởng chuyên môn và các cán bộ, giáo viên khác giúp hiệu trưởng kiểm tra với tư cách

là người được uỷ quyền hoặc trợ lý nhưng hiệu trưởng vẫn nắm quyền tối hậu quyết định về những vấn đề quan trọng nhất của kiểm tra, người đưa ra kết luận cuối cùng và người chịu trách nhiệm về những kết luận đó” [4]

KTNB trường học về thực chất là kiểm tra tác nghiệp, là hoạt động tự kiểm tra của nhà trường bao gồm hai hoạt động:

- Hiệu trưởng tiến hành kiểm tra tất cả các thành tố cấu thành hệ thống nhà trường, đặc biệt kiểm tra công việc, hoạt động, mối quan hệ của mọi thành viên và những điều kiện, phương tiện phục vụ dạy học và giáo dục trong nhà trường

- Việc tự kiểm tra trong nội bộ trường học

Hiệu trưởng giỏi là người biết tiến hành kiểm tra thường xuyên và có kế hoạch, biết biến quá trình kiểm tra thành quá trình tự kiểm tra của các bộ phận

và mọi thành viên trong nhà trường mà mình quản lý Hiệu trưởng có kinh nghiệm thường biết kiểm tra đúng người, đúng việc, đúng lúc, đúng chỗ Xác

định rõ ai, bộ phận nào thì kiểm tra thường xuyên; ai, bộ phận nào thì kiểm tra ít hơn và thậm chí có người, bộ phận không cần kiểm tra, vì họ luôn hoàn thành nhiệm vụ một cách tự giác không cần có sự thúc đẩy nào Đồng thời hiệu trưởng cũng xác định rõ nên kiểm tra vào lúc nào: nếu sớm quá thì không có gì để kiểm tra, nhưng nếu muộn quá mới kiểm tra thì nếu có sai sót rồi, lúc đó rất khó sửa chữa và làm lại

1.2.1.4 Phân biệt Kiểm tra nội bộ và Kiểm tra thi đua trong giáo dục

Trong thực tiễn GD - ĐT, cần phân biệt hai loại hoạt động: kiểm tra thi đua, KTNB trường học

Tính chất

- Có tính chất tổ chức quản lý

trong nội bộ là chủ yếu (song vẫn mang tính chất hành chính - pháp chế)

- Là chức năng tất yếu và thường xuyên của quá trình quản lý một cơ quan trường học

- Độngviên phong trào thi đua lao động của quần chúng

- Kiểm tra, đánh giá, xếp loại phong trào lao động tập thể và

cá nhân

- Khi có nhu cầu thì tổ chức để kiểm tra phong trào Tổ chức

mang tính tập thể (không ổn định)

Hoạt động

- Theo kế hoạch nội bộ

- Hoạt động trong hệ

- Mang tính tập thể

- Hoạt động có thể từ trong hệ hoặc ngoài hệ

Đối tƣợng

- Tập thể, cá nhân trong nội bộ với nhữngcông việc hoạt động

và mối quan hệ của họ

- Tập thể, cá nhân thường là diện rộng, đồng loạt với những hoạt động toàn diện, từng mặt hay chủ đề

1.2.2 Hiệu quả và hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ

1.2.2.1 Hiệu quả

Từ Tiếng Anh hiệu quả là «

Effectiveness», nghĩa là có hiệu quả, có hiệu lực, mang lại kết quả đúng như dự kiến Hiệu quả là đạt được một kết quả đúng như kế hoạch đã đề ra nhưng sử dụng ít thời gian, công sức và nguồn lực nhất

Theo từ điển Bách khoa Việt Nam, hiệu quả là kết quả mong muốn, cái

sinh ra kết quả mà con người hướng tới và chờ đợi; nó có nội dung khác nhau

ở những lĩnh vực khác nhau Trong sản xuất, hiệu quả có nghĩa là hiệu suất, là năng suất Trong kinh doanh, hiệu quả là lãi suất, lợi nhuận Trong lao động nói chung hiệu quả là năng suất lao động, được đánh giá bằng số lượng thời gian hao phí để sản xuất ra một đơn vị sản phẩm, hoặc là bằng số lượng sản phẩm được sản xuất ra trong một đơn vị thời gian Trong xã hội học, một hiện

tượng, một sự biến cố có hiệu quả xã hội, tức là có tác dụng tích cực đối với lĩnh vực xã hội, đối với sự phát triển của lĩnh vực đó Hiệu quả của một cuộc điều tra xã hội học là kết quả tối ưu đạt được so với mục tiêu của cuộc điều tra đó

Có thể hiểu hiệu quả là mức độ thực hiện mục tiêu liên quan đến việc

sử dụng nguồn lực được huy động

1.2.2.2 Hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ

Được đánh giá bằng những kết luận chính xác và những kiến nghị có giá trị thực tiễn, có tính khả thi giúp đối tượng sửa chữa sai sót, nâng cao chất lượng công việc, ngăn ngừa vi phạm, giữ nghiêm kỷ luật chấp hành, phát hiện những khe hở trong các quyết định quản lý để người quản lý nghiên cứu, bổ sung, ban hành quyết định mới được chính xác và phù hợp, nâng cao hiệu lực quản lý giáo dục

1.2.3 Giải pháp và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ trường THCS

1.2.3.1 Giải pháp

Theo Từ điển tiếng Việt, giải pháp chính là phương pháp giải quyết một vấn đề cụ thể nào đó Như vậy nói đến giải pháp là nói đến những cách thức tác động nhằm thay đổi chuyển biến một hệ thống, một quá trình, một trạng thái nhất định, nhằm đạt được mục đích hoạt động Giải pháp càng thích hợp, càng tối ưu, càng giúp con người nhanh chóng giải quyết những vấn đề đặt ra Tuy nhiên, để có được những giải pháp như vậy, cần phải dựa trên những cơ

sở lý luận và thực tiễn đáng tin cậy

Theo Nguyễn Văn Đạm (1999): “Giải pháp là toàn bộ ý nghĩ có hệ thống cùng với những quyết định và hành động theo sau, dẫn tới việc khắc phục một khó khăn”

Để hiểu rõ hơn về khái niệm giải pháp, chúng ta cần phân biệt nó với một khái niệm tương tự như phương pháp, biện pháp Điểm giống nhau của các khái niệm là đều nói về cách làm, cách tiến hành, cách giải quyết một công việc, một vấn đề Còn điểm khác nhau ở chỗ, biện pháp chủ yếu nhấn mạnh đến cách làm, cách hành động cụ thể, trong khi đó phương pháp nhấn mạnh đến trình tự các bước có quan hệ với nhau để tiến hành một công việc

có mục đích

Theo Nguyễn Văn Đạm (1999) thì “phương pháp được hiểu là trình tự cần theo trong các bước có quan hệ với nhau khi tiến hành một công việc có mục đích nhất định”

Về khái niệm biện pháp, theo Từ điển Tiếng Việt tường giải và liên tưởng, thì Biện pháp là “cách làm, hành động, đối phó, lựa chọn để đi tới một mục đích nhất định”

Như vậy, khái niệm giải pháp tuy có những điểm chung với các khái niệm trên, nhưng nó cũng có điểm riêng Điểm riêng cơ bản của thuật ngữ này

là nhấn mạnh đến phương pháp giải quyết một vấn đề, với sự khắc phục khó khăn nhất định Trong một giải pháp có thể bao gồm nhiều biện pháp

1.2.3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ trường học

Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác KTNB trường học là hệ thống các phương pháp, cách thức, tổ chức, điều khiển toàn bộ công tác KTNB trường học nhằm đạt hiệu quả cao nhất

Tóm lại, muốn nâng cao hiệu quả công tác KTNB phải đảm bảo tính nguyên tắc trong công tác chỉ đạo hoạt động kiểm tra, thanh tra Nguyên tắc chỉ đạo hoạt động trong công tác KTNB là những tư tưởng, luận điểm cơ bản quy định việc lựa chọn nội dung, phương pháp, phương tiện và hình thức tổ chức kiểm tra phù hợp, đó là những tri thức mang tính chuẩn mực được tổng

kết từ thực tiễn có tính khách quan, là chỗ dựa đáng tin cậy về lý luận, giúp định hướng đúng đắn trong hoàn cảnh phức tạp để tự mình giải quyết những nhiệm vụ trong các tình huống cụ thể, đa dạng và biết tổ chức một cách khoa học việc kiểm tra để đạt hiệu quả tối ưu

1.3 Những vấn đề lý luận cơ bản về công tác kiểm tra nội bộ trường THCS

1.3.1 Vị trí, vai trò của công tác kiểm tra nội bộ trường trung học cơ sở

KTNB trường học là chức năng quản lý cơ bản, là khâu đặc biệt quan trọng trong chu trình quản lý, đảm bảo tạo lập mối liên hệ ngược thường xuyên, kịp thời giúp Hiệu trưởng hình thành cơ chế điều chỉnh hướng đích trong quá trình quản lý nhà trường KTNB trường học là một công cụ sắc bén góp phần tăng cường hiệu lực quản lý trường học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo trong nhà trường Lãnh đạo mà không kiểm tra thì coi như không lãnh đạo

Thực tế cho thấy, nếu kiểm tra đánh giá chính xác, chân thực sẽ giúp Hiệu trưởng có thông tin chính xác về thực trạng của đơn vị mình cũng như xác định các mức độ, giá trị, các yếu tố ảnh hưởng, từ đó tìm ra nguyên nhân

và đề ra các giải pháp điều chỉnh, uốn nắn có hiệu quả Như vậy, kiểm tra vừa

là tiền đề, vừa là điều kiện để đảm bảo thực hiện các mục tiêu

Kiểm tra còn có tác dụng đôn đốc, thúc đẩy, hỗ trợ và giúp đỡ các đối tượng kiểm tra làm việc tốt hơn, có hiệu quả hơn Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng khẳng định: Nếu tổ chức việc kiểm tra được chu đáo, thì công việc của chúng ta nhất định tiến bộ gấp mười, gấp trăm lần

Kiểm tra chẳng những giúp nhà quản lý thu thập thông tin về hoạt động của đối tượng quản lý mà còn giúp nhà quản lý nhận rõ kế hoạch, việc chỉ đạo, điều hành của mình có khoa học, khả thi không, từ đó có các biện pháp điều chỉnh nhằm nâng cao hiệu quả quản lý

KTNB trường học thực hiện việc xem xét và đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của các thành viên, bộ phận trong nhà trường trong từng thời điểm, phân tích nguyên nhân của các ưu, nhược điểm đồng thời đề xuất các biện pháp phát huy ưu điểm, khắc phục những hạn chế, thiếu sót Nhờ đó giúp cho việc động viên, khen thưởng chính xác các cá nhân, đơn vị; khuyến khích cái tốt, truyền bá kinh nghiệm tốt, nhân rộng điển hình tiên tiến, đồng thời phát hiện ra những lệch lạc, sai sót để uốn nắn, điều chỉnh kịp thời Có thể nói, KTNB là một trong các yếu tố tạo nên chất lượng giáo dục đào tạo trong nhà trường

1.3.2 Chức năng, nhiệm vụ của công tác kiểm tra nội bộ trường trung học

Yêu cầu của kiểm tra là phải tỉ mỉ, rõ ràng, chỉ rõ những điều làm được, chưa làm được của đối tượng kiểm tra Còn đối với người được kiểm tra thì phải cảm thông, hợp tác, chấp nhận việc làm của ban kiểm tra

Yêu cầu của thúc đẩy là người kiểm tra phải phát hiện, lựa chọn được kinh nghiệm (của đối tượng kiểm tra, của người khác, của mình…); phổ biến được kinh nghiệm tốt, những định hướng mới cho đối tượng kiểm tra cũng như trong tập thể nhà trường và có những kiến nghị xác đáng đối với các cấp quản lý nhằm phát triển tổ chức, phát triển cá nhân trong đơn vị

1.3.3 Nguyên tắc kiểm tra nội bộ trường trung học cơ sở

KTNB trường học cần quán triệt các nguyên tắc cơ bản sau:

1.3.3.1 Kiểm tra phải chính xác, khách quan

Đây là nguyên tắc hàng đầu của kiểm tra Kết quả kiểm tra phải phản ánh đúng thực trạng về đối tượng kiểm tra Tránh định kiến, suy diễn cũng như tránh làm hình thức, giả tạo

1.3.3.2 Kiểm tra phải thường xuyên, kịp thời

Kiểm tra là một chức năng quản lý, là công việc của nhà quản lý nên phải thực hiện thường xuyên, không phải khi có vấn đề mới kiểm tra

1.3.3.3 Kiểm tra phải công khai

Đó là sự thể hiện dân chủ trong quản lý Cần phải động viên, thu hút cá nhân, đơn vị tham gia vào quá trình kiểm tra, biến quá trình kiểm tra bên ngoài thành quá trình tự kiểm tra của các cá nhân, bộ phận trong nhà trường

1.3.3.4 Kiểm tra phải đảm bảo tính giáo dục

Cơ sở khoa học của nguyên tắc giáo dục là lòng nhân ái Kiểm tra là để hiểu biết công việc, hiểu biết và giúp đỡ con người, kiểm tra phải mang tính thiện chí, tính giáo dục thể hiện ở mục đích, nội dung, phương pháp kiểm tra

Đảm bảo tốt nguyên tắc giáo dục trong KTNB trường học sẽ giúp biến quá trình kiểm tra của nhà quản lý thành quá trình tự kiểm tra của các cá nhân, tổ chức trong nhà trường

1.3.3.5 Kiểm tra phải có tính hiệu quả về kinh tế Kiểm tra không phải là “vạch lá tìm sâu” Kiểm tra phải có tác dụng

đôn đốc thúc đẩy việc thực hiện được tốt hơn Đặc biệt, trong giáo dục còn phải tính đến hiệu quả giáo dục trong kiểm tra Chẳng hạn như kiểm tra giờ

dạy trên lớp của giáo viên, nhưng có hiện tượng giáo viên đã “dạy thử” trước

thì không những không đánh giá đúng thực trạng hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò mà còn đưa tới tác dụng giáo dục không tốt đối với học sinh

Kiểm tra phải giúp cho nhà quản lý nâng cao hiệu quả quản lý nhờ những thông tin xác thực về hoạt động của đối tượng quản lý và hoạt động của các cấp quản lý trong nhà trường Ngoài ra, còn phải tính đến hiệu quả kinh tế trong kiểm tra, nghĩa là các lợi ích mà kiểm tra mang lại phải lớn hơn các chi phí cùng hậu quả do kiểm tra gây ra

1.3.4 Đối tượng kiểm tra nội bộ trường trung học cơ sở

Đối tượng KTNB trường trung học cơ sở là tất cả các thành tố cấu thành hệ thống sư phạm nhà trường, sự tương tác giữa chúng tạo ra một phương thức hoạt động đồng bộ và thống nhất nhằm thực hiện tốt mục tiêu,

kế hoạch đào tạo và tạo ra kết quả đào tạo mong muốn Song đối tượng chủ yếu của KTNB trường trung học cơ sở là: giáo viên, học sinh, cơ sở vật chất -

kỹ thuật, tài chính, kết quả dạy học và giáo dục