NỘI DUNG
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ
Giáo dục là một hoạt động lâu đời được nhân loại quan tâm và phát triển từ nay đến nay Tại phương Tây, từ thời cổ đại, Plato đã xây dựng nền giáo dục có hệ thống dựa trên tư tưởng triết học duy tâm.
Viện Hàn lâm do ông sáng lập tại Aten được xem là trường đại học tổng hợp đầu tiên ở châu Âu, có ảnh hưởng sâu sắc đến nền giáo dục phương Tây từ xưa đến nay Trong khi đó, ở phương Đông, Khổng Tử đóng vai trò quan trọng trong hoạt động giáo dục, với hoài bão lớn là làm chính trị nhưng thành công chính đến từ sự nghiệp giáo dục Tư tưởng xuyên suốt trong giáo dục của Khổng Tử là "Học không biết chán, dạy không biết mỏi," nguyên tắc vẫn còn phù hợp trong thời đại "xã hội học tập" ngày nay Tại Việt Nam, truyền thống học tập đó được phát huy qua ngàn đời, với các công trình như lập giảng võ đường, xây dựng Văn Miếu vào năm 1070, thể hiện lòng yêu quý tri thức và tôn vinh nền giáo dục lâu đời của dân tộc.
Tử Giám (1076) là bước đầu đặt nền móng cho sự phát triển của nền giáo dục Việt Nam Kể từ đó, nền giáo dục nước ta không ngừng phát triển cả về quy mô lẫn chất lượng Nhờ vào các cơ sở giáo dục ngày càng được mở rộng và nâng cao, giáo dục Việt Nam đã trở thành nền tảng vững chắc cho sự phát triển của đất nước Sự tiến bộ này thể hiện rõ qua các thành tựu về kiến thức, trình độ và kỹ năng của thế hệ học sinh, sinh viên ngày càng được nâng cao.
Giáo dục (tiếng Anh: education) theo nghĩa chung là hình thức học tập theo đó kiến thức, kỹ năng, và thói quen của một nhóm người được trao truyền
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ
Một số khái niệm
Giáo dục đã là một hoạt động quan trọng được loài người quan tâm từ lâu đời.Ở phương Tây, từ thời cổ đại, nhà triết học Plato đã xây dựng một nền giáo dục có hệ thống dựa trên tư tưởng triết học duy tâm, đặt nền móng cho sự phát triển của hệ thống giáo dục hiện đại.
Viện Hàn lâm do ông sáng lập tại Aten được xem là trường đại học tổng hợp đầu tiên ở châu Âu, có ảnh hưởng sâu sắc đến nền giáo dục phương Tây từ xưa đến nay Trong khi đó, ở phương Đông, Khổng Tử đóng vai trò quan trọng trong hoạt động giáo dục với tư tưởng "Học không biết chán, dạy không biết mỏi", một triết lý vẫn đúng trong xã hội học tập ngày nay Truyền thống học tập của Việt Nam đã được phát huy từ hàng nghìn năm qua, với những đóng góp như lập các giảng võ đường, Văn Miếu (1070) và nhiều đạo tạo giáo dục khác.
Tử Giám (1076) là dấu mốc quan trọng trong việc hình thành nền giáo dục Việt Nam, đặt nền móng cho sự phát triển bền vững của giáo dục đất nước Kể từ thời điểm đó, nền giáo dục Việt Nam đã không ngừng mở rộng về quy mô, số lượng học sinh, sinh viên theo học ngày càng tăng Đồng thời, chất lượng giáo dục cũng được nâng cao rõ rệt nhờ việc cải tiến phương pháp dạy và học, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao Sự phát triển này góp phần xây dựng một nền giáo dục vững mạnh, đáp ứng yêu cầu của thời đại, thúc đẩy sự tiến bộ của đất nước trong mọi lĩnh vực.
Giáo dục là hình thức học tập trao truyền kiến thức, kỹ năng và thói quen từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua giảng dạy, đào tạo hoặc nghiên cứu Nó thường diễn ra dưới sự hướng dẫn của người khác nhưng cũng có thể thông qua tự học Mọi trải nghiệm ảnh hưởng đến cách suy nghĩ, cảm nhận hoặc hành động của con người đều mang tính giáo dục Giáo dục được chia thành các giai đoạn như giáo dục tuổi ấu thơ, tiểu học, trung học và đại học, phản ánh quá trình phát triển toàn diện của cá nhân.
Từ nguyên của từ "education" trong tiếng Anh bắt nguồn từ tiếng La- tinh, gồm từ "educare" có nghĩa là "nuôi dưỡng, nuôi dạy", liên quan đến "educo" mang nghĩa "tôi giáo dục, tôi đào tạo" Trong tiếng Việt, "giáo" mang ý nghĩa "dạy", còn "dục" nghĩa là "nuôi" (không dùng riêng lẻ), tạo thành khái niệm "giáo dục" là quá trình "dạy dỗ, gây nuôi đủ cả trí-dục, đức-dục, thể-dục" để phát triển toàn diện nhân cách.
Giáo dục còn đƣợc hiểu theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp:
Trong nghĩa hẹp, giáo dục là một phần của quá trình giáo dục tổng thể, bao gồm quá trình hình thành niềm tin, lý tưởng, động cơ và cảm xúc Giáo dục góp phần hình thành thái độ, nét tính cách, hành vi, thói quen ứng xử đúng đắn trong xã hội Nội dung giáo dục bao gồm các lĩnh vực đạo đức, lao động, tư tưởng chính trị, thẩm mĩ và vệ sinh.
Trong nghĩa rộng, giáo dục là quá trình toàn diện nhằm hình thành và phát triển nhân cách, được tổ chức một cách có mục đích và kế hoạch thông qua các hoạt động và mối quan hệ giữa người giáo dục và người được giáo dục Quá trình này nhằm truyền đạt cũng như chiếm lĩnh những kinh nghiệm xã hội của loài người, góp phần xây dựng nền tảng vững chắc cho sự trưởng thành và phát triển của cá nhân trong xã hội.
Giáo dục, theo Từ điển Tiếng Việt của viện ngôn ngữ học, được hiểu là hoạt động có hệ thống nhằm tác động vào sự phát triển tinh thần và thể chất của đối tượng, giúp họ dần đạt được phẩm chất và năng lực theo yêu cầu Ở góc độ danh từ, giáo dục còn là hệ thống các biện pháp và cơ quan giảng dạy của một quốc gia, góp phần hình thành nền tảng kiến thức và kỹ năng cho xã hội.
Giáo dục là quá trình khai phá tiềm năng vốn có của mỗi cá nhân, giúp nâng cao năng lực và phẩm chất cá nhân cho cả thầy và trò Nó góp phần hướng tới sự hoàn thiện toàn diện, đáp ứng các yêu cầu tồn tại và phát triển trong xã hội hiện đại.
Đảng ta, dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, luôn quan tâm đặc biệt đến sự nghiệp giáo dục và "trồng người" như một truyền thống quý báu của cha ông để lại Trong buổi nói chuyện chính trị với giáo viên cấp hai và cấp ba toàn miền Bắc ngày 13/9/1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người”, thể hiện tư tưởng xuyên suốt trong cuộc đời và sự nghiệp của Người về tầm quan trọng của giáo dục đối với sự phát triển của đất nước.
Giáo dục là quá trình tổ chức có ý thức nhằm khơi gợi và biến đổi nhận thức, năng lực, tình cảm, thái độ của cả người dạy và người học theo hướng tích cực Nó góp phần hoàn thiện nhân cách của thầy và trò thông qua những tác động có chủ đích từ bên ngoài, đáp ứng các yêu cầu phát triển trong xã hội ngày nay Giáo dục giúp thúc đẩy sự phát triển toàn diện, nâng cao năng lực cá nhân và thích nghi với những thay đổi của thế giới hiện đại.
Giáo dục chịu sự quy định của xã hội, nhưng không đồng nghĩa với sự thụ động hay bị tác động một chiều từ xã hội Ngược lại, giáo dục còn có vai trò tích cực tác động trở lại xã hội bằng cách thực hiện các chức năng xã hội như nâng cao nhận thức, phát triển nhân lực và xây dựng giá trị văn hóa Điều này giúp tạo ra một môi trường xã hội ngày càng tiến bộ và bền vững hơn.
Chức năng của giáo dục bao gồm tái sản xuất nhân cách và tái sản xuất xã hội, hai yếu tố có mối liên hệ mật thiết, hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình phát triển xã hội Trong thực tế, các chức năng này được cụ thể hóa thành ba nhiệm vụ chính của giáo dục, góp phần xây dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của xã hội.
Chức năng kinh tế - sản xuất của giáo dục đóng vai trò tái sản xuất sức lao động xã hội, tạo ra lực lượng lao động mới với trình độ cao hơn, khéo léo hơn, giúp thay thế sức lao động đã mất đi Giáo dục góp phần nâng cao năng suất lao động xã hội, thúc đẩy sản xuất và phát triển kinh tế Theo Karl Marx, giáo dục giúp các thế hệ trẻ nhanh chóng làm quen và nắm vững toàn bộ hệ thống sản xuất trong thực tiễn, từ đó tăng cường hiệu quả lao động và phát triển kinh tế đất nước. -Nâng cao năng suất lao động và phát triển kinh tế bằng cách khai thác giáo dục hiệu quả cùng Talkpal – [Tìm hiểu thêm](https://pollinations.ai/redirect/2699274)
Chế độ xã hội hiện tại của chúng ta dựa trên nguyên tắc "Tất cả của dân, do dân và vì dân," nhấn mạnh vai trò của giáo dục trong việc nâng cao dân trí cho thế hệ trẻ và nhân dân nói chung Giáo dục giúp công dân hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình, từ đó tham gia quản lý xã hội và đất nước với tư cách là chủ nhân thực thụ của xã hội.
Nội dung, hình thức của giáo dục đạo đức cho sinh viên trường Cao đẳng nghề trong giai đoạn hiện nay
1.2.1 Nội dung giáo d ng ngh
Giáo dục đạo đức là yêu cầu khách quan của sự nghiệp "trồng người", góp phần đào tạo ra thế hệ vừa "hồng" vừa "chuyên" nhằm phục vụ mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Trong giai đoạn hiện nay, việc giáo dục đạo đức cho sinh viên trường Cao đẳng nghề bao gồm các nội dung quan trọng như đạo đức nghề nghiệp, tinh thần trách nhiệm, đạo đức cá nhân và kỹ năng ứng xử phù hợp Đào tạo đạo đức giúp sinh viên hình thành nhân cách, nâng cao ý thức sống và làm việc có trách nhiệm, góp phần xây dựng môi trường học tập lành mạnh, gắn bó với mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.
Đầu tiên, việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc cho sinh viên, đặc biệt là sinh viên trường cao đẳng nghề, rất quan trọng để hình thành nhân cách và lập trình đạo đức trong thế hệ trẻ Các giá trị và chuẩn mực đạo đức truyền thống của Việt Nam đã được gìn giữ, truyền lại qua nhiều thế hệ và góp phần xây dựng nền văn hóa vững mạnh của đất nước qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước hào hùng Những nội dung cốt lõi của giá trị đạo đức truyền thống dân tộc bao gồm lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, nhân ái, trung thực và kiên cường, góp phần định hướng phát triển nhân cách cho sinh viên trong môi trường giáo dục hiện đại.
Sống hòa thuận, đoàn kết, thương yêu đồng bào là nền tảng văn hóa trọng tâm của người Việt Nam, thể hiện qua lòng nhân ái "thương người như thể thương thân" Tình cảm này còn được thể hiện qua vô vàn hành động, cách ứng xử trong cộng đồng, đặc biệt là đối với những người gặp hoạn nạn, khốn khổ, thể hiện tinh thần đoàn kết, sẻ chia và trách nhiệm xã hội của người Việt.
- Căm thù giặc ngoại xâm, sẵn sàng hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc
Người Việt Nam sống với lòng thủy chung, biết ơn và tôn kính những anh hùng, nghĩa sĩ có công đức với đất nước Tinh thần ghi nhớ quá khứ, không quên tổ tiên và vong ơn bội nghĩa là truyền thống quý giá của dân tộc Dân tộc ta luôn hướng về tương lai, song vẫn giữ gìn và trân trọng những câu răn dạy "uống nước nhớ nguồn", thể hiện sự tri ân đối với công lao của các bậc tiền nhân.
Trong tinh thần đoàn kết quốc tế vô sản, Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng "ăn quả nhớ người trồng cây", thể hiện lòng biết ơn đối với những người đóng góp Giá trị này được mở rộng thành tinh thần đoàn kết với các dân tộc bị áp bức và nhân dân lao động trên khắp bốn phương, với mệnh đề "Bốn phương vô sản đều là anh em", nhấn mạnh sự gắn bó và đồng lòng trong cuộc đấu tranh vì độc lập và tự do của các dân tộc.
Hồ Chí Minh thường xuyên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát huy truyền thống quý báu trong đối nhân xử thế, nhấn mạnh rằng nhân dân ta đã sống với nhau dựa trên tình cảm và nghĩa cử Người từng khẳng định rằng, dù có thuộc lòng bao nhiêu sách vở về chủ nghĩa Mác-Lênin, nếu không biết sống có tình nghĩa thì sẽ khó hiểu và áp dụng đúng đắn chủ nghĩa đó.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, nguồn nhân lực con người chính là yếu tố then chốt thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước Sinh viên đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo sự tăng trưởng nhanh và ổn định của nền kinh tế và xã hội Nghị quyết Đại hội Đảng đã nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng và hoàn thiện giá trị nhân cách của con người Việt Nam, trong đó tập trung bồi dưỡng các giá trị văn hóa, lý tưởng sống, lối sống, năng lực, trí tuệ và đạo đức của thanh niên, học sinh và sinh viên Việc phát huy bản lĩnh văn hóa Việt Nam giúp xây dựng thế hệ trẻ có phẩm chất tốt, có lý tưởng, góp phần vào sự nghiệp phát triển đất nước trong thời kỳ hội nhập.
Trong ngày thứ hai, giáo dục lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội cho sinh viên đóng vai trò quan trọng trong việc hướng bộ giá trị đạo đức truyền thống của sinh viên Các giá trị cần được lựa chọn phù hợp nhằm định hướng cho thanh niên, sinh viên nghề hiện nay, giúp họ đáp ứng mục tiêu giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ phục vụ đất nước và có đủ khả năng vượt qua những thử thách do cuộc sống đặt ra Đây là nền tảng điều chỉnh mọi hành vi của sinh viên, xác định thái độ và cách ứng xử trước những biến động to lớn do cơ chế thị trường gây ra trong giai đoạn hiện nay.
Vào thứ ba, giảng dạy về thế giới quan cách mạng và nhân sinh quan chủ nghĩa cộng sản cho sinh viên là rất quan trọng, bởi giáo dục lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội phải gắn liền với việc hình thành thế giới quan, nhân sinh quan đúng đắn Nhận thức chính xác về những yếu tố này đóng vai trò cốt lõi trong việc xây dựng niềm tin có căn cứ khoa học trong sinh viên Tuy nhiên, trong giai đoạn cách mạng hiện nay, thế giới quan và nhân sinh quan đã được bổ sung nhiều yếu tố mới do tác động của cuộc sống thực tiễn, đòi hỏi sự cập nhật và thích nghi liên tục trong quá trình giảng dạy.
Giáo dục cho thanh niên sinh viên tại các trường nghề hiện nay cần tập trung xây dựng ý thức cộng đồng, tinh thần khoan dung và trách nhiệm vì mọi người Tinh thần khoan dung và ý thức cộng đồng được hình thành từ các giá trị truyền thống, bắt nguồn từ lịch sử chống giặc ngoại xâm và dựng nước của dân tộc, góp phần tạo nên sức mạnh nội tại của con người Việt Nam.
Để thích nghi với sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ ảnh hưởng đến đời sống kinh tế - xã hội, sinh viên cần có tinh thần tự chủ nhạy bén, chấp nhận hy sinh và dám đối mặt với khó khăn, thử thách để khẳng định bản thân Những phẩm chất như trí tuệ cao, thể chất mạnh mẽ và ý chí chủ động trong công việc là những điều kiện thiết yếu giúp sinh viên hoàn thành nhiệm vụ khi ra trường Điều này phản ánh sự phát triển của đạo đức sinh viên hiện đại, vượt ra ngoài giá trị đạo đức truyền thống, hướng tới sự tự lập và thích ứng nhanh với môi trường thay đổi.
Thứ sáu tập trung vào giáo dục đạo đức trong văn hóa giao tiếp, truyền đạt những quan niệm lành mạnh về tình yêu lứa đôi, hạnh phúc gia đình, vẻ đẹp và đạo đức trong kinh doanh Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống xã hội, việc giữ gìn các giá trị truyền thống trở nên vô cùng cần thiết để tránh sự suy thoái đạo đức Vì vậy, giáo dục đạo đức cho sinh viên, đặc biệt là sinh viên trường cao đẳng nghề, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và ý thức đạo đức, góp phần xây dựng một thế hệ trẻ có ý thức văn hóa và trách nhiệm xã hội Các giá trị này có ý nghĩa nhân văn to lớn, giúp các em bước vào cuộc sống với nền tảng đạo đức vững chắc và tư duy tích cực.
Từ đó đề ra những phẩm chất đạo đức cần có của sinh viên các trường cao đẳng nghề nhƣ sau:
Sinh viên nói chung cần có đạo đức cách mạng, sống có lý tưởng, ước mơ và hoài bão, không ngại khó khăn, gian khổ, luôn hăng say học tập, nghiên cứu và sáng tạo khoa học Đối với sinh viên trường nghề, bên cạnh đó, còn yêu cầu các phẩm chất đạo đức đặc thù như rèn luyện đạo đức nghề nghiệp, ý thức trách nhiệm cao và thái độ tích cực trong quá trình học tập và làm việc để phát triển bản thân và gắn bó với cộng đồng.
Sinh viên trường nghề cần đáp ứng yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp để phát triển bền vững Việt Nam sở hữu lợi thế về dân số đông và đang trong thời kỳ "dân số vàng", tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng lao động dồi dào nhằm thực hiện thành công chiến lược phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2011-2020 Tuy nhiên, chất lượng nguồn nhân lực của Việt Nam vẫn còn thấp và cần được nâng cao nhanh chóng để hội nhập quốc tế hiệu quả.
Nguồn nhân lực Việt Nam hiện nay vẫn chưa đạt yêu cầu và còn yếu so với các nước trong khu vực và trên thế giới Theo số liệu của Tổng cục Dạy nghề, tỷ lệ lao động được đào tạo của nước ta chỉ đạt 24% tổng lao động, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ 50% của các nước trong khu vực Tuy nhiên, tỷ lệ đào tạo lao động có bằng cấp còn thấp, chỉ tăng khoảng 7,3% mỗi năm, chưa đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế Cơ cấu đào tạo theo ngành nghề và trình độ còn nhiều bất cập, gây khó khăn cho việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Các yếu tố ảnh hưởng đến việc giáo dục đạo đức cho sinh viên trong bối cảnh hiện nay
Trong những năm gần đây, xu thế toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế đã mở ra nhiều cơ hội phát triển mới cho đất nước, góp phần thúc đẩy nền kinh tế vững bước vượt bậc và nâng cao đời sống nhân dân Đảng và Nhà nước ngày càng quan tâm chăm lo cho sự nghiệp giáo dục, đặc biệt là công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên trong các trường học Các tổ chức Đoàn thể đã nhận thức rõ vai trò quan trọng của việc xây dựng đạo đức cho sinh viên nhằm hình thành nhân cách, phẩm chất tốt đẹp Tuy nhiên, công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên hiện nay vẫn gặp phải nhiều yếu tố ảnh hưởng tiêu cực, đặt ra thách thức lớn trong quá trình phát triển toàn diện cho sinh viên ngày càng trưởng thành và có trách nhiệm.
Thứ nhất, ảnh hưởng từ phía gia đình
Xu thế toàn cầu hóa đã thúc đẩy sự phát triển kinh tế và nâng cao đời sống người dân, nhưng đồng thời cũng gây ra những tác động tiêu cực cho xã hội Nhiều cha mẹ vì mải kiếm tiền, không có thời gian chăm lo và quan tâm đúng mức đến con cái, dẫn đến những ảnh hưởng xấu đến sự hình thành nhân cách của sinh viên Các yếu tố như quan niệm lệch lạc, thiếu kiến thức giáo dục, nuông chiều quá mức, sử dụng quyền uy cực đoan, hoặc có cha mẹ là gương phản diện và hoàn cảnh khó khăn đều tác động tiêu cực đến sự phát triển nhân cách của con Một số gia đình còn bị ảnh hưởng bởi cha mẹ ly hôn, sống không gương mẫu hoặc phó mặc việc giáo dục cho xã hội và nhà trường, làm giảm hiệu quả trong việc hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ.
Xu hướng toàn cầu hóa đã tác động tiêu cực đến quá trình hình thành đạo đức của thế hệ trẻ, đặc biệt là sinh viên trong độ tuổi đang phát triển nhân cách Trong bối cảnh đó, các nguồn cám dỗ từ các tệ nạn xã hội như nghiện ngập, bạo lực học đường và vi phạm pháp luật ngày càng gia tăng, đòi hỏi sự quan tâm, giáo dục từ gia đình để ngăn chặn những hậu quả tiêu cực Nếu không có sự chăm lo đúng mức, các vấn đề này có thể dẫn đến những hậu quả không mong muốn đối với tương lai của giới trẻ và xã hội.
Thứ hai, tác động từ môi trường xã hội
Trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, cơ hội và điều kiện thuận lợi đã tạo điều kiện tốt để nâng cao giáo dục đạo đức cho sinh viên hiện nay Các sinh viên ngày càng có khả năng phát triển toàn diện cả về trí lực lẫn thể lực trong môi trường học tập lành mạnh, sáng tạo khoa học công nghệ, và tích cực giao lưu, học hỏi kinh nghiệm Điều này góp phần hình thành nên những sinh viên chủ động, năng động trong mọi hoạt động, hướng tới sự phát triển bền vững của bản thân và xã hội.
Sinh viên ngày càng ý thức rõ về các giá trị đạo đức truyền thống và các chuẩn mực đạo đức quan trọng Họ sống có ước mơ và hoài bão, đồng thời biết yêu thương, quan tâm và giúp đỡ người khác Việc rèn luyện trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội giúp sinh viên trở nên tự tin và chuẩn bị tốt hành trang để bước vào đời.
Sự phát triển của xã hội mang đến nhiều mặt tích cực, nhưng cũng đặt ra những khó khăn và thách thức trong công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên hiện nay Các hiện tượng suy thoái đạo đức, mất phương hướng lý tưởng, cùng với xu hướng chạy theo lối sống thực dụng, đua đòi của một số sinh viên đã xuất hiện ngày càng nhiều Tệ nạn xã hội xâm nhập vào trường học, trong đó có những trường hợp sinh viên sa vào tệ nạn, phạm tội gây bất ổn trật tự xã hội, làm giảm sút các giá trị đạo đức truyền thống và ảnh hưởng tiêu cực đến công tác giáo dục đạo đức Bên cạnh đó, cơ chế thị trường và sự phát triển khoa học công nghệ đã tác động tiêu cực đến lối sống của sinh viên, khiến họ coi trọng vật chất hơn nhân văn, lười lao động, xem nhẹ lời khuyên của cha mẹ, thầy cô, dẫn đến các biểu hiện lệch lạc về chuẩn mực đạo đức.
Các cán bộ quản lý, giảng viên và bạn bè thường mắc phải những định kiến và thiếu thiện cảm, dẫn đến việc sử dụng biện pháp hành chính thái quá và lạm dụng quyền lực trong quá trình giáo dục Sự thiếu gương mẫu trong mô phạm giáo dục, cùng với đánh giá kết quả, khen thưởng, kỷ luật thiếu khách quan và công bằng, đã ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình hình thành đạo đức cho sinh viên Ngoài ra, sự phối hợp không đồng bộ giữa các lực lượng giáo dục cũng là một trong những tác nhân làm giảm hiệu quả của công tác giáo dục đạo đức sinh viên.
Thứ ba, nhà trường và giáo dục học đường
Nhà trường và giáo dục học đường đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và định hướng lối sống của sinh viên Trong cuộc đời mỗi người, thời gian đi học chiếm phần lớn tuổi thanh niên, nhờ đó sinh viên tiếp thu tri thức về tự nhiên, xã hội, kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng sống, cũng như các bài học về đạo đức, pháp luật, tôn giáo, chính trị và văn hóa, tạo hành trang vững chắc vào đời Nội dung giáo dục trong nhà trường không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến lối sống của sinh viên mà còn để lại dấu ấn lâu dài trong suốt cuộc đời họ Tuy nhiên, những bất cập của hệ thống giáo dục Việt Nam hiện nay cũng góp phần dẫn đến xu hướng lối sống tiêu cực, không lành mạnh của thanh niên - sinh viên ngày nay. -Nâng cao giáo dục học đường hiệu quả, tạo nền tảng vững chắc cho sinh viên với giải pháp thông minh từ Talkpal, [Tìm hiểu thêm](https://pollinations.ai/redirect/2699274) ngay hôm nay!
Áp lực học tập là một vấn đề lớn ảnh hưởng đáng kể đến tâm lý và lối sống của sinh viên Nhận thức về áp lực này có thể gây căng thẳng, lo lắng và ảnh hưởng tới sự phát triển cá nhân của sinh viên trong quá trình học tập và xây dựng tương lai.
Hai là trạng thái tâm lý căng thẳng xuất phát từ áp lực học tập gia tăng, khi sinh viên cảm thấy hoặc nghĩ rằng mình bị đối xử không công bằng hoặc bị phân biệt đối xử bởi nhà trường hoặc giáo viên.
Ba là hiện tƣợng tha hóa, biến chất, vi phạm đạo đức nghề nghiệp của một bộ phận giáo viên, làm vẫn đục môi trường giáo dục nhà trường
Chương trình giáo dục hiện tại còn thiếu sót trong việc tích hợp các môn học kỹ năng sống, khiến sinh viên thiếu đi các kỹ năng thiết yếu để phát triển toàn diện Sự thiếu hụt này góp phần làm nảy sinh và lan rộng các xu hướng sống tiêu cực, vi phạm các chuẩn mực đạo đức, và đi ngược lại với các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác giáo dục đạo đức trong sinh viên Việt Nam hiện nay, đặc biệt là sinh viên các trường nghề, gây ra những khuyết điểm trong hành xử và nhận thức của thế hệ trẻ.
Trong bối cảnh thế giới đang diễn biến phức tạp, các thế lực thù địch đang ráo riết chống phá cách mạng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam bằng các âm mưu “Diễn biến hòa bình” và “Bạo loạn lật đổ” Chúng lợi dụng các yếu tố như tự do, dân chủ, dân quyền, tôn giáo để kích động, gây rối trật tự an ninh xã hội, đặc biệt nhắm vào giới trẻ và sinh viên Do đó, cần tích cực giáo dục nhận thức rõ âm mưu thâm độc của kẻ thù, nâng cao tinh thần cảnh giác cách mạng, tăng cường công tác giáo dục chính trị tư tưởng và đạo đức cho sinh viên và thế hệ trẻ, nhằm bảo vệ thành quả cách mạng đất nước trong giai đoạn hiện nay.
Tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho sinh viên các Trường
Trong bối cảnh toàn cầu hóa vừa mở ra nhiều cơ hội vừa đặt ra những thách thức lớn đối với giá trị đạo đức của sinh viên hiện nay, việc giáo dục đạo đức cho sinh viên, đặc biệt là sinh viên trường nghề, trở nên vô cùng cấp thiết Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh rằng, "Có đức mà không có tài thì không đủ năng lực điều hành công việc," phản ánh tầm quan trọng của đạo đức trong sự phát triển toàn diện của người lao động và công dân Với chiến lược phát triển nhân lực Việt Nam nhằm nâng cao tầm vóc con người, thế hệ trẻ, đặc biệt là sinh viên, được coi là chủ nhân tương lai của đất nước, đóng vai trò then chốt trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng Tổ quốc Do đó, giáo dục đạo đức cho sinh viên không chỉ là nhiệm vụ quan trọng mà còn là giải pháp then chốt để hình thành nhân cách, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước.
1.4.1 Xuất phát từ vai trò vị trí củ i s ng xã hội:
Sinh viên nói chung và sinh viên nghề nói riêng đóng vai trò là lực lượng xã hội quan trọng, có trình độ học vấn cao và tiềm năng sáng tạo đáng kể Họ có khả năng tiếp cận và làm chủ khoa học và công nghệ, trở thành lực lượng xung kích và cách mạng góp phần quyết định thành công của sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.
Tại Hội nghị Trung ương 7 khóa, Đảng nhấn mạnh rằng thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, đóng vai trò quyết định trong tương lai và vận mệnh của dân tộc Thanh niên là lực lượng chủ yếu trên nhiều lĩnh vực, đảm nhiệm công việc đòi hỏi sự hy sinh, gian khổ, sức khỏe và sáng tạo Trong đó, sinh viên đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc xây dựng và phát triển đất nước.
Sinh viên là lực lượng xã hội đặc thù và tinh túy của thanh niên, luôn gắn bó với sự nghiệp cách mạng bằng nhiệt huyết, lương tâm và phẩm chất cá nhân Trong thực tiễn cách mạng Việt Nam, sinh viên đã thể hiện vai trò xung kích trong các phong trào cộng đồng, qua các hoạt động tình nguyện thiết thực, chứng minh vị trí đặc biệt trong xã hội Với sức trẻ, kiến thức khoa học, bản lĩnh chính trị vững vàng và đạo đức tốt, sinh viên không ngừng đóng góp vào sự phát triển của đất nước Họ còn là lực lượng dự bị quan trọng cho đội ngũ tri thức của đất nước và sẽ trở thành những người chủ tương lai của đất nước trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước hiện nay, sinh viên có vai trò vị trí hết sức quan trọng
Theo quan điểm của các nhà chủ nghĩa Mác, sinh viên đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của xã hội Trong Thư gửi “Đại hội quốc tế các sinh viên xã hội chủ nghĩa”, Ph.Ăngghen nhấn mạnh rằng sinh viên cần nhận thức rõ rằng giai cấp vô sản, lao động trí óc, đang hình thành từ hàng ngũ sinh viên, góp phần thúc đẩy chuyển biến xã hội tích cực.
Thanh niên đóng vai trò trung tâm trong sự nghiệp cách mạng theo quan điểm của Lênin và Hồ Chí Minh Lênin nhấn mạnh cần khẩn trương tập hợp thanh niên, bất kể họ chưa đủ đào tạo hay kinh nghiệm, để họ hoạt động cách mạng tích cực Hồ Chí Minh nhận thức rõ tầm quan trọng của thanh niên, xem họ là những người có khả năng "dời non, lấp biển", đồng thời là lực lượng tiếp sức cho các thế hệ đi sau trong sự nghiệp cách mạng Trong các kỳ đại hội, bác luôn căn dặn thanh niên đoàn kết, rèn luyện đạo đức, học lý luận kết hợp thực hành để phụng sự tổ quốc và nhân dân Đảng và Nhà nước Việt Nam đã có nhiều chính sách nhằm tập hợp và phát huy vai trò của giới trẻ trong xây dựng và bảo vệ đất nước, xem họ là chủ nhân tương lai của quốc gia Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn động viên thanh niên vượt qua khó khăn, góp sức vào sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng xã hội chủ nghĩa Các phong trào hành động của các cấp bộ Đoàn đã thu hút lực lượng thanh niên, phát huy vai trò là lực lượng dự bị tin cậy của Đảng, sẵn sàng đi đầu trong các cuộc đấu tranh chống đói nghèo, lạc hậu Trong sự nghiệp cách mạng, thanh niên luôn được xem là "đội quân xung kích" mạnh mẽ, vững chắc, là lực lượng tiên phong mọi công việc, mọi khó khăn của đất nước.
Dưới nền tảng của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò quan trọng của thanh niên, sinh viên trong xã hội, Đảng Cộng sản Việt Nam nhấn mạnh việc giáo dục đạo đức cho giới trẻ là yếu tố quyết định thành công của cách mạng Việc đoàn kết, tập hợp thanh niên, sinh viên nhằm phát huy vị thế và vai trò của họ trong thực tiễn cách mạng luôn được Đảng và Nhà nước chú trọng, thể hiện qua các nghị quyết như Nghị quyết Trung ương 4, khóa VII của Đảng, khẳng định tầm quan trọng của công tác này đối với sự phát triển chung của đất nước.
Vấn đề thanh niên đóng vai trò trung tâm trong chiến lược phát huy nhân tố con người và nguồn nhân lực của đất nước Sự thành công của sự nghiệp đổi mới và vị thế của Việt Nam trong cộng đồng quốc tế phụ thuộc lớn vào thế hệ trẻ Việc bồi dưỡng, rèn luyện thanh niên quyết định hướng phát triển của đất nước trong thế kỷ XXI, đảm bảo Việt Nam đi theo con đường xã hội chủ nghĩa vững chắc Điều này luôn được Đảng ta khẳng định và nhấn mạnh trong các nghị quyết và hội nghị Trung ương, thể hiện vai trò then chốt của thanh niên trong sự nghiệp phát triển bền vững của đất nước.
Trong mọi thời đại, tri thức luôn đóng vai trò là nền tảng thúc đẩy tiến bộ xã hội Đội ngũ tri thức là lực lượng nòng cốt, sáng tạo và truyền bá tri thức, góp phần quan trọng vào sự phát triển của đất nước Nhờ hoạt động sáng tạo tri thức, Việt Nam đã có những đóng góp to lớn trong các lĩnh vực xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, góp phần nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế.
Hiện nay, Việt Nam đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế để trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020 Trong bối cảnh đó, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc đối mặt với nhiều cơ hội cùng không ít khó khăn, thách thức Thanh niên vẫn là lực lượng trung tâm của xã hội, là “rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước” và có tầm ảnh hưởng quyết định đến thành công hay thất bại của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước cũng như hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Vấn đề giáo dục đạo đức cho sinh viên ngày càng trở nên cấp thiết, giúp sinh viên nhận thức rõ trách nhiệm của tuổi trẻ đối với đất nước và cộng đồng Đạo đức góp phần hình thành ý chí vượt qua cám dỗ và khó khăn trong học tập, đồng thời thúc đẩy họ sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình, xã hội Nó trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy sinh viên đấu tranh chống lại cái ác, bảo vệ các giá trị tốt đẹp, góp phần phát triển xã hội và khẳng định vị trí của sinh viên trong đời sống xã hội hiện nay.
1.4.2 M c í ý ĩ ủa vi c nâng cao hi u qu giáo d c cho sinh viên trong th i kỳ y nh công nghi p hóa, hi ó ấ ớc
Mục đích của việc nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức:
Trong bối cảnh hiện nay, cơ chế thị trường có ảnh hưởng lớn đến nhận thức của giới trẻ về giá trị đạo đức Một bộ phận giới trẻ vẫn giữ gìn và phát huy các giá trị đạo đức truyền thống, trong khi số khác đang dần quay lưng lại với những chuẩn mực đạo đức đó, đặc biệt là sinh viên chiếm tỷ lệ đáng kể Vì vậy, cần nâng cao nhận thức của giới trẻ về tầm quan trọng của đạo đức trong đời sống xã hội, góp phần hình thành nhân cách cá nhân vững chắc.
Việc giáo dục đạo đức cho sinh viên giúp trang bị kiến thức về các giá trị đạo đức truyền thống, chuẩn mực đạo đức và vai trò của đạo đức trong đời sống xã hội Các giá trị và chuẩn mực đạo đức hướng tới mục tiêu phát triển đất nước “dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh” và góp phần giữ gìn, phát huy truyền thống đạo đức của dân tộc Đối với thế hệ trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên, những giá trị đạo đức đóng vai trò quan trọng trong hành trang bước vào đời, giúp các em xây dựng lối sống tự lập, sáng tạo, chủ động, đồng thời thúc đẩy tinh thần đoàn kết, tương trợ, tình thân, tương ái trong cộng đồng.
Vậy nên việc định hướng, giáo dục các giá trị đạo đức là một trong những yếu tố quan trọng trong quá trình nhận thức của sinh viên
Thứ hai, cần bồi đắp niềm tin vào các giá trị đạo đức và chuẩn mực đạo đức truyền thống Khi người dân hiểu rõ và có niềm tin vào giá trị đạo đức, họ sẽ hành động phù hợp với thuần phong mỹ tục và đạo đức xã hội Thực tiễn cho thấy rằng nhiều người có trình độ học thức nhưng lại thiếu hiểu biết về giá trị đạo đức, dẫn đến các hành động trái ngược với lương tâm và vi phạm các chuẩn mực đạo đức xã hội.
Hình thành lòng tin vào các giá trị đạo đức không chỉ là mục đích của giáo dục đạo đức mà còn thúc đẩy sự phát triển của mối quan hệ tin cậy giữa con người với con người thông qua cách cư xử trong xã hội Khi lòng tin giữa các thành viên xã hội được củng cố, cộng đồng sẽ trở nên gắn bó hơn, mọi người sống trách nhiệm và có ý thức hơn về trách nhiệm đối với bản thân cũng như xã hội.
Chủ thể giáo dục đạo đức cho sinh viên trường Cao đẳng nghề
Sinh viên Việt Nam, đặc biệt là sinh viên trường cao đẳng nghề, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của xã hội và là nguồn nhân lực chất lượng cao của tương lai đất nước Tuy nhiên, trong những năm gần đây, ảnh hưởng của toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế và các mặt trái của nền kinh tế thị trường đã dẫn đến nhiều biểu hiện tiêu cực trong lối sống và đạo đức của một bộ phận sinh viên Vì vậy, giáo dục đạo đức cho sinh viên trở thành vấn đề cấp thiết và được xã hội quan tâm hàng đầu Các cuộc nghiên cứu đã chỉ ra rằng, gia đình, nhà trường và xã hội đóng vai trò chủ đạo trong việc hình thành đạo đức cho sinh viên, trong đó nhà trường có vai trò vô cùng quan trọng để giúp sinh viên trở thành những công dân tốt và sống có ích cho xã hội.
1.5.1 Chủ thể ng Đối với sinh viên học ở các trường Cao đẳng nghề cũng như sinh viên nói chung, giai đoạn ngồi trên nghế nhà trường, là giai đoạn có nhiều biến đổi to lớn cả về tâm sinh lý cũng nhƣ khẳng định sự tích lũy tri thức và vốn sống Sinh viên phải tự chủ động đƣa ra các quyết định về thái độ, hành động và chịu trách nhiệm về bản thân thay vì nhận được sự chỉ bảo, bao bọc thường xuyên của gia đình Sinh viên sẽ tiếp thu và tích lũy tri thức chuyên ngành, đồng thời mở rộng cơ hội, khả năng sáng tạo và phát huy những tiềm lực tri thức của mình, sống một cuộc sống mới chủ động hơn, xác lập các mối quan hệ xã hội, tham gia vào quá trình xã hội hoá… Do đó, ngay từ đầu việc giáo dục nhân sinh quan cho sinh viên là công tác rất quan trọng Sứ mệnh này thuộc về nhà trường nhằm giúp cho sinh viên nhanh chóng thích ứng với cuộc sống mới ở môi trường đại học, từ đó tạo ra các tiền đề, nền tảng lành mạnh trong sự phát triển của họ sau này
Nhà trường đóng vai trò chính trong việc giáo dục đạo đức cho sinh viên, bằng cách thúc đẩy thực hiện kỷ cương và nề nếp trong quá trình dạy và học Ban đầu, sự bắt buộc này có thể là yếu tố khách quan ảnh hưởng đến hành vi, thái độ của sinh viên, nhưng theo thời gian, nó sẽ trở thành nguyên tắc sống trong từng sinh viên.
Các hoạt động của sinh viên thường gắn liền với nhà trường, trong đó các trường dạy nghề đóng vai trò then chốt trong việc giáo dục đạo đức và hình thành nhân sinh quan cho sinh viên Mỗi chủ trương, hoạt động của nhà trường đều tác động trực tiếp đến việc định hình thế giới quan, giúp sinh viên mở rộng kiến thức và khám phá giá trị mới Đặc biệt, từ những ngày đầu bước vào đại học, các trường Cao đẳng nghề thường tổ chức kỳ thi chính trị để bồi dưỡng lý tưởng, lòng yêu nước, tự hào dân tộc, và củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng cùng con đường xã hội chủ nghĩa mà đất nước đã chọn.
Vào thứ hai, nhà trường không chỉ tập trung vào công tác giáo dục lý tưởng mà còn chú trọng đến giáo dục truyền thống cho sinh viên Các giá trị truyền thống như tôn sư trọng đạo, hiếu học, hiếu nghĩa, và uống nước nhớ nguồn được truyền đạt nhằm giúp sinh viên hiểu rõ và trân trọng các giá trị văn hóa dân tộc Đây là những hoạt động quan trọng góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa Việt Nam trong thế hệ trẻ.
Vai trò của xã hội trong giáo dục đạo đức cho sinh viên là cực kỳ quan trọng, vì môi trường xã hội ảnh hưởng lớn đến quá trình hình thành nhân cách của sinh viên Môi trường xã hội tích cực sẽ góp phần xây dựng nhân cách tốt đẹp cho sinh viên, trong khi môi trường không lành mạnh có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến đạo đức của họ Do đó, việc tạo ra một môi trường xã hội lành mạnh là yếu tố then chốt trong giáo dục đạo đức cho sinh viên.
Gia đình là tế bào của xã hội, đóng vai trò then chốt trong quá trình giáo dục đạo đức cho sinh viên Gia đình không chỉ có chức năng cao quý mà còn là trường học đầu tiên giúp con người hình thành nhân cách, bước vào đời sống xã hội và hòa nhập cộng đồng Tuy nhiên, hiện nay, nhiều gia đình do bận rộn với cuộc sống hoặc gặp khó khăn đã lơ là việc chăm sóc, giáo dục con cái, phó mặc trách nhiệm này cho nhà trường và xã hội Vì vậy, vai trò của gia đình trong giáo dục đạo đức ngày càng quan trọng và cần được quan tâm hơn trong phát triển nguồn nhân lực tương lai.
Trong chương một, tác giả trình bày các khái niệm cơ bản về giáo dục, đạo đức và giáo dục đạo đức, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên nghề trong bối cảnh hiện nay Các yêu cầu chung về đạo đức đối với sinh viên nghề được đề cập rõ ràng, nhằm thúc đẩy ý thức đạo đức và đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho sinh viên.
Trong những năm qua, công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên, đặc biệt tại Trường Cao Đẳng nghề KTCN Việt Nam-Hàn Quốc, đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần hình thành nhân cách và kỹ năng sống cho sinh viên Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số khó khăn trong quá trình giáo dục đạo đức, như tình trạng sinh viên vi phạm pháp luật, tha hóa đạo đức và thiếu kinh nghiệm giải quyết hài hòa lợi ích cá nhân với các chuẩn mực xã hội Những vấn đề này ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học của nhà trường, đồng thời gây ra lo ngại về an ninh, trật tự trong môi trường giáo dục Để nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức, cần tập trung xây dựng các giải pháp hình thành phẩm chất đạo đức, kỹ năng giao tiếp, ứng xử và ngăn chặn các tệ nạn xã hội len lõi vào đời sống học đường, qua đó góp phần thúc đẩy sự phát triển toàn diện của sinh viên trong giai đoạn hiện nay.
