Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là việc lựa chọn và sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn Hà Tĩnh trong dạy học lịch sử Việt Nam từ năm 1930 đến 1975 tại các trường THPT ở tỉnh Hà Tĩnh.
- Nội dung nghiên cứu đề tài giới hạn trong khóa trình lịch sử Việt Nam từ 1930 đến 1975 ở lớp 12 THPT, chương trình chuẩn
- Phạm vi điều tra, khảo sát và thực nghiệm sƣ phạm đƣợc thực hiện tại trường THPT Vũ Quang, huyện Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh
Dựa trên nghiên cứu mối quan hệ giữa các sự kiện lớn trong lịch sử Việt Nam được đề cập trong SGK và các sự kiện lịch sử diễn ra tại Hà Tĩnh, chúng tôi tập trung sử dụng nguồn tư liệu thành văn của Hà Tĩnh để phản ánh chính xác và đầy đủ hơn về lịch sử địa phương.
- Đề xuất một số biện pháp sử dụng nguồn tƣ liệu thành văn của
Hà Tĩnh trong dạy học lịch sử Việt Nam từ 1930 đến 1975 ở bài nội khóa trên lớp.
Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1 Cơ sở phương pháp luận
Cơ sở phương pháp luận của đề tài dựa trên việc vận dụng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê Nin cùng tư tưởng Hồ Chí Minh để phân tích và đánh giá giáo dục lịch sử phổ thông Ngoài ra, tài liệu còn hướng tới việc thực hiện quan điểm và đường lối của Đảng và Nhà nước Việt Nam về vai trò của lịch sử trong giáo dục, góp phần nâng cao nhận thức và phát triển bền vững nền giáo dục lịch sử quốc gia. -Nâng cao hiệu quả viết lại bài với giải pháp SEO chuẩn và tóm tắt ý chính từ chuyên gia nội dung!
Chủ yếu vận dụng các phương pháp nghiên cứu của khoa học giáo dục
Nghiên cứu lý thuyết gồm việc phân tích các tác phẩm của các nhà sử học và Hồ Chí Minh về công tác giáo dục trong các trường phổ thông, nhằm hiểu rõ hơn về phương pháp và nội dung giảng dạy Đồng thời, các công trình của các nhà lý luận khoa học giáo dục và tâm lý học cũng được khai thác để xây dựng nền tảng vững chắc cho công tác giáo dục Ngoài ra, các chuyên khảo về lịch sử địa phương Hà Tĩnh giúp mở rộng kiến thức và nâng cao nhận thức về đặc điểm văn hóa, lịch sử của địa phương trong quá trình giảng dạy và nghiên cứu giáo dục.
Để hiểu rõ thực tiễn sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn trong dạy học lịch sử dân tộc từ năm 1930 đến 1975 tại các trường THPT tỉnh Hà Tĩnh, chúng tôi đã tiến hành các hoạt động điều tra, dự giờ, quan sát và nghiên cứu xã hội học Các phương pháp này giúp thu thập dữ liệu khách quan về quá trình giảng dạy, từ đó đánh giá hiệu quả và những khó khăn gặp phải trong việc vận dụng tài liệu lịch sử địa phương vào giảng dạy lịch sử dân tộc trong giai đoạn lịch sử quan trọng này.
Trong quá trình thực nghiệm sư phạm, chúng tôi tập trung sử dụng một số biện pháp khai thác hiệu quả tài liệu lịch sử địa phương thành văn để nâng cao chất lượng dạy học các bài học lịch sử Việt Nam Việc áp dụng các phương pháp này giúp học sinh hiểu rõ hơn về bối cảnh lịch sử địa phương, tăng cường khả năng liên hệ thực tế, từ đó góp phần phát triển kiến thức, kỹ năng và thái độ tích cực trong học tập lịch sử Các biện pháp sử dụng tài liệu lịch sử địa phương không chỉ làm phong phú nội dung giảng dạy mà còn thúc đẩy sự hứng thú và chủ động của học sinh trong quá trình khám phá lịch sử dân tộc.
1930 đến 1975 ở trường THPT Vũ Quang - tỉnh Hà Tĩnh, để khẳng định tính khoa học và tính khả thi của những biện pháp đã đề xuất.
Giải thuyết khoa học
Việc lựa chọn và sử dụng hợp lý tài liệu lịch sử thành văn dựa trên đặc trưng, chức năng, nhiệm vụ của bộ môn, đối tượng và điều kiện dạy học là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng dạy học lịch sử Việt Nam từ năm 1930 đến 1975 tại các trường THPT trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh Áp dụng các nguyên tắc này giúp giảng viên xây dựng bài giảng phù hợp, tăng cường khả năng truyền đạt kiến thức chính xác và sinh động, từ đó thúc đẩy hiệu quả học tập của học sinh Đồng thời, chú trọng vào đặc điểm và nhiệm vụ của môn lịch sử sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn về các sự kiện lịch sử quan trọng trong giai đoạn này, góp phần phát triển tư duy phản biện và nhận thức lịch sử chính xác hơn.
Đóng góp của luận văn
- Tiếp tục khẳng định, làm rõ thêm lí luận về sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn trong dạy học lịch sử dân tộc ở trường THPT
- Làm rõ thực trạng việc sử dụng lịch sử tài liệu địa phương thành văn trong dạy học lịch sử dân tộc trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh
- Lựa chọn, xác định hệ thống tài liệu lịch sử thành văn Hà Tĩnh để sử dụng trong dạy học lịch sử dân tộc từ 1930 đến 1975 ở trường THPT
Đề xuất các biện pháp sư phạm khả thi nhằm khai thác hiệu quả nội dung tài liệu lịch sử địa phương Hà Tĩnh, đảm bảo tính hợp lý và khoa học Việc sử dụng tài liệu lịch sử địa phương phù hợp với yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học lịch sử, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy tại các trường THPT Áp dụng những giải pháp này sẽ giúp giáo viên khai thác tối đa giá trị của nguồn tài liệu địa phương, đồng thời thúc đẩy đổi mới phương pháp giảng dạy và nâng cao nhận thức lịch sử cho học sinh.
Ý nghĩa của luận văn
- Luận văn góp phần bổ sung thêm lí luận dạy học lịch sử nói chung, việc sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn nói riêng
Kết quả nghiên cứu của luận văn là tài liệu tham khảo quan trọng cho việc giảng dạy Lịch sử Việt Nam từ 1930 đến 1975, phù hợp với chương trình lớp 12 THPT chuẩn Ngoài ra, luận văn còn là nguồn tư liệu quý báu cho sinh viên ngành sư phạm các trường trong tỉnh Hà Tĩnh và toàn quốc.
Cấu trúc luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương
Chương 1 tập trung làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn trong giảng dạy lịch sử dân tộc tại trường trung học phổ thông Việc tích hợp tài liệu lịch sử địa phương giúp nâng cao nhận thức của học sinh về truyền thống, văn hóa đặc trưng của khu vực, đồng thời thúc đẩy sự gắn kết giữa kiến thức lịch sử chung và bối cảnh địa phương Sử dụng nguồn tư liệu này không chỉ làm phong phú nội dung giảng dạy mà còn góp phần phát triển kỹ năng phân tích, tư duy phản biện và khả năng nghiên cứu độc lập của học sinh Bên cạnh đó, việc khai thác hiệu quả tài liệu lịch sử địa phương còn là tiền đề quan trọng để hình thành và phát triển tư duy lịch sử dựa trên cội nguồn của dân tộc Trong bối cảnh đổi mới giáo dục, việc vận dụng các tài liệu này vào dạy học góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và thúc đẩy phong trào học tập lịch sử trong nhà trường.
Chương 2: Tài liệu lịch sử địa phương thành văn sử dụng trong dạy học lịch sử Việt Nam từ 1930 đến 1975 (lớp 12 THPT - chương trình chuẩn)
Chương 3 tập trung vào các biện pháp sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn trong dạy học lịch sử Việt Nam từ 1930 đến 1975, phù hợp với chương trình lớp 12 THPT ở Hà Tĩnh Việc khai thác tài liệu lịch sử địa phương giúp nâng cao nhận thức của học sinh về quá trình phát triển lịch sử của đất nước gắn liền với nét đặc trưng của địa phương Sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn giúp giáo viên đa dạng hóa phương pháp giảng dạy và tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận nguồn tư liệu phong phú, đáng tin cậy Đồng thời, phương pháp này thúc đẩy học sinh phát triển kỹ năng phân tích và đánh giá các nguồn tư liệu lịch sử, góp phần nâng cao hiệu quả học tập Các biện pháp thúc đẩy sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn còn phù hợp với xu hướng đổi mới phương pháp giảng dạy, hướng tới hoạt động học tập chủ động của học sinh, từ đó giúp họ hiểu rõ hơn về lịch sử đất nước qua con mắt của chính địa phương mình.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG TÀI LIỆU LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG THÀNH VĂN TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ DÂN TỘC Ở TRƯƠNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Cơ sở lí luận
1.1.1 Quan niệm về tài liệu lịch sử địa phương thành văn
Lịch sử địa phương là một phần quan trọng của lịch sử dân tộc, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh Việc giảng dạy lịch sử địa phương giúp bổ sung nguồn tư liệu đa dạng, làm cho quá trình giảng dạy lịch sử dân tộc thêm sinh động, hấp dẫn và sâu sắc hơn.
Địa phương thường được hiểu là các đơn vị hành chính của quốc gia như thành phố, thị xã, tỉnh, huyện, có ranh giới rõ ràng và đặc thù riêng biệt để phân biệt với các địa phương khác như Hà Nội, Hà Tây, Hà Tĩnh Ngoài ra, địa phương còn được hiểu rộng hơn là các tổ chức, đơn vị hoạt động trong các lĩnh vực như xí nghiệp hoặc đơn vị sản xuất chiến đấu Các dạng vật chất như hiện vật, hình ảnh, ngôn ngữ mang thông tin về quá khứ của địa phương được gọi là tài liệu lịch sử địa phương hay sử liệu địa phương, góp phần lưu giữ và phản ánh đặc trưng của từng vùng đất.
Tài liệu lịch sử địa phương thành văn là các sử liệu ghi chép bằng chữ viết về các sự kiện lịch sử đã xảy ra tại địa phương Đây là nguồn tài liệu phong phú và đóng vai trò quan trọng trong công tác nghiên cứu lịch sử địa phương.
Tài liệu lịch sử địa phương thành văn rất phong phú và đa dạng, bao gồm các tác phẩm như địa phương chí, nhân vật chí, bài văn bia, văn tế, minh chuông, gia phả, hồi ký, đinh bạ, địa bạ cùng các văn bản của đảng bộ, chính quyền và các đoàn thể địa phương Những nguồn tư liệu này góp phần quan trọng trong việc lưu giữ và phục vụ nghiên cứu các giá trị lịch sử, văn hóa, truyền thống của địa phương.
1.1.2 Phân loại tài liệu lịch sử địa phương thành văn
Nguồn tài liệu lịch sử địa phương thành văn gồm nhiều loại Các nhà nghiên cứu lịch sử đã chia nguồn sử liệu này thành các loại sau đây:
Bia và chuông là loại sử liệu hiện vật quan trọng trong nghiên cứu lịch sử, đặc biệt là các văn bia và minh chuông ghi chép chữ viết trên đá hoặc đồng Văn bia, minh chuông là các tài liệu thành văn có giá trị lịch sử cao, là nguồn sử liệu viết quý hiếm và gốc, giúp các nhà sưu tầm và nghiên cứu lịch sử địa phương hiểu rõ về quá khứ Thông thường, văn bia chia thành hai loại chính: “bia sự kiện” và các loại bia khác, phản ánh các sự kiện lịch sử và đặc trưng văn hóa của địa phương.
"Bia hậu" là loại bia ghi danh những người dân địa phương có đóng góp về tiền của và đất đai để xây dựng công trình kiến trúc của cộng đồng Khi họ qua đời, những công đức của họ được khắc trên bia đặt tại đình, chùa nhằm ghi nhớ công lao của họ trong cộng đồng Bia hậu góp phần giữ gìn truyền thống, tưởng nhớ những người có công lao và thể hiện lòng biết ơn của dân làng đối với những đóng góp của họ.
Bia sự kiện ghi lại công danh, sự nghiệp của các nhân vật lịch sử địa phương, giúp lưu giữ các dấu ấn quan trọng trong lịch sử địa phương Ngoài ra, bia sự kiện còn ghi chép những sự kiện đáng chú ý như thiên tai, địch họa, việc xây chợ hoặc lập làng, góp phần bảo tồn truyền thống và phát huy giá trị văn hóa địa phương.
Trong công tác nghiên cứu lịch sử địa phương, tài liệu này đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin xác thực về lịch sử thành lập làng, xã và các chợ búa Nó giúp các nhà nghiên cứu so sánh và đối chiếu với các nguồn tài liệu khác để xác minh chính xác các sự kiện lịch sử Ngoài ra, tài liệu còn là nguồn dữ liệu quan trọng dùng để biên soạn, xây dựng và hoàn thiện các cuốn lịch sử địa phương một cách chính xác, đầy đủ và khách quan.
Minh chuông là những văn bản được khắc hoặc đúc trên chuông, thường ghi lại các sự tích về các nhà chùa và các vị tu hành Nội dung của minh chuông phản ánh các câu chuyện lịch sử liên quan đến các địa danh và nhân vật tôn giáo tại chùa Chính vì tầm quan trọng và giá trị trong công tác nghiên cứu lịch sử và lịch sử địa phương, nguồn sử liệu này trở thành đối tượng nghiên cứu trong ngành bia ký học và văn minh học của khoa học lịch sử.
Tộc phả là loại sử dùng để ghi chép các hoạt động trong dòng họ, giúp giữ gìn và truyền lại di sản gia đình qua các thế hệ Dù là tài sản quý giá, tộc phả được các dòng họ trân trọng và bảo quản cẩn thận, và nếu biết khai thác đúng cách, nguồn tài liệu này có giá trị lớn đối với nghiên cứu lịch sử địa phương Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng, cần đối chiếu và so sánh nguồn dữ liệu vì tộc phả còn tồn tại những hạn chế về độ chính xác và tính khách quan.
“Đinh bạ” là sổ dùng để ghi tên, ghi tuổi của các thành viên trong mỗi làng, xã đã đến tuổi trưởng thành dưới chế độ phong kiến
“Địa bạ” dùng để ghi lại tình hình các loại ruộng đất của làng xã nên nó còn đƣợc gọi là sổ điền
Văn bản của chính quyền, đảng bộ và các đoàn thể địa phương là các loại tài liệu quan trọng do tập thể cơ quan, tổ chức phê duyệt, đảm bảo độ chính xác cao và đều được ghi bằng chữ quốc ngữ.
- Hồi kí: Đây là loại tài liệu kể về cuộc đời hoạt động chiến đấu của cá nhân có thể là các cán bộ, chiến sĩ lão thành
Tài liệu lịch sử địa phương thành văn bao gồm các tác phẩm nghiên cứu đa dạng như nghiên cứu lịch sử, các công trình của các ngành khoa học liên ngành như lịch sử Đảng, cùng với các tác phẩm văn học và bài báo Những tác phẩm này thể hiện sự phong phú, đa dạng về nội dung để phục vụ công tác giảng dạy và học tập hiệu quả hơn.
1.1.3 Ý nghĩa của việc sử dụng tài liệu lịch sử địa phương trong dạy học lịch sử Việt Nam ở trường trung học phổ thông
Luật Giáo dục (2005) xác định mục tiêu của giáo dục nhằm phát triển toàn diện con người Việt Nam, bao gồm đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, góp phần hình thành nhân cách phẩm chất và năng lực, trung thành với lí tưởng độc lập, chủ nghĩa xã hội, phù hợp yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Mối quan hệ giữa lịch sử địa phương và lịch sử dân tộc thể hiện qua việc chúng là sự giao thoa giữa cái chung và cái riêng, trong đó tài liệu lịch sử địa phương thành văn góp phần làm sinh động và đa dạng hóa tri thức lịch sử dân tộc Những tài liệu lịch sử địa phương này bổ sung và minh họa cho lịch sử dân tộc, giúp nghiên cứu, nhận thức lịch sử một cách toàn diện, sâu sắc hơn.
Việc đưa tài liệu lịch sử địa phương thành văn vào giảng dạy lịch sử dân tộc giúp phát huy tính tích cực của học sinh, thúc đẩy quá trình nhận thức lịch sử chủ động và sáng tạo Điều này tránh rập khuôn, giáo điều và giúp học sinh nắm vững kiến thức một cách linh hoạt Nhờ đó, học sinh có thể hiểu đúng bản chất của các sự kiện, hiện tượng lịch sử, từ đó có cái nhìn và đánh giá chính xác, khách quan về quá trình diễn biến của lịch sử như nó đã xảy ra.
Trong bài 14 của chương II về phong trào cách mạng Việt Nam từ năm 1930 đến 1945, đặc biệt tại mục II “Phong trào cách mạng 1930 - 1931”, đỉnh cao là Xô Viết Nghệ Tĩnh, giáo viên có thể nhấn mạnh chính sách khủng bố của thực dân Pháp khi phong trào thất bại Chính sách này nhằm đàn áp mạnh mẽ các phong trào cách mạng, thể hiện sự đàn áp tàn bạo của thực dân Pháp để duy trì độc quyền thuộc địa Việc phong trào bị dập tắt đã dẫn đến nhiều cuộc khủng bố và đàn áp quy mô lớn, tạo ra hình ảnh về chính sách thâm độc và khắc nghiệt của thực dân trong thời kỳ này.
Cơ sở thực tiễn
1.2.1 Thực trạng của việc sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn trong dạy học lịch sử dân tộc hiện nay ở trường THPT tỉnh Hà Tĩnh Để tìm hiểu thực trạng việc sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn trong dạy học lịch sử dân tộc giai đoạn từ 1930 đến 1975 (THPT - chương trình chuẩn) Chúng tôi đã tiến hành điều tra khảo sát ở một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh Đối tƣợng khảo sát là giáo viên giảng dạy môn Lịch sử và học sinh lớp 12 Đối với giáo viên, chúng tôi sử dụng các câu hỏi tập trung vào 4 nội dung sau đây:
Giáo viên lịch sử nhận định rằng việc sử dụng tài liệu lịch sử địa phương, như thành văn Hà Tĩnh, đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả dạy học lịch sử dân tộc Việc khai thác nguồn tư liệu này giúp học sinh hiểu rõ hơn về quá trình phát triển của địa phương, từ đó khơi dậy lòng tự hào dân tộc và tình yêu quê hương Tuy nhiên, giáo viên cũng nhấn mạnh rằng cần có chiến lược chọn lọc, phù hợp để đảm bảo tính chính xác và phù hợp với chương trình giảng dạy Thêm vào đó, việc tích hợp tài liệu địa phương vào bài học không chỉ giúp học sinh nắm bắt kiến thức lịch sử một cách sinh động mà còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa của Hà Tĩnh.
- Nội dung thứ hai: Tìm hiểu về thực trạng sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn trong dạy học lịch sử hiện nay
Trong quá trình sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn Hà Tĩnh từ 1930 đến 1975 trong dạy học, thầy cô gặp phải nhiều thuận lợi như nguồn tư liệu phong phú, chân thực và phù hợp với chương trình giáo dục địa phương Tuy nhiên, vẫn tồn tại các khó khăn như thiếu tài liệu đầy đủ, thiếu phương pháp khai thác hiệu quả và hạn chế về kiến thức chuyên môn trong việc vận dụng tài liệu vào giảng dạy Việc tận dụng tốt các tài liệu này đòi hỏi sự đổi mới phương pháp giảng dạy và nâng cao kỹ năng nghiên cứu của giáo viên để tăng cường hiệu quả học tập cho học sinh.
Các ý kiến đề xuất và kiến nghị của giáo viên khi sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn trong dạy học lịch sử dân tộc ở trường THPT tỉnh Hà Tĩnh tập trung vào việc nâng cao chất lượng tài liệu, phù hợp với chương trình giảng dạy và đảm bảo tính chính xác, đáng tin cậy Giáo viên đề xuất cần xây dựng nguồn tư liệu phong phú, gần gũi với thực tế địa phương để giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn về lịch sử địa phương và dân tộc Đồng thời, việc tích hợp tài liệu lịch sử địa phương vào các bài học giúp thúc đẩy tinh thần tự hào dân tộc và phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của Hà Tĩnh trong quá trình giáo dục Các kiến nghị cũng nhấn mạnh cần có sự hỗ trợ từ phía nhà trường, sở GD&ĐT và các cơ quan chức năng trong việc tổ chức tập huấn, biên soạn và cung cấp tài liệu phù hợp, nhằm nâng cao hiệu quả dạy học lịch sử dân tộc dựa trên tài liệu lịch sử địa phương thành văn.
Xử lý kết quả điều tra giáo viên qua 5 phiếu điều tra (xem phụ lục II), chúng tôi nhận thấy:
Theo khảo sát, có đến 80% giáo viên cho rằng việc tích hợp tài liệu lịch sử địa phương thành văn của Hà Tĩnh vào hoạt động dạy học lịch sử dân tộc là rất cần thiết Điều này giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy, giúp học sinh hiểu rõ hơn về truyền thống và di sản của vùng đất Hà Tĩnh Việc sử dụng tài liệu lịch sử địa phương trong giảng dạy góp phần làm phong phú nội dung học tập, đồng thời thúc đẩy sự gắn kết giữa kiến thức lịch sử và thực tế địa phương Đây là một phương pháp giáo dục hiệu quả giúp phát triển nhận thức, lòng tự hào về quê hương trong học sinh.
Phần lớn giáo viên đều cho rằng khai thác và sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành công trong dạy học lịch sử dân tộc từ 1930 đến 1975 sẽ kích thích sự ham học của học sinh, giúp các em hiểu sâu sắc không chỉ lịch sử dân tộc mà còn lịch sử quê hương Việc này góp phần phát triển nhân cách học sinh, giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước, và tạo niềm tự hào về quê hương, đất nước Trong khi chỉ có khoảng 20% ý kiến cho rằng nội dung này là cần thiết, đa số giáo viên nhận thấy việc linh hoạt sử dụng tài liệu lịch sử địa phương là rất quan trọng để làm cho bài học trở nên sinh động và ý nghĩa hơn.
Trong giai đoạn từ 1930 đến 1975, phần lớn giáo viên Hà Tĩnh đều phản ánh rằng việc sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn trong dạy học lịch sử dân tộc là rất hạn chế và không thường xuyên, chỉ chủ yếu dùng trong một số tiết học ở học kỳ II Các giáo viên chưa nhận thức rõ vai trò của việc khai thác tài liệu lịch sử địa phương thành văn như một hoạt động mang tính giáo dục, giáo dưỡng và phát triển tư duy cho học sinh; do đó, việc này ngày càng thưa thớt và mang tính hình thức khi có sử dụng, đặc biệt trong các hoạt động ngoại khóa Đồng thời, việc kết nối giữa tài liệu lịch sử địa phương thành văn với lịch sử dân tộc còn nhiều hạn chế, khiến học sinh chưa nhận thức rõ mối liên hệ giữa các nguồn tư liệu này, ảnh hưởng đến khả năng hiểu biết về sự phát triển hợp quy luật và sự đa dạng trong mối thống nhất của lịch sử địa phương và lịch sử dân tộc.
Trong quá trình dạy và học, giáo viên chưa phát huy đầy đủ tính tích cực, chủ động trong học tập của học sinh, dẫn đến việc học sinh chưa thực sự hứng thú và engagе trong quá trình học tập Điều này khiến cho quá trình nhận thức của học sinh dễ bị lệch lạc và không đạt được kết quả mong muốn Chính vì vậy, nâng cao vai trò của giáo viên trong việc thúc đẩy tinh thần chủ động học tập là yếu tố quan trọng để cải thiện chất lượng giáo dục.
Các giáo viên cho rằng, nếu biết khai thác và sử dụng linh hoạt, chủ động, sáng tạo tài liệu lịch sử địa phương Hà Tĩnh từ 1930 đến 1975 trong quá trình dạy học, sẽ giúp học sinh hứng thú hơn, tăng cường hiểu biết và tạo cơ hội khám phá kiến thức về lịch sử địa phương Việc sử dụng tài liệu thành văn còn làm bài giảng thêm phong phú, sinh động, hấp dẫn và giàu hình ảnh, từ đó thu hút sự chú ý của học sinh và nâng cao hiệu quả giáo dục lịch sử dân tộc.
Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn trong giảng dạy dân tộc, đặc biệt là khi tài liệu về lịch sử Hà Tĩnh từ 1930 đến 1975 còn thiếu và chưa có sách chính thống biên soạn phù hợp Họ phải tự tìm hiểu và soạn giáo án riêng để vận dụng vào công tác giảng dạy, trong khi sự quan tâm và hướng dẫn từ các cấp quản lý còn hạn chế, dẫn đến hiệu quả giảng dạy bị ảnh hưởng do việc vận dụng mang tính tự phát và dựa trên sở thích cá nhân Thay vì sử dụng thời gian để giảng dạy, nhiều giáo viên dành thời gian kiểm tra, ôn tập hoặc bù đắp thời gian thiếu hụt, khiến quá trình dạy học trở nên khó khăn, đặc biệt khi giới hạn thời gian lớp học chỉ 45 phút, dễ dẫn đến không hoàn thành bài học đúng dự kiến.
Giáo viên nhận thức rõ tầm quan trọng của việc sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn Hà trong công tác giảng dạy Việc khai thác và vận dụng nguồn tư liệu này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả truyền đạt kiến thức lịch sử mà còn góp phần giữ gìn giá trị văn hóa đặc trưng của địa phương Đồng thời, sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn Hà còn giúp học sinh hiểu rõ hơn về quá trình phát triển của vùng đất và tạo nền tảng vững chắc cho việc học tập các môn học liên quan Chính vì vậy, giáo viên coi đây là một phương pháp giáo dục hiệu quả, có ý nghĩa sâu sắc trong việc phát huy truyền thống và nâng cao chất lượng dạy học lịch sử.
Các ý kiến đề xuất của các giáo viên về việc giảng dạy lịch sử dân tộc từ 1930 đến 1975 đều nhất trí rằng việc sử dụng hiệu quả tài liệu lịch sử địa phương tại Hà Tĩnh đòi hỏi biên soạn tài liệu hướng dẫn và tăng cường hệ thống tài liệu tham khảo phù hợp với chương trình mới Đồng thời, cần tổ chức lớp tập huấn để hướng dẫn phương pháp khai thác nguồn tài liệu lịch sử địa phương, nhằm tránh sử dụng lệch lạc và thiếu nhất quán trong hoạt động dạy và học Các câu hỏi dành cho học sinh tập trung vào 3 nội dung chính giúp nâng cao hiểu biết về lịch sử dân tộc trong giai đoạn này, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục lịch sử địa phương.
Nghiên cứu tập trung vào mức độ hứng thú học tập bộ môn lịch sử của học sinh và vai trò của việc sử dụng tài liệu lịch sử địa phương thành văn Hà Tĩnh trong giảng dạy lịch sử Việt Nam từ năm 1930 đến 1975 Việc khai thác nguồn tài liệu lịch sử địa phương giúp nâng cao sự hiểu biết và gắn kết của học sinh với lịch sử đất nước, đồng thời thúc đẩy sự yêu thích môn học Bài viết đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả dạy học lịch sử Việt Nam bằng cách vận dụng tối đa tài liệu lịch sử địa phương Hà Tĩnh, góp phần phát triển tư duy và ý thức giữ gìn truyền thống dân tộc trong học sinh.
Nội dung thứ hai tập trung vào việc khảo sát mức độ hiểu biết của học sinh về các sự kiện lịch sử và nhân vật lịch sử quan trọng của quê hương Hà Tĩnh từ năm 1930 đến 1975 Khảo sát này giúp đánh giá nhận thức của học sinh về quá trình phát triển lịch sử của địa phương, góp phần nâng cao ý thức lịch sử và thể hiện tầm quan trọng của việc dạy và học các giá trị truyền thống Việc nghiên cứu này còn giúp xác định những kiến thức còn thiếu hụt, từ đó xây dựng các hoạt động giáo dục lịch sử phù hợp, thúc đẩy sự tự hào về quê hương Hà Tĩnh trong đối tượng học sinh.
Nội dung thứ ba tập trung vào việc điều tra thực trạng kiến thức của học sinh về các sự kiện và nhân vật quan trọng tại Hà Tĩnh Nghiên cứu này nhằm đánh giá mức độ hiểu biết của học sinh về các di tích lịch sử và các nhân vật nổi bật trong khu vực Hiểu rõ kiến thức lịch sử này góp phần nâng cao nhận thức của học sinh về truyền thống và giá trị văn hóa của địa phương Đồng thời, việc này còn giúp xác định những lĩnh vực cần bổ sung, mở rộng kiến thức lịch sử dân tộc trong chương trình giáo dục hiện nay.
Qua xử lí 137 phiếu điều tra của học sinh lớp 12, chúng tôi thấy:
