Mục đích nghiên cứu
Mục đích của luận văn là nghiên cứu các vấn đề liên quan đến kỹ năng giải các bài toán hình học phẳng bằng phương pháp diện tích dành cho học sinh lớp 8 THCS Các nội dung chính tập trung vào việc nâng cao khả năng vận dụng phương pháp diện tích để giải các bài tập hình học, giúp học sinh phát triển tư duy logic và kỹ năng tư duy không gian Đồng thời, bài viết cũng đề cập đến các bước hướng dẫn cụ thể nhằm giúp học sinh nắm vững và áp dụng linh hoạt phương pháp này trong các bài toán hình học phẳng.
Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hoá các cơ sở lý luận về kĩ năng; cơ chế hình thành kĩ năng và vai trò quan trọng của kĩ năng
Đề xuất các căn cứ để xác định hệ thống các kỹ năng cơ bản và kỹ năng đặc thù nhằm vận dụng trong quá trình giải toán hình học phẳng bằng phương pháp diện tích cho học sinh lớp 8 trong chương trình Toán bậc THCS Việc xác định rõ các kỹ năng này giúp nâng cao khả năng tư duy logic và vận dụng kiến thức của học sinh trong việc giải quyết các bài toán hình học phẳng phức tạp Phương pháp diện tích trở thành công cụ quan trọng hỗ trợ học sinh hình thành các kỹ năng xác định, tính toán và vận dụng các yếu tố liên quan đến diện tích trong các bài toán hình học Nghiên cứu này góp phần xây dựng hệ thống kỹ năng phù hợp, giúp học sinh lớp 8 tiếp cận và giải quyết các bài toán hình học một cách hiệu quả và tự tin hơn.
Trong bài viết này, chúng tôi làm sáng tỏ các kỹ năng cơ bản và kỹ năng đặc thù cần thiết khi giải các bài toán hình học phẳng bằng phương pháp diện tích dành cho học sinh lớp 8 Việc nắm vững các kiến thức nền tảng về diện tích giúp học sinh dễ dàng xác định các phần tử hình học và vận dụng linh hoạt để giải quyết các đề bài phức tạp trong chương trình học Bên cạnh đó, các kỹ năng thực hành như tính diện tích, xác định điểm chia đoạn, và sử dụng các công thức hình học sẽ nâng cao khả năng tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề một cách chính xác Từ đó, giúp các em học sinh phát triển tư duy chiều sâu trong hình học phẳng, tạo nền tảng vững chắc để tiến xa hơn trong quá trình học tập môn Toán.
- Đề xuất các tư tưởng chủ đạo nhằm hình thành kĩ năng giải toán hình học phẳng bằng phương pháp diện tích cho học sinh lớp 8
- Làm sáng tỏ những khó khăn, sai lầm của học sinh lớp 8 khi giải Toán hình học phẳng bằng phương pháp diện tích
Trong nghiên cứu này, khách thể chính là hoạt động dạy học môn hình học dành cho học sinh trung học cơ sở, đặc biệt tập trung vào việc nâng cao kỹ năng giải toán hình học phẳng bằng phương pháp diện tích Đối tượng nghiên cứu cụ thể là các kỹ năng giải toán hình học phẳng của học sinh lớp 8 trung học cơ sở, nhằm phát hiện và nâng cao khả năng sử dụng phương pháp diện tích trong giải các bài tập hình học Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong việc khảo sát và phân tích hiệu quả của phương pháp diện tích trong quá trình dạy và học môn hình học lớp 8, góp phần nâng cao chất lượng dạy học và khả năng tư duy trực quan của học sinh.
- Khảo sát thực trạng hình thành kĩ năng giải toán cho học sinh ở các trường THCS Huỳnh Phước, Trương Định và Phan Đình Phùng
- Các phương hướng hình thành kĩ năng giải toán Hình học phẳng bằng phương pháp diện tích cho học sinh lớp 8 THCS
- Tổ chức thực nghiệm tại trường THCS Huỳnh Phước
Việc làm sáng tỏ hệ thống các kỹ năng cơ bản và kỹ năng đặc thù trong quá trình giải bài tập hình học phẳng bằng phương pháp diện tích là điều cần thiết Điều này giúp học sinh nắm vững kiến thức nền tảng và vận dụng linh hoạt các kỹ năng để giải quyết các bài toán hình học chính xác và hiệu quả hơn Việc hiểu rõ các kỹ năng này góp phần nâng cao khả năng tư duy không gian và hình thành phương pháp giải quyết vấn đề một cách logic trong học tập môn hình học phẳng.
Dựa trên cơ sở đó, việc đề xuất các tư tưởng chủ đạo giúp hình thành các kỹ năng cần thiết nhằm nâng cao chất lượng dạy học Toán ở trường THCS Các ý tưởng này đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển phương pháp giảng dạy hiệu quả và nâng cao sự hiểu biết của học sinh về môn học Việc tập trung phát triển các kỹ năng này sẽ góp phần nâng cao năng lực của giáo viên và cải thiện kết quả học tập của học sinh trong môn Toán tại các trường THCS.
6 Phương pháp nghiên cứu 6.1 Nghiên cứu lý luận
Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các lý thiết về phương pháp dạy học trong lý luận dạy học, sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập,
Phân tích nội dung, chương trình phần hình học phổ thông nhằm mục đích đề ra các biện pháp sư phạm hiệu quả để phát triển kỹ năng giải toán hình học phẳng cho học sinh lớp 8 trung học cơ sở Việc này giúp học sinh nắm vững các kiến thức cơ bản về hình học, từ đó áp dụng phương pháp diện tích để giải các bài toán hình học phẳng chính xác và linh hoạt hơn Các biện pháp sư phạm được đề xuất nhằm nâng cao khả năng tư duy logic và khả năng vận dụng kiến thức hình học vào thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn hình học lớp 8 theo chương trình phổ thông.
Dự giờ, quan sát dạy học chủ đề diện tích hình học phẳng của một số giáo viên có kinh nghiệm
Tìm hiểu thực trạng hình thành kĩ năng giải toán cho học sinh ở trường THCS của giáo viên hiện nay
Kỹ năng giải toán hình học phẳng dựa trên phương pháp diện tích đóng vai trò quan trọng trong quá trình học tập của học sinh trung học cơ sở Việc hiểu rõ các yếu tố hình thành kỹ năng này giúp nâng cao khả năng tư duy logic và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế Phương pháp dạy học của giáo viên ảnh hưởng đáng kể đến quá trình hình thành các kỹ năng này, qua đó giúp học sinh tiếp cận và giải quyết các bài toán hình học một cách hiệu quả hơn Sử dụng phương pháp diện tích trong giảng dạy không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức về các dạng toán hình học phẳng mà còn phát triển khả năng tư duy sáng tạo và phân tích đề bài Tích hợp các yếu tố này một cách hợp lý sẽ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và hỗ trợ học sinh hình thành kỹ năng giải toán hình học phẳng một cách hiệu quả.
7 Đóng góp của luận văn
Trong quá trình giải các bài toán Hình học phẳng bằng phương pháp diện tích, việc làm rõ các kỹ năng cơ bản và kỹ năng đặc thù là yếu tố then chốt để đảm bảo quá trình học tập đầy đủ và hệ thống Việc này giúp học sinh nắm vững kiến thức nền tảng cũng như phát triển tư duy logic trong giải quyết các dạng bài toán phức tạp hơn Đồng thời, đề xuất các tư tưởng chủ đạo nhằm hình thành phương pháp tư duy sáng tạo và linh hoạt, góp phần nâng cao khả năng tư duy chung và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn của học sinh trong lĩnh vực Hình học phẳng.
THCS các kĩ năng này
8 Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, danh mục Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn có 4 chương:
Chương 1 Cơ sở lí luận về hình thành kĩ năng giải toán Hình học phẳng bằng phương pháp diện tích
Chương 2 Khảo sát thực trạng hình thành kĩ năng giải toán cho học sinh ở trường Trung học cơ sở
Chương 3 Hình thành kĩ năng giải toán Hình học phẳng bằng phương pháp diện tích cho học sinh lớp 8 trung học cơ sở
Chương 4 Thực nghiệm sư phạm
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HÌNH THÀNH KĨ NĂNG GIẢI TOÁN HÌNH HỌC PHẲNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP DIỆN TÍCH 1.1 Những vấn đề chung về kĩ năng
Khi nghiên cứu khái niệm này ta có thể nhìn nó ở nhiều góc độ, nhiều lĩnh vực
Từ điển tiếng Việt cho rằng “ Kĩ năng là khả năng vận dụng những kiến thức thu nhận được trong một lĩnh vực nào đó vào thực tế”
Kỹ năng, theo tâm lý học đại cương, là khả năng sử dụng hiệu quả các dữ liệu, kiến thức hoặc khái niệm đã có để nhận diện các thuộc tính bản chất của sự vật và giải quyết thành công các nhiệm vụ lý luận hoặc thực hành Năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn giúp ta phát huy khả năng giải quyết các công việc một cách chính xác và hiệu quả Do đó, kỹ năng không chỉ đơn thuần là kiến thức lý thuyết mà còn bao gồm khả năng vận dụng các khái niệm, phương pháp và cách thức để đạt được kết quả mong muốn trong công việc hàng ngày.
Trong thực tế dạy học, việc vận dụng kiến thức đã học vào nhiệm vụ cụ thể thường gặp nhiều khó khăn do học sinh chưa phát hiện được mối liên hệ giữa kiến thức và đối tượng Đối với học sinh phổ thông, kỹ năng giải toán thể hiện qua khả năng lựa chọn phương pháp giải thích hợp cho từng bài toán, đòi hỏi lựa chọn cách giải ngắn gọn, rõ ràng và hợp lý Việc này không chỉ dựa vào việc nắm vững kiến thức đã học mà còn yêu cầu hiểu sâu sắc mối liên hệ chặt chẽ giữa các chương, phân môn của Toán học và các môn học khác trong chương trình, giúp áp dụng linh hoạt để tìm ra phương pháp giải tối ưu cho bài toán.
Ví dụ 1.1: Cho tam giác ABC, có AB = 14cm, AC = 35cm, đường phân giác AD = 12cm Tính diện tích tam giác ABC
Nhiều học sinh tưởng rằng bài toán này đơn giản, nhưng khi thực hiện, lại khá phức tạp và khó tìm ra kết quả chính xác Để giải quyết dạng bài này, học sinh cần phải xây dựng các yếu tố phụ, chẳng hạn như tạo ra các tam giác mới giúp khai thác các tính chất hình học liên quan Việc thêm các yếu tố phụ này giúp làm rõ đề bài và dễ dàng hơn trong việc tìm ra lời giải đúng.
- Vẽ DE//AB và từ D kẻ AD
EF tính diện tích tam giác ADE, ADC
- Kẻ DK AC tính diện tích tam giác ADC
- Kẻ AH BC tính diện tích tam giác ABC
1.1.2 Vấn đề kĩ năng trong đổi mới phương pháp dạy học
Trong xã hội hiện nay, yêu cầu ngày càng cao về học vấn của con người không chỉ là khả năng ghi nhớ kiến thức đã học ở trường phổ thông mà còn phải có năng lực chiếm lĩnh và sử dụng các tri thức mới một cách độc lập Đánh giá các sự kiện, tư tưởng, hiện tượng một cách thông minh và sáng suốt khi gặp trong cuộc sống, trong lao động, và quan hệ với mọi người là yếu tố then chốt Nội dung học vấn trong nhà trường đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển hứng thú và năng lực nhận thức của học sinh, đồng thời cung cấp những kỹ năng cần thiết để tự học và phát triển sau này.
Hiện nay, nghiên cứu về tâm sinh lý học sinh Việt Nam cho thấy nhiều sự thay đổi do các em tiếp nhận nguồn thông tin đa dạng và phong phú về cuộc sống Những học sinh này có hiểu biết rộng hơn, linh hoạt và thực tế hơn so với thế hệ trước, đặc biệt là ở lứa tuổi THCS.
Trong hướng dẫn thực hiện chương trình SGK môn Toán phổ thông, đã nhấn mạnh rằng phương pháp dạy học truyền thống, nơi thầy giảng còn trò nghe và thụ động tiếp thu, đang hạn chế hiệu quả của quá trình dạy và học Để nâng cao chất lượng học tập, cần khuyến khích học sinh tự tìm hiểu và phát hiện ra kiến thức, giúp tăng cường khả năng tư duy độc lập và vận dụng kiến thức một cách linh hoạt Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, khai thác vai trò chủ động của học sinh, là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả giáo dục môn Toán trong chương trình phổ thông.
Hiểu rõ các đặc trưng và quy luật của kiến thức giúp nâng cao hiệu quả học tập và ứng dụng thực tiễn sâu sắc hơn Tìm kiếm các phương pháp học tập chủ động, sáng tạo đã trở thành mục tiêu hàng đầu của các nhà giáo dục toàn cầu, nhằm thúc đẩy khả năng tự học và phát triển tư duy sáng tạo của học sinh, sinh viên.
