Phát triển đội báo cáo viên, tuyên truyền viên ở đảng bộ tỉnh tiền giang hiện nay

Ngành Tuyên giáo cần chú trọng, nâng cao nhận thức về vai trò của công tác tư tưởng; tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng đối với công tác tư tưởng; Đổi mới, nâng cao chất lượng tuyê

NGUYỄN TẤN LỘC

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ BÁO CÁO VIÊN, TUYÊN TRUYỀN VIÊN Ở

ĐẢNG BỘ TỈNH TIỀN GIANG HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Nghệ An - 2016

NGUYỄN TẤN LỘC

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ BÁO CÁO VIÊN, TUYÊN TRUYỀN VIÊN Ở

ĐẢNG BỘ TỈNH TIỀN GIANG HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

CHUYÊN NGÀNH: CHÍNH TRỊ HỌC

Mã số: 60.31.02.01

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS TRẦN VIẾT QUANG

Nghệ An - 2016

Phòng Sau đại học trường Đại học Vinh và Phòng Sau đại học trường Đại học Kinh tế - Công nghiệp Long An, quý thầy, quý cô Khoa Giáo dục Chính trị của Trường Đại học Vinh, cơ quan Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Tiền Giang, các anh, chị lớp Cao học Chính trị học khoá 22 đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để bản thân tham gia học xong chương trình cao học

Trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ tận tình của thầy PGS TS Trần Viết

Quang, đã hướng dẫn tôi thực hiện và hoàn thành xong luận văn cao học

Cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn động viên giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu khoa học Trong quá trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này dù rất cố gắn nhưng không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Rất mong nhận được sự góp ý của quý Thầy, quý Cô, các anh chị và các bạn

Trân trọng cảm ơn!

Tác giả

Nguyễn Tấn Lộc

Bảng ký hiệu chữ viết tắt 3

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về phát triển đội ngũ báo cáo

Chương 2: Thực trạng công tác phát triển đội ngũ báo cáo

viên, tuyên truyền viên ở Đảng bộ tỉnh Tiền Giang 43

2.3 Tình hình phát triển đội ngũ BCV, TTV ở Đảng bộ Tiền Giang hiện nay 65

Chương 3: Phương hướng và giải pháp phát triển đội ngũ

báo cáo viên, tuyên truyền viên ở Đảng bộ tỉnh

3.1 Phương hướng phát triển đội ngũ BCV, TTV ở Đảng bộ tỉnh Tiền

3.2 Một số giải pháp nhằm đẩy mạnh việc phát triển đội ngũ báo cáo viên,

1 BCV : Báo cáo viên

2 CNXH : Chủ nghĩa xã hội

3 CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

4 DBHB : Diễn biến hòa bình

Bảng biểu 2.3 Về cơ cấu độ tuổi trong đội ngũ BCV cấp tỉnh hiện nay

Bảng biểu 2.4 Về trình độ đào tạo trong đội ngũ BCV cấp tỉnh hiện nay

Bảng biểu 2.5 Về trình độ đào tạo đội ngũ BCV cấp huyện, thành, thị hiện nay

Bảng biểu 2.6 Về cơ cấu độ tuổi đội ngũ BCV cấp huyện, thành, thị hiện nay

Bảng biểu 2.7 Số lượng và chất lượng báo cáo viên cấp huyện, thành, thị ủy tỉnh

Tiền Giang

Bảng biểu 2.8 Số lượng và chất lượng tuyên truyền viên ở cơ sở

Bảng biểu 2.9 Độ tuổi BCV cấp tỉnh, huyện, thành, thị hiện nay

đại hóa đất nước và hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới; phấn đấu đến năm

2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại Do đó, vai trò của ngành Tuyên giáo, đặc biệt là công tác tuyên truyền miệng trong

đó lực lượng chủ yếu là báo cáo viên, tuyên truyền viên ở cơ sở ngày càng trở nên quan trọng và cấp thiết hơn bao giờ hết Vì đây là bộ phận chủ lực trong công tác tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước Các Đảng bộ cơ sở lãnh đạo hoạt động của đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên không chỉ về mặt xã hội, kinh tế mà quan trọng là tác động tích cực đến tư tưởng của nhân dân, để giáo dục, thuyết phục, vận động, giác ngộ

và tập hợp quần chúng, tăng cường mối liên hệ máu thịt giữa Đảng và Nhân dân Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong điều kiện phát triển của công nghệ thông tin và nền kinh tế tri thức thì nhân tố con người có vai trò quyết định Phát huy nguồn lực con người là yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững đất nước Những kết quả đạt được của công tác tuyên truyền giúp cho các cấp ủy Đảng thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ chính trị của mình

Đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên là lực lượng nòng cốt trong việc tuyên truyền, giáo dục đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước cho cán bộ, đảng viên và nhân dân, hướng dẫn họ suy nghĩ và hành động theo đường lối, chính sách đó Đường lối, chính sách đúng đắn nhưng vấn đề là phải có một đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên giỏi, có năng lực truyền đạt tốt thì mới đưa được đường lối, chính sách đó vào cuộc sống, mới khơi dậy được phong trào cách mạng quần chúng rộng lớn Muốn vậy, đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên phải tích lũy được những tri thức về nhiều lĩnh vực, phải có trình độ lý luận chính trị nhất định và có năng lực hoạt động thực tiễn Mặt khác, đối tượng của công tác tuyên truyền miệng đa dạng, luôn vận động

và phát triển, đòi hỏi bản thân đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên phải chủ động, sáng tạo, phải được nâng cao về trình độ, năng lực để có đủ khả năng nắm bắt, cung cấp và định hướng thông tin đúng đắn, kịp thời Đặc biệt,

là đấu tranh chống lại các quan điểm đối lập, sai trái, âm mưu hoạt động “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch, các phần tử cơ hội chính trị, nhằm bảo vệ quan điểm, đường lối, cương lĩnh của Đảng góp phần quan trọng đưa thông tin chính thống đến với nhân dân và giúp cho nhân dân ngày càng hiểu

rõ hơn về quan điểm của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước

Tiền Giang là một tỉnh nằm ở cửa ngõ Tây Nam thành phố Hồ Chí Minh, đất hẹp, người đông, trong cơ cấu kinh tế của tỉnh nông nghiệp còn chiếm tỷ trọng lớn, trình độ phát triển kinh tế - xã hội ở mức độ trung bình so với các tỉnh ở ĐBSCL Tỉnh có nhiều tiềm năng nhưng nhịp độ phát triển chưa tương xứng, chậm chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH; nhiều vấn đề bức xúc về xã hội chưa được giải quyết có hiệu quả

Trong những năm qua, tình hình chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh ở địa phương, trong nước, khu vực và quốc tế có nhiều diễn biến cả mặt tích cực và tiêu cực, đã tác động đến tư tưởng, tình cảm và đời sống của cán

bộ, đảng viên, công chức, viên chức và các tầng lớp nhân dân Trên cơ sở yêu cầu nhiệm vụ đặt ra cho công tác tuyên giáo trong tình hình mới, ngành Tuyên giáo tỉnh nhà đã không ngừng đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục, tuyên truyền chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là đường lối đổi mới của Đảng Trong quá trình tuyên truyền, luôn kiên định những vấn đề, quan điểm có tính nguyên tắc, đồng thời nâng cao một bước sự thống nhất trong Đảng và sự đồng thuận trong xã hội, củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Bằng các hình thức và phương pháp thích hợp, công tác tuyên truyền, giáo dục biến quan điểm, lý luận thành hành động cách mạng, cải biến xã hội; làm rõ, phân biệt giữa cái đúng và cái

sai, cái tiêu cực và cái tích cực, giữa tư tưởng tiến bộ và tư tưởng lạc hậu; đấu tranh, phê phán mọi tiêu cực trong đời sống xã hội

Thông qua tuyên truyền các sự kiện chính trị, xã hội quan trọng, các ngày kỷ niệm lớn của đất nước, công tác tuyên giáo đã góp phần giáo dục lý tưởng cách mạng, tăng thêm niềm tự hào về lịch sử hào hùng của dân tộc, nêu cao ý thức tự lực, tự cường, tự tôn dân tộc, phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong kháng chiến vào công cuộc đổi mới đất nước cho các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ

Đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, cổ vũ những nhân tố mới, điển hình tiên tiến trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, đã xuất hiện nhiều phong trào thi đua sâu rộng, góp sức thổi bùng khát vọng vươn lên làm giàu chính đáng của các tầng lớp nhân dân, giúp địa phương vượt qua khó khăn, thách thức, đạt được nhiều thành tựu về kinh tế - xã hội

Triển khai sâu rộng nhiệm vụ xây dựng đạo đức đối với các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là cán bộ, đảng viên Xây dựng và thực hiện các chuẩn mực đạo đức phù hợp với từng đối tượng Tổ chức thực hiện rộng khắp, có chiều sâu, thiết thực và hiệu quả việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” gắn với nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng và cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, chống suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên

Tuy nhiên, một số mặt tiêu cực về tư tưởng đang có biểu hiện phức tạp

và nghiêm trọng hơn, tiềm ẩn các nguy cơ trực tiếp gây mất ổn định chính trị Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và nhân dân chưa được khắc phục có hiệu quả, làm giảm sức chiến đấu của Đảng và lòng tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước Trong nội bộ Đảng và nhân dân đã phát sinh một số vấn đề tư tưởng, tâm trạng bức xúc đáng lo ngại, ảnh hưởng tới tính đồng thuận xã hội Các phần tử cơ hội chính trị trong nước móc nối với thế lực thù địch, phản

động ở nước ngoài xuyên tạc, vu cáo, chống phá quyết liệt Đảng, Nhà nước ta trên lĩnh vực chính trị, tư tưởng

Trong bối cảnh đó, ngành Tuyên giáo cần tiếp tục đi sâu nghiên cứu, tổng kết những bài học kinh nghiệm, vận dụng sáng tạo và phát triển trong điều kiện cụ thể ngày nay, nắm bắt thời cơ, vượt qua khó khăn, thách thức, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội; đồng thời đổi mới về nội dung, phương pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả trên tất cả các lĩnh vực, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu của cách mạng nước ta trong giai đoạn mới Ngành Tuyên giáo cần chú trọng, nâng cao nhận thức về vai trò của công tác

tư tưởng; tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng đối với công tác tư tưởng; Đổi mới, nâng cao chất lượng tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân, nhất là cho thế hệ trẻ, làm cho toàn Đảng, toàn dân nắm vững, nhất trí với mục tiêu, quan điểm, nhiệm vụ trong công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; kiên trì đấu tranh bảo vệ lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, thường xuyên gắn kết chặt chẽ công tác

tư tưởng với các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại; Tăng cường tuyên truyền, cổ vũ, động viên các nhân tố mới, điển hình tiên tiến, gương người tốt, việc tốt trên mọi lĩnh vực, phát huy chủ nghĩa yêu nước, tinh thần sáng tạo, tự lực, tự cường, tạo ra phong trào hành động cách mạng của toàn dân thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới và phát triển đất nước; triển khai đồng bộ, chủ động cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, phản bác các luận điệu xuyên tạc, vu cáo, chống phá Đảng, Nhà nước ta, làm thất bại âm mưu “DBHB” của các thế lực thù địch, thường xuyên cảnh giác, chủ động phòng, chống nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ

và nhân dân; xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ chuyên trách, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, kỹ thuật cho công tác tư tưởng theo hướng hiện đại, đáp ứng yêu cầu của hoạt động tư tưởng trước những đòi hỏi mới trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế

Liên quan đến vấn đề công tác tuyên giáo, Chỉ thị 17-CT/TW ngày 15/10/2007, Ban Bí thư Trung ương Đảng (khóa X) “Về tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền miệng trong tình hình mới” Từ khi có Chỉ thị 17 của Ban Bí thư, hoạt động của đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên có nhiều chuyển biết tích cực, các cấp ủy Đảng đã đầu tư nghiên cứu, tìm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động quan trọng này Trong lãnh đạo hoạt động công tác phát triển đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên đã có nhiều chỉ thị, nghị quyết của Đảng cũng như của các cấp ủy

cơ sở, có rất nhiều bài viết của nhiều tác giả ở các góc độ khác nhau được đăng trên các sách, báo, tạp chí đồng thời Ban Tuyên giáo Trung ương, cấp ủy các cấp định kỳ có sơ kết, tổng kết hoạt động của đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên ở cấp mình

Một số công trình có liên quan trực tiếp đến vấn đề phát triển của đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên nhưng ở nhiều góc độ khác nhau như: Hà Ngọc Hợi và Ngô Văn Thạo : “Đổi mới nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác

tư tưởng”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002; Đào Duy Quát: “Về Công tác

tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội 2004; Lương khắc Hiếu (chủ nhiệm đề tài): Nâng cao năng lực hoạt động thực tiễn của đội ngũ báo cáo viên ở Hà Nội”, Ngô Văn Thạo: “Đổi mới công tác tuyên truyền miệng và hoạt động báo cáo viên trong tình hình mới”,tập chí tư tưởng – văn hóa, số 7/2002; Luận án “Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp

xã vùng nông thôn Đồng bằng sông Cửu Long hiện nay” của Phạm Công Khâm, 2000; “Học tập phương pháp tuyên truyền miệng Cách mạng Hồ Chí Minh” của PGS TS Hoàng Quốc Bảo (2006), Nxb Lý luận chính trị quốc gia

Hồ Chí Minh “Nghiệp vụ tuyên giáo” của PGS.TS Ngô Văn Thạo (chủ biên), (2008), Nxb, Văn hóa - Thông tin, Hà Nội…

Các công trình trên cho thấy, các tác giả đi sâu phân tích ở góc độ triết học, xây dựng Đảng, năng lực tổng kết thực tiễn, năng lực lãnh đạo, quản lý của đội ngũ lãnh đạo các cấp Một số công trình có đề cập đến đội ngũ báo cáo

viên, tuyên truyền viên trong hoạt động thực tiễn nhưng chỉ là những vấn đề chung, chưa đi sâu nghiên cứu cơ bản, toàn diện về đề tài “phát triển đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên ở Đảng bộ tỉnh Tiền Giang hiện nay”, từ góc

độ Chính trị học Vì vậy, cần phải nghiên cứu một cách có hệ thống, đánh giá đúng thực trạng, chỉ ra được phương hướng, giải pháp có tính khả thi để góp phần phát triển đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên làm cho đội ngũ này

đủ mạnh về số lượng và nâng cao về chất lượng, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị của tỉnh trong tình hình mới

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả chọn vấn đề “Phát triển đội ngũ

báo cáo viên, tuyên truyền viên ở Đảng bộ tỉnh Tiền Giang hiện nay” làm

đề tài luận văn thạc sỹ, chuyên ngành chính trị học

2 Mục đích nghiên cứu

Luận văn làm rõ cơ sở lý luận và thực trạng phát triển đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên ở các cấp ủy Đảng, từ đó đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm tăng cường phát triển đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên

ở Đảng bộ tỉnh Tiền Giang

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phân tích làm rõ cơ sở lý luận về hoạt động và phát triển đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên

- Khảo sát, đánh giá thực trạng phát triển đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên cấp ủy các cấp ở tỉnh Tiền Giang hiện nay

- Đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm tăng cường phát triển đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên cấp ủy các cấp ở tỉnh Tiền Giang

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu các vấn đề về công tác tuyên truyền; hoạt động của đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên; phát triển đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu vấn đề phát triển đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên cấp ủy cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã trên địa bàn tỉnh Tiền Giang từ khi có Chỉ thị 17-CT/TW ngày 15/10/2007 của Ban Bí Thư Trung ương Đảng (khóa X) đến nay

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về báo cáo viên, tuyên truyền viên

Đề tài sử dụng các phương pháp như: phân tích, tổng hợp, lịch sử, lôgíc, so sánh, thống kê, điều tra

6 Đóng góp của đề tài

Luận văn góp phần làm sáng tỏ các vấn đề về tầm quan trọng của công tác phát triển đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên ở Đảng bộ tỉnh Tiền Giang hiện nay; đồng thời, đề xuất một số giải pháp phát triển đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên trước yêu cầu mới của thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được dùng làm tài liệu tham khảo, tổng kết thực tiễn trong đổi mới, nâng cao hiệu quả phát triển đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên ở Đảng bộ tỉnh Tiền Giang và những ai quan tâm đến đề tài này

Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương, 8 tiết

NỘI DUNG Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ

BÁO CÁO VIÊN, TUYÊN TUYỀN VIÊN 1.1 Các khái niệm cơ bản

- Khái niệm báo cáo viên

Báo cáo viên, theo từ điển Tiếng việt: “ 1 Là người trình bài báo cáo, hoặc thông báo tình hình, sự việc trước hội nghị, đại hội 2 Người làm công tác huấn luyện, chuyên đi báo cáo, truyền đạt nghị quyết” [49, tr 112]

Ngày 03/08/1977, Ban Bí thư Trung ương Đảng (khóa IV) đã ra Chỉ thị 14-CT/TW“ Về việc tổ chức đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên của Đảng” Chỉ thị khẳng định: “Các cấp ủy đảng, các ban cán sự các ngành, các cấp nhanh chóng xây dựng, củng cố đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyên viên

Đó là công cụ quan trọng hàng đầu trong việc tuyên truyền, giáo dục đường lối chính sách, truyền bá những quan điểm của Đảng về những vấn đề thời sự lớn, những vấn đề mới đặt ra trong cuộc sống, trong công cuộc xây dựng chế

độ mới, nền văn hóa mới, hướng dẫn suy nghĩ và hành động của toàn dân theo Nghị quyết của Đại hội Đảng”

Ngày 07/06/1997, Ban thường vụ Bộ Chính trị (khóa VIII) đã ra Thông báo 71-TB/TW: “về việc tăng cường lãnh đạo và đổi mới công tác tuyên truyền miệng” Thông báo đã khẳng định: “Toàn Đảng, mọi cán bộ, đảng viên, trước hết là các đồng chí Ủy viên Trung ương và cấp ủy viên các cấp phải căn cứ vào đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước mà trực tiếp tuyên truyền cho quần chúng Đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên là lực lượng quan trọng trong công tác tuyên truyền ở cơ sở Xây dựng

và củng cố đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên từ Trung ương đến cơ sở với số lượng họp lý, chất lượng ngày càng cao”

Về mặt tổ chức hoạt động, theo tài liệu của Ban Tuyên giáo Trung ương: Báo cáo viên, tuyên truyền viên là chức danh để chỉ những người làm công tác tuyên truyền miệng trong tổ chức đảng, đoàn thể, cơ quan nhà nước và nhân dân dưới sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy đảng và cơ quan nhà nước Báo cáo viên được coi như người phát ngôn, thông tin chính thống của Đảng và nhà nước

Báo cáo viên do cấp ủy lựa chọn và ra quyết định công nhận, được tổ chức có hệ thống từ Trung ương đến tỉnh, thành phố, quận, huyện, xã phường, thị trấn và đảng bộ cơ sở

Báo cáo viên có hai loại: báo cáo viên chuyên trách và báo cáo viên kiêm chức, hoạt động kiêm nhiệm Phương thức hoạt động chủ yếu của báo cáo viên là thuyết trình, diễn thuyết, nói chuyện trực tiếp trước tập thể với nhiều người nghe trong các cuộc hội nghị, những hoạt động của đảng bộ, chi

bộ, các câu lạc bộ, các cuộc mít tinh…., tập hợp đông đảo cán bộ, đảng viên, quần chúng tham dự

Chức năng chủ yếu của báo cáo viên là cung cấp thông tin, đặc biệt là những thông tin mới có giá trị, những thông tin có tính nội bộ về tình hình quốc tế, trong nước; phổ biến, giải thích các quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách lớn, mới, Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng và Nhà nước trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, an ninh, quốc phòng, đối ngoại…Phân tích, bình luận, làm rõ ý nghĩa nội dung chính trị của các sự kiện, các nhiệm

vụ Trên cơ sở lý luận, thực tiễn khoa học, xác đáng, có sức thuyết phục cao, báo cáo viên phân tích, bình luận làm rõ bản chất các sự vật, hiện tượng, từ đó chỉ ra các nguyên nhân, dự báo chiều hướng, khả năng và triển vọng của tình hình, định hướng thông tin, nhất là những thông tin có tính chính trị cao

Đồng thời, báo cáo viên còn là người động viên, cổ vũ người nghe, góp phần làm chuyển biến tư tưởng, từ nhận thức đến hành động theo mục tiêu chính trị đề ra

- Khái niệm tuyên truyền

Tuyên truyền là một hoạt động quan trọng của công tác tư tưởng Theo tiếng La tinh, “tuyên truyền” (propaganda) là truyền bá, truyền đạt một quan điểm nào đó Theo một số tài liệu nghiên cứu, thuật ngữ tuyên truyền đầu tiên

đã được nhà thờ La Mã sử dụng để chỉ hoạt động của các nhà truyền giáo với

sứ mệnh thuyết phục, lôi kéo những người khác phấn đấu theo đức tin của đạo

Ki tô Về sau, thuật ngữ tuyên truyền được sử dụng một cách rộng rãi hơn nhằm biểu đạt một cách cụ thể (qua ngôn ngữ, hình ảnh, đạo cụ…) tác động đến suy nghĩ, tư tưởng tình cảm của người khác, hướng họ hành động theo một khuynh hướng nhất định

Trong Bách khoa toàn thư Liên Xô, thuật ngữ tuyên truyền có hai nghĩa: nghĩa rộng và nghĩa hẹp Theo nghĩa rộng, tuyên truyền là sự truyền bá những quan điểm, tư tưởng về chính trị, triết học, khoa học, nghệ thuật…,nhằm biến quan điểm, tư tưởng ấy thành ý thức xã hội, thành hành động cụ thể của quần chúng Theo nghĩa hẹp, tuyên truyền là truyền bá những quan điểm lý luận nhằm xây dựng cho quần chúng một thế giới quan nhất định phù hợp với lợi ích của chủ thể tuyên truyền, qua đó kích thích những hoạt động thực tế phù hợp với thế giới quan ấy Như vậy, tuyên truyền theo nghĩa hẹp chính là tuyên truyền tư tưởng, tuyên truyền chính trị mà mục đích của nó là hình thành trong đối tượng tuyên truyền một thế giới quan nhất định, một “kiểu” ý thức xã hội nhất định và nhằm cổ vũ tích cực cho xã hôi

Theo tự điển tiếng Việt thì “Tuyên truyền là giải thích rộng rãi để thuyết phục vận động mọi người làm theo” [49, tr 1753]

Về hoạt động tuyên truyền, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng có một định nghĩa giản dị, dễ hiểu, mang tích chỉ đạo trực tiếp “Tuyên truyền là đem một việt gì đó nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm Nếu không đạt được mục đích nêu trên thì đó là tuyên truyền thất bại” [32, tr.162]

Ở một số tài liệu lý luận khác, khái niệm tuyên truyền được nghiên cứu với nhiều gốc độ khác nhau Theo PGS.TS Lương Khắc Hiếu viết trong cuốn “Nguyên lý công tác tư tưởng”,

“Tuyên truyền là một hình thái, một bộ phận cấu thành của công tác tư tưởng nhằm truyền bá hệ

tư tưởng và đường lối chiến lược, sách lược trong quần chúng, xây dựng cho quần chúng thế giới quan phù hợp với lợi ích chủ thể hệ tư tưởng, hình thành và củng cố niềm tin, tập hợp cổ vũ quần chúng hành động theo thế giới quan và niềm tin đó” [22, tr.16]

Trong cuốn “Nghiệp vụ tuyên giáo” do PGS.TS Ngô Văn Thạo chủ biên có viết: “Tuyên truyền” theo nghĩa rộng là việc truyền bá những kiến thức, những giá trị tinh thần, nhằm biến những kiến thức, những giá trị tinh thần đến đối tượng, nhằm biến những kiến thức, những giá trị tinh thần đó thành nhận thức, niềm tin, tình cảm của đối tượng, thôi thúc đối tượng hành động theo những định hướng, mục tiêu đề ra” [41, tr 37]

Mặc dù, có những lý giải khác nhau về thuật ngữ “tuyên truyền”, nhưng các quan điểm trên đều thống nhất: coi tuyên truyền là một hoạt động có mục đích của chủ thể tác động đến khách thể nhằm chuyển biến nhận thức của khách thể, tạo niềm tin cho khách thể, thúc đẩy khách thể hoạt động tích cực theo định hướng của chủ thể

Chủ thể hoạt động tuyên truyền là những cá nhân trực tiếp tham gia hoạt động tuyên truyền Khách thể của hoạt động tuyên truyền là các tầng lớp nhân dân trong xã hội, trực tiếp là những nhóm đối tượng mà chủ thể tuyên truyền hướng hoạt động tuyên truyền của mình đến họ Nội dung tuyên truyền

là những thông tin, những giá trị tin thần, những định hướng tư tưởng, những định hướng hoạt động mà chủ thể tuyên truyền muốn chuyển đến cho khách thể tuyên truyền Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của hoạt động tuyên truyền là khách thể tuyên truyền là con người Kết quả tuyên truyền là nhằm thay đổi hoặc làm tăng thêm tri thức của họ

Tuyên truyền có ba nọi dung chủ yếu là: thông tin (gồm cả định hướng thông tin); giáo dục và vận động quần chúng; tổ chức quần chúng đi tới hành

động Tuyên truyền được chia theo các nội dung, hình thức, đối tượng và phạm vi thực hiện Chia theo nội dung có tuyên truyền chính trị, tuyên truyền kinh tế, tuyên truyền văn hóa…Chia theo hình thức có tuyên truyền trực tiếp, tuyên truyền gián tiếp…Chia theo đối tượng có tuyên truyền trong công nhân, nông dân, trong thanh niên, trong phụ nữ…Chia theo phạm vi có tuyên truyền đại chúng, tuyên truyền riêng, nội bộ

- Khái niệm tuyên truyền viên

Tuyên truyền viên rất gần giống với báo cáo viên, TTV là lực lượng tuyên truyền miệng của Đảng được tổ chức ở cấp cơ sở, không có hệ thống dọc từ Trung ương Tuyên truyền viên là người làm công tác tuyên truyền ở

cơ sở có chung đối tượng với báo cáo viên nhưng khác nhau về quy mô, hình thức, phương thức tuyên truyền Mọi cán bộ, đảng viên đều có nhiệm vụ là tuyên truyền viên, thực hiện vận động, cổ động, thuyết phục quần chúng thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước Tuyên truyền viên không nhất thiết phải là đảng viên, nhưng phải là những quần chúng gương mẫu, có đủ tiêu chuẩn phẩm chất, năng lực làm công tác tuyên truyền

Tuyên truyền viên có phương thức hoạt động năng động, chủ động, độc lập, thực hiện tuyên truyền, vận động trực tiếp từng người, từng nhóm trong sinh hoạt, lao động, công tác hằng ngày với quần chúng Đây là sự khác biệt chủ yếu giữa BCV, TTV Tuyên truyền viên sử dụng lời nói và việc làm để tuyên truyền một hoặc nhiều chủ thể, tuyên truyền từ người này sang người khác (tuyên truyền rỉ tai) hoạt động tuyên truyền diễn ra như một cuộc trò chuyện, tâm sự trong bất cứ thời gian, địa điểm, hoàn cảnh nào khi có điều kiện Có thể nói đó là một ưu thế của tuyên truyền viên

Báo cáo viên và tuyên truyền viên phối hợp với nhau, trở thành lực lượng tuyên truyền miệng có tổ chức, có hệ thống từ Trung ương xuống tới đảng bộ, chi bộ cơ sở, tới tận cán bộ, đảng viên và nhân dân, thường xuyên gắn bó máu thịt với quần chúng

1.2 Những yêu cầu về phẩm chất và năng lực của báo cáo viên, tuyên truyền viên

1.2.1 Tính đặc thù hoạt động của báo cáo viên, tuyên truyền viên

Trong hoạt động của người BCV, TTV là một dạng lao động xã hội đặc biệt có những đặc thù riêng Tìm hiểu đặc thù của hoạt động xã hội này có ý nghĩa lớn đối với việc nhận thức về các yếu tố cấu thành năng lực tư duy và năng lực hoạt động thực tiễn cũng như đối với việc tu dưỡng rèn luyện về mặt năng lực tư duy và năng lực thực tiễn của người làm báo cáo viên, tuyên tuyền viên Để nhận biết đặc thù của một hoạt động nghề nghiệp nào đó, người ta có thể nhìn từ nhiều góc độ khác nhau: đối tượng hoạt động, công cụ của hoạt động, tính chất của hoạt động… Từ đó có thể nêu một số đặc thù cơ bản trong hoạt động của người báo cáo viên, tuyên tuyền viên như sau:

+Về đối tượng hoạt động: Hoạt động của BCV, TTV đối tượng quan

hệ trực tiếp là con người Ở đây hoạt động của BCV, TTV có nét gần gũi với hoạt động của nhà sư phạm, nhà giáo dục Song, phân tích cụ thể hơn sẽ thấy những nét khác biệt, đặc thù riêng, thể hiện ở chỗ: đối tượng hoạt động của BCV, TTV với tư cách là một cộng đồng người vừa có tính chất nhất thời (tập trung lại trong một lần nghe giảng, nghe nói chuyện, dự mít tinh…), vừa có tính không đồng nhất hoặc ít đồng nhất về các nhu cầu, lợi ích, tâm trạng, về các đặc điểm xã hội: giai cấp, nghề nghiệp, tuổi tác, giới tính, tâm lý, trình độ học vấn, khả năng nhận thức, phong cách tư duy… Hiệu quả của hoạt động này đòi hỏi người làm công tác này không chỉ có tri thức về lĩnh vực chính trị

- xã hội mà đòi hỏi một phạm vi rộng rãi, tổng hợp về các lĩnh vực kiến thức

và phương pháp truyền đạt, sự hiểu biết sâu sắc về đối tượng

+Về công cụ hoạt động: Công cụ hoạt động của BCV, TTV đến với

người nghe chỉ đơn giản là bằng ngôn ngữ (lời nói, cử chỉ) Người BCV, TTV thực hiện sự thông tin, thuyết phục, cảm hóa đối tượng qua ngôn ngữ Bằng công cụ chủ yếu là ngôn ngữ để chuyển tải thông tin đến đối tượng nhằm mục

đích đã định ra Do đó, báo cáo viên, tuyên truyền viên cần thường xuyên mài sắc công cụ hoạt động của mình bằng cách tích lũy vốn từ, nắm vững các qui luật của ngôn ngữ, đặc điểm văn phong bài phát biểu…

+ Về tính chất hoạt động: Tuyên truyền miệng là một khoa học và là

một nghệ thuật Do đó hoạt động của BCV, TTV là hoạt động nghệ thuật, nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ, nghệ thuật giao tiếp và nói chung là nghệ thuật diễn thuyết Nhiều nhà nghiên cứu về nghệ thuật diễn thuyết, nghệ thuật phát biểu trước công chúng cho rằng đây không chỉ là một nghệ thuật mà còn là một nghệ thuật tổng hợp Thi sĩ thể hiện tư tưởng và tình cảm bằng tiếng, nhạc sĩ thể hiện bằng âm, họa sĩ bằng nét vẽ, còn nhà hùng biện thể hiện vừa bằng tiếng, vừa bằng âm, bằng điệu bộ, có khi cả nét vẽ nữa…

Hoạt động nghề nghiệp của người BCV, TTV có đặc thù nổi bật là sự sáng tạo Tuy nhiên, sự sáng tạo của những người làm công tác này có những đặc thù riêng Nhà báo, biên tập viên phát thanh và truyền hình sáng tạo trong bài viết, phát thanh viên sáng tạo trong khi trình bày bài nói Sự sáng tạo của nhà báo và sự sáng tạo của phát thanh viên là hai quá trình khác nhau diễn ra

ở hai con người riêng biệt BCV, TTV thì thực hiện cả hai quá trình sáng tạo: sáng tạo ra bài phát biểu của mình và trình bày sáng tạo bài phát biểu đó trước công chúng Đây là những yếu tố khách quan qui định đặc thù trong hoạt động của người báo cáo viên, tuyên truyền viên - thực hiện hai lần sáng tạo trong một hoạt động

+ Về mục đích, vai trò của hoạt động báo cáo viên, tuyên truyền viên

Hoạt động tuyên truyền là một bộ phận quan trọng của công tác tư tưởng, có nhiệm vụ phổ biến, truyền bá tư tưởng, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến quần chúng nhân dân Mục đích chung của công tác tuyên truyền là gắn liền với cổ động, nên tuyên truyền còn là sự cổ vũ, động viên, thúc đẩy quần chúng hăng hái tham gia các phong trào, biến nhận thức, niềm tin thành phong trào cách mạng Tuyên

truyền góp phần nâng cao nhận thức, hình thành niềm tin, giáo dục lý luận, đạo đức lối sống và cổ vũ hành động người nghe Hồ Chí Minh nói: “Tuyên truyền là đem một việc gì nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm Nếu không đạt được mục đích đó, là tuyên truyền thất bại” Công tác tuyên truyền còn góp phần uốn nắn những nhận thức lệch lạc, đấu tranh với những quan điểm, hành động sai trái, bảo vệ nền tảng tư tưởng, chủ trương đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, góp phần xây dựng con người mới, cuộc sống mới…Vì vậy, mục đích của hoạt động BCV, TTV bao giờ cũng cần đạt các yêu cầu sau:

Tuyên truyền là kênh thông tin chủ yếu và chính thống nhằm giáo dục, phổ biến, quán triệt quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước; thông báo kịp thời, có định hướng các vấn đề thời sự trong nước và quốc tế, các vấn đề được dư luận quan tâm Nhờ đó đã tạo nên sự đồng thuận

và thống nhất về nhận thức trong toàn Đảng và các tầng lớp nhân dân, thực hiện thắng lợi các nghị quyết của Đảng, kế hoạch phát triển kinh tế của đất nước và địa phương

Tuyên truyền là đối thoại trực tiếp với quần chúng nhân dân, qua đó, nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng, nhu cầu, lợi ích của họ, tình hình tư tưởng, thái độ của nhân dân đối với các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước.Vì vậy, tuyên truyền có vai trò như là sợi dây nói liền Đảng với nhân dân, Nhà nước với công dân, Trung ương với địa phương Từ

đó, góp phần tạo sự thống nhất về chính trị - tư tưởng trong Đảng, sự đồng thuận của xã hội

1.2.2 Những yêu cầu về phẩm chất, năng lực của báo cáo viên, tuyên truyền viên

1.2.2.1 Những yêu cầu về phẩm chất chính trị, đạo đức của BCV, TTV

Hiệu quả của công tác tuyên truyền phụ thuộc chủ yếu vào nhân cách, phẩm chất, năng lực của báo cáo viên, tuyên truyền viên Vì vậy, phải tập

trung chăm lo việc tổ chức và bồi dưỡng, cung cấp thông tin kịp thời để báo cáo viên, tuyên truyền viên hoạt động có hiệu quả Phẩm chất và năng lực là hai yếu tố cấu thành nên nhân cách của báo cáo viên, tuyên truyền viên Do

đó, báo cáo viên, tuyên truyền viên cần có tiêu chuẩn sau:

Một là, có lập trường quan điểm đúng đắn, có bản lĩnh chính trị vững vàng, trung thành với mục tiêu lý tưởng và sự nghiệp đổi mới của Đảng

Báo cáo viên, tuyên truyền viên phải có năng lực nhận thức và tư duy khoa học sáng tạo, trong đó phải có trình độ hiểu biết về những nguyên lý của Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

Do đặc thù của công tác tuyên truyền nên hoạt động báo cáo viên, tuyên truyền viên cần phải rèn luyện bản lĩnh chính trị, nhạy bén về chính trị, không tùy tiện phát ngôn theo ý muốn chủ quan mà phải đúng với quan điểm đường lối của Đảng, thận trọng, nhưng dám nói lên sự thật, nói đúng sự thật, bảo vệ chân lý một cách phù hợp

Trong bài phát biểu khai giảng lớp lý luận khóa I, Trường Nguyễn Ái Quốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: Chúng ta phải nâng cao sự tu dưỡng

về chủ nghĩa Mác-Lênin, để dùng lập trường, quan điểm, phương pháp Chủ nghĩa Mác-Lênin và tổng kết những kinh nghiệm của Đảng, phân tích một cách đúng đắn những đặc điểm của nước ta Có như thế, chúng ta mới có thể dần dần hiểu được quy luật phát triển của cách mạng Việt Nam, định ra những đường lối, phương châm, bước đi cụ thể của cách mạng xã hội chủ nghĩa thích hợp với tình hình nước ta

Như vậy, người báo cáo viên, tuyên truyền viên phải đứng trên lập trường thế giới quan Mác – Lênin, thế giới quan cộng sản chủ nghĩa để có những quan điểm đúng đắn để phân tích, đánh giá các vấn đề đặt ra trong cuộc sống, trong công cuộc đổi mới của Đảng ta, có cơ sở khoa học

Hai là, có tính đảng, tình chiến đấu và tính tổ chức kỷ luật cao, đặc biệt

là kỷ luật phát ngôn

Tính đảng của báo cáo viên, tuyên truyền viên đòi hỏi báo cáo viên, tuyên truyền viên trong bất kỳ điều kiện nào, hoàn cảnh nào cũng chỉ được nói, viết và phát ngôn theo quan điểm của Đảng, phải biết đặt lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc lên trên tất cả

Báo cáo viên, tuyên truyền viên thông qua bài phát biểu để thể hiện bản chất giai cấp công nhân sâu sắc, biểu hiện ở chổ luôn luôn đánh giá các hiện tượng theo lập trường của Chủ Nghĩa Mác – Lênin, tính không khoan nhượng đối với những quan điểm phản khoa học, những luận điệu xuyên tạc, vu khống của các thế lực thù địch

Tính chiến đấu của báo cáo viên thể hiện ở chổ là dám nhìn thẳng vào

sự thật, nói sự thật, thể hiện tính trung thực, khách quan, khoa học, dám bảo

vệ cái đúng, biểu dương cái tốt, phê phán cái sai, cái xấu đang đan xen tồn tại trong đời sống xã hội

Tính tư tưởng, tính chiến đấu đòi hỏi BCV, TTT khi thông tin những quan điểm khác nhau phải có định hướng, phân tích theo lập trường quan điểm của Đảng Sẵn sàng dùng lập luận chặt chẽ, lý lẽ sắc bén, dẫn chứng sát thực, sinh động có tính thuyết phục cao để khẳng định và bảo vệ quan điểm, chủ trương và đường lối, chính sách đúng đắn của Đảng, Nhà nước

Ý thức tổ chức kỷ luật, đặc biệt là kỷ luật phát ngôn là phẩm chất không thể thiếu của người BCV, TTV điều đó thể hiện ở chổ, mọi hoạt động tuyên truyền cũng như trong cuộc sống hằng ngày, người báo cáo viên, tuyên truyền viện chân chính phải thống nhất giữa lời nói và việc làm Phương pháp tuyên tuyền của BCV, TTV chủ yếu là lời nói, do đó báo cáo viên, tuyên truyền viên phải thận trọng trong phát ngôn Việc truyền đạt các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thông tin thời sự trong nước, quốc tế là những vấn đề bức xúc, hệ trọng, nhạy cảm chính trị, không chỉ đòi hỏi tính chính xác cao mà còn đảm bảo tính định hướng thông tin

Ba là, có trình độ lý luận và có kiến thức xã hội phong phú

BCV, TTV cần nắm vững lý luận Chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng

Hồ Chí Minh, nắm vững quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước Phải có hiểu biết sâu, rộng về các lĩnh vực về đời sống xã hội như: chính trị, tư tưởng, kinh tế, văn hóa, xã hội Biết vận dụng tâm lý học, phương pháp sư phạm và nghiệp vụ tuyên truyền vào hoạt động tuyên truyền cho sát với đối tượng, phù hợp với trình độ người nghe

Bốn là, có nghệ thuật thuyết trình và khả năng lôi cuốn, cảm hóa thuyết phục người nghe

Báo cáo viên, tuyên truyền viên vừa là nhà khoa học, nắm vững kiến thức trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận, vừa phải là nhà sư phạm có khả năng thuyết trình, trình bày những vấn đề lý luận, thực tiễn một cách nghệ thuật, đồng thời phải là nhà hùng biện có khả năng thuyết phục người nghe theo phương châm, nói cho dân hiểu, nói cho dân tin, nói cho dân làm theo Vì vậy, người BCV, TTV phải nắm vững nội dung và phương pháp tuyên truyền

Năm là, có những phẩm chất cơ bản về đạo đức, lối sống

Với tư cách là chủ thể hoạt động, tuy không phải là yếu tố quyết định

so với nội dung, nhưng phong cách, uy tính, nhân cách, đạo đức, lối sống của BCV, TTV ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả tuyên truyền Phong cách tiếp xúc của BCV, TTV trong giao tiếp trực tiếp với người nghe sẽ tạo ra tâm trạng tích cực hay tiêu cực ở người nghe Từ nét mặt, cử chỉ, phong cách chửng chạc, tự tin của BCV, TTV sẽ tăng thêm độ tin cậy của người nghe và ngược lại Uy tính của BCV, TTV cũng tác động nhiều đến tâm lý của người nghe, ảnh hưởng đến công tác của tuyên truyền miệng, uy tính của BCV, TTV càng lớn thì tác dụng đến tuyên truyền càng lớn Uy tính của BCV, TTV thường được xây dựng trong hoạt động giữa báo cáo viên và người nghe

Trong hoạt động tuyên truyền, hiệu quả của chủ thể tuyên truyền còn bị tác động ở phẩm chất, đạo đức, lối sống của cá nhân và gia đình của họ tác động đến người nghe Đặc biệt với BCV, TTV ở cơ sở, khi người nói và

người nghe sống gần gủi nhau, trực tiếp với nhau, thì ảnh hưởng của những phẩm chất, đạo đức, lối sống của cá nhân và gia đình của BCV, TTV càng mạnh Khi đó nội dung được BCV, TTV chuyền tải sẽ được người nghe so sánh trực tiếp với những biểu hiện tốt, xấu trong đời sống và hoạt động của họ

và gia đình họ Đạo đức cách mạng, lối sống rất quan trọng đối với người BCV, TTV, bởi BCV, TTV nếu không là tấm gương sáng về đạo đức, lối sống thì không thể cảm hóa, thuyết phục được quần chúng

Người BCV, TTV phải đặt lợi ích của cách mạng, của Đảng, của nhân dân lên trên lợi ích của cá nhân, Bác Hồ dạy: “Đạo đức cách mạng là dù trong hoàn cảnh nào, người đảng viên cũng phải đặt lợi ích của Đảng lên trên hết Nếu khi lợi ích của Đảng và của cá nhân mâu thuẫn nhau, thì lợi ích cá nhân phải tuyệt đối phục tùng lợi ích của Đảng”[32, tr 289]

Đạo đức cách mạng còn đòi hỏi người BCV, TTV phải đi sâu, sát thực

tế, gần gủi quần chúng, thật sự tôn trọng và phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân Người BCV, TTV của Đảng phải có sự say sưa, lòng đam mê với hoạt động tuyên truyền miệng, có tình yên thương và sự tôn trọng đối với con người, tính chan hòa, khiêm tốn, giản dị BCV, TTV phải có lòng yêu người, yêu nghề, gắn bó, tâm huyết và trách nhiệm với nghề Có như vậy khi tuyên truyền mới có sức thuyết phục và truyền “lửa” cho người nghe

1.2.2.2 Những yêu cầu về năng lực của báo cáo viên, tuyên truyền viên

- Trước hết, người cáo viên, tuyên truyền viên phải có năng lực tư duy

tốt Chủ nghĩa Mác- Lênin cho rằng: “Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và tư duy trừu tượng đến thực tiễn – đó là con đường biện chứng của sự nhận thức chân lý; của sự nhận thức hiện thức khách quan” [27, tr.179] Đó là quá trình đi từ mặt bên ngoài vào mặt bên trong, từ chưa biết đến biết, từ hiện tượng đến bản chất Quá trình nhận thức, chỉ có thể đạt đến sự nhận thức về bản chất, quy luật vận động và phát triển của các sự vật, hiện tượng khi nhận thức ở trình độ tư duy trừu tượng

Tư duy là trình độ cao của quá trình nhận thức, nó nảy sinh trên cơ sở nhận thức cảm tính Nếu chỉ bằng cảm giác, tri giác thì nhận thức của con người rất hạn chế, bởi vì con người không thể bằng cảm giác mà nhận thức,

mà hiểu được những vấn đề như tốc độ ánh sáng, âm thanh hay những hiện tượng xã hội phức tạp khác… Muốn hiểu được những vấn đề đó không thể có

gì thay thế ngoài việc sử dụng sức mạnh của tư duy

Năng lực tư duy là khả năng biến tri thức thành phương pháp và sử dụng thành thạo chúng để tiếp tục nhận thức, tìm ra bản chất, quy luật, xu hướng tất yếu của sự vật và vận dụng đúng đắn các quy luật đó trong cuộc sống … là tổng hợp những khả năng ghi nhớ, tái hiện, trừu tượng hóa, khái quát hóa, liên tưởng, luận giải và xử lý trong quá trình phản ánh, phát triển tri thức và vận dụng chúng vào thực tiễn trên cơ sở qui luật khách quan, mang lại những kết quả nhất định [42, tr.13 - 15]

Trên những phương diện đó dưới góc độ mang tính khái quát, có thể coi: Năng lực tư duy là tổng hợp những phẩm chất tâm – sinh lý của con người, nhằm đáp ứng yêu cầu nhận thức và cải tạo thế giới trong mỗi giai đoạn phát triển lịch sử - xã hội nhất định

Năng lực tư duy là một hệ thống chỉnh thể các yếu tố cao thấp khác nhau rất phong phú, đa dạng và phức tạp Trong tổng thể những yếu tố cấu thành năng lực tư duy, có thể coi trừu tượng hóa, khái quát hóa là những năng lực cơ bản, đặc trưng tư duy của BCV, bởi vì chính năng lực trừu tượng hóa, khái quát hóa giúp tư duy nắm được bản chất qua hiện tượng, cái chung trong những cái riêng và từ đó đi đến hình thành những khái niệm

Như vậy, năng lực tư duy là khả năng lựa chọn, sắp xếp, kết hợp các phương pháp, hình thức tư duy và khả năng sử dụng thành thạo nhuần nhuyễn các phương pháp, hình thức đó theo những cách thức, tác dụng riêng cho phù hợp với các đối tượng

Trình độ tổ chức cao hay thấp, vốn hiểu biết nhiều hay ít ở mỗi BCV, TTV là do năng lực tư duy cao hay thấp mà có, nhưng đồng thời đến lượt nó, trình độ tri thức càng cao, vốn hiểu biết phong phú là nguyên nhân, là điều kiện quan trọng bậc nhất để BCV, TTV nâng cao năng lực tư duy của mình Thiếu vốn hiểu biết phong phú của cuộc sống, thiếu và yếu về tri thức khoa học, tri thức lý luận, BCV, TTV không thể nâng cao được năng lực tư duy của mình

Do nội dung tri thức không tách rời với phương pháp của nó, nên năng lực tư duy luôn gắn chặt với phương pháp tư duy Thật vậy tư duy là một quá trình trong đó BCV, TTV tiến hành hàng loạt các thao tác trí tuệ theo một lôgic nhất định Vì vậy, năng lực tư duy được thực hiện bởi cách thức phương pháp tư duy Phương pháp tư duy là công cụ giúp năng lực tư duy biểu đạt sức mạnh của mình Năng lực tư duy không chỉ thể hiện tập trung ở phương pháp tư duy

mà còn thể hiện ở trình độ hiểu biết về phương pháp, khả năng xác định, xây dựng và vận dụng, phương pháp Đứng trước đối tượng cần truyền đạt, chủ thể

tư duy cần lựa chọn phương pháp nào, một hay nhiều loại phương pháp, phương pháp nào là chủ yếu cũng như cách thức phối hợp giữa chúng ra sao…

để đạt được kết quả

Vì vậy, BCV, TTV phải luôn tự giác rèn luyện, phát triển năng lực tư duy để đáp ứng yêu cầu nhận thức của đối tượng

Năng lực tư duy có nhiều cấp độ phát triển, nhiều loại hình khác nhau

Ở mỗi BCV, TTV lại mạnh về một loại hình tư duy riêng, với cấp độ phát triển cao thấp khác nhau; điều đó không chỉ thể hiện về mặt lịch sử, mà ngay trong cùng một điều kiện môi trường cùng diễn ra sự khác nhau đó Vậy năng lực tư duy không chỉ bị ảnh hưởng bởi các điều kiện chung mà còn do các yếu

tố chủ quan của mỗi BCV, TTV chi phối

Bản chất và yêu cầu của công việc đòi hỏi người làm công tác BCV, TTV phải có năng lực tư duy tốt, biểu hiện ở những năng lực tư duy cụ thể như:

Năng lực tư duy lôgic:

Tư duy lôgic là một trong những loại hình hoạt động đặc biệt của bộ óc con người trong quá trình nhận thức và cải tạo hiện thực khách quan Tư duy

là sự phản ánh của thế giới khách quan, nhưng tư duy có lôgíc phát triển nội tại riêng mình, đó là sự phản ánh đặc thù lôgíc của thế giới khách quan Lôgíc

là sự nối tiếp nhất định của các tư tưởng, là mối liên hệ tất yếu nhất định của các khái niệm, phán đoán phản ánh thế giới khách quan trong ý thức con người Nói cách khác, lôgíc là tổng thể những qui luật của tư duy mà trên cơ

sở đó thể hiện sự phản ánh phù hợp với thế giới khách quan được thực hiện trong một hệ thống những cái trừu tượng có liên hệ biện chứng với nhau Lôgíc là sự biểu hiện khái quát, trừu tượng trong tư duy các khách thể của thế giới bên ngoài, các thuộc tính là quan hệ của chúng dưới hình thức hệ thống các khái niệm, phạm trù có quy luật của khoa học [35, tr.20]

Trong quá trình chuẩn bị và phát biểu của BCV đòi hỏi theo một trình

tự lôgíc từ đơn giản đến phức tạp, từ cái chưa biết hoặc biết chưa đầy đủ đến biết đầy đủ, sâu sắc hơn, từ gần đến xa, từ cụ thể đến trừu tượng, BCV cần trình bày một cách có hệ thống chặt chẽ những quan điểm lý luận hoặc những

sự kiện chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học - kỹ thuật (tùy theo chủ đề, nội dung bài phát biểu), kết hợp nêu ra những trích dẫn tài liệu, văn bản hoặc dẫn chứng thực tế làm sáng tỏ các quan điểm cơ bản được nêu ra trong bài phát biểu BCV phải trình bày cái cụ thể, xen kẽ với khái niệm, phạm trù, qui luật; nhấn mạnh, nhắc lại những luận điểm quan trọng nhất nhưng bằng hình thức diễn đạt mới

Với những đặc trưng đó, quá trình hoạt động của tư duy lôgíc phải dựa trên những phương pháp khác nhau và phải theo một trật tự lôgíc nhất định Những phương pháp đó là phân tích, tổng hợp, so sánh, trừu tượng hóa, khái quát hóa… Trong quá trình hoạt động của tư duy, những phương pháp ấy không nhất thiết phải được kết hợp với nhau một cách tuần tự, mà có thể chúng đồng thời được tiến hành trong sự tương hỗ lẫn nhau giữa các phương pháp Bởi vậy mỗi phương pháp tuy có nội dung, tác dụng khác nhau nhưng

lại quan hệ chặt chẽ với nhau, phương pháp này là điều kiện, tiền đề để phương pháp khác phát huy hiệu quả Chẳng hạn, phương pháp phân tích và phương pháp tổng hợp, phương pháp lôgic và phương pháp lịch sử…

Tuy nhiên, mỗi phương pháp khi được tiến hành theo những cách thức đặc trưng của nó thì cũng được xem là một thao tác của quá trình tư duy Như vậy quá trình tư duy được tiến hành trong sự huy động sức mạnh của mỗi phương pháp tư duy và sự kết hợp các phương pháp ấy theo một trật tự lôgíc phù hợp với tính lôgíc vốn có của đối tượng nghiên cứu Chính vì thế, năng lực tư duy lôgíc còn thể hiện ở năng lực lựa chọn các vấn đề có liên quan để liên kết các hình thức tìm ra các kết luận nhất định

Năng lực tư duy độc lập, sáng tạo:

Năng lực tư duy độc lập là khả năng có được tinh thần chủ động trong công việc, có thể tự hoạch định chương trình và trù tính kế hoạch hoạt động cho mình để thực hiện một bài phát biểu đã định mà không trông chờ hay nhờ vào sự “chỉ bảo” hay sự “viện trợ” của người khác; biết tìm cho mình con đường riêng với những phương thức hành động đặc thù trong tính phổ biến; tránh xáo mòn, dẫm lại những lối mòn của BCV khác một cách không cần thiết Để có khả năng làm việc độc lập, BCV không chỉ phải lao động bền bỉ, cần mẫn tìm tòi học hỏi với tinh thần trách nhiệm cao, có kỷ luật tự giác mà còn là lòng say mê, ham thích công việc với một sự năng nổ và tháo vát trong hoạt động tuyên truyền miệng

Năng lực sáng tạo được hiểu là khả năng tạo ra những giá trị mới về vật chất hoặc tinh thần, đặc biệt là tìm ra được con đường mới, cách giải quyết vấn đề mới trong những tình huống luôn luôn biến đổi mà không gò bó, không phụ thuộc vào cái đã có Nó là quá trình suy lý, lập luận chân thực, biết tìm ra cái mới, cái chưa biết từ cái đã biết thông qua phán đoán, suy luận, diễn dịch, quy nạp, so sánh… Đó cũng là khả năng phân loại và hệ thống hóa vấn

đề, xác định bản chất vấn đề Năng lực đó cần thiết trong quá trình báo cáo,

diễn thuyết, thông tin thời sự… của BCV.Đó cũng là khả năng truyền đạt, cổ

vũ mọi đối tượng đi đến hành động thực hiện có hiệu quả đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng trong cuộc sống Đó là khả năng tìm ra “lối đi” mới trên con đường đã quen thuộc, phát hiện ra cách làm năng động

Tư duy chính trị linh hoạt, nhạy bén:

Chính trị là lĩnh vực nhạy cảm của những quan hệ và lợi ích của các giai cấp, các dân tộc, các tầng lớp xã hội, giữa công dân và Nhà nước, giữa người và người Nếu tư duy văn hóa hướng tới cái đẹp, nhạy cảm với cái đẹp, cái xấu; còn tư duy kinh tế là nhạy cảm với quan hệ lợi ích kinh tế thì năng lực tư duy chính trị là nhạy cảm với quyền và số phận con người, số phận của giai cấp, số phận của nhân dân Tư duy chính trị là tư duy về sứ mệnh của Đảng, sứ mệnh của Nhà nước, số phận của chế độ

Chính trị là biểu hiện tập trung của các quan hệ kinh tế, lợi ích và quyền lực kinh tế Tư duy chính trị là tư duy về quyền lực chính trị và năng lực điều khiển, bảo vệ quyền lực ấy

Năng lực tư duy chính trị nhạy bén là khả năng phát hiện, nắm bắt, dự báo và xử lý những vấn đề mới phát sinh trong đời sống chính trị có cơ sở từ mức độ thấu hiểu những quan hệ chính trị, các quá trình chính trị và những quy luật của đời sống chính trị cũng như bề dày kinh nghiệm chính trị của mỗi BCV Hiểu sâu sắc tri thức chính trị nhất là tri thức ở trình độ lý luận, bám sát thực tiễn chính trị trong nước và quốc tế, tích cực tham gia vào phong trào chính trị của quần chúng, hòa mình vào đời sống chính trị đất nước là một trong những con đường đạt tới bản lĩnh chính trị và sự nhạy bén chính trị

ở mỗi BCV

Tình hình thế giới và trong nước đang diễn biến rất nhanh với rất nhiều

sự kiện, đòi hỏi phải thông tin, giải thích cho cán bộ, đảng viên và nhân dân nhanh chóng, kịp thời Nếu không sẽ mất tính nhạy bén và mất hiệu lực

Trong điều kiện hiện nay, tính nhạy bén phải được đề cao, vì rất nhiều nguồn thông tin của các thế lực thù địch xâm nhập vào nước ta, luôn có ý đồ xuyên tạc đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ta, đòi hỏi BCV giải thích đúng đắn, nhạy bén các sự kiện diễn ra trên lập trường quan điểm của Đảng Công tác tuyên truyền phải đáp ứng tính thời sự, đòi hỏi BCV hướng vào những vấn đề nóng hổi, những vấn đề đang kích thích sự chú ý của cán bộ, đảng viên và nhân dân Chính nhờ năng lực tư duy chính trị nhạy bén của BCV làm tăng lượng thông tin, cổ vũ mọi người thực hiện mục tiêu đã đề ra

Thứ hai, năng lực tiếp nhận và xử lý thông tin

Trong các nhu cầu của con người thì nhu cầu về nhận thức và thông tin luôn luôn là nhu cầu bậc cao đóng vai trò hàng đầu đối với con người Tính đúng đắn của chân lý trong nội dung thông tin là thỏa mãn những nhu cầu bức xúc mà người nghe đang quan tâm làm cho nội dung tuyên truyền trở nên phong phú hấp dẫn, đầy sức thuyết phục làm cho người nghe luôn luôn ở trong trạng thái hưng phấn có khả năng tiếp thu cao nhất

Nghệ thuật tuyên truyền miệng của BCV, TTV bắt đầu ngay từ quá trình chuẩn bị bài phát biểu, ngay trong quá trình chuẩn bị đề cương, lập luận

và sự chuẩn bị đầy đủ phong phú về tư liệu cho bài nói chuyện

Lựa chọn chủ đề phù hợp, chính xác, bố cục bài nói chặt chẽ, thu thập và

sử dụng tư liệu, tài liệu sát hợp là những yếu tố quan trọng để đạt hiệu quả cao

Lựa chọn, thu thập tài liệu là một nhiệm vụ quan trọng vì nó là căn cứ

để lựa chọn nội dung bài phát biểu và là yếu tố tạo ra chất lượng cho một buổi nói chuyện

Nguồn tài liệu quan trọng nhất mà BCV, TTV thường xuyên sử dụng là tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các văn kiện của Đảng và Nhà nước Đây vừa là nội dung, vừa là cơ sở lý luận – tư tưởng của nội dung tuyên truyền Báo cáo viên phải có kiến thức vững chắc

và hệ thống về chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối chính

sách của Đảng, để trên cơ sở đó đánh giá phân tích các sự kiện, hiện tượng được đề cập đến trong bài nói

Các loại từ điển, số liệu thống kê chính thức là nguồn tài liệu chủ yếu

để tra cứu các khái niệm, khai thác số liệu cho bài nói

Các sách báo chuyên khảo, các tạp chí chính trị - xã hội, tạp chí chuyên ngành là nguồn tài liệu quan trọng Qua các tài liệu này có thể thu thập khối lượng lớn kiến thức có hệ thống cho nội dung bài phát biểu, nhất là những bài nói chuyện chuyên đề Cho nên, cần lưu trữ báo và tạp chí, lên thư mục hoặc cắt ra những bài báo và ghi rõ nguồn gốc xuất xứ của chúng

Sổ tay tuyên truyền, sổ tay báo cáo viên là những tài liệu hướng dẫn nội dung, nghiệp vụ tuyên truyền rất thiết thực, bổ ích

Các bản tin nội bộ, đặc biệt là thông tin được cung cấp thông qua Hội nghị báo cáo viên định kỳ là nguồn thông tin trực tiếp mà dựa vào đó để BCV, TTV xây dựng nội dung bài nói

Ngoài ra có thể sử dụng các băng ghi âm, ghi hình do các cơ quan có trách nhiệm cung cấp, các thông tin có được nhờ nghiên cứu thực tế, tham quan các điển hình tiên tiến và các di tích lịch sử - văn hóa…

Muốn có nguồn tài liệu phong phú, BCV, TTV cần phải thực hiện theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh:

Muốn có tài liệu thì phải tìm, tức là:

1- Nghe: Lắng nghe các cán bộ, nghe các chiến sĩ, nghe đồng bào để lấy tài liệu mà viết

2- Hỏi: Hỏi những người đi xa về, hỏi nhân dân, hỏi bộ đội những việc, những tình hình khắp nơi

3- Thấy: Mình phải đi đến xem xét mà thấy

4- Xem: xem báo chí, sách vỡ, xem báo chí trong nước, xem báo chí nước ngoài

5- Ghi: Những cái gì đã nghe, đã thấy, đòi hỏi được, đã học được thì chép lấy để dùng và viết Có khi xem mấy tờ báo chỉ được một tài liệu thôi.Tìm tài liệu cũng như những công tác khác phải chịu khó

Có khi xem tờ báo này có vấn đề này, xem tờ báo khác có vấn đề khác, rồi góp hai ba vấn đề, hai ba con số làm thành một tài liệu mà viết

Muốn có nhiều tài liệu thì phải xem cho rộng [22, tr.189]

Năng lực tiếp nhận và xử lý thông tin là khả năng, trình độ làm cho chúng phù hợp với đặc điểm đối tượng, với trình độ nhận thức, tư duy và kinh nghiệm xã hội của người nghe Năng lực này thể hiện ở các vấn đề sau:

Một là, khả năng tiếp nhận và đánh giá đúng đắn thông tin, tức là đánh

giá được sự phù hợp của thông tin, tài liệu với đặc điểm nhận thức của đối tượng, với mục đích giáo dục tư tưởng đã đặt ra

Hai là, khả năng tiếp nhận, gia công, chế biến thông tin, tài liệu để hình

thành đề cương bài phát biểu, sao cho đề cương phù hợp với lôgíc phát triển của vấn đề khoa học hoặc của sự việc, hiện tượng, phù hợp với quy luật của quá trình nhận thức của đối tượng, quy luật của lôgíc hình thức và các quy luật của tâm lý học tuyên truyền

Ba là, khả năng sáng tạo khi tiếp nhận thông tin, chế biến tài liệu,

không phải những gì người BCV, TTV hiểu được thì đối tượng này hiểu rõ, hiểu đúng và đầy đủ Do đó, việc chế biến để cấu trúc lại tài liệu cho phù hợp với đặc điểm của người nghe là một quá trình lao động nghiêm túc và đầy sáng tạo

Sự sáng tạo khi từ tiếp nhận, chế biến tài liệu đòi hỏi người BCV, TTV phải sắp xếp, trình bày tài liệu theo suy nghĩ và lập luận của mình trên cơ sở nắm vững đặc điểm về trình độ nhận thức, tư duy của đối tượng và những

hiểu biết về các quy luật trong giáo dục, tâm lý học tuyên truyền, lôgíc… đồng thời phải biết tìmtòi những phương pháp tiếp cận trình bày mới, độc đáo, hấp dẫn, hiệu quả Người BCV, TTV phải nhạy cảm với những cái mới trong tài liệu đã có và giàu cảm hứng sáng tạo thì mới hình thành được ở mình năng lực xử lý, chế biến thông tin,tài liệu Cùng một tài liệu như nhau nhưng ai nhạy cảm trong việc phát hiện cái mới của tài liệu và giàu sáng tạo

sẽ có bài phát biểu chất lượng cao

Đối với BCV, TTV dấu chấm hết trong đề cương của bài nói chuyện lại

là điểm mở đầu cho giai đoạn mới tiếp theo, giai đoạn thực hiện bài nói chuyện Đây cũng là giai đoạn đòi hỏi sự sáng tạo và nỗ lực rất cao của BCV, TTV để vượt qua những thử thách phức tạp, thể hiện thành công đề cương của mình Đây cũng là trình diễn nghệ thuật tuyên truyền miệng của BCV, TTV được thực hiện xuyên suốt trong cả diễn biến của bài nói chuyện từ lời mở đầu cho đến kết thúc Giai đoạn này BCV, TTV phải huy động đến mức cao nhất cả lý trí và tình cảm để diễn giải, phân tích dựa trên cơ sở lý luận sắc bén, có nội dung phong phú, có lập luận chặt chẽ, có minh họa bằng những dẫn chứng xác đáng, giàu hình tượng, màu sắc, âm thanh gợi cảm để tác động tới người nghe

Trong điều kiện bùng nổ thông tin toàn cầu,Việt Nam đã ký nhiều hiệp định thương mại, hợp tác đối ngoại trong khu vực và thế giới, nhất thiết phải định hướng thông tin theo quan điểm của Đảng trong mỗi giai đoạn nhất định Nhiều vấn đề mới, quan trọng về chính trị, kinh tế, khoa học kỹ thuật, quan hệ quốc tế cần được giải thích để nâng cao trình độ hiểu biết đồng thời có những vấn đề cần được phân tích bình luận và định hướng kịp thời cho cán bộ, đảng viên và nhân dân trong thông tin nội bộ Khả năng này phụ thuộc vào tầm nhìn, sức khái quát, vào độ chính xác của sự dự báo xu hướng diễn biến của các sự kiện khác nhau trong đời sống chính trị - xã hội Nói một cách khái quát hơn, đó là năng lực phát hiện các mâu thuẫn sâu xa nội tại của những diễn biến phong phú và phức tạp ở bên ngoài đưa đến tình huống ấy Để làm

được điều đó, đòi hỏi BCV, TTV phải có khả năng phân tích và tổng hợp các

sự kiện khác nhau, biết sàng lọc thông tin

Thứ ba, năng lực diễn thuyết, ngôn ngữ:

Diễn thuyết là một yếu tố cấu thành cơ bản hoạt động của BCV, TTV Những hình thức cơ bản của tuyên truyền miệng như: giảng bài, giới thiệu nghị quyết, nói chuyện thời sự, báo cáo chuyên đề, kể chuyện, đọc diễn văn, tọa đàm, trao đổi, hỏi – đáp, tranh luận… đều diễn ra trong điều kiện diễn thuyết Do đó, người BCV, TTV tất yếu phải có năng lực diễn thuyết

Năng lực diễn thuyết trong hoạt động của người BCV, TTV thể hiện một số kỹ năng cơ bản sau:

Thứ nhất, kỹ năng định hướng giao tiếp

Kỹ năng định hướng giao tiếp biểu hiện ở khả năng dựa vào sự bộc lộ của sắc thái biểu cảm, ngữ điệu, thanh điệu của lời nói, cử chỉ, điệu bộ, động tác, thời điểm và không gian giao tiếp để phán đoán về đặc điểm tâm lý, về mối quan hệ giữa người nói và người nghe

Thứ hai, kỹ năng định vị trong giao tiếp

Đó là khả năng biết xác định vị trí trong giao tiếp, biết đặt vị trí của người nói vào vị trí của người nghe để hiểu biết lẫn nhau và tạo sự đồng cảm trong quá trình giao tiếp.Đó cũng chính là khả năng tạo ra các điều kiện để người nghe chủ động, thoải mái trong giao tiếp nhất là trong đối thoại

Thứ ba, kỹ năng điều khiển trong quá trình giao tiếp

Kỹ năng này thể hiện ở chỗ người BCV, TTV phải biết xác định đúng yêu cầu, sự quan tâm, sự hứng thú của đối tượng; biết sử dụng các thủ thuật

để thu hút sự chú ý của họ, biết duy trì sự chú ý trong suốt quá trình phát biểu, biết tái lập và tăng cường sự chú ý mỗi khi do sự tác động nào đó sự chú ý bị mất đi

Kỹ năng điều khiển quá trình giao tiếp bao gồm cả các kỹ năng sử dụng các phương tiện giao tiếp như lời nói, cử chỉ, điệu bộ, nét mặt, ánh mắt, nụ cười… và các phương tiện trực quan như sơ đồ, bản đồ, biểu bảng, tranh ảnh, hiện vật… để thu hút và tái lập, tăng cường sự chú ý của người nghe

Ngoài ra, kỹ năng điều khiển quá trình diễn thuyết còn bao gồm kỹ năng làm chủ trạng thái xúc cảm của bản thân.Đó là việc biết tự kiềm chế trạng thái cảm xúc quá mạnh mẽ, khắc phục những tâm trạng có hại (buồn rầu, thiểu não); biết điều khiển và điều chỉnh các diễn biến tâm lý của mình phù hợp với hoàn cảnh và các quan hệ khi diễn thuyết Chẳng hạn, có người phong cách nói hùng hồn, khi nói hay có thói quen chém tay mạnh vào không khí thì phải biết kiềm chế cảm xúc đó khi phát biểu ở một hội nghị quan trọng, trang trọng, trước đối tượng là người cao tuổi, có địa vị xã hội…

Trong tuyên truyền miệng, người BCV TTV không chỉ thực hiện các hình thức độc thoại mà còn sử dụng các hình thức đối thoại để nắm bắt nhu cầu, nguyện vọng của người nghe, thông qua đối thoại để giải thích những vấn đề mà đối tượng quan tâm nhưng chưa được giải thích hoặc trước đó giải thích chưa rõ

Đối thoại có quá trình chuẩn bị và quá trình tiến hành, cho nên năng lực đối thoại được thể hiện trong các kỹ năng chuẩn bị và kỹ năng tiến hành đối thoại với công chúng

Kỹ năng chuẩn bị đối thoại và để chuẩn bị nội dung đối thoại phù hợp đòi hỏi BCV, TTV phải nắm chắc các đặc điểm về tâm lý – xã hội, về nghề nghiệp, giới tính, lứa tuổi, trình độ chuyên môn, khả năng nhận thức của đối tượng và môi trường sẽ diễn ra cuộc đối thoại…

Khi chuẩn bị nội dung đối thoại, cần phải xác định đúng đắn, khoa học vấn đề mà đối tượng quan tâm; phải nghiên cứu kỹ lưỡng để biết đối tượng yêu cầu những gì, muốn tìm hiểu, giải đáp cái gì Người BCV, TTV không chỉ nắm chắc vấn đề cần đối thoại mà còn hiểu biết cả những vấn đề có liên

quan Đồng thời phải dự báo được các vấn đề sẽ nảy sinh và những tình huống sẽ xuất hiện mà người BCV, TTV phải xử lý

Kỹ năng thực hiện đối thoại bao gồm các kỹ năng đặt vấn đề, nêu chủ

đề đối thoại, kỹ năng lắng nghe, đặt câu hỏi gợi mở, tạo lập bầu không khí tâm lý cởi mở, bình đẳng; kỹ năng trả lời, giải thích, lập luận; kỹ năng khéo léo từ chối trả lời vấn đề khi chưa hiểu rõ hoặc do vấn đề có liên quan đến bí mật quốc gia, đến lợi ích của nhân dân…

Thứ tư, năng lực tổ chức thực hiện buổi tuyên truyền

Trước buổi nói chuyện, tuyên truyền BCV, TTV cần nắm vững đặc điểm đối tượng, nơi diễn ra buổi nói chuyện, thời gian được nói Nên đến trước 5 – 10 phút để biết rõ hội trường và làm quen với đối tượng (người nghe) Chuẩn bị kỹ trang phục, gọn gàng, sạch sẽ, nghiêm túc Có thể với đối tượng này cần sang trọng, đối tượng khác cần giản dị Nguyên tắc chung là vừa thể hiện sự tôn trọng người nghe, vừa dễ hòa đồng với đối tượng

Thời gian tổ chức buổi nói chuyện tốt nhất là vào buổi sáng, buổi chiều,

có thể vào buổi tối Không nên nói chuyện vào buổi trưa

Việc chọn địa điểm hợp lý cũng tạo ra chất lượng cho buổi nói chuyện Kích thước hội trường nên phù hợp với số lượng người nghe Nếu người nghe không nhiều, hội trường rộng thì nên mời họ ngồi ở những hàng ghế đầu Nên

bố trí người nghe đến trước ngồi cách xa cửa ra vào sao cho người đến sau không làm cho họ phải phân tán sự chú ý Tốt nhất, nên bố trí người nghe ngồi quay lưng về phía cửa ra vào Hội trường cần đủ ánh sáng, khuôn mặt của diễn giả phải được chiếu sáng vừa đủ Không nên tổ chức buổi nói chuyện trong các phòng chật chội, nóng bức, nơi có nhiều tiếng động, ồn ào… các nghiên cứu về môi trường truyền thông cho thấy: nếu nhiệt độ không khí nóng quá 30o

C , hoặc tiếng ồn cao hơn 60 đề-xi-ben thì môi trường truyền thông sẽ tạo nhiễu, ảnh hưởng tới tiếp thu thông tin Trong hội trường không nên trang hoàng tranh ảnh hoặc một thứ gì có thể chi phối sự chú ý của người nghe

Bắt đầu buổi nói chuyện như thế nào cũng là một nghệ thuật Những BCV, TTV có kinh nghiệm thường không vội vàng bắt đầu bài phát biểu của mình mà cần tạo ra sự chú ý ban đầu Sau khi bước lên bục giảng, cần phải làm nhiệm vụ “tổ chức người nghe”, tập trung sự chú ý của họ, biến những cá nhân độc lập trở thành một tập thể thống nhất, có sự hưởng ứng chung đối với bài phát biểu Thủ thuật tạo ra sự chú ý ban đầu ở người nghe là sự yên lặng trong khoảng 5-10 giây mà người ta gọi một cách ước lệ là “phút giây yên lặng ban đầu”

Trong phút yên lặng ban đầu này, người nói cần xác lập sự giao tiếp bằng mắt với người nghe, nhìn vào ánh mắt của họ và gặp họ qua ánh mắt, chào thầm họ bằng ánh mắt thiện cảm của mình Đồng thời, qua kênh giao tiếp này cảm nhận về thái độ của họ để trên cơ sở ấy quyết định chọn lựa phương pháp nào đó, phương pháp trình bày vấn đề Tất nhiên, ngay sau đó sẽ vào đề bằng lời mở đầu phù hợp

Trong phát biểu, BCV, TTV thu hút sự chú ý của người nghe bằng chính nội dung và nghệ thuật phát biểu Đó là, nội dung bài nói phải phong phú, bố cục chặt chẽ, bao hàm những vấn đề mới thiết thực, có tính thời sự cao.Việc đưa tư liệu, tài liệu, hướng dẫn thực tế minh họa các luận điểm phải thật đúng lúc, đúng chỗ và nhuần nhuyễn

Khi phát biểu phải tạo ra tình huống xung đột và giải quyết tình huống

đó Phải trình bày cái cụ thể, xen kẽ với khái niệm, phạm trù, quy luật, nhấn mạnh, nhắc lại những luận điểm quan trọng nhất nhưng bằng hình thức diễn đạt mới

1.3 Sự cần thiết và yêu cầu về phải phát triển đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên hiện nay

1.3.1 Sự cần thiết phát triển đội ngũ BCV, TTV hiện nay

Việc phát triển đội ngũ BCV, TTV của Đảng xuất phát từ cơ sở lý luận

và thực tiễn như:

Thứ nhất, xuất phát từ kinh nghiệm hoạt động thực tiễn trong quá trình

tổ chức và lãnh đạo sự nghiệp cách mạng Đảng ta luôn quan tâm đến công tác tư tưởng nói chung, công tác tuyên truyền miệng nói riêng và coi công tác tuyên truyền miệng là một phương thức hoạt động có hiệu quả, công cụ sắc bén để tổ chức, tập hợp quần chúng nhân dân, góp phần xây dựng Đảng ta vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức

Từ thực tiễn đó, có thể thấy công tác tuyên truyền miệng, không thể có một phương thức và phương tiện nào có thể thay thế công tác tuyên truyền để khai thác, phát huy thế mạnh trong hiện tại và tương lai

Thứ hai, xuất phát từ yêu cầu phát triển đội ngũ BCV, TTV nhằm

nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền, không ngừng nâng cao sức chiến đấu của Đảng trong sự nghiệp đổi mới và hội nhập hiện nay Tuyên truyền như thế nào để góp phần khắc phục và hạn chế đến mức thấp nhất của mặt trái của nến kinh tế thị trường, đấu tranh chóng lại chiến lược

“diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch

Thứ ba, xuất phát từ những yêu cầu cần phải tăng cường định hướng

thông tin trong điều kiện công nghệ thông tin bùng nổ, tình hình thế giới và trong nước có những diễn biến phức tạp, quá trình hội nhập của nước ta vào nền kinh tế thế giới ngày càng sâu sắc và toàn diện Nhất thiết phải định hướng thông tin theo quan điểm của Đảng trong mỗi giai đoạn nhất định Nhiều vấn đề mới, quan trọng về chính trị, kinh tế, khoa học kỹ thuật, quan hệ quốc tế cần được giải thích để nâng cao trình độ hiểu biết đồng thời có những vấn đề cần được phân tích bình luận và định hướng kịp thời cho cán bộ, đảng viên và trong nhân dân

1.3.2 Những yêu cầu về phát triển đội ngũ BCV, TTV hiện nay

Xây dựng, phát triển đội ngũ BCV, TTV là trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, nhằm đảm bảo cho đội ngũ BCV, TTV đủ về số lượng, có chất lượng, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của tình hình trong từng giai đoạn cách mạng của

đất nước Cần lãnh đạo chặt chẽ về tổ chức và hoạt động của báo cáo viên, tuyên truyền viên…,cho phép họ dự các hội nghị cần thiết để nắm thông tin, tạo mọi điều kiện cho các đồng chí ấy hoạt động Các đồng chí ở các ngành

có trách nhiệm thông báo cho BCV, TTV các vấn đề của ngành mình, giải đáp những thắc mắc cho cán bộ quần chúng về những vấn đề của ngành mình phụ trách theo yêu cầu của lực lượng BCV, TTV Thông báo 71-TB/TW, của

Bộ Chính trị khóa VIII chỉ rõ: “…tăng cường lãnh đạo và đổi mới có hiệu quả công tác tuyên truyền miệng, trong đó BCV là bộ phận quan trọng nhất” Lãnh chỉ, đạo việc phát triển và xây dựng đội ngũ BCV, TTV là thực hiện quan điểm chỉ đạo của Đảng đối với lực lượng BCV, TTV Đây là đội ngũ tuyên truyền có tổ chức của Đảng, do Đảng lựa chọn và quyết định, là công

cụ quan trọng hàng đầu trong việc trực tiếp tuyên truyền, giáo dục đường lối, chủ trương của Đảng, truyền đạt quan điểm chỉ thị, nghị quyết của đảng tới đảng viên và quần chúng nhân dân

Quán triệt, nâng cao nhận thức, tăng cường vai trò lãnh đạo của các cấp

ủy Đảng trong việc phát triển, xây dựng và ban hành Quy chế hoạt động của BCV, TTV, có tầm quan trọng của công tác tuyên truyền miệng và hoạt động đội ngũ của BCV, TTV

Quyết định thành lập đội ngũ BCV, TTV cần phải đảm bảo chất lượng

và số lượng, đặc biệt là phải chú ý đến đặt thù của địa phương (có sự điều chỉnh, bổ sung định kỳ) Kiểm điểm, tổng kết rút kinh nghiệm về công tác phát triển, xây dựng đội ngũ BCV, TTV của cấp ủy các cấp

Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy và Ban tuyên giáo các huyện, thành, thị ủy là

cơ quan tham mưu giúp cấp ủy, quản lý và điều hành hoạt đỗng của đội ngũ BCV, TTV bao gồm: tổ chức, xây dựng và phát triển lực lượng BCV, TTV

Lựa chọn, đề xuất với cấp ủy ra quyết định công nhận BCV, TTV của cấp ủy cùng cấp Hệ thống đội ngũ BCV, TTV được tổ chức ở tất cả các cấp

từ tỉnh đến thành, huyện, xã, phường và đảng bộ cơ sở; tất cả các tổ chức