Tính hai mặt của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ CHƯƠNG 2: ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VỚI VIỆC PHÁT HUY CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC VIỆT NAM TRONG SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HÓ
TÍNH CẤP THIẾT CỦA VIỆC KẾ THỪA VÀ PHÁT HUY CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC VIỆT NAM TRONG SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ ĐẤT NƯỚC
Tính hai mặt của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam đã hình thành và phát triển cùng với quá trình xây dựng và phát triển của dân tộc Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử Trong giai đoạn cuối thế kỷ, tinh thần yêu nước ngày càng trở nên mạnh mẽ, góp phần thúc đẩy sự nghiệp đấu tranh giải phóng và bảo vệ đất nước Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam là nền tảng tinh thần, là động lực to lớn giúp dân tộc vượt qua mọi thử thách và khó khăn để hướng tới độc lập, tự do và phát triển bền vững.
Vào đầu thế kỷ XXI, sự phát triển của chủ nghĩa yêu nước chịu tác động bởi nhiều yếu tố khách quan và chủ quan Các yếu tố này bao gồm những ảnh hưởng trong nước và ngoài nước, góp phần hình thành và thúc đẩy phong trào yêu nước trong giai đoạn hiện nay.
Trong các nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến chủ nghĩa yêu nước Việt Nam, tính năng động của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đóng vai trò chủ đạo Sự phát triển này đã tác động mạnh mẽ vào cách nhìn nhận và biểu hiện của lòng yêu nước cũng như nâng cao ý thức tự hào dân tộc trong cộng đồng.
Phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế là chủ trương đúng đắn của Đảng, giúp đưa nước ta thoát khỏi đói nghèo và kém phát triển Kinh tế tăng trưởng tạo nền tảng vật chất thúc đẩy sự phát triển xã hội toàn diện, mang lại thế và lực mới cho đất nước và người dân Việt Nam Chủ trương này góp phần đưa đất nước nhanh chóng bắt kịp các nước phát triển trong khu vực và thế giới, thúc đẩy sự tiến bộ của đất nước trong thời kỳ hội nhập quốc tế sâu rộng.
Thắng lợi của sự nghiệp đổi mới suốt 20 năm qua chứng minh tính đúng đắn của đường lối đổi mới kinh tế của Đảng Chính phủ đã triệt để loại bỏ chế độ tập trung quan liêu bao cấp và thực hiện nhất quán chính sách phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường Đồng thời, nhà nước giữ vai trò quản lý theo định hướng xã hội chủ nghĩa, hình thành nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thúc đẩy giải phóng mọi năng lực sản xuất xã hội, khuyến khích việc làm giàu chính đáng và phát huy tính tích cực, sáng tạo của cá nhân Nó tạo điều kiện để con người năng động, dám nghĩ, dám làm, chịu trách nhiệm và tích cực tìm tòi, lựa chọn các giải pháp kinh tế hiệu quả cao nhất Bên cạnh đó, hệ thống kinh tế này còn giúp khắc phục các thói quen dựa dẫm tập thể, sự bao cấp của Nhà nước và tình trạng thiếu năng động trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Trong cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, yếu tố chính là thúc đẩy lý tưởng xã hội chủ nghĩa, kết hợp với tính chủ động, tự giác và sáng tạo của người lao động Việc xây dựng nền kinh tế thị trường lành mạnh đi đôi với tăng cường công tác giáo dục đạo đức như yêu nước, ý thức tự cường, ý thức cộng đồng, lòng nhân ái, khoan dung và trọng tình nghĩa Những giá trị này vẫn tiếp tục được củng cố và phát triển trong quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Việc tích cực tham gia vào các hoạt động kinh tế và xã hội trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa giúp phát huy và khai thác tối đa năng khiếu, sở trường của từng cá nhân Điều này góp phần phát triển toàn diện năng lực của con người, thúc đẩy sự trưởng thành và đóng góp hiệu quả vào sự phát triển chung của xã hội.
Trong quá trình phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, bên cạnh những ảnh hưởng tích cực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, còn xuất hiện nhiều hiện tượng tiêu cực ảnh hưởng đến đời sống xã hội và giá trị văn hóa truyền thống Đặc biệt, các hiện tượng này đang tác động sâu sắc đến tinh thần yêu nước của cộng đồng Việc nhận thức rõ và giữ gìn những giá trị cốt lõi là yếu tố quan trọng để phát triển bền vững đất nước trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng hội nhập.
Kinh tế thị trường mang theo sức mạnh tự phát lớn đã thúc đẩy chủ nghĩa cá nhân và lối sống thực dụng, khiến người tiêu dùng chú trọng vào lợi ích vật chất và cá nhân, đồng thời bỏ qua giá trị tinh thần và lợi ích cộng đồng Bên cạnh đó, sự thiếu kiểm soát và quản lý lỏng lẻo của lãnh đạo dẫn đến những mặt trái của nền kinh tế thị trường ngày càng gia tăng Điều này đặt ra thách thức lớn đối với truyền thống yêu nước của người Việt Nam và làm phức tạp thêm đời sống văn hóa, tinh thần của dân tộc.
Các tác động tiêu cực từ mặt trái của cơ chế thị trường đã làm giảm niềm tin của một bộ phận cán bộ, đảng viên vào lý tưởng cách mạng của Đảng và con đường chủ nghĩa xã hội Những nhận thức mơ hồ về chủ nghĩa Mác – Lênin dẫn đến tình trạng một số người đặt lợi ích cá nhân cao hơn lợi ích tập thể, thậm chí phản bội Tổ quốc Hiện tượng thanh thiếu niên thờ ơ với chính trị, truyền thống cách mạng và dân tộc đang ngày càng gia tăng, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bền vững của đất nước.
Trong bối cảnh hiện nay, mỗi người cần dựa trên nền tảng văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam và kế thừa những giá trị đặc sắc của văn hóa Việt Nam để phát triển Đồng thời, cần thích ứng với thực tiễn sinh động và biến đổi nhanh chóng của đất nước và thời đại Đảng và Nhà nước đã nhận thức rõ những thách thức này và đã đề ra các đối sách phù hợp nhằm hạn chế tác hại, yếu kém, góp phần vừa phát triển kinh tế, vừa xây dựng các chuẩn mực đạo đức mới phù hợp với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển mạnh mẽ kinh tế – xã hội đất nước.
Chúng ta nêu lên mặt trái của cơ chế thị trường không phải để biết, mà chủ yếu để đấu tranh với nó bằng lòng yêu nước và chủ nghĩa xã hội Mục tiêu là xây dựng và phát triển nền kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Việc hiểu rõ các mặt trái giúp chúng ta đề xuất những giải pháp hiệu quả trong phát triển kinh tế – xã hội, đảm bảo đúng hướng đi của chủ nghĩa xã hội Đồng thời, chúng ta cần hết sức quan tâm và giáo dục tinh thần yêu nước, cũng như tư tưởng, đạo đức, lối sống nhằm củng cố nền tảng tư tưởng chính trị của đất nước.
Trong bối cảnh thế giới và tình hình trong nước phức tạp, chúng ta vẫn giữ vững ổn định chính trị và xác định đúng hướng phát triển nhờ vào lòng yêu nước, ý chí tự lực, tinh thần đoàn kết và tình đoàn kết, tương thân, tương ái, hướng thiện.
Nền kinh tế thị trường những năm qua đã thúc đẩy sự phát triển trí tuệ và tài năng của nhân dân, góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc cho mọi nhà và phát triển toàn diện mỗi con người Tuy nhiên, bên cạnh những yếu tố tích cực, nền kinh tế thị trường cũng mang lại những tác động tiêu cực, nghiêm trọng nhất là làm suy yếu những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, dẫn đến suy thoái đạo đức và mất đi lý tưởng cao đẹp Chính vì vậy, việc nâng cao tinh thần yêu nước để giáo dục toàn Đảng, toàn dân là nhiệm vụ cấp bách, giúp khai thác tối đa tiềm năng của người Việt Nam trước thách thức của lịch sử Từ đó, đất nước nhanh chóng thoát khỏi đói nghèo, vươn lên để bắt kịp các nước trong khu vực và quốc tế.
Mục tiêu và nhiệm vụ của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là con đường tất yếu của mọi quốc gia để thúc đẩy phát triển kinh tế Quá trình này tạo ra sự phát triển đột phá trong lực lượng sản xuất, khoa học và công nghệ về cả chất lượng lẫn số lượng Lực lượng sản xuất mới là nền tảng vật chất - kỹ thuật quyết định sự tiến bộ của mỗi quốc gia, làm thay đổi phương thức lao động từ thủ công sang cơ giới, tự động hóa và tin học hóa Nhờ đó, sức lao động của con người được giải phóng, năng suất lao động xã hội tăng cao, sản phẩm đa dạng hơn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.
Trong thời đại ngày nay, công nghiệp hóa không chỉ đơn thuần là phát triển công nghiệp nặng mà còn tập trung vào việc đa dạng hóa các ngành công nghiệp để thúc đẩy nền kinh tế phát triển bền vững Công nghiệp hóa hiện đại đòi hỏi tăng tốc độ và nâng cao tỷ trọng của sản xuất công nghiệp, đồng thời chú trọng ứng dụng công nghệ mới và đổi mới sáng tạo Quá trình này góp phần đẩy mạnh hạ tầng và nâng cao năng lực cạnh tranh của quốc gia trên thị trường toàn cầu.
Công nghiệp hoá là quá trình chuyển đổi căn bản và toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, và quản lý kinh tế - xã hội từ lao động thủ công sang sử dụng phổ biến sức lao động kết hợp với công nghệ và phương pháp hiện đại Quá trình này dựa trên sự phát triển của công nghệ và tiến bộ khoa học – công nghệ, nhằm nâng cao năng suất lao động xã hội.
Nội dung chính của bài viết nhấn mạnh việc trang bị kỹ thuật và công nghệ tiên tiến đóng vai trò then chốt trong phát triển công nghiệp và các ngành kinh tế khác Công nghiệp hóa luôn đi đôi với hiện đại hóa nhằm xây dựng nền kinh tế dựa trên cơ cấu công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ hiện đại Quá trình này giúp tạo ra giá trị vật chất với trình độ công nghệ cao, góp phần hoàn thiện cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, thúc đẩy phát triển bền vững cho đất nước.
Mục tiêu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã được Đảng ta xác định là tạo ra tiềm lực lớn để xây dựng cuộc sống tự do, hạnh phúc cho toàn dân và thúc đẩy dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Quá trình này đòi hỏi sự phấn đấu lâu dài, gian khổ, yêu cầu mọi người phải có hoài bão lớn, quyết tâm cao, chấp nhận khó khăn, thử thách và hy sinh cần thiết để thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu Đó cũng chính là mong ước của các thế hệ đi trước, và ngày nay chúng ta phải nỗ lực hiện thực hóa mục tiêu đó để phát triển bền vững đất nước.
Phong trào phát triển đất nước thể hiện rõ qua từng bước cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người lao động, đồng thời hướng tới đáp ứng những nhu cầu thiết thân hàng ngày của nhân dân Đại hội VIII của Đảng Cộng sản Việt Nam đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tiến trình phát triển của cách mạng, mở ra giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước với mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống cho toàn dân.
Xây dựng đất nước trở thành một nền công nghiệp hiện đại với cơ sở vật chất và kỹ thuật tiên tiến, đảm bảo cơ cấu kinh tế hợp lý và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Đồng thời, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, giữ vững quốc phòng an ninh, xây dựng xã hội công bằng, văn minh và dân giàu nước mạnh.
Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, Đảng ta đã khẳng định mục tiêu đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế và đạt được những bước chuyển biến quan trọng trong nâng cao hiệu quả và tính bền vững của quá trình phát triển Mục tiêu là sớm đưa đất nước thoát khỏi tình trạng kém phát triển và cải thiện rõ rệt đời sống vật chất, văn hóa và tinh thần của nhân dân Đồng thời, Đại hội nhấn mạnh việc xây dựng nền tảng để đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển kinh tế tri thức, hướng tới mục tiêu trở thành một nước công nghiệp hiện đại vào năm 2020.
Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước, người lao động Việt Nam cần có năng lực và phẩm chất mới, đặc biệt là lòng yêu nước chân thành và đậm đà Họ phải có phẩm chất đạo đức tốt, tinh thần tự cường dân tộc và lòng tự trọng cao để quyết tâm đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu Lòng yêu nước đó cần được thể hiện qua những hành động cụ thể, hành xử phù hợp, nhằm góp phần đạt được mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Chính tình cảm yêu nước sâu sắc, thấm nhuần trong trái tim và trí lực của người lao động sẽ là động lực thúc đẩy sự phát triển của đất nước trong thời kỳ mới.
Để thành công trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cần phát huy cao độ tinh thần yêu nước, truyền thống cách mạng và huy động sức mạnh toàn dân Việc này bao gồm việc động viên vật lực, tinh thần của toàn thể dân tộc, trong đó có cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đóng góp tích cực Đồng thời, cần tích cực tổng kết thực tiễn, tăng cường nghiên cứu lý luận để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp phát triển đất nước Để thực hiện thành công mục tiêu này, Đảng cần có những chủ trương, biện pháp đúng đắn nhằm phát huy sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước trong cả nước, đặc biệt là thế hệ trẻ – những chủ nhân tương lai của đất nước.
Nhiệm vụ xây dựng đất nước gắn liền với kiên định mục tiêu chủ nghĩa xã hội
Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đổi mới và hội nhập quốc tế, việc phát triển cùng với sự đổi mới là vấn đề cấp bách của đất nước ta Đường lối đổi mới do Đại hội VI đề ra là biểu hiện sáng tạo quan trọng của Đảng, thể hiện sự quyết tâm đổi mới toàn diện Đại hội IX của Đảng khẳng định rõ rằng “Đảng và nhân dân ta quyết tâm xây dựng đất nước theo con đường chủ nghĩa xã hội dựa trên nền tảng của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh,” nhằm hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và tiến bộ.
Xây dựng đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa là một nhiệm vụ đầy thách thức, đòi hỏi sự kiên trì và nỗ lực lâu dài Đây là con đường tối ưu để đưa Việt Nam trở thành một quốc gia giàu mạnh, văn minh, với người dân có cuộc sống tự do, ấm no, hạnh phúc Đảng và nhân dân cần giữ vững mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội, đồng thời thể hiện quyết tâm cao và sáng tạo trong quá trình phát triển đất nước.
Dựa trên thực tiễn, đường lối đổi mới của Đảng đã được bổ sung và hoàn thiện qua các kỳ đại hội, phản ánh rõ vấn đề độc lập và hội nhập của Việt Nam Chúng ta cần giữ vững nền độc lập, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời chủ động liên kết và hội nhập quốc tế để phát triển bền vững Việc phát huy nội lực tối đa, hạn chế phụ thuộc và tranh thủ tiếp thu những tư tưởng tiên tiến là yếu tố then chốt để thúc đẩy tiến trình phát triển đất nước Yêu nước là nền tảng để đoàn kết và tập hợp lực lượng dân tộc, góp phần xây dựng đất nước vững mạnh Đổi mới, nâng cao tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm và bản lĩnh của mỗi người dân Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế sẽ tạo ra sức mạnh lớn lao để tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Phát triển đất nước giúp tạo ra điều kiện tốt nhất đảm bảo sự vững chắc của nền độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Việt Nam.
Trong bối cảnh Việt Nam đã gia nhập WTO và mở rộng giao lưu kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật, đất nước không tránh khỏi những tác động tiêu cực từ các thế lực thù địch nhằm thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình” để xóa bỏ chủ nghĩa xã hội Các thế lực này lợi dụng cuộc khủng hoảng và yếu kém của hệ thống xã hội chủ nghĩa để phá hoại bằng các thủ đoạn thâm độc, xảo quyệt, nhằm thực hiện âm mưu xâm lược lâu dài, làm suy yếu và khuất phục nhân dân Việt Nam Do đó, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc luôn gắn liền với việc giữ vững độc lập, chủ quyền và chế độ xã hội chủ nghĩa, đó là trách nhiệm thường xuyên, lâu dài của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân Quá trình này đồng thời đi đôi với việc xây dựng đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa nhằm phát huy sức mạnh đoàn kết dân tộc vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Chính vì vậy, việc phát huy chủ nghĩa yêu nước và sức mạnh cộng đồng là thiết yếu để đảm bảo độc lập dân tộc, chủ nghĩa xã hội và phát triển bền vững đất nước.
Để mỗi người dân Việt Nam phát huy tinh thần yêu nước và niềm tự hào dân tộc, cần nâng cao ý thức trách nhiệm về độc lập dân tộc; từ đó, cống hiến sức lực vào sự nghiệp xây dựng đất nước giàu mạnh, công bằng, văn minh và bảo vệ Tổ quốc.
Chúng ta cần dựa vào chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc như nguồn sức mạnh thiết yếu để thực hiện những nhiệm vụ cấp bách Đây là những nhân tố quan trọng giúp phát huy nội lực đất nước trong thời kỳ hiện nay Việc phát huy tinh thần yêu nước không chỉ thúc đẩy sự đoàn kết mà còn là động lực để vượt qua mọi thử thách Chính những giá trị truyền thống này là nền tảng vững chắc để nâng cao sức mạnh nội tại của dân tộc.
ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VỚI VIỆC PHÁT HUY CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC VIỆT NAM TRONG SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC (1996 - 2006)
Quan điểm của Hồ Chí Minh về yêu nước và thi đua yêu nước
sự nghiệp cách mạng của dân tộc 2.1.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về yêu nước và thi đua yêu nước
Chủ nghĩa yêu nước theo từ điển Bách khoa toàn thư phản ánh quan điểm tích cực về quê hương của cá nhân hoặc tập thể Quê hương không chỉ là một vùng hay thành phố cụ thể mà còn thường được gắn liền với khái niệm về quốc gia Chủ nghĩa yêu nước thể hiện lòng tự hào, sự gắn kết và trách nhiệm của mỗi người đối với đất nước của mình.
Nội dung chính của bài viết nhấn mạnh sự tự hào về thành tựu và văn hóa của quê hương, đồng thời thể hiện mong muốn bảo vệ những đặc điểm đặc trưng đó Ngoài ra, bài viết còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đồng hóa mọi thành viên trong quốc gia để duy trì nét đẹp văn hóa và sự đoàn kết dân tộc.
Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam giữ vai trò then chốt trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, thể hiện truyền thống chống ngoại xâm, đoàn kết toàn dân và lấy dân làm gốc nhằm mang lại hạnh phúc cho nhân dân Những giá trị quý báu này được Đảng Cộng sản Việt Nam, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, tiếp nối và phát triển trên nền tảng của chủ nghĩa Mác-Lênin, tạo nên bước tiến mới của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam Chính nhờ chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh đã mang lại sức mạnh vượt bậc cho dân tộc, giúp dân tộc Việt Nam chinh phục nhiều thắng lợi liên tiếp.
Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng, mọi người Việt Nam đều có lòng yêu nước, dù ít hay nhiều, bởi vì chúng ta là con Lạc cháu Hồng Dù có thể có lúc, trong hoàn cảnh khó khăn, người ta quên đi nghĩa lớn vì lợi nhỏ, nhưng nhìn chung, lòng yêu nước vẫn là điều tất yếu trong mỗi con người Việt Nam Quan điểm này thể hiện đạo đức nhân đạo và giá trị nhân văn cao cả của dân tộc ta.
Theo Hồ Chí Minh, dân tộc ta không chỉ có lòng yêu nước mà còn có lòng yêu nước nồng nàn, đó là truyền thống yêu nước quý báu của dân tộc Người nhấn mạnh rằng lòng yêu nước là yếu tố quan trọng góp phần xây dựng và bảo vệ tổ quốc, thể hiện tinh thần đoàn kết và tự hào dân tộc Truyền thống yêu nước nồng nàn của chúng ta là nguồn sức mạnh to lớn giúp vượt qua mọi thử thách và khó khăn trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng, thống nhất đất nước.
Dân tộc ta luôn có lòng yêu nước nồng nhiệt, là truyền thống quý báu từ xưa đến nay Khi đất nước gặp xâm lược, tinh thần yêu nước trỗi dậy mạnh mẽ, tạo thành làn sóng rộng lớn vượt qua mọi nguy hiểm, khó khăn Tình cảm này đã giúp dân tộc ta chống lại các thế lực bán nước, bảo vệ nền độc lập và tự do của đất nước.
Lòng yêu nước không chỉ là tình cảm đơn thuần mà còn bao gồm tinh thần yêu nước và tri thức, thể hiện qua truyền thống chống ngoại xâm của dân tộc ta Truyền thống đó đã được chứng minh qua lịch sử anh dũng của dân tộc trong công cuộc bảo vệ tổ quốc.
Người cho rằng, đồng bào ta ngày nay xứng đáng với tổ tiên, từ người cao tuổi tóc bạc đến trẻ nhỏ, từ kiều bào ở nước ngoài đến đồng bào ở vùng tạm chiếm, ai cũng một lòng yêu nước và ghét giặc Họ đã thể hiện tinh thần chiến đấu qua các hành động như chiến sĩ ngoài mặt trận hy sinh ăn đói để tiêu diệt giặc, công chức nhịn đói ủng hộ bộ đội, phụ nữ vận động gia đình đi bộ đội và giúp việc vận tải, mẹ chiến sĩ chăm sóc bộ đội như con ruột Đồng bào công nhân, nông dân thi đua tăng gia sản xuất để góp phần vào kháng chiến, trong khi những điền chủ quyên đất ruộng cho Chính phủ Những cử chỉ cao quý này dù khác nhau trong hình thức nhưng đều quy tụ ở lòng yêu nước nhiệt thành.
Yêu nước không chỉ đơn thuần là cầm súng chiến đấu trực diện tiêu diệt kẻ thù mà còn thể hiện qua nhiều công việc đa dạng, phong phú diễn ra ở mọi thời điểm, mọi nơi và mọi lứa tuổi nhằm mục đích giành thắng lợi trong kháng chiến Tinh thần tự tôn, tự lập của dân tộc – một phần không thể thiếu của yêu nước – là giá trị bất diệt, góp phần giữ gìn lòng yêu nước của đồng bào Tinh thần yêu nước – mà chúng ta cần trân trọng và nâng niu – có thể rõ ràng, dễ nhận biết hoặc ẩn chứa bên trong, rất khó phát hiện Chính vì vậy, nhiệm vụ của chúng ta là phát huy, giải thích và tuyên truyền để tinh thần yêu nước của mọi người được thể hiện rõ nét trong công cuộc kháng chiến, góp phần thúc đẩy sức mạnh đoàn kết và quyết tâm giữ gìn độc lập, tự do của đất nước.
Hồ Chí Minh cho rằng:
Tinh thần yêu nước là những giá trị thiêng liêng cần được gìn giữ và phát huy Có lúc những biểu hiện của lòng yêu nước được trưng bày rõ ràng như trong tủ kính hay bình pha lê, dễ dàng nhận biết Tuy nhiên, cũng có khi tinh thần ấy lại được cất kỹ, giấu kín trong những vật dụng nhỏ bé như giương hay hòm Công việc của chúng ta là làm cho những giá trị quý báu ấy được thường xuyên giới thiệu, truyền đạt và lan tỏa đến mọi người Điều này bao gồm việc giải thích, tổ chức, tuyên truyền, lãnh đạo để tinh thần yêu nước của toàn thể nhân dân trở thành hành động thực tế trong công cuộc yêu nước và kháng chiến.
Quan điểm về chủ nghĩa yêu nước của Hồ Chí Minh đánh dấu bước phát triển mới về chất, thể hiện sự kết hợp giữa lòng yêu nước chân thành và tư duy cách mạng Lòng yêu nước không chỉ là giá trị quý giá của mỗi con người mà còn là nền tảng bền vững, trường tồn cùng dân tộc Việt Nam qua nhiều thế hệ Chủ nghĩa yêu nước của Hồ Chí Minh góp phần củng cố lòng tự hào dân tộc, thúc đẩy sự đoàn kết và phát triển đất nước bền vững.
Vậy những tinh hoa nào trong chủ nghĩa yêu nước truyền thống được
Hồ Chí Minh kế thừa, phát triển lên một bước mới trên cơ sở chủ nghiã Mác – Lênin?
Chủ nghĩa yêu nước chân chính thể hiện rõ nhất khi có giặc ngoại xâm, với việc đánh đuổi quân xâm lược là hành động cấp bách nhất Truyền thống đánh giặc ngoại xâm là tinh hoa đầu tiên của chủ nghĩa yêu nước truyền thống mà Hồ Chí Minh đã kế thừa Với khát vọng giải phóng dân tộc, Hồ Chí Minh đã dấn thân tìm đường cứu nước từ khi mới 21 tuổi Khi nhận ra con đường cứu nước là con đường cách mạng vô sản, Người trở về tổ chức phong trào cách mạng quần chúng, thức tỉnh, đoàn kết và đấu tranh giành độc lập, tự do cho dân tộc.
Thấm thía nỗi nhục của người dân mất nước, mất tự do, người đã phát huy tinh thần đấu tranh bất khuất của dân tộc với câu nói "thà chết tự do còn hơn sống nô lệ" và "chết trong còn hơn sống đục" Đối với dân tộc bị mất nước, việc cứu giống nòi khỏi dòng nước sôi lửa bỏng và giải phóng dân tộc là ưu tiên hàng đầu, đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên tất cả Người còn truyền cảm hứng qua các truyền thống dân tộc như “Nam quốc sơn hà”, “Hịch tướng sĩ”, “Bình Ngô đại cáo” và kêu gọi toàn quốc đoàn kết đứng dậy đập tan ách xiềng xích: “Hơn hai mươi triệu con cháu Lạc Hồng quyết không chịu làm vong quốc nô mãi”, “Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà giải phóng cho ta”, “chúng ta thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”, và khẳng định rằng “không có gì quý hơn độc lập tự do”.
Hồ Chí Minh đã nâng cao phong trào cách mạng giải phóng dân tộc bằng cách khai thác tối đa tiềm năng của mỗi cá nhân và kết nối cuộc đấu tranh của Việt Nam với phong trào cách mạng toàn cầu Dưới sự hưởng ứng lời kêu gọi của Người, toàn dân Việt Nam đã đồng lòng đứng lên chống lại chủ nghĩa thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, góp phần giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và hoàn thành sứ mệnh độc lập, tự do cho dân tộc.
Đoàn kết toàn dân là yếu tố then chốt để đánh đuổi quân xâm lược và xây dựng đất nước vững mạnh, vừa là phương tiện, vừa là tinh hoa của chủ nghĩa yêu nước truyền thống Việt Nam Nhờ vào tinh thần đoàn kết, nhân dân đã tạo ra sức mạnh chiến thắng trong các cuộc kháng chiến giành độc lập và bảo vệ Tổ quốc Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng, đoàn kết là yếu tố quyết định thành công, phát huy truyền thống đoàn kết là sức mạnh vô địch: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết; thành công, thành công, đại thành công”.
Nội dung và đặc điểm của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Trong hệ thống giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam, chủ nghĩa yêu nước đóng vai trò quan trọng hàng đầu, làm nền tảng cho các giá trị khác Tinh thần hy sinh quên mình vì lợi ích quốc gia, dân tộc đặc trưng của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam, được hình thành từ lịch sử hào hùng của dân tộc, để lại bài học xương máu về tầm quan trọng của độc lập tự do trong sự tồn vong của đất nước.
Tư tưởng “Trung quân ái quốc” là trung thành với vua trong thời kỳ phong kiến, dù vua có bất tài hay làm thiệt hại lợi ích quốc dân Trong tư duy này, đất nước không chỉ bao gồm lãnh thổ, quốc gia, dân tộc mà chủ yếu tập trung vào vua và dòng họ đương quyền Yêu nước theo quan điểm này không phù hợp để chúng ta kế thừa và phát huy trong thời kỳ hiện đại.
Tinh thần yêu nước nồng nàn và lòng tự tôn dân tộc đã giúp dân tộc ta tạo nên những kỳ tích lịch sử, như hơn 10 thế kỷ Bắc thuộc không bị đồng hóa và chiến thắng các đế chế phong kiến phương Bắc cùng đế quốc phương Tây Chính ý chí yêu nước này đã sản sinh những anh hùng như Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Nguyễn Trãi, Quang Trung, trở thành biểu tượng tự hào của dân tộc Việt Nam Giá trị yêu nước chân chính là cốt lõi của truyền thống dân tộc, tạo nên sức sống mãnh liệt và vững bỉ của dân tộc Việt Nam mà chúng ta cần kế thừa, phát huy và tôn vinh.
Chủ nghĩa yêu nước xã hội chủ nghĩa của nhân dân ta bắt nguồn từ sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam, với nhiệm vụ lãnh đạo cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, tiến tới xây dựng chủ nghĩa xã hội Trong giai đoạn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay, tinh thần yêu nước truyền thống đã được nâng cao lên tầm vóc thời đại để đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước Nội dung cốt lõi của chủ nghĩa yêu nước bao gồm tinh thần độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, chuyển đổi động lực từ chống ngoại xâm sang xây dựng đất nước, cùng với tinh thần sẵn sàng chiến đấu và hy sinh để bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
Thứ nhất, tinh thần độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội không chỉ là mục tiêu, nhu cầu, cương lĩnh hành động hay ngọn cờ hiệu triệu của dân tộc Việt Nam mà còn là động lực và niềm tin sắt đá, thúc đẩy sự phát triển của đất nước Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là sức mạnh tổng hợp tạo ra bước đột phá mới, là nguồn gốc thành công của cách mạng Việt Nam qua các thời kỳ Dưới sự lãnh đạo của Đảng, tinh thần này đã trở thành động lực chính trị – tinh thần trong cuộc đấu tranh chống xâm lược và giành độc lập, đồng thời tiếp tục là sức mạnh thúc đẩy công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước ngày nay Cuối cùng, độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là nội dung cốt lõi của chủ nghĩa yêu nước xã hội chủ nghĩa của người Việt Nam hiện nay.
Tinh thần độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội phản ánh quá trình phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, thể hiện qua thành tựu của công cuộc đổi mới do Đảng lãnh đạo Chủ nghĩa yêu nước hiện nay yêu cầu gắn kết tinh thần yêu Tổ quốc với yêu chế độ xã hội chủ nghĩa, nâng cao ý thức tự lực tự cường của dân tộc Độc lập dân tộc không chỉ là cuộc đấu tranh chống lại áp bức, bất công và các thế lực thù địch, mà còn là xây dựng nền độc lập tự chủ trong mọi lĩnh vực để đối phó với nguy cơ lệch hướng xã hội chủ nghĩa Nội dung của độc lập dân tộc ngày nay rộng hơn, bao gồm sức mạnh dân tộc, ý chí dân tộc, tài nguyên và tài sản của quốc gia, phản ánh toàn diện sức mạnh nội tại của đất nước.
Mỗi người Việt Nam hôm nay hiểu rõ rằng, phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa là con đường duy nhất để giữ vững độc lập thực sự của dân tộc Yêu Tổ quốc, yêu nhân dân luôn gắn liền với sự ủng hộ chế độ xã hội chủ nghĩa, vì tiến lên chủ nghĩa xã hội giúp nhân dân ngày càng ấm no và đất nước giàu mạnh hơn Lòng kiên trung với con đường xã hội chủ nghĩa trở thành nét đặc trưng trong đời sống tinh thần và là chuẩn mực đạo đức của Việt Nam hiện tại, góp phần xây dựng một đất nước sánh vai với các cường quốc năm châu.
Th ứ hai , chuyển từ động lực tinh thần trong chống ngoại xâm sang động lực trong xây dựng đất nước
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, toàn dân Việt Nam đang bước vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước cùng mở cửa, hội nhập quốc tế với mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh” Quá trình này đòi hỏi phát huy mọi khả năng và trí tuệ của mỗi người dân, vì đây là một chặng đường dài đầy gian khổ, thời cơ nhiều nhưng cũng nhiều thử thách Toàn Đảng, toàn dân cần phát huy sức mạnh của các yếu tố văn hóa tinh thần, trong đó đặc biệt là chủ nghĩa yêu nước và ý chí tự lực, tự cường dân tộc, để giành thắng lợi trong sự nghiệp xây dựng đất nước và sớm đưa Việt Nam trở thành quốc gia hưng thịnh.
Yêu nước ngày nay bao gồm việc yêu mến lãnh thổ, biên cương, hải đảo, cảnh sắc thiên nhiên, khoáng sản và tài nguyên thiên nhiên của đất nước Ngoài ra, lòng yêu nước còn thể hiện qua việc yêu chế độ xã hội chủ nghĩa, yêu Đảng, Nhà nước và nhân dân lao động, đồng thời có trách nhiệm bảo vệ những giá trị này Trước đây, phẩm chất chủ đạo của người Việt Nam là dũng cảm đánh giặc để giải phóng quê hương, đất nước, giành độc lập dân tộc và thống nhất đất nước Hiện nay, yêu nước được thể hiện qua lòng say mê lao động sản xuất, nỗ lực làm giàu chính đáng để góp phần xây dựng đất nước, đồng thời bảo vệ độc lập, chủ quyền, an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội, tạo điều kiện cho cuộc sống hòa bình và phồn vinh của nhân dân Việt Nam.
Tại Đại hội X, Đảng ta đã bổ sung và phát triển các đặc trưng của xã hội chủ nghĩa được nêu trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ Các đặc trưng này phản ánh rõ nét quá trình xây dựng và hoàn thiện chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta Nhờ đó, Đảng xác định rõ các mục tiêu, phương hướng phát triển đất nước trong giai đoạn tiếp theo Việc bổ sung này nhằm góp phần nâng cao nhận thức và sức mạnh đoàn kết toàn dân trong xây dựng xã hội chủ nghĩa.
Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng hướng tới một xã hội dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh Đây là nền xã hội do nhân dân lao động làm chủ, với nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng đó Đồng thời, đất nước có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, với con người được giải phóng khỏi áp bức, bất công, hướng tới cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc và phát triển toàn diện Các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam giữ vững bình đẳng, đoàn kết, tương trợ lẫn nhau cùng tiến bộ Hệ thống chính trị là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Cuối cùng, Việt Nam xây dựng quan hệ hợp tác hữu nghị với các quốc gia trên thế giới để thúc đẩy sự phát triển bền vững và hợp tác quốc tế.
Mục tiêu trở thành động lực thúc đẩy mỗi người dân tích cực hoạt động trong các lĩnh vực của đời sống xã hội, hướng tới làm giàu cho bản thân, gia đình, cộng đồng và đất nước Phát huy thái độ lao động mới thể hiện qua năng suất, chất lượng và hiệu quả trong sản xuất, công tác và học tập, giúp nâng cao trình độ và khắc phục tình trạng nghèo nàn lạc hậu Ý thức, năng lực tình cảm, thói quen chăm lo sáng tạo, phát minh, cải tiến kỹ thuật, và rèn luyện đạo đức, phẩm chất của con người văn minh, hiện đại đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng xã hội phát triển bền vững Sống và làm việc có kỷ luật, tổ chức và tự giác cao là chìa khóa để xây dựng đất nước giàu mạnh và tiến bộ hơn.
Yêu nước ngày nay không chỉ là lòng tự hào dân tộc, mà còn thể hiện qua việc xây dựng và phát triển đất nước ngày càng giàu mạnh Trong thời kỳ cách mạng dân tộc dân chủ, yêu nước thể hiện qua việc cầm súng đánh đuổi quân thù để xóa bỏ nỗi nhục mất nước Hiện nay, yêu nước còn là làm cho hình ảnh đất nước trở nên đẹp hơn trong mắt bạn bè quốc tế, thể hiện qua việc thúc đẩy phát triển kinh tế và xây dựng đất nước văn minh, năng động Những người dân Việt Nam dám nghĩ, dám làm, góp phần xây dựng đất nước ngày càng đàng hoàng, to đẹp theo đúng mong ước của Bác Hồ kính yêu.
Th ứ ba , sẵn sàng chiến đấu hy sinh bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Hơn 70 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, dân tộc Việt Nam đã đoàn kết một lòng đánh thắng hai đế quốc xâm lược lớn là thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, giải phóng dân tộc, thống nhất
Tổ quốc luôn là mục tiêu trung tâm trong sự nghiệp phát triển của dân tộc Việt Nam, góp phần đưa đất nước vượt qua mọi thử thách và tiến lên chủ nghĩa xã hội Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, dân tộc ta vẫn kiên cường vươn lên, thu nhận những thành tựu lớn trong công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đồng thời giữ vững nền độc lập, tự do của Tổ quốc Chính trong giai đoạn lịch sử đặc biệt này, chủ nghĩa yêu nước của nhân dân được phát triển từ truyền thống yêu nước đậm đà thành chủ nghĩa yêu nước xã hội chủ nghĩa, góp phần xây dựng đất nước ngày càng phồn vinh.