Nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị ở trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện lộc hà, tỉnh hà tĩnh theo tư tưởng hồ chí minh

Vì thế, việc nghiên cứu, học tập và vận dụng những quan điểm, tư tưởng Hồ Chí Minh để nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, công chức, viên chức, đảng viên ở Trung t

PHAN THÀNH CHUNG

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở TRUNG TÂM BỒI DƯỠNG

CHÍNH TRỊ HUYỆN LỘC HÀ, TỈNH HÀ TĨNH

THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Nghệ An - 2015

PHAN THÀNH CHUNG

NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở TRUNG TÂM BỒI DƢỠNG

Nguyễn Thái Sơn và các thầy cô giáo trong Hội đồng bảo vệ luận văn Tác giả trân trọng cảm ơn sự hướng dẫn, giúp đỡ vô cùng quý báu và đầy trách nhiệm đó

Quá trình nghiên cứu và thực hiện có sự vận dụng lý luận và thực tiễn

công tác để hoàn thành đề tài “Nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính

trị ở Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh theo tư tưởng Hồ Chí Minh” Đây là kết quả nghiên cứu, học tập nghiêm túc và nỗ

lực cố gắng để hoàn thành đề tài mà bản thân đã có nhiều trăn trở về hoạt động giáo dục lí luận chính trị trên địa bàn cấp huyện Trong quá trình thực hiện, hoàn thành đề tài chắc chắn sẽ không tránh khỏi những hạn chế Kính mong nhận được sự giúp đỡ của giáo viên hướng dẫn và Hội đồng bảo về luận văn của nhà trường để tác giả áp dụng vào thực tiễn công tác./

Xin trân trọng cảm ơn!

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC VẬN DỤNG TƯ

TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH

TRỊ ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC LÝ LUẬN

CHÍNH TRỊ Ở TRUNG TÂM BỒI DƯỠNG CHÍNH TRỊ CẤP

HUYỆN

1.1 Tư tưởng Hồ Chí minh về giáo dục lý luận chính trị

1.2 Vị trí, vai trò, chức năng của trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp

huyện

1.3 Sự cần thiết vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận

chính trị để nâng cao chất lương giáo dục lý luận chính trị ở trung

tâm bồi dưỡng lý luận chính trị cấp huyện

Chương 2: THỰC TRẠNG VÀ CÁC NHÓM GIẢI PHÁP VẬN

DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ GIÁO DỤC LÝ LUẬN

CHÍNH TRỊ ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC LÝ

LUẬN CHÍNH TRỊ Ở TRUNG TÂM BỒI DƯỠNG CHÍNH TRỊ

HUYỆN LỘC HÀ

2.1 Thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận

chính trị ở Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị huyện lộc Hà

2.2 Các nhóm giải pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo

dục lý luận chính trị để nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính

trị Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị huyện Lộc Hà

BCH : Ban Chấp hành

BTV : Ban Thường vụ

CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa

HNDN&GDTX : Hướng nghiệp dạy nghề và giáo dục thường xuyên KTTT : Kinh tế thị trường

MTTQ : Mặt trận Tổ quốc

UBND : Ủy ban Nhân dân

XHCN : Xã hội chủ nghĩa

Đảng Cộng sản Việt Nam lấy chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng cho mọi hành động của mình Mặc dù Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đi xa nhưng những giá trị tư tưởng mà Người để lại cho chúng ta mãi là một kho tàng lý luận vô giá Vì vậy, việc nghiên cứu, quán triệt, vận dụng

tư tưởng Hồ Chí Minh vào các lĩnh vực của đời sống xã hội trở thành một yêu cầu khách quan

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng công tác giáo dục lý luận chính trị Những quan điểm của Người về giáo dục lý luận chính trị mãi mãi soi sáng công tác giáo dục lý luận chính trị của Đảng ta sau này Toàn bộ giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị rất cần được nghiên cứu để vận dụng vào công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ ở hệ thống các trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện của nước ta hiện nay

Ở mỗi giai đoạn cách mạng khác nhau, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đều ý thức rõ vai trò của công tác giáo dục lý luận chính trị nên rất chú trọng, tăng cường công tác này Tuy vậy, bước vào thời kỳ đổi mới, thời kỳ CNH, HĐH đất nước, hội nhập quốc tế sâu rộng, công tác giáo dục lý luận chính trị của Đảng chưa theo kịp yêu cầu của thực tiễn đổi mới, gặp không

ít lúng túng, bất cập như chương trình còn dàn trải, trùng lặp; tình trạng ngại học

lý luận chính trị, học đối phó, non yếu về trình độ lý luận của một số cán bộ, công chức, đảng viên

Vì vậy, để nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, Đảng ta đã xác định: “Xây dựng, chỉnh đốn hệ thống các học viện, trường và các trung tâm bồi dưỡng chính trị, nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, trước hết đối với cán bộ lãnh đạo và quản lý các cấp,

yêu cầu này, “cần đổi mới mạnh mẽ chương trình, nội dung, phương pháp giảng

dạy và học lý luận, coi trọng chất lượng và tính hiệu quả Tổ chức học tập một cách nghiêm túc, có hệ thống chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, chủ nghĩa yêu nước và truyền thống cách mạng của dân tộc, của Đảng Phát huy tính sáng tạo, chủ động của người học, dành nhiều thời gian cho việc tự học, tự đọc các tác phẩm lý luận

và văn kiện của Đảng” [18, tr 135-136]

Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh là đơn vị thực hiện chức năng, nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nâng cao trình độ lý luận chính trị và chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức, đảng viên trên địa bàn huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh theo phân cấp quản lý Hiện nay,

so với yêu cầu và nhiệm vụ trong thời kỳ mới đội ngũ cán bộ, công chức trong

hệ thống chính trị cơ sở còn bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém cả về số lượng và chất lượng, cả về trình độ lý luận chính trị và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ

Thực tiễn đặt ra là phải nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đặc biệt là nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị, nghĩa là tăng cường giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng và năng lực hoạt động thực tiễn, hướng dẫn họ vận dụng những hiểu biết ấy vào cuộc sống Vì thế, việc nghiên cứu, học tập và vận dụng những quan điểm, tư tưởng Hồ Chí Minh để nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, công chức, viên chức, đảng viên ở Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị huyện Lộc Hà là vấn đề có ý nghĩa thiết thực về lý luận và thực tiễn đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức hiện nay Đặc biệt xuất phát từ yêu cầu thực tế, từ nhiệm vụ, chức năng của Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị huyện Lộc Hà, việc nghiên cứu, quán triệt, vận dụng sáng tạo những quan điểm,

tư tưởng của Hồ Chí Minh để nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị ở trung tâm bồi dưỡng chính trị là một vấn đề có ý nghĩa thiết thực cả về mặt lý luận và thực tiễn Trước tình hình đó, tác giả lựa chọn vấn đề:

“Nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị ở Trung tâm Bồi dưỡng

Chính trị huyện Lộc Hà theo tư tưởng Hồ Chí Minh” làm đề tài luận văn

thạc sỹ, chuyên ngành chính trị học

Công tác giáo dục lý luận chính trị được Đảng ta xác định là một nội dung trọng tâm trong công tác tư tưởng của mình Chính vì thế, Đảng ta ngày càng đẩy mạnh sự quan tâm sâu sắc đến công tác giáo dục lý luận chính trị Trong thời gian qua có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề này và đưa ra nhiều giải pháp tích cực đóng góp vào sự nghiệp giáo dục lý luận chính trị

Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị là một vấn đề lớn, thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu trong nước Đã có một số công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị dưới nhiều góc

độ khác nhau, cụ thể:

- Ban Chấp hành Trung ương Đảng (1992), Về công trình lý luận trong

giai đoạn hiện nay, Nxb Sự Thật, Hà Nội

Ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương - Bảo tàng Hồ Chí Minh (2006), Hồ

GS Phạm Như Cương (2004), Tiếp tục đổi mới tư duy lý luận - Một đòi

hỏi bức xúc hiện nay của đất nước và của thời đại, Nxb Hà Nội

Trần Trọng Tân (1995), Góp phần đổi mới công tác lý luận, tư tưởng,

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

Nhóm tài liệu này giúp tác giả có cái nhìn tổng quát về giáo dục lý luận chính trị và đổi mới công tác lý luận, tư tưởng trong thời kỳ mới

Hội thảo: Di sản Hồ Chí Minh với sự nghiệp đào tạo cán bộ lý luận chính

trị và truyền thông trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, do Học viện Báo

chí và Tuyên truyền phối hợp với Bảo tàng Hồ Chí Minh tổ chức năm 2010

GS Nguyễn Đức Bình (1991), Đổi mới tư duy lý luận ứng dụng vào việc

đổi mới nội dung, chương trình bài giảng và giáo trình giảng dạy lý luận Mác -

Lênin, theo yêu cầu đổi mới giáo dục lý luận Mác - Lênin trong Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V, đề tài cấp Bộ

Phạm Quang Nghị (1998), Công tác cán bộ và vấn đề giáo dục chính trị

tư tưởng, Luận án tiến sỹ Triết học

Tô Huy Rứa, Đỗ Công Tuấn (1994), Đổi mới nội dung, chương trình đào

tạo giảng viên lý luận chính trị tại các trường đại học và cao đẳng, đề tài cấp Bộ.

Nguyễn Đình Trãi (2001), Nâng cao năng lực tư duy lý luận cho cán bộ

giảng dạy lý luận Mác - Lênin ở các trường chính trị tỉnh, Luận án tiến sỹ Triết

học

Bùi Hoàng Thao (2001), Nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lý luận

chính trị cho học viên các trường trung cấp công an trên địa bàn Hà Nội trong tình hình hiện nay, Luận văn thạc sỹ, Học viện Báo chí và Tuyên truyền

Lê Hanh Thông (2003), Đổi mới giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ

chốt trong hệ thống chính trị cấp xã các tỉnh khu vức Nam Bộ (Qua khảo sát một

số trường chính trị trong khu vực), Luận án tiến sỹ Triết học

Các công trình nghiên cứu nêu trên đã phân tích nội dung giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị cấp cơ sở, phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, nêu một số nội dung quan trọng của tư tưởng Hồ Chí Minh về đào tạo, huấn luyện cán bộ…giúp tác giả cách tiếp cận vấn đề giáo dục lý luận chính trị trong quá trình giải quyết yêu cầu của luận văn

Nguyễn Khánh Bật (2006), “Quan điểm Hồ Chí Minh về học tập lý luận

một cách thiết thực”, Tạp chí Lịch sử Đảng, (số 8),

Trịnh Thị Hải Châu (2012), “Xây dựng trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp

huyện đạt chuẩn trong giai đoạn hiện nay”, Tạp chí Thông tin tư tưởng, Tỉnh ủy

Hà Tĩnh, (số 8),

Cao Duy Hạ (1999), “Những điều cơ bản phải có của người thầy dạy chủ

nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh”, Thông tin công tác trường chính trị,

Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, (số 1),

Lý Thị Bích Hồng (2005), “Quán triệt quan điểm Hồ Chí Minh về công

tác tư tưởng lý luận trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay”, Tạp chí Lich sử

Đảng, (số 2),

Nguyễn Thị Thảo Linh (2013), “Học tập, vận dụng phương pháp giáo dục

lý luận chính trị của Hồ Chí Minh vào công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ”, Tài liệu

nghiên cứu, trao đổi, thông tin, Trường Chính trị Trần Phú Hà Tĩnh, (số 26),

Hồ Sỹ Mão (2013), “Nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị tư

tưởng trong tình hình mới”, Tạp chí Thông tin tư tưởng, Tỉnh ủy Hà Tĩnh, (số 5),

Trần Văn Phòng (2006), “Đổi mới phương pháp học tập lý luận chính trị

theo tư tưởng Hồ Chí Minh”, Tạp chí Lịch sử Đảng, (số 7),

Nguyễn Văn Sáu (2006), “Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác giáo dục lý

luận chính trị”, Tạp chí Lich sử Đảng, (số 6),

GS, VS Nguyễn Cảnh Toàn (2013), “Xung quanh một số vấn đề đổi mới

giáo dục”, Tạp chí Báo cáo viên, Ban Tuyên giáo Trung ương, (số 11),

Trần Ngọc Uẩn (2005), “Công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho

cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở ở các trường chính trị”, Tạp chí Lịch sử Đảng, (số 11),

Những kết quả trong những công trình nghiên cứu trên đây là nguồn tư liệu quý, song có thể nói rằng, chưa có nhà khoa học nào đi sâu nghiên cứu, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị vào việc nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị ở hệ thống các trường chính trị nói chung, ở trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện nói riêng một cách có hệ thống Vì vậy, trên cơ sở kế thừa có chọn lọc các kết quả nghiên cứu đã được công bố, tác giả

hy vọng sẽ góp phần làm sáng tỏ thêm việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác giáo dục lý luận chính trị, trong đó bước đầu nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị để vận dụng vào việc nâng cao chất

lượng giáo dục lý luận chính trị ở Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị,

để vận dụng vào việc nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị ở Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh, kịp thời đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị

- Phân tích, đánh giá thực trạng giáo dục lý luận chính trị ở Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh từ năm 2010 - 2015

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị ở Tung tâm Bồi dưỡng Chính trị huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị

- Nghiên cứu thực trạng giáo dục lý luận chính trị ở Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh trong 5 năm (2010 - 2015)

Luận văn chỉ tập trung nghiên cứu những quan điểm của Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị, từ đó làm cơ sở lý luận cho việc đánh giá thực trạng

và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị

ở Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, những quan điểm, chỉ thị, nghị quyết,… của Đảng về công tác giáo dục lý luận chính trị làm cơ sở để nghiên cứu Đồng thời, trong quá trình nghiên cứu, tác giả có sử dụng số liệu, nhận xét, đánh giá của một số công trình nghiên cứu đã được công

bố của nhiều nhà nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử, phương pháp lôgic - lịch sử, phân tích - tổng hợp, so sánh và phương pháp tổng kết thực tiễn để thực hiện mục đích của đề tài đặt ra

6 Những đóng góp mới của đề tài

- Góp phần làm rõ thêm tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên ở trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện

- Đánh giá đúng thực trạng công tác giáo dục lý luận chính trị ở Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh những năm vừa qua

- Đưa ra một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị ở Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh trong thờì gian tới

- Luận văn có thể làm tư liệu tham khảo phục vụ cho công tác nghiên cứu, giảng dạy, học tập và tuyên truyền tư tưởng Hồ Chí Minh

- Cung cấp những luận chứng về cơ sở lý luận và thực tiễn cho Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh nhằm nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị của Trung tâm

B NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở TRUNG TÂM BỒI DƯỠNG CHÍNH TRỊ CẤP HUYỆN

1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị

Hồ Chí Minh - anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất, đồng thời cũng là nhà giáo dục lớn Người đã đặt nền móng cho nền giáo dục Việt Nam xã hội chủ nghĩa, nền giáo dục toàn dân, toàn diện, khoa học và hiện đại Bên cạnh đó, chúng ta còn biết đến Người là nhà giáo dục chính trị tài tình Người để lại cho chúng ta tư tưởng lớn về giáo dục lý luận chính trị

Nói một cách toàn diện “lý luận là kinh nghiệm đã được khái quát trong ý thức của con người; là toàn bộ những tri thức về thế giới khách quan, là hệ thống tương đối độc lập của các tri thức có tác dụng tái hiện trong lôgic của các khái niệm cái lôgic khách quan của các sự vật” [66, tr 342]

Lý luận chính trị là những lý luận được giới hạn ở riêng lĩnh vực chính trị

Nó được xem xét ở 3 phương diện: Là tri thức thu được từ kết quả nghiên cứu khoa học, nghiên cứu về lý luận và thực tiễn chính trị; là hệ thống các tri thức khoa học của chính trị học và các khoa học chính trị; là phương diện chính trị của các lĩnh vực hoạt động khác trong xã hội như: Kinh tế, văn hóa, xã hội Nói cách khác, “lý luận chính trị là hệ thống tri thức về lĩnh vực chính trị, thể hiện thái độ và lợi ích của một giai cấp đối với quyền lực nhà nước trong xã hội có giai cấp, được khái quát từ nghiên cứu khoa học và hoạt động chính trị thực tiễn” [52, tr 15]

Vậy, giáo dục lý luận chính trị là gì? Có quan điểm cho rằng giáo dục lý luận chính trị là giải thích, tuyên truyền những vấn đề thuộc lý luận chính trị,

bằng việc đi sâu giải thích các sự vật, hiện tượng diễn ra trong tự nhiên, xã hội, trên cơ sở đó xây dựng cơ sở khoa học cho nhận thức và niềm tin của con người

để đi đến hành động đúng đắn

Giáo dục lý luận chính trị đem đến cho mọi người những hiểu biết về quy luật phát triển của xã hội, về thế giới quan, nhân sinh quan, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, để từ đó vạch ra cho mình tư tưởng, lối sống, hoài bảo, ý chí, nguyện vọng, những nguyên tắc chuẩn mực đạo đức để gạt bỏ cái cũ lạc hậu, lỗi thời, tiếp thu có chọn lọc cái mới tiến bộ, hợp lý…Ngoài ra, giáo dục lý luận chính trị còn nghiên cứu tổng kết thực tiễn, xây dựng thành hệ thống quan điểm lý luận chính trị, hình thành và phát triển tư tưởng xã hội, đưa ra những phương pháp giải quyết mâu thuẫn xã hội và dự báo phát triển cho tương lai

Giáo dục lý luận chính trị là nội dung quan trọng trong hoạt động tư tưởng của Đảng Do đó các cấp ủy, chính quyền, các tổ chức đoàn thể chính trị xã hội trong hệ thống chính trị các cấp, các ngành, các địa phương đều phải coi trọng công tác giáo dục lý luận chính trị trong các địa phương, cơ quan, tổ chức của mình Giáo dục lý luận chính trị hiện nay còn được các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp quan tâm bởi họ coi đó là giải pháp nhằm thúc đẩy, nâng cao nhận thức chất lượng nguồn nhân lực, tạo môi trường làm việc dân chủ tập trung và đoàn kết, đồng thuận để phát triển

Giáo dục lý luận chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam theo chủ nghĩa Mác -Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là sự giáo dục chính thống, thống nhất, có sự lãnh đạo, chỉ đạo trong cả nước, theo hệ thống của Đảng, các cấp ủy và các cơ quan tham mưu, giúp việc, kiểm tra, giám sát, định hướng về lĩnh vực tư tưởng

Với yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng và đặc điểm của mỗi đối tượng, nội dung giáo dục lý luận chính trị có những mức độ như sau:

Giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo các cấp của Đảng

và hệ thống chính trị theo trình độ lý luận chính trị: sơ cấp, trung cấp, cao cấp,

cử nhân

Giáo dục lý luận chính trị phổ cập cho toàn thể cán bộ, đảng viên của Đảng

Giáo dục lý luận chính theo các chương trình trong hệ thống giáo dục quốc dân, theo các loại trường lớp, bậc học, cấp học

Bồi dưỡng lý luận thường xuyên cho cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân, nhất là các vấn đề mới và theo chương trình chuyên đề

Tổ chức tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trên hệ thống thông tin đại chúng, qua hoạt động của đội ngũ báo cáo viên

Thực hiện và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn quan tâm chăm lo công tác này, có nhiều tìm tòi, đổi mới, cải tiến nội dung, hình thức, phương pháp giảng dạy lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên Công tác giáo dục lý luận chính trị trong những năm qua cũng đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của đảng viên, cán bộ và nhân dân, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị, thực hiện đường lối đổi mới Qua hơn 85 năm, dưới sự lãnh đạo của Đảng, vị thế của Việt Nam hôm nay trên trường quốc tế và khu vực được khẳng định, trong đó có sự đóng góp to lớn của công tác giáo dục

lý luận chính trị

Nhiệm vụ của giáo dục lý luận chính trị là thông qua các công cụ và phương tiện để truyền bá những kiến thức phong phú của đời sống xã hội, các quan điểm, những đánh giá về các hiện tượng và xu thế phát triển của xã hội Bên cạnh đó, giáo dục lý luận chính trị cần phải định hướng cho nhận thức tư

1.1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về nội dung giáo dục lý luận chính trị

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh nội dung của công tác giáo dục lý luận chính trị là rất rộng, bao gồm việc giáo dục những nguyên lý của chủ nghĩa Mác-

Lênin; đường lối, quan điểm của Đảng về các lĩnh vực của đời sống xã hội; lịch

sử Đảng; xây dựng Đảng; những kinh nghiệm thành công cũng như thất bại của các nước

Thứ nhất, giáo dục lý luận chính trị theo tư tưởng Hồ Chí Minh là sự kế thừa, tiếp thu có chọn lọc, sáng tạo và phê phán từ các tiền đề: một là, chủ nghĩa yêu nước, truyền thống văn hóa, giáo dục và tinh thần nhân ái Việt Nam; hai là, giáo dục triết lý phương Đông, đặc biệt là triết lý nhân sinh Nho, Phật, Lão; ba

là, những tư tưởng tiến bộ thời kỳ cận đại Nhưng tiền đề quan trọng nhất, cái tạo nên sự phát triển về chất trong tư tưởng giáo dục lý luận chính trị Hồ Chí Minh là chủ nghĩa Mác - Lênin

Chủ nghĩa Mác - Lênin là hệ thống học thuyết, các tri thức khoa học mang giá trị thực tiễn cao Do đó, Theo Hồ Chi Minh, phải dạy lý luận Mác - Lênin cho mọi người, vì lý luận Mác - Lênin là tri thức, là tổng kết kinh nghiệm của lịch sử loài người, cho nên giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin tác động trực tiếp đến con người, đến tư tưởng, đạo đức và khả năng thực hiện của mỗi người Học chủ nghĩa Mác - Lênin là học tập tinh thần chủ nghĩa ấy để xử lý, giải quyết mọi công việc

Thứ hai, nội dung giáo dục lý luận chính trị theo tư tưởng Hồ Chí Minh là giáo dục các quan điểm, đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước cho nhân dân Khi mọi người được trang bị những kiến thức về chính trị,

họ sẽ ủng hộ chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, thực hiện tốt nghĩa

vụ, trách nhiệm công dân

Thứ ba, nội dung giáo dục lý luận chính trị theo tư tưởng Hồ Chí Minh là giáo dục tổng hợp các tri thức về tự nhiên và xã hội Trang bị cho nhân dân vốn kiến thức về văn hóa, hiểu biết về tự nhiên, xã hội…sẽ định hướng tư tưởng cho

họ, hướng họ làm việc có ích, tốt cho đoàn thể Có kiến thức về tự nhiên, xã hội, tầm nhìn và hiểu biết nhân dân mới không tụt hậu, không đi lùi về quá khứ mông muội của thời kỳ nguyên thủy, mới bắt kịp với tri thức của nhân loại

Thứ tư, nội dung giáo dục lý luận chính trị theo tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ đơn thuần chỉ là giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, về chính trị, văn hóa, xã hội, tự nhiên…mà theo Người còn phải chú trọng đến giáo dục chuyên môn làm việc gì học việc ấy Có chuyên môn vững, có lý luận chính trị sắc bén mới trở thành những người vừa hồng vừa chuyên, mới trở thành tấm gương sáng

cho mọi người noi theo

Để thực hiện mục đích giáo dục lý luận chính trị, thì nội dung giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ là mối quan tâm thường xuyên của Hồ Chí Minh Trong nhiều bài nói, bài viết, Người đề cập khá nhiều vấn đề xác định nội dung giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, như giáo dục những nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin, công tác xây dựng Đảng, đường lối, quan điểm của Đảng, chủ trương, chính sách pháp luật của Nhà nước, đạo đức cách mạng, những kinh nghiệm của các nước và tình hình thế giới…tư tưởng cơ bản xuyên suốt của Người về nội dung giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ ở ba nội dung lớn, và nội dung đầu tiên là giáo dục những nguyên lý chủ nghĩa Mác - Lênin cho cán

bộ, đảng viên

Hồ Chí Minh cũng đã nhiều lần nghiêm khắc phê phán thái độ lười học, ngại học tập lý luận, hoặc học không đến nơi đến chốn của một bộ phận cán bộ rồi rút cuộc là không hiểu gì về lý luận, không hiểu gì về chủ nghĩa Mác - Lênin Nhiều lần Người lấy ví dụ để chứng minh: “Có một lần đi dự hội nghị về, Bác gặp một đoàn thanh niên và phụ nữ ngồi nghỉ ở đầu một đoạn đường dốc Bác hỏi các cô các chú đi đâu, thì họ bảo đi dự lớp huấn luyện về…Bác hỏi:

“Học có vui không? Vui lắm! Thế học những gì? Các Mác Học thế rồi có biết gì không? Họ ấp úng Không ạ” [44, tr 49] Qua câu chuyện trên, chúng ta thấy để thấm nhuần được lý luận chính trị, nắm rõ được bản chất của sự vật hiện tượng đang hàng ngày biến đổi quanh ta không đơn giản một chút nào Hồ Chí Minh muốn giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin không chỉ là cho người học hiểu, tự giác ngộ, không chỉ thuần túy là nâng cao về mặt nhận thức mà còn muốn giúp

cho người cán bộ có tư tưởng, lập trường vững chắc Tư tưởng, lập trường ở đây không gì khác là tư tưởng, lập trường của giai cấp công nhân mà chủ nghĩa Mác

- Lênin đã khái quát Trong Di chúc của Bác cũng nói rõ đấu tranh tự phê bình

và phê bình phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau Và phải có trình độ lý luận thì mới tổng hợp được, phản ánh đúng những mãnh ghép trong cuộc sống

Giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh kết luận những người cách mạng phải học tập chủ nghĩa Mác Nhưng có thể nói một cách tóm tắt là chủ nghĩa Mác dạy chúng ta phải tuyệt đối trung thành với Đảng, phải hết lòng hết sức phục vụ giai cấp công nhân Trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin là nắm vững bản chất cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, đồng thời vận dụng một cách đúng đắn, phù hợp vào điều kiện nước ta, góp phần phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin một cách sáng tạo, chủ nghĩa Mác - Lênin đã trở thành nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho cách mạng Việt Nam

Một trong những nội dung giáo dục lý luận chính trị của Hồ Chí Minh là giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin, học chủ nghĩa Mác -Lênin tức là đã củng cố đạo đức cách mạng, giữ vững lập trường, nâng cao

sự hiểu biết của mình và trình độ chính trị, phải tu dưỡng đạo đức cách mạng suốt đời mới làm tốt được công tác Đảng giao phó cho mình Đạo đức cách mạng - đạo đức mới mà Hồ Chí Minh đề cập đã được Người giải thích dễ hiểu,

rõ ràng và súc tích, không những đã bổ sung thêm cho chuẩn mực đạo đức mới ở Việt Nam mà đồng thời có ý nghĩa to lớn trong công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên

Giáo dục cương lĩnh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho cán bộ, đảng viên là một nội dung quan trọng trong nội dung giáo dục lý luận chính trị vì cương lĩnh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước giúp cho cán bộ, đảng viên hiểu rõ, tin tưởng và quyết tâm thực hiện tốt đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật

đó Khi hiểu và tin tưởng thì khó khăn mấy họ cũng làm được, hi sinh mấy họ

cũng không sợ, vì những chính sách và nghị quyết của Đảng đều vì lợi ích của nhân dân Vì vậy đạo đức cách mạng của người đảng viên là kiên quyết làm đúng chính sách và nghị quyết của Đảng

Với quan điểm cách mạng trước hết là phải làm cho dân giác ngộ, phải giảng giải cho mọi người hiểu được chủ nghĩa Mác - Lênin, hiểu được đường lối, chủ trương của Đảng, do đó Người quan tâm trước hết là cán bộ, vì cán bộ làm cho đường lối đó trở thành hiện thực sinh động trong cuộc sống Hồ Chí Minh cho rằng cán bộ là cái dây chuyền của bộ máy tổ chức, nếu dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt mấy toàn bộ máy cũng tê liệt Cán bộ

là những người đem chính sách của Đảng thi hành trong nhân dân, nếu cán bộ kém thì chính sách hay mấy cũng không thực hiện được Mọi chủ trương, chính sách của Đảng, của Chính phủ có được triển khai thực hiện và thực hiện có hiệu quả hay không, phụ thuộc rất nhiều vào cán bộ làm công tác giáo dục đường lối Dân có thực sự làm chủ, có thực sự phát huy hết sức mạnh của dân hay không, mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân, điều kiện cơ bản đảm bảo sức chiến đấu của Đảng, sức mạnh của Nhà nước có được giữ vững hay không chính

là do cán bộ làm công tác giáo dục lý luận chính trị Như Hồ Chí Minh nói cán

bộ làm công tác giáo dục đường lối là phải thực sự trở thành cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với quần chúng nhân dân, phải là người mang chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước giải thích cho nhân dân hiểu và tổ chức cho nhân dân thực hiện Đồng thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng, ý kiến của dân cho Đảng và Nhà nước Trên cơ sở đó giúp Đảng và Nhà nước điều chỉnh, sữa đổi đưa ra đường lối, chính sách cho phù hợp, sát với thực tế Với ý nghĩa đó mà ngay từ những năm tháng đầu thế kỷ XX, Hồ Chí Minh mặc dù rất khâm phục tinh thần yêu nước của các vị tiền bối lúc bấy giờ, nhưng Người đã không lựa chọn con đường cứu nước của các nhà cách mạng tiền bối ấy Theo Người, thiếu lý luận cách mạng là nguyên nhân sâu xa nhất dẫn đến thất bại của các cuộc đấu tranh chống Pháp trước khi Đảng ra đời Lý luận cách mạng - Lý luận chính trị của Bác được

tìm hiểu, nghiên cứu từ thực tiễn sinh động của cuộc sống Trong đào tạo, bồi dưỡng thế hệ cách mạng Việt Nam, Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên Đó là một trong những vấn đề quan trọng xuyên suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh

Chúng ta có thể hiểu giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ theo quan điểm

Hồ Chí Minh là quá trình giáo dục, bồi dưỡng những tri thức lý luận chính trị, cốt lõi là lý luận Mác - Lênin, đường lối, chính sách của Đảng, nhằm nâng cao trình độ nhận thức, giác ngộ cách mạng, xây dựng thế giới quan và phương pháp luận khoa học, bồi dưỡng những phẩm chất chính trị, đạo đức và năng lực của người cán bộ cách mạng

Ngày nay giáo dục lý luận chính trị được hiểu là quá trình phổ biến, truyền bá một cách cơ bản, có hệ thống nền tảng tư tưởng, cương lĩnh, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho cán bộ, đảng viên và nhân dân Cụ thể là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, định hướng các lĩnh vực khoa học

và công nghệ, kinh tế, các thành tựu khoa học xã hội và nhân văn, các thông tin

Tóm lại, nội dung giáo dục lý luận chính trị là rất rộng, theo Hồ Chí Minh nội dung giáo dục lý luận chính trị bao gồm giáo dục những nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin, giáo dục và nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên, giáo dục đường lối, quan điểm, chủ trương, chính sách, nghị quyết của Đảng và Nhà nước, giúp cho cán bộ, đảng viên xây dựng thế giới quan, phương pháp luận đúng đắn, nhằm thống nhất về tư tưởng, ý chí và phẩm chất cách mạng, năng lực hoạt động thực tiễn của họ, hướng dẫn họ vận dụng những hiểu biết ấy vào cuộc sống Như vậy trong nội dung giảng dạy, học tập Hồ Chí Minh vừa quan tâm đến lý luận vừa quan tâm đến văn hóa để người học vận dụng được vào công việc cụ thể của mình, phải có sự cân đối giữa lý luận và thực tế

để tạo cho người học có niềm tin, vững vàng không bị ngỡ ngàng trước những

sự kiện mới nảy sinh…

Theo Hồ Chí Minh, muốn huấn luyện lý luận chính trị thì phải có tổ chức, quản lý đào tạo phải hết sức chặt chẽ, phải tổ chức thành trường lớp đào tạo, đây là một trong những trọng trách nặng nề vì đối tượng chính sách của công tác này là con người, cụ thể là đội ngũ cán bộ Đảng và Chính phủ phải tổ chức mở các lớp, trường đào tạo cán bộ, vì vậy việc tổ chức quản lý chặt chẽ, sâu sát, tỉ mỉ, chu đáo còn biểu hiện ngay ở khâu lựa chọn đối tượng đào tạo, không phải bất kỳ ai, bất cứ đối tượng nào cũng đủ tiêu chí để được đào tạo trở thành người cán bộ Trước nhiệm vụ cách mạng của mỗi giai đoạn, Hồ Chí Minh đều định hướng về việc tổ chức, quản lý công tác giảng dạy và học tập lý luận một cách phù hợp Ở thời điểm những năm trước khi thành lập Đảng Cộng sản, cần đẩy mạnh việc truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào trong nước, chuẩn

bị thành lập Đảng Cộng sản, trong điều kiện cách mạng còn trong trứng nước, những lớp học chính trị đặc biệt ở Quảng Châu được Người tổ chức theo quy mô nhỏ, thời gian ngắn Song do có sự chuẩn bị công phu, chu đáo từ khâu tuyển đối tượng học, đến chuẩn bị nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy…phù hợp, lớp học đó đã đạt được những kết quả có ý nghĩa, đào tạo được một lớp cán bộ cộng sản tiền bối của cách mạng Việt Nam Cho đến năm 1945, chính quyền về tay nhân dân, Hồ Chí Minh tiếp tục trực tiếp chỉ đạo việc xây dựng các mô hình đào tạo lý luận chính trị theo cấp học, bậc học cho phù hợp với đặc điểm đối tượng, yêu cầu đào tạo cán bộ với phương pháp giảng dạy hiệu quả phục vụ cho sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc Trước yêu cầu đào tạo cán

bộ phục vụ cho công cuộc kháng chiến đang đi vào giai đoạn quyết liệt, Đảng ta

và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quyết định thành lập trường Nguyễn Ái Quốc Trung ương năm 1949, khai sinh hệ thống các trường chính trị trên phạm vi cả nước Trong suốt cuộc kháng chiến, hệ thống các trường chính trị đã có những

đóng góp tích cực đối với việc đào tạo đội ngũ cán bộ phục vụ cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc

Việc tổ chức, quản lý giáo dục lý luận chính trị phải phù hợp, đáp ứng đúng yêu cầu, hoàn cảnh, nhiệm vụ đặt ra Ở mỗi giai đoạn, gắn với điều kiện lịch sử của đất nước, việc tổ chức, quản lý giáo dục lý luận chính trị theo Hồ Chí Minh phải phù hợp, các hình thức tổ chức, quản lý giáo dục lý luận phải dựa trên nguyên tắc tinh thần, thái độ học tập đối với người học, coi việc học tập nâng cao trình độ lý luận là nhiệm vụ cách mạng cần phải phấn đấu hoàn thành tốt Hình thức tổ chức, quản lý giáo dục lý luận phải đúng yêu cầu, đáp ứng hoàn cảnh hiện tại và theo chiến lược phát triển trong tương lai Rõ ràng căn cứ từ thực tiễn, từ nhu cầu, nhiệm vụ cách mạng để định hướng cho tổ chức, quản lý công tác giáo dục lý luận là một điều rất quan trọng, trên nguyên tắc người học

là trung tâm, biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo, Hồ Chí Minh đã nêu các yêu cầu về học tập lý luận cho cán bộ, đảng viên, thanh niên là việc đào tạo phải phù hợp, đáp ứng đúng yêu cầu, hoàn cảnh, nhiệm vụ đặt ra ở mỗi thời

Quá trình tổ chức, quản lý giáo dục phải có tuần tự từ dưới lên trên, theo

Hồ Chí Minh, như thế thì công việc đào tạo, huấn luyện sẽ mang lại hiệu quả thiết thực hơn, tiết kiệm được thời gian, chi phí đi lại, ăn ở cho cán bộ và Chính phủ, và cán bộ cấp dưới huấn luyện cho cấp dưới của mình sẽ gần gũi, bám sát thực tế hơn Quá trình tổ chức, quản lý giáo dục từ dưới lên trên tuy chậm nhưng chắc chắn, ảnh hưởng mau chóng đến quần chúng nhân dân, vì cán bộ cơ sở hàng ngày tiếp xúc với quần chúng nhân dân nên mọi chủ trương, chính sách của Đảng nhanh chóng đi vào quần chúng, được quần chúng nhân dân thực hiện

Quá trình tổ chức, quản lý giáo dục phải chăm lo đào tạo đội ngũ tương lai, quan tâm tổ chức, đào tạo lớp cán bộ kế cận, lớp cán bộ cũ dìu dắt lớp cán

bộ trẻ tiến lên bởi họ là chủ nhân tương lai của đất nước, sẽ trực tiếp kế thừa và thực hiện sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc Quá trình tổ chức, quản

lý giáo dục phải tiến hành công tác kiểm tra, khen thưởng, kỷ luật hợp lý Giáo dục, đào tạo cán bộ là cả một quá trình, việc tiến hành kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo dục đào tạo là một khâu không thể thiếu vì qua kiểm tra chúng ta mới đánh giá được ưu điểm, khuyết điểm trong quá trình giáo dục và đề ra các biện pháp khắc phục

Cụ thể hoá vị trí, vai trò và ý nghĩa của việc phải giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng chỉ rõ: “Lý luận là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp những tri thức

về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử” [52, tr 789], nên người cán bộ cách mạng phải hiểu lý luận, học lý luận để thu nhận những kiến thức tự nhiên và xã hội, những bài học kinh nghiệm trong suốt quá trình phát triển lịch

sử dân tộc và nhân loại

Người từng khẳng định: Lý luận như cái kim chỉ nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế Không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi, đồng thời nêu rõ mục đích của lý luận và học lý luận chính là

“cốt để áp dụng vào công việc thực tế Lý luận mà không áp dụng thực tế là lý

luận suông” [46, tr.496] Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên bao gồm nhiều nội dung rất phong phú gắn bó chặt chẽ với nhau Tư tưởng đó không ngừng được bổ sung, phát triển ngày một hoàn thiện, trở thành nhân tố quan trọng hàng đầu định hướng cho quá trình tiến hành công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ nói chung và là phương châm học tập của cán bộ, đảng viên và nhân dân nói riêng Theo đó, học lý luận chính trị theo tư tưởng Hồ Chí Minh chính là để cải tạo mình, cải tạo tư tưởng của mình

và cải tạo xã hội, để nâng cao nhận thức chính trị, để có lập trường vững vàng và xem xét đúng đắn các vấn đề trong cuộc sống Theo Người, Đảng ta tổ chức trường học lý luận cho cán bộ là để nâng cao trình độ lý luận của Đảng, đáp ứng

sự đòi hỏi của nhiệm vụ cách mạng Vì thế, để tự nâng cao mình lên nữa, nhất định cán bộ, đảng viên của Đảng ở các cấp cần phải học lý luận chính trị, coi việc học tập lý luận chính trị là một sự bức thiết để không ngừng nâng cao trình

độ, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng

1.1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về phương châm, phương pháp, hình thức giáo dục lý luận chính trị

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên chăm lo bồi dưỡng, rèn luyện, nâng cao đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên Cùng với việc chăm lo bồi dưỡng, rèn luyện, nâng cao đạo đức cách mạng, Người rất quan tâm bồi dưỡng rèn luyện, nâng cao năng lực công tác cho đội ngũ đảng viên Đội ngũ đảng viên phải vừa "hồng" vừa "chuyên" mới hoàn thành được nhiệm vụ của mình trước Đảng, trước nhân dân

Phương châm giáo dục lý luận chính trị cần tuân theo các vấn đề có tính nguyên tắc như: lý luận gắn liền với thực tiễn; học đi đôi với hành; nâng cao kiến thức gắn liền với củng cố, phát triển bản lĩnh, quyết tâm Đồng thời, cần quán triệt sâu sắc phương châm kết hợp giữa xây và chống trong giáo dục lý luận chính trị Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, trong mỗi con người hay một tập

thể đều tồn tại cả mặt tốt và xấu Vì vậy, phải dựa chắc vào những mặt tốt, những nhân tố tích cực để từng bước đấu tranh, khắc phục những mặt chưa tốt trong mỗi tổ chức, mỗi con người Giáo dục lý luận chính trị phải đi đôi với kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân, bởi chủ nghĩa cá nhân là kẻ thù của chủ nghĩa xã hội, là nguồn gốc, nguyên nhân sinh ra quan liêu, cửa quyền, công thần, kiêu ngạo, tham ô, lãng phí và bao điều xấu xa khác

Phương pháp, hình thức giáo dục lý luận chính trị cần phải sử dụng tổng hợp các cách thức, biện pháp khoa học và hiệu quả trong giáo dục lý luận chính trị Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: "Phương pháp giáo dục thì theo nguyên tắc tự nguyện tự giác, giải thích, bàn bạc, thuyết phục, chứ không gò bó" [46, tr 216] Người rất chú trọng phương pháp nêu gương điển hình tiên tiến, bởi "một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền" [39, tr.263] Người luôn yêu cầu các cơ quan, đoàn thể phải làm tốt công tác tuyên truyền gương người tốt, việc tốt Tích cực tự phê bình và phê bình trong Đảng, thường xuyên xây dựng và chỉnh đốn Đảng cũng là một trong những biện pháp quan trọng để giáo dục, rèn luyện đảng viên, xây dựng đội ngũ đảng viên đủ "đức" và

"tài" đáp ứng yêu cầu sự nghiệp cách mạng

Một trong những vấn đề quan trọng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến là phương châm giáo dục, học tập lý luận chính trị Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu những phương châm giáo dục, học tập lý luận chính trị với những nội dung cơ bản sau: Trước hết, lý luận gắn liền với thực tiễn; Thứ hai, học đi đôi với hành, nói đi đôi với làm, học để hành; Thứ ba, công tác giáo dục, học tập lý luận chính trị phải đảm bảo tính Đảng, tính khoa học Khi xác định được phương châm, cần phải cụ thể hóa bằng những phương pháp Nói về phương pháp giáo dục lý luận chính trị, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu một số phương pháp cơ bản, chủ yếu như sau:

Thứ nhất, dạy và học lý luận chính trị phải nâng cao và hướng dẫn việc tự học, phải biết tự động học tập Hai là, trong giáo dục và học lý luận chính trị,

phải thực hành phương pháp nêu cao tác phong độc lập suy nghĩ và tự do tư tưởng Ba là, công tác giáo dục, học tập lý luận chính trị phải thiết thực, cụ thể, phù hợp với đối tượng, với thực tiễn Bốn là, phải xây dựng đội ngũ cán bộ giảng dạy Năm là, phải tổ chức quản lý học viên trong quá trình đào tạo một cách khoa học Sáu là, phải chuẩn bị tốt các phương tiện, trang thiết bị, cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy và học tập của đội ngũ giảng viên và học viên.

Phải cố gắng học tập để cải tạo mình, cải tạo tư tưởng của mình và giúp vào việc cải tạo xã hội; phải nâng cao nhận thức chính trị để có lập trường vững vàng và xem xét đúng đắn các vấn đề quốc tế cũng như trong nước Học hỏi là một việc phải tiếp tục suốt đời, phải gắn liền lý luận với thực tế Không ai có thể

tự cho mình đã biết đủ rồi, biết hết rồi Thế giới ngày ngày đổi mới, nhân dân ta ngày càng tiến bộ cho nên chúng ta phải tiếp tục học và hành để tiến bộ kịp nhân

Người lấy nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn làm nguyên tắc

cơ bản cho việc xây dựng các phương pháp về giáo dục nói chung và giáo dục lý luận chính trị nói riêng Nguyên tắc này được Người sử dụng trong việc giáo dục cán bộ, đảng viên, thanh thiếu niên, công nhân, nông dân, bộ đội, trí thức, học sinh, sinh viên… Nó được coi như "kim chỉ nam" để lồng dẫn nhận thức, hành động và bồi dưỡng tinh thần yêu nước cho tất cả mọi người Hơn nữa, nguyên tắc này có tính chất quyết định trong việc chuyển hướng giáo dục và trở thành đặc trưng của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa

Để nâng cao trình độ nhận thức của người lao động, Hồ Chí Minh cho rằng cần có quan điểm dân chủ, thẳng thắn, không nhồi sọ và cần có sự đối thoại trong quá trình học tập, nhận thức Người chỉ rõ: "Mọi người được hoàn toàn tự

do phát biểu ý kiến, dù đúng hoặc không đúng cũng vậy Song không được nói gàn, nói vòng quanh" [43, tr 272] "Khi mọi người đã phát biểu ý kiến, đã tìm thấy chân lý, lúc đó quyền tự do tư tưởng hoá ra quyền tự do phục tùng chân lý" [43, tr 274] Từ đó, Hồ Chí Minh kêu gọi cán bộ, nhà giáo phải biết tôn trọng ý

kiến người khác, không nên có thành kiến đối với các ý kiến trái với ý kiến của mình

Trong giáo dục, theo Hồ Chí Minh cần có phương pháp phù hợp với điều kiện giáo dục và đối tượng giáo dục Giáo dục phải căn cứ vào trình độ văn hoá, thói quen sinh hoạt, trình độ giác ngộ, kinh nghiệm tranh đấu, lòng ham, ý muốn, tình hình thiết thực của quần chúng Cần có phương pháp tổ chức giáo dục sao cho bảo đảm được sự phù hợp giữa điều kiện, hoàn cảnh giáo dục với đối tượng giáo dục Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng việc kết hợp các hình thức giáo dục, không tuyệt đối hoá bất cứ một hình thức giáo dục nào Giáo dục dù trong nhà trường có tốt mấy nhưng thiếu giáo dục trong gia đình và ngoài xã hội thì kết quả cũng không hoàn toàn

Đối với Hồ Chí Minh, tất cả các phương pháp giáo dục như phương pháp đối thoại, phương pháp học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn, phương pháp làm gương, phương pháp kết hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội đều nhằm mục đích nêu cao tác phong độc lập suy nghĩ và tự do tư tưởng, nâng cao nhận thức, chất lượng và hiệu quả giáo dục Các phương pháp này vừa mang tính truyền thống, lại vừa hiện đại, vừa hệ thống, khoa học, lại vừa cụ thể, thiết thực, luôn gắn với đời sống và thời đại

Nhận thức sâu sắc về vai trò của giáo dục, Hồ Chí Minh đã gắn bó cả cuộc đời mình với việc chăm lo, mở mang và xây dựng một nền giáo dục mới, nền giáo dục xã hội chủ nghĩa - một nền giáo dục mà mọi người đều có cơ hội phát huy khả năng sáng tạo, mọi người đều được học hành, không phân biệt giai cấp, tuổi tác, trình độ, giới tính

Kế tục và quyết tâm thực hiện thắng lợi sự nghiệp to lớn và cao cả đó của Người, Văn kiện Hội nghị lần thứ hai BCH Trung ương khoá VIII đã xác định nhiệm vụ và mục đích cơ bản của giáo dục Việt Nam là nhằm xây dựng những con người và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa

xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,

làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo, có kỹ năng thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp, có tính tổ chức và kỷ luật, có sức khoẻ, là những người kế thừa xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa "hồng" vừa

"chuyên" như lời căn dặn của Bác Hồ Và, tại Đại hội Đảng lần thứ IX, một lần nữa Đảng ta khẳng đinh phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững Tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học, hệ thống trường lớp và hệ thống quản lý giáo dục, thực hiện chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá Đến Đại hội lần thứ XI, Đảng ta ban hành Nghị quyết số 29 tại Hội nghị Trung ương VIII về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH - HĐH trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”

Tư tưởng Hồ Chí Minh về phương châm, phương pháp, hình thức giáo dục lý luận chính trị luôn soi sáng sự nghiệp trồng người ở Việt Nam Tư tưởng

đó không chỉ là cơ sở lý luận cho việc xác định chiến lược đào tạo con người, chủ trương, đường lối chỉ đạo phát triển nền giáo dục Việt Nam của Đảng ta qua các thời kỳ cách mạng, mà còn là những bài học, những kinh nghiệm thực tiễn giáo dục hết sức sinh động, thiết thực và hiệu quả đối công tác giáo dục lý luận

Về đào tạo

Muốn trở thành người cán bộ tốt thì phải được đào tạo, không phải người cán bộ nào cũng tự học, tự đọc sách vở mà tự hiểu được, đặc biệt là những kiến thức về lý luận Đào tạo ở đây được hiểu là trải qua trường lớp, qua tổ chức Trường lớp huấn luyện, đào tạo ấy phải có cơ sở vật chất cho dù đơn giãn nhất,

có đội ngũ giáo viên có đủ năng lực giảng giạy, được trang bị những kiến thức chung về lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, về đạo đức cách mạng, về quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước Tất cả

những nội dung trên đòi hỏi mỗi bài giảng phải có nội dung súc tích, tính lý luận

và tính khoa học chặt chẽ, đồng thời có phương pháp dạy tốt, phải tùy từng đối tượng, từng loại chương trình mà vận dụng phương pháp cho phù hợp

Theo Hồ Chí Minh có hai cách dạy: Cách dạy tỉ mỉ và cách dạy bao quát Nhằm phát huy sự chủ động của người học trong lĩnh hội kiến thức, cốt yếu là phải làm cho người học hiểu thấu vấn đề để tránh tình trạng học nhiều mà không hiểu được, nhiều cái khó quá, từ đó người học phải chủ động trong quá trình học tập Và Người chính là thầy giáo lý luận chính trị đầu tiên ở Việt Nam sử dụng

có hiệu quả phương pháp trên khi áp dụng tại lớp chính trị đặc biệt tại Quảng Châu Từ những nội dung là những vấn đề nòng cốt trong hệ thống lý luận Mác - Lênin nhưng được chuyển tải thành những nội dung rất gần gũi, giãn dị để thu hút sự chú ý, tham gia của người học Phương pháp giảng dạy phù hợp, học viên không chỉ chủ động, tích cực nắm bắt kiến thức, thấy rõ con đường cách mệnh nào nên đi, mà còn hiểu sâu sắc để tuyên truyền giáo dục cho nhân dân Phương pháp này giúp cho người học hiểu vấn đề và tự nguyện đi theo cách mạng

Về tự đào tạo

Hồ Chí Minh chính là một tấm gương về tinh thần tự học, tự rèn luyện Lớn lên trong cảnh nước mất nhà tan, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã phải bỏ dở sự nghiệp học hành của mình, khi xuất dương chính cuộc sống bôn

ba ở nước ngoài, phải làm nhiều nghề để kiếm sống lại chính là những trường học lớn tôi luyện nên nhân cách và trí tuệ Hồ Chí Minh Vì vậy hơn ai hết Người hiểu rõ sự cần thiết của việc tự đào tạo, tự học

Người luôn quan tâm đến thái độ và trách nhiệm của người cán bộ trong việc chủ động học tập, không được trông chờ, ỷ lại vào Đảng, vào tổ chức, không biết thì phải hỏi, không được giấu dốt, có như thế mới đáp ứng được những nhu cầu đòi hỏi của cách mạng đặt ra Không phải cứ đến trường mới là học, mà người cán bộ có thể tự học hỏi trau dồi qua sách báo, tài liệu, giáo

trình…Người cán bộ phải học hỏi lẫn nhau, cán bộ cũ có trách nhiệm dìu dắt, rèn luyện cán bộ mới, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ

Nêu cao và hướng dẫn việc tự học cũng cần phải nêu cao tác phong độc lập suy nghĩ Đọc tài liệu thì phải đào sâu hiểu kỷ Không tin một cách mù quáng từng câu trong sách, có vấn đề chưa thông suốt thì mạnh dạn đề ra và thảo luận cho vỡ lẽ Đối với bất cứ vấn đề gì đều phải đặt câu hỏi “vì sao”, đều phải suy nghĩ kỹ càng xem nó có hợp với thực tế không, có thật là đúng lý không, tuyệt đối không nên nhắm mắt tuân theo sách vở một cách xuôi chiều Người còn dạy trong giáo dục và học lý luận chính trị phải “khiêm tốn, thật thà…Đào sâu suy nghĩ…cái gì biết thì nói biết, không biết thì nói không biết Kiêu ngạo,

tự phụ, tự mãn là kẻ thù số một của học tập” [46, tr 499]

Hồ Chí Minh yêu cầu giáo dục lý luận chính trị không chỉ người dạy mà người học phải độc lập suy nghĩ, đào sâu hiểu kỹ, suy nghĩ chín chắn để giúp người học hiểu sâu lý luận, nâng cao tư tưởng, giữ vững lập trường Người dạy xác định rõ nội dung cốt lõi, trọng tâm cần nắm và vận dụng, có như vậy mới khắc phục tình trạng phiến diện, tình trạng chung chung, đại khái Đồng thời, trong huấn luyện phải chú ý rèn luyện phương pháp, kỹ năng, tạo cho người học nắm vững bản chất các quan điểm lý luận, có thể độc lập, tự chủ xử trí công việc trong bất cứ hoàn cảnh nào

Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ vì đất nước đang có chiến tranh, cơ sở vật chất, trường học, tài liệu, sách vở, bút mực…nghèo nàn, thiếu thốn, số lượng giáo viên ít, nhiều cán bộ ở xa trường học hoặc bận công tác không thể đi học Mặt khác những kiến thức được học trong trường lớp chỉ là những kiến thức cơ bản, nền tảng trong đời sống xã hội thì vô cùng phong phú, phức tạp Vì vậy người cán bộ phải là người biết kết hợp giữa quá trình đào tạo và tự đào tạo Quá trình đào tạo và tự đào tạo phải được diễn ra thường xuyên, liên tục, không ngừng nghĩ vì xã hội phát triển không ngừng, tiến bộ cũng không ngừng Do đó, cán bộ phải không ngừng rèn luyện, không ai có thể cứ bám lấy hình ảnh của quá khứ

để rồi tự dừng lại để lãnh đạo, chỉ đạo một sự vật luôn vận động, luôn phát triển Đảng ta muốn lãnh đạo được nhân dân, lãnh đạo được cách mạng thì bản thân Đảng phải không ngừng rèn luyện, đổi mới, đội ngũ cán bộ phải không ngừng học tập “Học hỏi là một việc phải tiếp tục suốt đời, không ai có thể tự cho mình

đã biết đủ rồi, biết hết rồi Thế giới ngày nay đổi mới, nhân dân ta ngày càng tiến bộ, cho nên chúng ta phải tiếp tục học và hành để tiến bộ kịp thời với nhân dân” [46, tr 215]

Ngoài học ở trường, học trong sách vỡ, còn học lẫn nhau và học nhân dân

“Không học nhân dân là một thiếu sót rất lớn” [44, tr 50], vì trí tuệ của một người không bằng trí tuệ của nhiều người hợp lại, nhân dân ta không chỉ anh hùng mà còn rất thông minh, sáng tạo trong lao động, sản xuất và chiến đấu Kinh nghiệm thực tiễn đã được ông cha ta đúc rút ra thành những chân lý, những bài học quý báu Vì lẽ đó, nếu không học hỏi nhân dân sẽ là một thiếu sót rất lớn đối với người cán bộ, đây chính là trường học lớn và tốt để người cán bộ phát huy ưu điểm, sửa chữa khuyết điểm, tự cải tạo và hoàn thiện mình Phương pháp kết hợp đào tạo - tự đào tạo là một phương pháp giáo dục hiện đại, giúp cho quá trình giáo dục đạt hiệu quả cao, phương pháp này không chỉ giúp người học hiểu thấu vấn đề, kích thích độc lập suy nghĩ, tìm tòi giải pháp để cuối cùng người học đạt tới tri thức, khắc phục những điểm yếu trong quá trình học tập lý luận

mà còn đòi hỏi sự kết hợp khéo léo giữa người truyền thụ kiến thức và người tiếp thu kiến thức trong quá trình giáo dục, không phải là cách truyền thụ kiến thức một chiều mà phải gợi mở hướng dẫn cho người học tự động học tập, nâng cao hiểu biết, đồng thời người thầy giỏi không phải là người có bao nhiêu hiểu biết nhồi nhét cho học viên tất cả và chấm hết, không phải “đem lý luận khô khan nhồi nhét cho đầy óc người học Rồi bày cho họ viết những chương trình, những hiệu triệu rất kêu Nhưng đối với thực tế, tuyên truyền, vận động, tổ chức, kinh nghiệm chỉ nói qua loa mà thôi” [43, tr.272] Đó chỉ là lý luận suông, vô ích

Trong giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh phương pháp lý luận gắn liền với công tác thực tế, học đi đôi với hành Thấm nhuần quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh cũng đi đến khẳng định: Sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trở thành một phương pháp trong hoạt động giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Người coi đây là phương pháp nòng cốt, bản lề để lý luận thực sự hiện thực hóa được mục tiêu, lý tưởng cách mạng Theo Hồ Chí Minh, lý luận chỉ có thể biến thành hành động cách mạng khi nó bám sát vào thực tiễn, phản ánh nhu cầu của thực tiễn Khi định nghĩa về

lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, Người nêu rõ mối quan hệ biện chứng giữa

lý luận, thực tiễn và lý luận chỉ trở thành lý luận chân chính khi gắn với thực tiễn, bởi “lý luận là đem thực tế trong lịch sử, trong kinh nghiệm, trong cuộc đấu tranh, xem xét, so sánh kỷ lưỡng, rõ ràng làm thành kết luận Rồi lại đem nó chứng minh với thực tế Đó là lý luận chân chính” [43, tr 233]

Theo Hồ Chí Minh giáo dục lý luận luôn gắn với thực tiễn không chỉ xuất phát từ mục tiêu giáo dục, huấn luyện cho cán bộ, đảng viên mà điều quan trọng

là học tập lý luận Mác - Lênin còn để nâng cao trình độ văn hóa, khoa học và góp phần cũng cố đạo đức cách mạng, giữ vững lập trường, nâng cao sự hiểu biết và trình độ chính trị để cán bộ, đảng viên làm tốt công tác Đảng giao phó

Sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn còn là cơ sở để khắc phục bệnh giáo điều, đồng thời là một nguyên tắc của hệ thống lý luận Mác - Lênin: “Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc của hệ thống lý luận Mác - Lênin Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng, lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông” [46, tr 496]

Đề cao vai trò của lý luận, Hồ Chí Minh cũng đánh giá cao vai trò của thực tiễn, yêu cầu cán bộ phải có thực tiễn, liên hệ thực tiễn “Chúng ta là những người cán bộ cách mạng, thực tế của chúng ta là những vấn đề mà cách mạng đề

ra cho chúng ta phải giải quyết Thực tế bao gồm rất rộng, nó bao gồm kinh nghiệm, công tác và tư tưởng của cá nhân, chính sách, đường lối của Đảng, kinh

nghiệm lịch sử của Đảng cho đến những vấn đề trong nước và thế giới Trong khi học tập đó là những thực tế mà chúng ta cần liên hệ” [46, tr 497] Vì vậy công tác lý luận phải chú trọng đi sâu vào thực tiễn, thường xuyên coi trọng khâu tổng kết, đánh giá kinh nghiệm

Theo Hồ Chí Minh, điều có ý nghĩa quyết định của công tác giáo dục lý luận là phải xây dựng được nội dung, phương pháp xuất phát từ tình hình cụ thể của đất nước, đặc điểm về kinh tế, chính trị, văn hóa, lịch sử của dân tộc Đây cũng là câu trả lời vì sao Nguyễn Ái Quốc lựa chọn chủ nghĩa Mác - Lênin, gắn con đường giải phóng dân tộc ta với con đường cách mạng vô sản Tức là lý luận Mác - Lênin phù hợp với đặc điểm, lực lượng cách mạng, yêu cầu lịch sử của xã hội Việt Nam Công tác giáo dục lý luận chính trị còn phải phù hợp với trình độ, yêu cầu, nhiệm vụ của người học Người nhắc nhở cán bộ, đảng viên khi học tập lý luận không phải là học thuộc lòng từng câu, từng chữ, vận dụng một cách máy móc kinh nghiệm của các nước mà học lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin để phân tích và giải quyết các vấn đề cụ thể của nước ta, cho phù hợp với điều kiện đặc biệt của nước ta Vận dụng lý luận vào thực tiễn là tiêu chí hàng đầu trong công tác giáo dục lý luận chính trị theo tư tưởng Hồ Chí Minh đồng thời hàm chứa yêu cầu bổ sung, phát triển lý luận bằng chính thực tiễn cách mạng phong phú của nước ta Người luôn đòi hỏi: “Khi vận dụng thì bổ sung, làm phong phú thêm lý luận bằng những kết luận mới rút ra từ trong thực tiễn các mạng của nước ta” [46, tr 496-497]

Từ quan niệm về lý luận và thực tế trên, Hồ Chí Minh khẳng định lý luận liên hệ với thực tế nghĩa là dùng lý luận đã học để phân tích những thắng lợi và thất bại trong công tác, những mặt đúng, những mặt sai trong tư tưởng, phân tích một cách toàn diện để phân tích nguồn gốc đúng sai về lập trường tư tưởng và phương pháp của mình Muốn thực hiện được phương pháp lý luận liên hệ với thực tế trong học tập, Hồ Chí Minh đòi hỏi mỗi người, đặc biệt là người cán bộ, đảng viên của Đảng phải có thái độ học tập đúng, phải khiêm tốn, thật thà Phải

tự nguyện, tự giác xem công tác học tập là nhiệm vụ mà người cán bộ phải hoàn thành cho được Phải nêu cao tác phong độc lập suy nghĩ và tự do tư tưởng Phải bảo vệ chân lý, phải có tính nguyên tắc, phải đề cao vai trò tự phê bình và phê bình

Xuất phát từ quan điểm lý luận và thực tiễn có quan hệ biện chứng, không tách rời nhau Hồ Chí Minh cho rằng nếu chỉ chú ý đến đào tạo mà không coi trọng thực tiễn, gắn liền với thực tiễn, hoặc chỉ chú trọng thực tiễn mà không trang bị lý luận thì cũng chưa đạt Người yêu cầu trong công tác giáo dục đào tạo phải gắn liền lý luận với thực tiễn làm sao để người cán bộ sau khi được giáo dục, đào tạo, tiếp thu lý luận có thể vận dụng sáng tạo nhằm giải quyết tốt công việc thực tế, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Chỉ khi nào kết hợp được hai yếu tố trên thì quá trình giáo dục mới đạt yêu cầu, mục đích đề ra, hoàn thành nhiệm vụ mà Đảng giao phó

Hồ Chí Minh nêu rõ: “Những bệnh duy tâm, máy móc, mạo hiểm, chủ quan đều vì tách rời lý luận với thực hành mà có Chủ nghĩa Mác - Lênin kiên quyết chống những sai lầm ấy” [44, tr 255] Người chứng minh rằng ở nơi nào

và khi nào có sự kết hợp đúng đắn giữa lý luận và thực tiễn thì ở nơi đó và khi

đó cách mạng sẽ giành thắng lợi, phong trào phát triển, ngược lại thì phong trào

sẽ gặp khó khăn, thậm chí tổn thất, cách mạng lâm vào thoái trào bằng những điển hình thực tế như những sai lầm trong cải cách ruộng đất, chỉnh đốn tổ chức, xây dựng kinh tế Bởi vậy, nên trong giáo dục lý luận chính trị các đồng chí không phải nhằm biến các đồng chí thành những người lý luận suông mà nhằm làm thế nào cho công tác của các đồng chí tốt hơn, nghĩa là các đồng chí phải học tập tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin; học tập lập trường, quan điểm và phương pháp của chủ nghĩa Mác - Lênin để áp dụng lập trường, quan điểm và phương pháp ấy mà giải quyết cho tốt những vấn đề thực tế trong công tác cách mạng của chúng ta Như thế chúng ta học tập lý luận là cốt để áp dụng vào thực tế”

Từ quan điểm về lý luận, về thực tiễn trong công tác giáo dục lý luận chính trị, Hồ Chí Minh còn thực hiện nguyên tắc nói đi đôi với làm, học để hành, “học mà không hành thì học vô ích, hành mà không học thì hành không trôi chảy” [44, tr 50] Học lý luận không chỉ để nghiên cứu, nắm vấn đề mà vấn

đề là phải biết kế hoạch thực hiện và thực hiện tốt trong thực tế Học để mà làm, bởi vậy ngay trong lúc học lý luận phải nghiên cứu công việc thực tế, kinh nghiệm thực tế, lúc học xong rồi họ có thể tự mình tìm ra phương hướng chính trị, có thể làm những công việc thực tế, có thể trở thành người tổ chức và lãnh đạo Trong mối khóa học, lớp học lý luận nhà trường phải có kế hoạch gắn nội dung học tập với việc đi thực tế, chống bệnh hình thức, đi thực tế theo lối “cưỡi ngựa xem hoa Hành ở đây cũng là học, là nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, rút kinh nghiệm từ những điều đã được học để không ngừng được nâng cao chất lượng, nội dung trong chương trình giáo dục đạt kết quả tốt hơn

Bằng cuộc sống sinh động cũng như thực tiễn học tập và tiến hành công tác huấn luyện cán bộ của mình, Hồ Chí Minh rất quan tâm đến công tác giáo dục lý luận chính trị, Người thường quan tâm đến tính phù hợp, lý luận phải thiết thực, huấn luyện phải nhằm đúng nhu cầu Người đã khuyên những người làm công tác tuyên truyền lý luận là chống những lời nói chung chung mà phải nói thiết thực, nói đúng lúc, đúng chỗ mới là hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin, cách tuyên truyền thiết thực còn làm cho cách mạng tiến bộ nữa, “chỉ ước sao đồng bào xem rồi nghĩ lại, nghĩ rồi thì tỉnh dậy, tỉnh rồi thì đứng lên đoàn kết nhau làm cách mạng” [40, tr 262]

tế hay yêu cầu của sự nghiệp cách mạng đặt ra yêu cầu cần phải học tập lý luận chính trị để làm công tác tốt hơn thì sau khi học xong kết quả cuối cùng phải là vấn đề vận dụng lý luận vào thực tế Cứ như thế vòng tròn nhận thức ngày càng rộng ra, tức là công tác giáo dục lý luận đạt được hiệu quả

Về phương diện học tập cũng phải trình bày ngắn gọn, rõ ràng, phù hợp với điều kiện con người Việt Nam, vì học lý luận không đơn giản, đây là môn học trìu tượng, khô khan, khó tạo được sự hấp dẫn cho người đọc, cho nên để học tập lý luận một cách thiết thực, Hồ Chí Minh đòi hỏi tài liệu phải được lựa chọ kỹ càng, biên tập sắp xếp hợp lý, cách thể hiện phải ngắn gọn dễ hiểu, dễ nhớ Trong cuốn giáo khoa về lý luận đầu tiên của cách mạng Việt Nam, Hồ Chí Minh đã viết: Đường cách mệnh viết ra chỉ với mục đích để “đồng bào xem rồi thì nghĩ lại, nghĩ rồi thì tỉnh dậy, tỉnh rồi thì đứng lên đoàn kết nhau làm cách mệnh” Để đạt được mục đích đó cách viết phải “vắn tắt, dễ hiểu, dễ nhớ nói rất giản tiện, mau mắn, chắc chắn như hai lần hai là bốn, không tô vẽ, trang hoàng gì cả Hi vọng sách này chỉ ở trong hai chữ: Cách mệnh! Cách mệnh!! Cách mệnh!!! ” [40, tr 262] Tổng kết qua các bài nói, bài viết của Hồ Chí Minh phương pháp ngắn gọn, hiệu quả luôn được Người đặc biêt quan tâm Hồ Chí Minh cho rằng, trước hết phải quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác huấn luyện lý luận chính trị, người đi huấn luyện lý luận phải được lựa chọn cẩn thận, phải là người thực sự mẫu mực về mọi mặt Vì vậy, Hồ Chí Minh đòi hỏi người đi huấn luyện phải học thêm mãi thì mới làm được công việc huấn luyện của mình Người khẳng định “không phải ai cũng huấn luyện được Muốn huấn luyện thợ rèn, thợ nguội thì người huấn luyện phải thạo nghề rèn nghề nguội Người huấn luyện đoàn thể phải làm kiểu mẫu về mọi mặt Tư tưởng, đạo đức, lề lối làm việc” [44, tr 46] Mỗi cử chỉ, hành vi, lời nói, việc làm của người

đi giáo dục đều có tác động trực tiếp đến đối tượng được giáo dục về nhiều mặt, mỗi nội dung giáo dục lý luận chính trị đều thấm đượm quan điểm, tư tưởng, đường lối, chủ trương, chính sách của đảng Do đó, Hồ Chí Minh luôn đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên phải thường xuyên học nữa, học mãi và những người đi giáo dục lại càng phải ghi nhớ và thực hành điều đó hơn ai hết

Đối với người làm công tác giáo dục lý luận luôn phải trau dồi kiến thức chuyên môn, không ngừng nâng cao trình độ hiểu biết một cách toàn diện, phải

nêu cao tác phong độc lập suy nghĩ Đọc tài liệu thì phải đào sâu hiểu kỹ, không tin một cách mù quáng từng câu một trong sách, có vấn đề chưa thông suốt thì mạnh dạn đề ra và thảo luận cho vỡ lẽ Đối với vấn đề gì đều phải đặt câu hỏi

“Vì sao?”, đều phải suy nghĩ kỹ càng xem nó có hợp với thực tế không, tuyệt đối không nên nhắm mắt tuân theo sách vở một cách một chiều

Để người học hiểu vấn đề thì vai trò của người dạy phải tích cực, sáng tạo trong truyền thụ kiến thức, khắc phục những sai lầm về việc học mà không hiểu,

lý luận suông, thầy đọc, trò chép Hồ Chí Minh đã phê phán phương pháp dạy học và học một cách giáo điều, công thức, và Người đặt các vấn đề có tính định hướng cho việc dạy và học như dạy ai (đối tượng học), dạy để làm gì (mục tiêu), dạy cái gì (nội dung), dạy như thế nào (phương pháp)

Lấy người học làm trung tâm, thực hành phương pháp dạy và học tích cực Phương pháp đào tạo, bồi dưỡng tích cực là lấy người học làm trung tâm

Trong học tập theo phương pháp tích cực, cần có sự liên hệ để phân tích những vấn đề của cách mạng Việt Nam Ở đây, theo Hồ Chí Minh, cần có đức tính khiêm tốn, không tự phụ, tự mãn, phải tự giác, không ngại khó, ngại khổ Trong

xã hội hiện nay, với sự phát triển của kinh tế tri thức, chúng ta đang đứng trước mâu thuẫn sau đây: khối lượng tri thức cần chuyển tải đến người học thực sự là khổng lồ nhưng khung thời gian, thời lượng cho các chương trình đào tạo, bồi dưỡng có hạn Các tri thức luôn luôn mở và phát triển đến chóng mặt, kể cả những tri thức lý luận Mác - Lênin Càng ngày càng có nhiều môn khoa học liên ngành, đa ngành Xã hội càng phát triển thì các môn khoa học càng xâm nhập, giao thoa nhau trên cơ sở sự phân chia các chuyên ngành Để giải quyết tình trạng trên, không phải cứ tăng tiết học lên và tăng số môn học lên mà là ở chỗ phải cải tiến phương pháp dạy và học Cần giới thiệu những vấn đề cơ bản, những phương pháp học tập, nghiên cứu cho học viên để họ tìm đọc tài liệu cần thiết, mở mang thêm tri thức Phải tạo điều kiện tốt nhất cho học viên say mê nghiên cứu, đào sâu suy nghĩ, tranh luận, thảo luận xử lý tình huống, tránh học

chay Làm như thế, chúng ta mới đạt được mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho hệ thống chính trị để góp phần phấn đấu đưa nước ta sớm trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại Làm như thế, cũng tức là thực hiện ý tưởng của Hồ Chí Minh: học là để làm việc, làm người, làm cán bộ, tuyệt nhiên không thấy Hồ Chí Minh ghi là học để có bằng cấp.

1.2 Vị trí, vai trò, chức năng của Trung tâm Bồi dƣỡng Chính trị cấp huyện

Giáo dục lý luận chính trị là vấn đề quan trọng và cần thiết trong mọi giai đoạn lịch sử Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn thể hiện sự quan tâm rất mực và đặt vấn đề này lên vị trí hàng đầu trong sự nghiệp cách mạng Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện là một loại hình giáo dục lý luận chính trị thuộc

hệ thống trường đảng, có vị trí, vai trò, chức năng quan trọng trong việc giáo dục, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân ở

cơ sở

Theo Quyết định số 185-QĐ/TW, ngày 03 tháng 9 năm 2008 của Ban Bí thư Trung ương Đảng (khóa X) về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh thì Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị cấp huyện là đơn vị sự nghiệp trực thuộc cấp uỷ

và uỷ ban nhân dân cấp huyện, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp và thường xuyên của ban thường vụ cấp uỷ cấp huyện

Công tác giáo dục lý luận chính trị là một bộ phận của công tác tư tưởng,

có một vai trò rất quan trọng trong việc hình thành, phát triển và hoàn thiện đường lối chính trị, đảm bảo cho sự lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị và toàn xã hội; đồng thời, thông qua công tác này mà chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước thấm sâu vào quần chúng, góp phần nâng cao nhận thức chính trị cho quần chúng nhân dân Nói về vai trò của công tác giáo dục lý luận chính trị, chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “Không có lý luận chính trị thì chí khí kém cương quyết, không trông xa thấy rộng, trong lúc

đấu tranh dễ lạc phương hướng, kết quả là “mù chính trị”, thậm chí hủ hóa, xa rời cách mạng” [44, tr 234]

Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện có vai trò quan trọng đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đảng viên trong hệ thống chính trị ở cơ sở Không chỉ là nơi bồi đắp, củng cố phẩm chất chính trị, năng lực lý luận cũng như nghiệp vụ công tác cho cán bộ, đảng viên ở cơ sở, trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện còn đóng vai trò như điểm hội tụ và nâng tầm nhận thức chính trị, đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ gần dân nhất - cán bộ cơ sở Thực tế thời gian qua, một số cán bộ chủ chốt cơ sở và cán bộ cấp huyện trở lên mới có điều kiện và tiêu chuẩn để được cử đi tham gia các loại hình đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn cả về chuyên môn nghiệp vụ và trình độ lý luận chính trị ở tỉnh

và Trung ương, còn đại bộ phận cán bộ, đảng viên ở cơ sở không được tham gia

ở cấp này Vì vậy, trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện là nơi đào tạo, bồi dưỡng chính thống và quan trọng cho cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên ở

cơ sở theo phân cấp quản lý

Cán bộ là gốc của mọi công việc, vì lẽ đó công tác đào tạo, bồi dưỡng cán

bộ là công việc gốc của Đảng Là một trong những đơn vị thực hiện chức năng đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, lý luận chính trị cho cán bộ cơ sở theo phân cấp quản lý cán bộ, thông qua đó góp phần cũng cố, hình thành, phát triển tư duy lý luận, đúc kết thực tiễn, vận dụng những kiến thức được học tập, bồi dưỡng vào trong thực tế cuộc sống và công tác, tham gia xây dựng chỉnh đốn Đảng, xây dựng chính quyền và các tổ chức trong hệ thống chính trị, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các tổ chức cơ sở đảng; đáp ứng tốt hơn những đòi hỏi của công tác quản lý và nhiệm vụ chính trị ở địa phương, cơ sở Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện có chức năng tổ chức đào tạo, bồi dưỡng về lý luận chính trị - hành chính; các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; kiến thức, kỹ năng và chuyên môn, nghiệp vụ công tác xây dựng đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn

thể chính trị - xã hội, kiến thức quản lý nhà nước cho cán bộ, đảng viên trong hệ thống chính trị ở cơ sở trên địa bàn cấp huyện, không thuộc đối tượng đào tạo, bồi dưỡng của trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

1.3 Sự cần thiết vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị để nâng cao chất lương giáo dục lý luận chính trị ở Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị cấp huyện

Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, giáo dục lý luận chính cho cán bộ có

vị trí quan trọng hàng đầu trong hoạt động lãnh đạo và công tác xây dựng Đảng Người nói: “Làm mà không có lý luận thì không khác gì đi dò trong đêm tối, vừa chậm chạp, vừa hay vấp váp Có lý luận thì mới hiểu được mọi việc trong

xã hội, trong phong trào để chủ trương cho đúng, làm cho đúng” [44, tr 47]

Như vậy, hiểu lý luận, học lý luận chính là chúng ta đã thu nhận được những kiến thức trong tự nhiên và xã hội, những bài học kinh nghiệm trong lịch

sử cha ông ta Đó là điều quan trọng và rất cần thiết từ đó có thể khái quát vị trí, vai trò của giáo dục lý luận chính trị theo Hồ Chí Minh ở các điểm sau:

Một là, Hồ Chí Minh cho rằng học lý luận để nâng cao vốn lý luận của

mỗi cán bộ, từ đó mà nâng cao trình độ lý luận của Đảng để bản thân mỗi cán bộ hoàn thành tốt hơn công việc của mình và như thế toàn Đảng sẽ hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ của Đảng

Hai là, theo Hồ Chí Minh, Đảng ta có nhiều ưu điểm nhưng còn có nhiều

nhược điểm mà “một trong những nhược điểm lớn là trình độ lý luận còn thấp kém” và “vì trình độ lý luận còn thấp kém cho nên đứng trước nhiệm vụ cách mạng ngày càng mới và phức tạp, trong việc lãnh đạo, Đảng ta không khỏi lúng túng, không tránh khỏi sai lầm, khuyết điểm” [46, tr 492] Do vậy học tập lý luận là nhu cầu thiết yếu của thực tế đòi hỏi

Ba là, xuất phát từ thực tế nước ta chưa hoàn thành nhiệm vụ cách mạng

dân tộc dân chủ nhân dân, trong khi đó thế giới và trong nước đã biến đổi đòi hỏi chúng ta phải có những đường lối, phương châm, phương pháp đấu tranh