Bài Giảng Kỹ Năng Chuyên Sâu - Kỹ Năng Tư Vấn Tổ Chức Lại Doanh Nghiệp

VĂN PHÒNG LUẬT SƯ ĐÔNG A & CỘNG SỰ LS DƯƠNG ĐÔNG A* LS ĐỖ NGỌC THỊNH* LS LÊ MAI HƯƠNG** LS ĐỖ THỊ HƯƠNG NHU** * Luật sư Đoàn Luật sư Hà Nội ** Luật sư Đoàn Luật sư thành phố Hồ Chí Minh VĂN PHÒNG TẠI[.]

V ĂN PHÒNG LUẬT SƯ

ĐÔNG A & CỘNG SỰ

LS DƯƠNG ĐÔNG A*

LS ĐỖ NGỌC THỊNH*

LS LÊ MAI HƯƠNG**

LS ĐỖ THỊ HƯƠNG NHU**

* Luật sư Đoàn Luật sư Hà Nội

** Luật sư Đoàn Luật sư thành phố Hồ Chí Minh

VĂN PHÒNG TẠI HÀ NỘI

25, Đường Hoàng Quốc Việt, Hà Nội, Việt Nam

TEL : (84.4) 888.88.88 / 888.88.88

FAX : (84.4) 877.77.77 E-MAIL : donga@hn.vnn vn http://www.donga.vn

Hà Nội, ngày 11 tháng 11 năm 2001

Ông Daniel LE DUC

Cố vấn pháp lý Trung tâm hợp tác đào tạo

Gửi qua fax : 0240-888-888

Về việc: Quy chế của Trung tâm hợp tác đào tạo

Thưa Ông,

[Khẳng định phạm vi tư vấn] Qua các trao đổi tại cuộc họp ngày 2 tháng 11 vừa qua, chúng tôi hiểu rằng Ông muốn được văn phòng chúng tôi tư vấn, xem liệu Trung tâm hợp tác đào tạo (sau đây gọi tắt là “Trung tâm”) có được phép phát hành các hoá đơn chính thức theo mẫu chung của Tổng cục thuế đối với những hoạt động có thu phí của Trung tâm hay không

[Mô tả sự việc] Chúng tôi hiểu rằng, Trung tâm đã được thành lập từ năm 1992 bằng một Thoả thuận hợp tác ký giữa Chính Phủ Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ X (sau đây gọi là “Hiệp định hợp tác”) Theo Thoả thuận hợp tác, Trung tâm là một tổ chức văn hoá và giáo dục phi lợi nhuận, hoạt động chủ yếu dựa trên nguồn tài trợ của Chỉnh phủ X, được phép tiến hành các hoạt động sau đây:

(i) đào tạo các đối tượng đã có bằng tốt nghiệp đại học các ngành khoa học,

kỹ thuật và kinh tế để tạo nguồn giảng viên nòng cốt về khoa học quản lý;

Trang 2/4

(ii) tổ chức các khoá bồi dưỡng nâng cao trình độ cho các cán bộ quản lý

doanh nghiệp;

(iii) triển khai các hoạt động nghiên cứu ứng dụng và tư vấn trong lĩnh vực

kinh tế và quản lý để giúp cho sự phát triển kinh tế ở Việt Nam nói chung

Chúng tôi cũng được biết rằng, từ tháng 10 năm 2001, Trung tâm bắt đầu triển khai các khoá bồi dưỡng nâng cao trình độ và tổ chức các hội nghị tư vấn dành riêng cho các cán bộ quản lý doanh nghiệp, thu phí của các doanh nghiệp để bù chi nhằm tăng dần phần đóng góp của phía Việt Nam cho hoạt động của Trung tâm theo tinh thần của Thoả thuận hợp tác

Chúng tôi cũng hiểu rằng, nếu các doanh nghiệp này không nhận được các hoá đơn chính thức do Trung tâm phát hành theo mẫu chung của Tổng cục thuế thì họ không thể khấu trừ phí đào tạo và tư vấn đã trả cho Trung tâm ra khỏi thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp họ

[Các tài liệu mà luật sư đã kiểm tra] Về việc này, chúng tôi đã kiểm tra (i) Thoả thuận hợp tác, (ii) các thoả thuận ký giữa Trung tâm và các doanh nghiệp gửi cán

bộ tham gia các khoá bồi dưỡng và hội nghị tư vấn [Bảo lưu của luật sư] Tuy nhiên, chúng tôi không có điều kiện để kiểm tra và đưa ra ý kiến của mình về các quy định của nước X liên quan đến vấn đề này

[Các văn bản quy phạm pháp luật áp dụng] Để trả lời câu hỏi của Ông, chúng tôi cũng đã kiểm tra các văn bản quy phạm pháp luật sau đây:

(i) Nghị định số 18/2001/NĐ-CP ngày 4 tháng 5 năm 2001 về việc thành lập

và hoạt động các cơ sở văn hoá, giáo dục nước ngoài tại Việt Nam;

(ii) Quyết định số 1126-TCT/QD/AC ngày 12 tháng 7 năm 2001 của Tổng

cục trưởng Tổng cục thuế ban hành Quy chế phát hành, quản lý và sử dụng hoá đơn (sau đây gọi là “Quyết định 1126”);

(iii) Quyết định số 75/1998/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính Phủ ngày 4 tháng

4 năm 1998 về mã số thuế (sau đây gọi là “Quyết định 75”)

(iv) Thông tư số 79/1998/TT-BTC ngày 12 tháng 6 năm 1998 của Bộ Tài

chính hướng dẫn áp dụng Quyết định 75 (sau đây gọi là “Thông tư 79”);

Trang 3/4

(v) Luật Thuế giá trị gia tăng năm 1998 và các văn bản hướng dẫn áp dụng

luật này như: Nghị định số 79/2000/NĐ-CP của Chính Phủ ngày 29 tháng 12 năm 2000 (sau đây gọi là “Nghị định 79”), Thông tư số 122/2000/TT-BTC của Bộ Tài chính ngày 29 tháng 12 năm 2000 (sau đây gọi là “Thông tư 122”);

(vi) Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp năm 1998 và các văn bản hướng dẫn

thi hành Luật này như Nghị định số 30/1998/NĐ-CP (“Nghị định 30”) (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 26/2001/NĐ-CP (“Nghị định 26”)), và Thông tư số 99/1998/TT-BTC của Bộ Tài chính (“Thông tư 99”)

[Các phương tiện giải thích bổ trợ] Trong khi nghiên cứu các tài liệu nói trên (đính kèm theo thư này), để làm rõ một số vấn đề liên quan đến câu hỏi của Ông, chúng tôi cũng đã có trao đổi với một số chuyên viên các cơ quan có liên quan như Tổng cục thuế, Cục thuế Hà Nội và một số vụ chức năng thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo Đương nhiên, các trao đổi nói trên đều không mang tính chính thức, và tên gọi Trung tâm cũng như các thông tin riêng liên quan đến Trung tâm đều được bảo đảm bí mật

[Xác định vấn đề] Ý kiến của chúng tôi về vấn đề được hỏi như sau:

I Quy chế pháp lý của Trung tâm

Hiện tại, pháp luật Việt Nam không quy định một hình thức pháp lý nào tương tự như Trung tâm, ngay Lời nói đầu của Thoả thuận hợp tác cũng chỉ dẫn chiếu đến Hiệp định hợp tác chung về Văn hoá, Khoa học và Kỹ thuật giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ X mà không dẫn chiếu đến một văn bản quy phạm pháp luật nào của Việt Nam Vậy nên, chúng tôi e rằng không thể khẳng định Trung tâm có

tư cách pháp nhân theo luật Việt Nam

II Điều kiện phát hành hóa đơn chính thức

Quy chế phát hành, quản lý và sử dụng hoá đơn ban hành kèm theo Quyết định

1126 có quy định tại điều 2, đoạn I, phần A rằng, các tổ chức, cá nhân không có hoạt động kinh doanh và không có mã số thuế thì không được quyền mua và sử dụng hoá đơn

Về các tổ chức và cá nhân được phép có mã số thuế, điều 1 Quyết định 75 quy định, các tổ chức, cá nhân chịu thuế theo pháp luật Việt Nam phải đăng ký tại Cục thuế có thẩm quyền để được cấp một mã số thuế

Trang 4/4

Các tổ chức, cá nhân chịu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập công ty lại được xác định theo Luật thuế giá trị gia tăng và Luật thuế thu nhập công ty và các văn bản hướng dẫn thi hành hai luật này1 Các tổ chức và cá nhân này (có yếu tố nước ngoài) chủ yếu bao gồm:

(i) Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các bên nước ngoài trong

hợp đồng hợp tác kinh doanh hoạt động theo Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam;

(ii) Các tổ chức, cá nhân nước ngoài có hoạt động kinh doanh tại Việt Nam

nhưng không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam Theo các quy định tại Thông tư số 169/ /TT-BTC2, các tổ chức và cá nhân này được coi là có hoạt động sản xuất và kinh doanh tại Việt nam, và vì vậy cũng được coi là đối tượng chịu thuế giá trị gia tăng

và thuế thu nhập doanh nghiệp

III Giải pháp

Như đã trình bày, Trung tâm không thuộc vào bất cứ hình thức pháp lý nào nêu ở trên, vì vậy về nguyên tắc, Trung tâm không thể đăng ký để lấy mã số thuế và phát hành hoá đơn chính thức theo mẫu chung của Tổng cục thuế cho các doanh nghiệp gửi cán bộ tham gia các khoá bồi dưỡng và hội nghị tư vấn do Trung tâm tổ chức

Nếu phân các hoạt động mà Trung tâm được phép tiến hành ra thành ba loại: (i) hoạt động đào tạo, (ii) hoạt động bồi dưỡng nâng cao trình độ và (iii) hoạt động tư vấn thì có thể thấy:

- hai hoạt động đầu tiên nếu có thu thì cũng được miễn thuế giá trị gia tăng theo quy định tại điểm 11, đoạn 2, phần A Thông tư 122;

- các khoản thu của Trung tâm đối với hoạt động thứ ba có thể phải chịu thuế giá trị gia tăng, nếu hoạt động này được coi là một loại dịch

vụ có thu, và với điều kiện Trung tâm có đơn đề nghị cơ quan thuế có thẩm quyền

Về mặt luật pháp, có thể có những hậu quả tế nhị khi lựa chọn giải pháp này, vì hiện tại hoạt động tư vấn đang được các chuyên gia thuế giải thích theo những cách rất khác nhau:

1 Về đối tượng chịu thuế giá trị gia tăng, xem điều 3 Nghị định 79 và đoạn I, phần A Thông tư 122; về đối tượng chịu thuế thu nhập doanh nghiệp, xem điều 1, Nghị định 30 và đoạn I, phần A, Thông tư 99

2 Điểm 1, đoạn 3, phần A Thông tư 169

Trang 5/4

- theo một số chuyên gia, chỉ có các doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh (nghĩa là không bao gồm Trung tâm) mới phải chịu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp, và mới có quyền phát hành hoá đơn;

- một số chuyên gia khác lại cho rằng, mọi hoạt động có thu, không phụ thuộc vào chủ thể tiến hành hoạt động đó, đều là đối tượng chịu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp

Vậy, nếu theo cách giải thích thứ hai, Trung tâm rất có thể đăng ký lấy mã số thuế tại cơ quan thuế có thẩm quyền, khai báo nộp thuế giá trị gia tăng và phát hành hoá đơn cho các hoạt động tư vấn có thu phí và chỉ cho loại hoạt động này

Nếu chọn giải pháp này, Trung tâm cần phải tính đến những thực tế sau:

- trong khi kiểm tra đơn đăng ký lấy mã số thuế của Trung tâm, cơ quan thuế có thẩm quyền có thể xem xét lại vấn đề quy chế pháp lý của Trung tâm, và có thể tiến hành truy thu thuế thu nhập doanh nghiệp đối với tất cả các hoạt động mà Trung tâm đã tiến hành, trong

đó có hoạt động đào tạo và bồi dưỡng, và thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các hoạt động này hiện được quy định ở mức 32%;

- Trung tâm sẽ bị các cơ quan thuế yêu cầu tổ chức lại hệ thống sổ sách

kế toán theo tiêu chuẩn Việt Nam và đăng ký hệ thống sổ sách kế toán này tại Bộ Tài chính Theo quy định của pháp luật Việt Nam, Trung tâm cũng sẽ phải lập báo cáo tài chính hàng năm và tiến hành kiểm toán các báo cáo này

[Khẳng định thiện chí] Chúng tôi rất mong nhận được hồi âm của Ông về vấn đề này và luôn sẵn sàng trao đổi với Ông những thông tin cần thiết

[Chào cuối thư] Trân trọng kính chào,

Dương Đông A

Luật sư Trưởng Văn phòng