Ngoại giao việt nam với việc bảo vệ và củng cố chính quyền cách mạng giai đoạn 1945 1946

Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu

4.1 Nguồn tài liệu : Để đạt được nhiệm vụ của đề tài chúng tôi sử dụng:

- Nguồn tài liệu lưu trữ, gồm có các văn kiện, chỉ thị chủ yếu của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn 1945 - 1946

- Nguồn tài liệu thành văn: Là các công trình đã công bố trong và ngoài nước liên quan đến nội dung chúng tôi nghiên cứu

- Nguồn tài liệu hồi kí của các vị lãnh đạo, các nhà hoạt động ngoại giao

- Nguồn tài liệu báo, tạp chí, bài viết liên quan đến ngoại giao Việt Nam sau cách mạng Tháng Tám

Các tài liệu này được viết bằng tiếng Việt hoặc đã được dịch sang tiếng Việt và được khai thác từ các nguồn như Trung tâm Thư viện Trường Đại học Vinh, Thư viện Tỉnh Nghệ An và Thư viện Quốc gia, đảm bảo tính phong phú và đáng tin cậy cho nội dung nghiên cứu.

Phương pháp luận trong công tác ngoại giao được xây dựng dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, thể hiện rõ quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam và tư tưởng Hồ Chí Minh Những nguyên tắc này góp phần định hướng chiến lược ngoại giao phù hợp, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững đất nước và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Chuyên ngành nghiên cứu của chúng tôi dựa trên phương pháp lôgic và lịch sử để đảm bảo tính chính xác và hệ thống Ngoài ra, chúng tôi còn sử dụng các phương pháp liên ngành bổ trợ như thống kê, phân tích định lượng, xác minh nguồn tư liệu và đánh giá để nâng cao chất lượng nghiên cứu Các phương pháp này giúp đảm bảo độ tin cậy và kết quả chính xác cho đề tài nghiên cứu của chúng tôi.

Đóng góp của luận văn

- Phục dựng lại một cách hệ thống các hoạt động ngoại giao của Đảng và nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa sau cách mạng Tháng Tám

Stt.010.Mssv.BKD002ac.email.ninhd 77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77t@edu.gmail.com.vn.bkc19134.hmu.edu.vn.Stt.010.Mssv.BKD002ac.email.ninhddtt@edu.gmail.com.vn.bkc19134.hmu.edu.vn

- Phân tích được vai trò hoạt động đối ngoại của cách mạng Việt Nam năm đầu tiên sau cách mạng tháng Tám

- Dùng tài liệu phục vụ cho việc giảng dạy phần lịch sử dân tộc ở trường phổ thông.

Bố cục của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, nội dung chính được bố cục trong 3 chương

Chương 1: Bối cảnh lịch sử và vấn đề đặt ra cho hoạt động ngoại giao của Đảng và Nhà nước giai đoạn 1945 – 1946

Chương 2: Những hoạt động ngoại giao của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn 1945 - 1946

Chương 3: Vai trò của mặt trận ngoại giao với việc bảo vệ và củng cố chính quyền

BỐI CẢNH LỊCH SỬ VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA CHO HOẠT ĐỘNG NGOẠI GIAO CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC GIAI ĐOẠN 1945 - 1946

Bối cảnh lịch sử

Sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã giành thắng lợi trong bối cảnh quốc tế và trong nước diễn biến phức tạp Dưới sự chỉ đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân Việt Nam đã vượt qua nhiều thử thách để giành độc lập tự do, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc Thành công này phản ánh vai trò lãnh đạo sáng suốt của Đảng và tinh thần kiên cường của nhân dân trong các giai đoạn khó khăn nhất của lịch sử Việt Nam.

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, chủ nghĩa phát xít Đức, Italia, Nhật Bản bị đánh bại, và bản đồ chính trị thế giới thay đổi theo hướng ủng hộ hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội Ngày 24/10/1945, Liên Hiệp Quốc chính thức thành lập nhằm thúc đẩy hợp tác toàn cầu để duy trì hòa bình và an ninh thế giới Ở châu Á, phong trào đấu tranh chống chiến tranh xâm lược và thực dân giành lại độc lập có bước tiến mới, với nhân dân các nước như Lào, Campuchia, Mianma, Indonesia, Philippines, Malaysia nổi dậy chống lại các đế quốc thực dân để giành tự do Trong khi đó, ở Trung Quốc, sau chiến tranh chống Nhật, phong trào cách mạng do Đảng Cộng sản lãnh đạo vững mạnh, tiến hành giải phóng phần lớn lãnh thổ phía Bắc, nhưng cuộc nội chiến với Quốc Dân Đảng do Tưởng Giới Thạch đứng đầu vẫn đang diễn ra quyết liệt Dù mỗi quốc gia có hình thức đấu tranh khác nhau, nhưng tất cả đều hướng tới mục tiêu chung là lật đổ chủ nghĩa thực dân, giải phóng đất nước, xây dựng nhà nước dân chủ và tiến bộ Tại châu Âu, sau khi thoát khỏi sự kiểm soát của chủ nghĩa phát xít, các quốc gia trên lục địa này bắt đầu xây dựng lại và phát triển theo hướng hòa bình, dân chủ, tiến bộ xã hội.

Các nước Đông và Nam Âu hướng theo con đường cách mạng dân tộc dân chủ để chống lại sự can thiệp và áp đặt của các cường quốc tư bản phương Tây, chọn con đường phát triển xã hội chủ nghĩa Trong khi đó, các nước Tây Âu như Anh và Pháp, dù là đồng minh chiến thắng, đều rơi vào tình trạng kiệt quệ sau chiến tranh và phải dựa vào Mỹ để phục hồi kinh tế, tái thiết hệ thống thuộc địa cũ Phần lớn các quốc gia Tây Bắc Âu chọn hợp tác trong hòa bình để duy trì ổn định chính trị và phục hồi kinh tế, tuy nhiên, một số quốc gia này theo đuổi chính sách độc lập, chống can thiệp và lệ thuộc vào Mỹ, thậm chí theo con đường trung lập tránh xa các liên minh quân sự do Mỹ kiểm soát.

Sau chiến tranh, phong trào đấu tranh vì hòa bình, tiến bộ xã hội, tự do, dân chủ và quyền lợi của công nhân và nhân dân lao động ngày càng phát triển mạnh mẽ tại các nước tư bản châu Âu Những hoạt động này tác động sâu sắc đến chính sách đối nội và đối ngoại của các chính quyền tư sản trong hệ thống các quốc gia này Tại một số nước như Pháp, Italy, Đảng cộng sản giữ vị trí quan trọng trong đời sống chính trị, góp phần thúc đẩy các phong trào cách mạng và đấu tranh chống lại chế độ áp bức.

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, quan hệ quốc tế chuyển biến rõ rệt từ cục diện chiến tranh sang hòa bình, các nước lớn điều chỉnh chiến lược phát triển dựa trên tương quan về tiềm lực kinh tế và quân sự Trong khi các nước Đồng minh thắng trận và các quốc gia phát xít chiến bại đều kiệt quệ về kinh tế do hậu quả chiến tranh để lại, thì Mỹ nhanh chóng vươn lên trở thành đế quốc mạnh nhất, chiếm hơn một nửa sản lượng công nghiệp toàn cầu và hơn 40% tổng sản phẩm kinh tế thế giới Mỹ nắm giữ phần lớn dự trữ vàng, có độc quyền vũ khí nguyên tử và chi phối hệ thống tư bản chủ nghĩa, từ đó dựa vào sức mạnh kinh tế và quân sự để tìm kiếm vai trò lãnh đạo thế giới Mỹ không ngừng mở rộng ảnh hưởng, loại bỏ các cường quốc cũ, tập hợp đồng minh chống lại phong trào giải phóng dân tộc và từng bước bao vây, cô lập các quốc gia xã hội chủ nghĩa nhằm duy trì ưu thế và kiểm soát toàn cầu.

9 tham vọng bá chủ thế giới và trở thành sen đầm quốc tế Ngày 6 tháng 4 năm

Năm 1946, Tổng thống Truman tuyên bố rằng Hoa Kỳ là một quốc gia mạnh mẽ, và với sức mạnh này, chúng ta có nghĩa vụ lãnh đạo thế giới.

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, Liên Xô nhanh chóng trở thành một cường quốc hàng đầu ở châu Âu, tập trung khôi phục và phát triển kinh tế sau hậu quả chiến tranh Liên Xô tăng cường tiềm lực quân sự, đẩy mạnh phát triển khoa học kỹ thuật để củng cố vị thế cường quốc và thực hiện chính sách đối ngoại thúc đẩy củng cố khu vực ảnh hưởng và vành đai an toàn ở phía Tây và phía Đông châu Âu Nước Nga đã trở thành thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, đóng vai trò quyết định cùng Mỹ giải quyết các vấn đề lớn về hòa bình và an ninh thế giới.

Anh và Pháp, so với Mỹ và Liên Xô, đã suy yếu rõ rệt về kinh tế và chính trị, dẫn đến trọng tâm chiến lược của họ là bảo vệ hệ thống thuộc địa và khu vực ảnh hưởng Chính sách của hai nước này về bảo vệ quyền lợi và lãnh thổ ngoài từ trước và trong chiến tranh có sự khác biệt do năng lực hạn chế, mặc dù đều chung lợi ích trong việc ngăn chặn sự mở rộng ảnh hưởng của Liên Xô.

Xô đã đặc biệt đối mặt với các thách thức ở châu Âu, khi chống lại phong trào cách mạng ở châu Á, Phi, Mỹ Latinh Đồng thời, Liên Xô nỗ lực kiềm chế Mỹ trong các hoạt động xâm lược thuộc địa và mở rộng ảnh hưởng khu vực của mình, nhằm giữ vững vị thế địa chính trị trong bối cảnh toàn cầu.

Anh dựa vào liên minh với Mỹ để khôi phục kinh tế, duy trì thuộc địa và giữ vững ảnh hưởng khu vực thông qua Liên hiệp Anh Trong khi đó, Pháp thực hiện đường lối đối ngoại độc lập hơn trong quan hệ quốc tế, nhằm nâng cao vị thế và bảo vệ lợi ích của mình trên trường quốc tế.

Mỹ - Anh về vấn đề châu Âu, và thiên về chính sách dùng vũ lực để bảo vệ lợi ích thuộc địa

Sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, cân bằng lực lượng quốc tế có nhiều biến chuyển rõ rệt, khi các nước lớn bắt đầu thay đổi ưu thế quyền lực Đồng thời, phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á, châu Phi và châu Mỹ Latinh ngày càng thúc đẩy quá trình decolonization, tạo ra những bước ngoặt lịch sử quan trọng trong chính trị toàn cầu.

Sự tham gia tích cực của phong trào cộng sản vào chính quyền các nước châu Âu và châu Á đã làm cho mối quan hệ quốc tế ngày càng phức tạp Các nước thắng trận trong phe Đồng minh có xu hướng và chính sách khác nhau trong giải quyết hậu quả chiến tranh, phân chia khu vực ảnh hưởng và xây dựng trật tự thế giới mới để duy trì hòa bình và an ninh toàn cầu Cuộc đấu tranh và thỏa hiệp giữa các quốc gia tham chiến chống phát xít dựa trên Hiến chương Đại Tây Dương cùng các thỏa thuận tại Oasinhton, Ianta, Pôtxđam đã định hình các nguyên tắc cơ bản cho trật tự thế giới Đồng thời, cuộc cạnh tranh giành ảnh hưởng giữa các siêu cường lớn đã tạo ra khuôn khổ mới của trật tự thế giới hai cực, phá vỡ liên minh chống phát xít và hình thành các liên minh kinh tế, chính trị, quân sự mới, từ đó nảy sinh những mầm mống của cuộc Chiến tranh Lạnh.

Lịch sử thế giới sau chiến tranh thế giới thứ hai nổi bật với những mâu thuẫn phức tạp và chằng chéo, như đấu tranh giữa lực lượng cách mạng và phản cách mạng, giữa phong trào giải phóng dân tộc và chủ nghĩa thực dân, cũng như giữa các thế lực đế quốc cũ và mới Những mâu thuẫn này định hình chính nội dung của quá trình lịch sử toàn cầu từ sau chiến tranh và ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân Việt Nam sau Cách mạng tháng Tám.

Sau chiến thắng vang dội trên mặt trận Châu Âu trong cuộc chiến chống phát xít Đức, Hồng quân Liên Xô cam kết cùng các nước Đồng minh mở rộng chiến dịch sang mặt trận Viễn Đông, tấn công trực diện vào quân đội Nhật Bản Những đòn tấn công mạnh mẽ của Hồng quân Liên Xô trong giai đoạn này đã góp phần quyết định thắng lợi chung của Liên minh và đánh bại sự xâm lược của quân Nhật.

Trong chiến tranh thế giới thứ hai, đội quân Quan Đông của Nhật Bản tại Đông Bắc Trung Quốc bị tiêu diệt hoàn toàn, trong khi Nhật Bản phải gánh chịu thiệt hại nặng nề do Mỹ thả hai quả bom nguyên tử vào ngày 6 và 9 tháng 8 năm 1945 Trước tình hình đó, Nhật Bản đã tuyên bố đầu hàng vô điều kiện vào ngày 15 tháng 8 năm 1945, mở ra cơ hội lớn cho phong trào giải phóng dân tộc tại các nước thuộc địa và phụ thuộc Chiến thắng của phe Đồng minh đã tạo ra bước ngoặt quan trọng trong cuộc đấu tranh chống phát xít, góp phần thúc đẩy phong trào cách mạng ở Việt Nam và các quốc gia khác.

11 cộng sản Đông Dương và Mặt trận Việt Minh đã nhanh chóng chớp thời cơ, lãnh đạo nhân dân cả nước tiến hành cuộc Tổng khởi Tháng Tám

Tham vọng của các nước đế quốc đối với Việt Nam

Trước cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất, Mỹ đã bắt đầu mở rộng ảnh hưởng tại châu Á nhờ chính sách “mở cửa” Tuy nhiên, do Việt Nam là thuộc địa của Pháp lúc đó, Mỹ không thể can thiệp sâu vào Việt Nam vì Pháp giữ vị trí uy tín và ảnh hưởng lớn trên thế giới Thái độ của Mỹ đối với Việt Nam và Đông Dương phụ thuộc vào từng thời kỳ cũng như các chiến lược toàn cầu của Mỹ Khi chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ và Nhật Bản bắt đầu nhòm ngó, xâm lược Đông Dương, Mỹ coi khu vực này là nơi quan trọng để ngăn chặn âm mưu của Nhật Bản Trong những năm đầu của thập kỷ 1940, dưới thời Tổng thống Roosevelt, Mỹ ngày càng chú trọng và thể hiện rõ tham vọng mở rộng ảnh hưởng tại Đông Dương.

Trong quá trình xâm lược Đông Dương của Nhật Bản, Mỹ đã kiên quyết phản đối sự xâm chiếm này nhưng lại tỏ ra không sẵn sàng hỗ trợ pháp hoặc giúp đỡ các lực lượng kháng chiến của Việt Nam, phản ánh rõ tham vọng của Mỹ trong việc loại bỏ các đế quốc cũ và thay thế bằng chủ nghĩa đế quốc mới tại châu Á Tại Hội nghị Tê hê ran cuối năm 1943, Tổng thống Roosevelt đề xuất thiết lập "quản thác quốc tế" đối với các thuộc địa cũ nhằm chuẩn bị cho việc trao trả độc lập sau này, nhưng thực chất đây là chiến lược của Mỹ nhằm lách bỏ sự thống trị của Pháp và ngăn chặn Nhật Bản xâm lược Đông Dương, tạo điều kiện thuận lợi để Mỹ nắm bắt các thuộc địa Đến tháng 3 năm 1945, các cơ quan tình báo Mỹ mới bắt đầu liên lạc hạn chế với Việt Minh, chủ yếu để thu thập tin tức về Nhật Bản và hỗ trợ vũ khí, huấn luyện, nhưng Mỹ vẫn chưa chính thức công nhận tổ chức Việt Minh.

Chủ trương “quản thác quốc tế” của Mỹ đã gặp phải sự phản đối gay gắt từ phía Anh và Pháp, buộc Washington phải điều chỉnh chính sách của mình Tại Hội nghị Pốtxđam vào tháng 7 năm, các nước lớn đã tranh luận về việc duy trì hoặc điều chỉnh phạm vi kiểm soát của Mỹ, phản ánh những bất đồng trong quan điểm về quyền lực và trách nhiệm quốc tế Sự phản đối này đã khiến Mỹ phải thay đổi chiến lược để phù hợp với lợi ích của các đồng minh và tạo ra sự cân bằng trong chính sách ngoại giao.

1945, Mỹ đã thoả hiệp với Anh – Pháp, chấp nhận giải pháp chia đôi Đông

Dương nằm ở vĩ tuyến 16 mà không đề cập đến quyền tự trị của Việt Nam Mỹ vẫn duy trì sự hiện diện phía bắc Đông Dương, giữ quân của Trung Hoa Dân Quốc mà chưa công nhận Pháp có một danh nghĩa chính thức nào để quay lại khu vực Việc Mỹ chấp nhận sự hiện diện của quân Trung Hoa Dân Quốc là một hình thức thăm dò, nhằm nắm bắt tình hình nội bộ Đông Dương, tạo điều kiện cho Trung Hoa Dân Quốc thực hiện kế hoạch “Tiêu diệt cộng sản, phá tan Việt Minh” Mục tiêu của họ là từng bước gạt bỏ ảnh hưởng của Pháp để thiết lập sự kiểm soát của Mỹ ở khu vực Đông Dương.

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, chủ nghĩa phát xít bị tiêu diệt, các nước tư bản Tây Âu bị suy yếu, trong khi phong trào xã hội chủ nghĩa ngày càng phát triển ở châu Âu và phong trào giải phóng dân tộc bùng lên mạnh mẽ ở châu Á, đặc biệt ở Đông Nam Á, trong đó Việt Nam trở thành một trong những quốc gia đầu tiên giành độc lập Mỹ luôn có tham vọng bá chủ thế giới, lo ngại về sự lớn mạnh của chủ nghĩa xã hội đe dọa vai trò lãnh đạo toàn cầu của nước này, dẫn đến việc chính quyền Tổng thống Truman triển khai chiến lược toàn cầu nhằm ngăn chặn sự bành trướng của cộng sản, tập trung vào Liên Xô và phong trào cách mạng giải phóng dân tộc, trong đó nhấn mạnh cần “ngăn chặn sự bành trướng của cộng sản ở Đông Dương” Để thực hiện chiến lược đó, Mỹ hợp tác với Anh và Pháp để cô lập Liên Xô, và đã thay đổi chính sách đối với Pháp, từ ngăn chặn chuyển sang khuyến khích, giúp Pháp quay trở lại Đông Dương nhằm ngăn chặn phong trào giải phóng dân tộc ở khu vực Vào ngày 22 tháng 8 năm 1945, Tổng thống Truman chính thức thừa nhận chủ quyền của Pháp ở Đông Dương, đồng thời Mỹ không còn hợp tác với Việt Minh và đưa các nhân viên OSS về nước, sau đó cung cấp tàu chiến giúp Pháp đưa quân giữ vững miền Nam Việt Nam, mở rộng xâm lược và đàn áp phong trào cách mạng.

Đến đầu năm 1946, tình hình Đông Dương không có lợi cho quân Trung Hoa Dân Quốc, khi họ phải đối mặt với sự phát triển mạnh của cách mạng Trung Quốc Đồng thời, Mỹ cần tranh thủ sự hỗ trợ của Pháp để bao vây Liên Xô và ngăn chặn ảnh hưởng của cách mạng tại các thuộc địa.

Mỹ đã từ bỏ chế độ quản thác quốc tế đối với Đông Dương và ủng hộ Pháp mở rộng chiến tranh xâm chiếm miền Bắc Việt Nam Sau khi Anh rút quân khỏi miền Nam Đông Dương vào tháng 3 năm 1946, Tơ ru man đồng ý bàn giao lại nhiều trang bị quân sự cho Pháp với lý do các thiết bị này không thể di chuyển khỏi Việt Nam Nhờ sự hỗ trợ từ Mỹ, Pháp đã được Trung Hoa dân quốc thỏa thuận giúp đỡ, qua đó kiểm soát khu vực phía Bắc Việt Nam thay thế quân Trung Hoa dân quốc.

Việt Nam và Đông Dương giữ vị trí chiến lược quan trọng trong chiến lược toàn cầu của Mỹ sau Thế chiến II Chính sách của Mỹ đối với Đông Dương đã biến đổi từ chủ trương của Tổng thống Rơ Đu Ven nhằm đưa Đông Dương vào kiểm soát quốc tế để loại bỏ Pháp, đến thái độ trung lập rồi thỏa hiệp và ủng hộ Pháp tái xâm lược Việt Nam dưới thời Tổng thống Tơ Ru Man Những động thái này cho thấy rõ ý đồ của Mỹ nhằm thiết lập chế độ thực dân mới ở Việt Nam, biến quốc gia này thành thuộc địa kiểu mới của Mỹ khi có điều kiện.

Trước chiến tranh thế giới thứ hai, Anh là quốc gia đế quốc với nhiều thuộc địa lớn ở Nam Á như Ấn Độ, Malay và Miến Điện Khi chiến tranh nổ ra, sự bành trướng của phát xít Nhật xuống phía Nam xâm phạm quyền lợi của Anh, khiến Anh buộc phải phản ứng nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia Thủ tướng Anh, Sớcsin, cùng Tổng thống Mỹ Roosevelt đã công bố Hiến chương Đại Tây Dương nhằm đề cao quyền tự quyết và khôi phục chủ quyền của các dân tộc, đồng thời liên kết các quốc gia chống lại sự mở rộng của chủ nghĩa phát xít Tuy nhiên, sau đó xuất hiện mâu thuẫn giữa Anh và Mỹ về vấn đề thuộc địa, khi Anh cố gắng khẳng định giá trị của Hiến chương trong bối cảnh thực tế các thuộc địa vẫn còn sotto thuộc địa chưa được giải phóng.

Trong bối cảnh thế giới chiến tranh, Mỹ coi vai trò của 19 là cực kỳ quan trọng đối với các thuộc địa bị Đức quốc xã chiếm đóng tại châu Âu, cho rằng nó có giá trị toàn cầu Tại các hội nghị quốc tế của phe Đồng minh chống phát xít, Mỹ đã thúc đẩy ý tưởng đặt các thuộc địa dưới chế độ quản thác quốc tế nhằm bảo vệ quyền lợi của các quốc gia thuộc địa Tuy nhiên, Anh lại kịch liệt phản đối chế độ quản thác quốc tế, thể hiện sự khác biệt trong quan điểm giữa hai đồng minh về quá trình quản lý các thuộc địa trong chiến tranh và sau chiến tranh.

Sau chiến tranh, Mỹ đề xuất giữ nguyên trạng, yêu cầu các địch quốc phải trả lại thuộc địa cho đế quốc sở hữu Anh nhận được sự ủng hộ từ Pháp trong việc bảo vệ quyền lợi thực dân của mình Chính vì vậy, Anh từng bước từ chối kế hoạch quản thác của Mỹ và ủng hộ việc khôi phục chủ quyền của Pháp ở Đông Dương Mục đích của Anh là sử dụng sự ủng hộ này để kéo Pháp đối phó với chế độ, nhằm duy trì lợi ích thực dân trong khu vực.

Trong chiến tranh thế giới thứ hai, Anh bắt phối hợp với Mỹ nhằm ngăn chặn ảnh hưởng của Mỹ ở các thuộc địa của mình, đồng thời ủng hộ Pháp để duy trì quyền kiểm soát Đông Dương là thuộc địa của Pháp Anh đã vận động các quốc gia Đồng minh cho phép quân đội Pháp tham chiến ở Vùng Viễn Đông, hỗ trợ vận chuyển vũ khí và quân đội đến khu vực này Ngoài ra, Anh còn cử phái bộ quân sự và sĩ quan tình báo của Pháp vào bộ chỉ huy quân đội Anh tại Đông Nam Á, thể hiện rõ lập trường bênh vực quyền lợi của Pháp trong các hội nghị quốc tế của phe Đồng minh.

24 tháng 8 năm 1945, Anh kí với Pháp một thỏa thuận về những nguyên tắc và cách thức khôi phục quyền hành của Pháp ở Đông Dương

Trong quá trình giải giáp quân Nhật tại phía nam vĩ tuyến 16 của Việt Nam, chính quyền Anh đã tạo điều kiện thuận lợi để Pháp thiết lập lại nền thống trị thuộc địa ở Đông Dương Khi quân Anh vào Sài Gòn để thực hiện nhiệm vụ này, họ đã bắt giữ quân Phát xít Nhật theo thỏa thuận của các nước Đồng minh tại hội nghị Potxđam, đồng thời mở các trại giam giữ và trang bị vũ khí cho quân Pháp Máy bay Hoàng gia Anh còn chở các tướng lĩnh Pháp nhảy dù xuống nhiều địa điểm tại Việt Nam Đêm 22 rạng ngày 23 tháng 9 năm 1945, dưới sự bảo vệ của thực dân Anh, quân Pháp đã chính thức mở cuộc xâm lược lần thứ hai vào Việt Nam bằng súng đạn Sau đó, ngày 9 tháng 10 năm 1945, Anh ký Hiệp định với Pháp quy định quyền hành chính của Pháp tại Việt Nam, và ngày 1 tháng 1 năm 1946, Anh tiếp tục ký hiệp định nhường quyền kiểm soát cho quân đội Pháp tại vùng Nam Đông Dương.

Anh giúp Pháp trở lại xâm lược Đông Dương nhằm mục đích đàn áp các phong trào giải phóng dân tộc tại khu vực, đồng thời ngăn chặn ảnh hưởng của phong trào này lan rộng sang các thuộc địa của Anh ở Đông Nam Á.

1.2.3 Quân Trung Hoa dân quốc

Chính quyền Trung Hoa dân quốc của Tưởng Giới Thạch coi Việt Nam là một nước chư hầu và đã bắt đầu chuẩn bị kế hoạch "Hoa quân nhập Việt" từ cuối năm 1940, nhằm gạt Pháp khỏi Đông Dương để mở rộng ảnh hưởng khu vực Trong năm 1941, Tưởng Giới Thạch đã đưa Việt Nam vào phạm vi lãnh thổ Trung Quốc trong cuốn sách "Số phận của nước Trung Quốc", thể hiện rõ tham vọng lãnh đạo Châu Á của ông Chính quyền này ủng hộ chế độ quản thác quốc tế của Mỹ đồng thời tập hợp các nhóm người Việt lưu vong như Việt Quốc và Việt Cách nhằm xây dựng các tổ chức chính trị, mục tiêu ban đầu là thống nhất lực lượng chống Nhật nhưng về thực chất lại là tay sai của Trung Hoa dân quốc Về phía Mỹ, họ đã đồng ý để quân Trung Hoa dân quốc tham gia giải giáp quân đội Nhật từ vĩ tuyến 16 trở lên tại Hội nghị Pôtxđam, với ý đồ tiêu diệt phong trào cách mạng Đông Dương và kiểm soát Pháp theo lợi ích của Mỹ Nhân cơ hội này, Trung Hoa dân quốc đã huy động tới 200.000 quân vào miền Bắc Việt Nam, vượt quá mức cần thiết, nhằm mở rộng quyền lực và đối phó với phong trào cách mạng trong khu vực.

Yêu cầu đặt ra đối với hoạt động ngoại giao Việt Nam

Lịch sử đã chứng kiến sự ra đời của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa trong bối cảnh đất nước đứng trước những nhiệm vụ vô cùng lớn lao và cấp bách Chính quyền mới phải đối mặt với nhiệm vụ giải phóng miền Bắc, xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân, và chuẩn bị tiến tới thống nhất đất nước Trong bối cảnh đó, việc củng cố quốc phòng, ổn định chính trị và phát triển kinh tế trở thành những ưu tiên hàng đầu để bảo vệ thành quả cách mạng và xây dựng tương lai bền vững cho đất nước.

Thứ hai, giải quyết nạn đói, nạn dốt, khôi phục phát triển sản xuất, khắc phục khó khăn về tài chính, cải thiện đời sống nhân dân

Vào ngày thứ ba, lực lượng quân đồng minh phải đối mặt với sự xâm lược của đội quân viễn chinh Pháp và chống lại các thế lực phản động, tay sai nhằm phá hoại chính quyền nhà nước.

Bảo vệ nền độc lập dân tộc, giữ vững chính quyền cách mạng non trẻ và được thế giới công nhận là nhiệm vụ hàng đầu của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Trong tình hình đất nước còn nhiều khó khăn, chúng ta không thể dựa vào sức mạnh kinh tế hay quân sự để chiến đấu bảo vệ dân tộc mà vũ khí hiệu quả nhất chính là ngoại giao Đấu tranh ngoại giao trực tiếp với các thế lực thù địch trên đất nước nhằm bảo vệ độc lập, chủ quyền và sự tồn tại của nhà nước trẻ là nhiệm vụ then chốt Để thành công trong đấu tranh ngoại giao, cần phân tích chính xác tình hình, dự đoán xu hướng cách mạng toàn cầu và sức mạnh mới của dân tộc để xây dựng chủ trương và giải pháp giữ vững chính quyền, bảo vệ nền tự do độc lập của đất nước.

Trong giai đoạn này, nhiệm vụ quan trọng của đối ngoại Việt Nam là duy trì hòa bình lâu dài trên phần lớn lãnh thổ để tập trung đối phó với kẻ thù chính là thực dân Pháp Việt Nam cần linh hoạt, mềm dẻo trong ngoại giao nhằm tranh thủ thêm đồng minh, phân hoá và cô lập kẻ thù, qua đó giữ vững chính quyền dân chủ nhân dân Đồng thời, cần tranh thủ thời gian để xây dựng lực lượng chuẩn bị cho cuộc kháng chiến trường kỳ chống Pháp và mở rộng vận động ngoại giao nhằm được quốc tế công nhận chính thức về vị thế của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Trong bối cảnh quốc tế, thành công ngoại giao của Việt Nam lúc đó dựa trên việc giành chính quyền trước khi quân Đồng minh vào giải giáp Nhật Bản, giúp đất nước có tư thế tự chủ và độc lập để đón tiếp các lực lượng quốc tế Đường lối ngoại giao phù hợp đòi hỏi Đảng, Chính phủ, và Nhà nước do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu phải đánh giá chính xác các âm mưu của đối phương, nhận diện rõ điểm tương đồng và dị biệt để bảo vệ nền độc lập dân tộc.

Trong hoạt động ngoại giao, nguyên tắc cơ bản là nắm vững lợi ích dân tộc, giữ vững độc lập tự chủ và không chịu sức ép từ bên ngoài, dựa vào sức mạnh nội tại của đất nước để tự giải quyết các vấn đề quốc gia Độc lập tự chủ đòi hỏi nhà nước phải tự lực, tự nghĩ, đề ra chính sách phù hợp mà không để bị chi phối bởi các thế lực bên ngoài, đồng thời nhận thức rõ rằng mức độ độc lập phụ thuộc vào sức mạnh chính trị, kinh tế, quân sự cùng năng lực tư duy và ứng xử của các nhà lãnh đạo Trong điều kiện tình hình quốc tế luôn biến đổi, cần linh hoạt trong đấu tranh ngoại giao, giữ vững nguyên tắc nhưng cũng cần có sách lược phù hợp, như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Dĩ bất biến, ứng vạn biến.” Để đạt hiệu quả cao, cần đánh giá đúng tình hình, nhận thức rõ đối phương và tình hình chuyển biến lực lượng qua các thời điểm, từ đó xác định phương hướng phù hợp để phản ứng nhanh nhạy và linh hoạt trước mọi hoàn cảnh Trong đó, phối hợp hiệu quả giữa mặt trận ngoại giao của nhà nước, của nhân dân và giữa mặt trận chính trị là yếu tố quyết định, giúp xây dựng sức mạnh tổng hợp để giành thắng lợi, như câu nói của Hồ Chí Minh: "cây có cao thì bóng mới dài," nhấn mạnh sức mạnh nội lực quyết định thành công trong đấu tranh ngoại giao Trong bối cảnh đất nước đối mặt với những hiểm họa nghiêm trọng, Đảng và Chính phủ Việt Nam hiểu rõ rằng không chỉ hòa hoãn mà còn phải sống chung với kẻ thù để kiểm soát và kiềm chế chúng, vận dụng linh hoạt các nguyên tắc và biện pháp nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và giữ vững độc lập, tự chủ.

Chủ nghĩa Mác Lê – nin khéo léo sử dụng sách lược hòa hoãn có nguyên tắc trong hoạt động ngoại giao để đối phó với nhiều kẻ thù cùng lúc Để đảm bảo sự thành công, Đảng, Chính phủ và Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phải áp dụng các giải pháp ngoại giao phù hợp với từng đối tượng như Mỹ, Trung Hoa dân quốc, Anh và Pháp Trong quan hệ với Mỹ, ta cần giữ vững các quan hệ đã có, tận dụng ảnh hưởng tích cực của Mỹ tại Liên Hợp Quốc và tranh thủ sự hỗ trợ của Mỹ nhằm tạo lợi thế cho đất nước Với quân Trung Hoa dân quốc, chúng ta khai thác mâu thuẫn nội bộ của họ và tình hình khó khăn của chính quyền Tưởng Giới Thạch để buộc họ rút quân nhanh khỏi miền Bắc, đồng thời duy trì mối quan hệ hòa hoãn nhằm tránh xung đột không cần thiết Đối với quân Anh, mặc dù là đồng minh quốc tế, ta cần giữ vững quan hệ hợp tác nhưng kiên quyết phản đối hành động của quân Anh giúp Pháp xâm lược Việt Nam Còn với Pháp, là kẻ thù chính, ta phải đấu tranh lâu dài nhằm bảo vệ độc lập dân tộc, đồng thời thực hiện chiến lược hòa hoãn để duy trì hòa bình tối đa, tránh bị cô lập hoặc đối mặt với nhiều kẻ thù cùng lúc, tạo điều kiện chuẩn bị cho cuộc chiến đấu lâu dài và thắng lợi cuối cùng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng đã sớm xác định đường lối và chính sách ngoại giao phù hợp trong quá trình đấu tranh giành và giữ chính quyền cách mạng ở Việt Nam, dựa trên các văn kiện của Đảng và Nhà nước qua các thời kỳ trước và sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập.

Tại Hội nghị Trung ương lần thứ 8 tổ chức ở Pắc Pó vào tháng 5 năm 1941, Đảng đề ra chính sách ngoại giao toàn diện dựa trên nguyên tắc kiên quyết chống lại mọi lực lượng xâm phạm đến quyền và lợi ích của Việt Nam Đây là tuyên bố về sự bình đẳng của các dân tộc và cam kết giữ gìn hòa bình, phản ánh chính sách bảo vệ lợi ích chính đáng của dân tộc Chính sách này hướng tới duy trì hòa bình cùng hợp tác bình đẳng trong quan hệ quốc tế, là nguyên tắc cốt lõi trong ngoại giao của Việt Nam.

Trong cuộc cách mạng Tháng Tám, Hội nghị toàn quốc tại Tân Trào đã đánh giá đúng tình hình chính trị quốc tế, nhận thấy sự mâu thuẫn giữa các phe đồng minh Anh – Pháp và Mỹ – Trung Quốc về vấn đề Đông Dương, đó là cơ hội để ta lợi dụng Đồng thời, Đảng nhận định rằng sự mâu thuẫn giữa Mỹ, Anh, Pháp với Liên Xô có thể khiến Anh và Mỹ nhượng bộ Pháp để khôi phục vai trò tại Đông Dương.

Chính sách của ta hướng đến việc tránh để một mình đối mặt với nhiều lực lượng đồng minh như Trung Quốc, Pháp và Mỹ xâm lấn đất nước Mục tiêu là giữ vững độc lập, tự chủ và ngăn chặn sự thay đổi chính phủ do các thế lực ngoại bang can thiệp, đặc biệt là việc Pháp có thể đưa chính phủ Đờ Gôn hoặc chính phủ bù nhìn khác lên nắm quyền, đi ngược lại ý nguyện của dân tộc.

Chúng ta cần tận dụng sự ủng hộ của Liên Xô để đối phó với kế hoạch của Pháp nhằm khôi phục lại địa vị cũ ở Đông Dương Đồng thời, tranh thủ sự đồng tình của Liên Xô cũng là chiến lược quan trọng để chống lại âm mưu của Trung Quốc, nhằm chiếm đóng lãnh thổ của chúng ta Việc hợp tác với Liên Xô giúp củng cố vị thế và tăng cường khả năng đối phó với các thế lực xâm lược, góp phần bảo vệ độc lập và chủ quyền của đất nước.

Trong thực tế, chỉ có thực lực của chính chúng ta mới quyết định thành công của mình, và Đảng ta luôn chủ trương xây dựng mối quan hệ hợp tác với các nước nhược tiểu cũng như nhân dân các quốc gia như Pháp để nhận được sự giúp đỡ cần thiết Chính đường lối ngoại giao này đã góp phần quan trọng đưa cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 thắng lợi nhanh chóng, diễn ra chỉ trong vòng 15 ngày từ ngày 14 đến 28 tháng 8 năm 1945.

Ngay sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, trước những biến đổi nhanh chóng của tình hình và sự thay đổi trong chính sách cũng như ý đồ của các nước đế quốc đối với đất nước, Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng đã xác định từ sớm những hướng đi đúng đắn cho hoạt động ngoại giao của Việt Nam Chính sách đối ngoại mới của nước ta đã chuyển từ tư cách thuộc địa sang một quốc gia độc lập, có chủ quyền quốc gia rõ ràng Trong Tuyên ngôn độc lập, Việt Nam tuyên bố thoát ly hoàn toàn khỏi ách thống trị của thực dân Pháp và khẳng định quyền bình đẳng của các dân tộc trên thế giới, đồng thời nhấn mạnh quyền tự do, độc lập của dân tộc Việt Nam là sự thật không thể chối cãi Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững nền độc lập và tự do đã giành được.

NHỮNG HOẠT ĐỘNG NGOẠI GIAO CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC TRONG GIAI ĐOẠN 1945 - 1946

VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN NGOẠI GIAO VỚI VIỆC BẢO VỆ VÀ CỦNG CỐ CHÍNH QUYỀN GIAI ĐOẠN 1945 – 1946

Tiêu đề	Ngoại giao Việt Nam với việc bảo vệ và củng cố chính quyền cách mạng giai đoạn 1945 - 1946
Người hướng dẫn	TS. Trần Vũ Tài, PGS. TS Nguyễn Trọng Văn, PGS. TS Nguyễn Quang Hồng, TS. Trần Văn Thức
Trường học	Trường đại học Vinh
Chuyên ngành	Lịch sử
Thể loại	Luận văn thạc sĩ khoa học lịch sử
Năm xuất bản	2012
Thành phố	Vinh

Định dạng
Số trang	130
Dung lượng	1,76 MB