Sự lãnh đạo của tỉnh ủy đồng tháp về công tác dân vận trong giai đoạn hiện nay

Sự lãnh chỉ đạo của cấp uỷ đảng về công tác dân vận ngày càng sâu sát, hiệu quả tuyên truyền, vận động được động đảo quần chúng nhân dân tham gia vào các cuộc vận động và phong trào các

NGUYỄN QUỐC VIỆT

SỰ LÃNH ĐẠO CỦA TỈNH UỶ ĐỒNG THÁP

VỀ CÔNG TÁC DÂN VẬN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

NGHỆ AN - 2016

NGUYỄN QUỐC VIỆT

SỰ LÃNH ĐẠO CỦA TỈNH UỶ ĐỒNG THÁP

VỀ CÔNG TÁC DÂN VẬN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Chuyên ngành: Chính trị học

Mã số: 60.31.02.01

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN THÁI SƠN

NGHỆ AN - 2016

dung: “Sự lãnh đạo của Tỉnh uỷ Đồng Tháp về công tác dân vận trong giai đoạn hiện nay”, em đã nhận được sự giúp đỡ tận tình thiết thực của giáo viên

hướng dẫn PGS.TS Nguyễn Thái Sơn và thầy giáo, cô giáo của Trường Đại học Vinh, một số sở, ngành thuộc tỉnh Đồng Tháp và cơ quan đang công tác Em xin trân thành bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc về sự giúp đỡ quý báu đó

Luận văn được thực hiện trong thời điểm phải tập trung nhiều cho nhiệm

vụ chính trị cơ quan, nên kết quả nghiên cứu và xây dựng Luận văn không thể tránh khỏi những khiếm khuyết về nội dung cũng như hình thức trình bày Rất mong sự trân thành và thông cảm giúp đỡ của giáo viên hướng dẫn và quý thầy giáo, cô giáo Trường Đại học Vinh

1.1 Quan điểm của C.Mác và PH.Ăngghen, Lênin, Đảng Cộng sản

Việt Nam, tư tưởng Hồ Chi Minh về công tác dân vận 11 2.2 Vai trò, ý nghĩa của công tác dân vận, tính tất yếu của việc nâng

2.3 Vai trò lãnh đạo của Tỉnh uỷ về công tác dân vận

Chương 2: THỰC TRẠNG SỰ LÃNH ĐẠO CỦA TỈNH UỶ

2.1 Khái quát về tỉnh Đồng Tháp và Tỉnh ủy Đồng Tháp

47 2.2 Thực trạng Tỉnh ủy Đồng Tháp lãnh đạo công tác dân vận hiện

Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG SỰ

LÃNH ĐẠO CỦA TỈNH UỶ ĐỒNG THÁP VỀ CÔNG TÁC DÂN

3.1 Dự báo những nhân tố tác động đến công tác dân vận trong giai

3.2 Giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của Tỉnh ủy Đồng Tháp về công

Bảng 1 Thống kê số liệu về công tác phát triển đoàn viên, hội viên và công

tác xây dựng Đảng ở các tổ chức cơ sở

132

Bảng 2 Số liệu vận động thực hiện một số hoạt động an sinh xã hội, xây

dựng nông thôn mới của Mặt trận tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và các tổ chức hội các cấp

133

Bảng 3 Thống kê về xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ

ở cơ sở xã, phường, thị trấn

136

Thống kê về Xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở trong hoạt

động cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp

Xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc của các

loại hình doanh nghiệp

Bảng 4 Kết quả điều tra xã hội học sự hài lòng của người dân đối với sự

phục vụ của cơ quan hành chính (chỉ số PAPI) năm 2015

142

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Lực lượng của dân rất to lớn Dân vận rất quan trọng Dân vận kém thì việc gì cũng kém Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công” [40, tr.700] Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh “Dân vận là vận động lực lượng tất cả mỗi một người dân, không để sót một người dân nào, góp thành lực lượng toàn dân, để thực hành những công việc nên làm, những việc công Chính phủ và đoàn thể giao cho” [40, tr.698]

Công tác dân vận là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với toàn bộ sự nghiệp cách mạng nước ta; là điều kiện quan trọng bảo đảm cho sự lãnh đạo của Đảng và củng cố, tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân Công tác dân vận là trách nhiệm của tất cả các tổ chức trong hệ thống chính trị, của mọi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên các đoàn thể nhân dân, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị, quy định để tăng cường công tác dân vận; giải quyết mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng với nhân dân hiện nay đang trở thành vấn đề cấp bách là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của mỗi tổ chức đảng, cán bộ công chức, viên chức và đảng viên

Trong điều kiện Đảng cầm quyền, xây dựng Nhà nước pháp quyền, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập quốc tế, có rất nhiều vấn đề mới đặt ra tác động đến tư tưởng, tình cảm, đời sống của cán bộ, đảng viên và nhân dân Sự phân hóa giàu nghèo, phân tầng xã hội, cùng với tệ quan liêu, tham nhũng, xa dân, xâm phạm quyền làm chủ của nhân dân, làm giảm sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng là thách thức đối với mối quan hệ giữa nhân dân với Đảng Thực tiễn đòi hỏi Đảng cần tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo đối với Công tác dân vận, củng cố vững chắc niềm tin của nhân dân đối với Đảng, tăng cường mối liên hệ giữa Đảng với dân cũng như khối đại đoàn kết

Trong những năm qua Đảng bộ tỉnh Đồng Tháp xem Công tác dân vận là một trong những nội dung quan trọng của công tác xây dựng đảng, xây dựng chính quyền trong sạch vững mạnh theo mục tiêu nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân Công tác dân vận tỉnh Đồng Tháp trong những năm qua có những chuyển biến, hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở có nhiều đổi mới

theo hướng “gần dân, hiểu dân và có trách nhiệm với dân” Sự lãnh chỉ đạo của

cấp uỷ đảng về công tác dân vận ngày càng sâu sát, hiệu quả tuyên truyền, vận động được động đảo quần chúng nhân dân tham gia vào các cuộc vận động và phong trào cách mạng địa phương; các cấp các ngành nâng cao vai trò quản lý điều hành và vận động nhân dân thực hiện nhiệm vụ chính trị gắn việc thực quy

chế dân chủ ở cơ sở theo phương châm: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”; các nghị quyết, văn bản chỉ đạo của Tỉnh uỷ, các chỉ thị của Uỷ ban nhân

dân Tỉnh được cụ thể hoá thực hiện; hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể các cấp có bước chuyển biến đổi mới về phương thức hoạt động, tập trung hướng về cơ sở gắn nghĩa vụ đi đôi với quyền và lợi ích kinh tế - xã hội cho các tầng lớp nhân dân

Bên cạnh những kết quả đạt được công tác dân vận của tỉnh Đồng Tháp vẫn còn nhiều quan tâm bởi những hạn chế, yếu kém:

Phương thức lãnh đạo công tác dân vận của các cấp uỷ Đảng chưa đổi mới kịp thời với tình hình quần chúng và công tác vận động quần chúng trong giai đoạn hiện nay; chưa phát huy hết sức mạnh của hệ thống chính trị

Một số vấn đề bức xúc của nhân dân tại các địa phương, cơ sở chưa được giải quyết hoặc giải quyết chưa kịp thời, chưa thấu tình đạt lý, việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở còn nhiều hạn chế

Công tác nắm bắt tư tưởng, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân chưa kịp thời; công tác tổ chức học tập các chỉ thị, nghị quyết còn nhiều hạn chế

liên quan đến dân còn gây bức xúc phiền hà đến nhân dân

Tình trạng đơn khiếu nại, khiếu kiện vượt cấp kéo dài của người dân trên địa bàn tỉnh còn xảy ra

Để tạo đồng thuận, thống nhất trong nhân dân, phát huy tiềm năng góp phần phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng và an ninh của Tỉnh là vấn đề cần phải thực hiện thường xuyên tăng cường công tác dân vận, củng cố mối quan hệ Đảng với nhân dân

Thực tế thì đã có nhiều công trình nghiên cứu ở nước ta liên quan đến công tác dân vận như:

Luận án tiến sỹ “Tư tưởng Hồ chí Minh về công tác dân vận và ý nghĩa của

nó đối với sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc” của Phạm Huy Hoàng, Học viện

khoa học xã hội, năm 2015

Luận văn thạc sỹ “Công tác dân vận của Đảng bộ huyện Từ Liêm, thành phố Hà Nội từ năm 2000 đến năm 2012” của Nguyễn Văn Khánh, Học viện báo

chí và tuyên truyền, Hà Nội 2015

Luận văn thạc sỹ “Đảng bộ quận 10 thành phố Hồ Chí Minh lãnh đạo thực hiện công tác dân vận từ năm 2000 đến năm 2010” của Trần Phạm Hiền, trường

Đại học KHXH và nhân văn – Đại học quốc gia thành phố Hồ Chí Minh năm

2013

Luận văn thạc sỹ “Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động quần chúng và vận chúng tư tưởng đó trong giai đoạn hiện nay” của Kiều Tô Hoài,

Đại học khoa học xã hội và nhân văn- Đại học Quốc gia Hà Nội, 2011

Các cuốn sách được xuất bản có liên quan như: Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận của TS Đỗ Quang Tuấn, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005; Khái niệm, nguồn gốc và quá trình hình thành tư tưởng của Hồ Chí Minh về dân vận của PGS.TS Nguyễn Bá Linh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005; Phong

cách dân vận của Chủ tịch Hồ Chí Minh của TS Thanh Tuyền, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005; Cán bộ dân vận thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ, của

TS Trịnh Xuân Giới, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005; Tác phẩm dân vận của Chủ tịch Hồ Chí Minh mãi mãi toả sáng, soi đường cho công tác dân vận của Đảng trong thời kỳ mới của TS Nguyễn Văn Hùng, Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội, 2005,…

Các công trình nghiên cứu đã tập trung nghiên cứu về công tác dân vận, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận trong thời đại mới; nâng cao hiệu quả công tác dân vận tại một số địa phương, trong các công trình trên

có đề cập đến vai trò của đội ngũ cán bộ dân vận đối với công tác dân vận của Đảng Tuy nhiên, chưa có bất kỳ một nghiên cứu nào đề cập một cách có hệ thống đến sự lãnh đạo của tỉnh uỷ về công tác dân vận, đặc biệt là đối với tỉnh Đồng Tháp Vì vậy đòi hỏi cấp thiết cần có nghiên cứu một cách sâu sắc, hệ thống và khoa học về sự lãnh đạo của Tỉnh uỷ Đồng Tháp về công tác dân vận trong giai đoạn hiện nay

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, với mong muốn được đóng góp phần kiến thức của mình vào việc tăng cường sự lãnh đạo của Tỉnh uỷ về công tác dân vận trong giai đoạn hiện nay, tạo mối quan hệ niềm tin của đảng đối với nhân

dân, vì vậy mà tôi lựa chọn đề tài “Sự lãnh đạo của Tỉnh uỷ Đồng Tháp về công tác dân vận trong giai đoạn hiện nay” để làm Luận văn tốt nghiệp Thạc sỹ của

mình

2 Mục đích nghiên cứu

Tăng cường sự lãnh đạo của Tỉnh uỷ Đồng Tháp về công tác dân vận

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản sự lãnh đạo của Đảng về công tác dân vận làm cơ sở cho việc nghiên cứu thực tiễn công tác dân vận của tỉnh Đồng Tháp

Khảo sát, phân tích, đánh giá đúng thực trạng công tác lãnh đạo của Tỉnh

uỷ Đồng Tháp về công tác dân vận nhiệm kỳ 2010 - 2015, chỉ rõ nguyên nhân của thực trạng và những kinh nghiệm từ thực tiễn

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn đã nghiên cứu khảo sát, đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Tỉnh uỷ về công tác dân vận trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp từ nay đến năm 2020 và những năm tiếp theo

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của đề tài chính là sự

lãnh đạo của Tỉnh uỷ về công tác dân vận; tập trung nghiên cứu nội dung, phương thức lãnh đạo về công tác dân vận của tỉnh Đồng Tháp trong giai đoạn hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu sự lãnh đạo của Tỉnh uỷ

Đồng Tháp đối với Công tác dân vận từ năm 2010 - 2015, quan điểm và giải pháp của đề tài có giá trị đến năm 2020 và những năm tiếp theo

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận: Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê

nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác vận động quần chúng

5.2 Phương pháp nghiên cứu: Vận dụng phương pháp luận của Chủ nghĩa

Mác - Lê nin và Tưởng Hồ Chí Minh vào nghiên cứu đề tài

Phương pháp nghiên cứu lý luận: thu thập và phân tích các tài liệu có liên quan để xây dựng cơ sở lý luận cho nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp điều tra xã hội học;

phương pháp đàm thoại; phương pháp tổng kết thực tiễn; thống kê, phân tích so sánh

6 Đóng góp khoa học của đề tài

Góp phần hệ thống lại quan điểm, chủ trương của Đảng cộng sản Việt Nam, của Tỉnh uỷ Đồng Tháp về công tác dân vận Góp phần phân tích rõ quá

trình chỉ đạo thực hiện công tác dân vận của Tỉnh uỷ Đồng Tháp nhiệm kỳ 2010-2015, qua đó đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo Tỉnh uỷ Đồng Tháp về công tác dân vận trong thời gian tới

7 Kết cấu của luận văn: Luận văn gồm 3 phần: Phần mở đầu, phần nội

dung, phần kết luận (phụ lục, tài liệu tham khảo)

NỘI DUNG Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI CÔNG TÁC DÂN VẬN

1.1 Quan điểm của C.Mác và Ăngghen, V.I.Lênin, tư tưởng Hồ Chi Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác dân vận

1.1.1 Quan điểm của C.Mác và Ăngghen - Lênin về công tác dân vận

1.1.1.1 Quan điểm của C.Mác và Ăngghen

Có thể khẳng định từ thế kỷ XVII trở lại đây trên thế giới các cuộc cách mạng xã hội muốn giành được thắng lợi không thể do một nhóm người hay một các nhân có thể thực hiện được, mà đòi hỏi phải do chính đảng có lý luận luận tiên phong lãnh đạo trong đó chính đảng đó cần phải biết thuyết phục, giáo dục

và vận động đông đảo quần chúng nhân dân tham gia, nhưng để quần chúng nhân dân có thể một lòng đi theo chính đảng, cùng chính đảng thực hiện thành công sự nghiệp cách mạng thì họ cần phải thấy được quyền lợi của mình khi tham gia Theo quan điểm của C.Mác : “ tất cả những cái gì mà con người đấu tranh giành lấy đều phải dính liền với lợi ích của họ”[36, tr.408]

C.Mác và Ph.Ăngghen đã đề cập đến vấn đề chính quyền cách mạng của giai cấp vô sản làm công tác vận động quần chúng nhưng chưa nhiều và chưa cụ thể, vì các ông chỉ chứng kiến sự ra đời và tồn tại của Công xã Paris trong một thời gian ngắn là 72 ngày Tuy nhiên, những tư tưởng chung, tổng quát của C Mác và Ăngghen về vai trò của quần chúng nhân dân và về công tác vận động quần chúng, trong đó có những tư tưởng liên quan đến vấn đề chính quyền với công tác dân vận, vẫn là những tư tưởng rất khoa học, phù hợp với lịch sử và ngày nay và được các Đảng Cộng sản học tập và nghiên cứu

Theo C.Mác và Ăngghen, chính quyền của giai cấp vô sản rất cần thiết phải tiến hành công tác vận động quần chúng vì:

Thứ nhất, cách mạng vô sản muốn bảo đảm thắng lợi lâu dài cần phải tranh

thủ lực lượng và khả năng to lớn của quần chúng nhân dân C.Mác- Ăngghen đánh giá cao vai trò, lực lượng và khả năng của giai cấp bị áp bức trong xã hội

có đối kháng giai cấp Trong tác phẩm Sự khốn cùng của triết học, C.Mác chỉ ra

rằng: “Một giai cấp bị áp bức là điều kiện sống còn của một xã hội dựa trên sự đối kháng giai cấp”[33, tr.307] Giai cấp đó là lực lượng sản xuất lớn nhất trong tất cả các lực lượng sản xuất của xã hội; có bản chất cách mạng “là một khối đông đảo quần chúng cách mạng đang làm cách mạng; là “những yếu tố vật chất” không thể thiếu của một cuộc cách mạng toàn diện Trong tác phẩm “Hệ

tư tưởng Đức” các ông khẳng định: “Nếu không có những yếu tố vật chất ấy của một cuộc cách mạng toàn diện - những yếu tố bao gồm một mặt là những lực lượng sản xuất hiện có và mặt khác là sự hình thành một khối đông đảo quần chúng cách mạng đang làm cách mạng không những chống lại những điều kiện riêng biệt của xã hội cũ, mà chống lại bản thân “sự sản xuất ra đời sống” trước đây, chống lại “toàn bộ hoạt động” làm cơ sở cho xã hội cũ đó, thì như lịch sử của chủ nghĩa cộng sản đã chứng tỏ, ý niệm về cuộc cách mạng đó có được phát biểu hàng trăm lần đi nữa, cũng hoàn toàn chẳng có ý nghĩa gì đối với sự phát triển thực tế cả

Thứ hai,quần chúng cần phải được tuyên truyền, giáo dục để hiểu rõ mục

đích lý tưởng, trách nhiệm của mình Các ông giải thích rằng, cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, nhưng chính bản thân quần chúng cũng có những hạn chế về nhận thức: “Ở nơi nào mà vấn đề đặt ra là phải cải tạo hoàn toàn tổ chức của xã hội, thì bản thân quần chúng phải tự mình tham gia vào công cuộc cải tạo

ấy, phải tự mình hiểu rõ đó là vấn đề gì, vì sao mình phải tham gia vào công cuộc cải tạo ấy, với cả thể xác lẫn sinh mệnh của mình Đó là điều mà lịch sử trong 50 năm gần đây đã dạy cho chúng ta Nhưng muốn cho quần chúng hiểu rõ

là phải làm gì thì cần phải tiến hành một công tác lâu dài và kiên nhẫn” [35, tr.617] Ăngghen còn nhận xét rằng, ngay cả ở Pari, sau thắng lợi, chính những

quần chúng vô sản cũng còn tuyệt đối chưa có một ý niệm gì rõ ràng về con đường phải theo Do đó, công tác giáo dục, vận động quần chúng vẫn phải được tiếp tục

Thứ ba,cần phải thường xuyên tiến hành công tác vận động quần chúng vì

lợi ích thực sự của chính quần chúng Quần chúng đông đảo là những người hăng hái nhiệt tình, cách mạng, nhưng cách mạng là một quá trình lâu dài, gian khổ, khó khăn và có những lúc tạm thời thất bại, khiến cho quần chúng nhiều khi mệt mỏi, thậm chí thất vọng Trong Lời mở đầu cho tác phẩm của

C.Mác đấu tranh giai cấp ở Pháp 1884-1850, Ăngghen khẳng định: “Thật thế,

tinh thần cách mạng ấy của quần chúng hầu như luôn luôn và thường rất nhanh chóng nhường chỗ cho sự mệt mỏi hay thậm chí cho sự chuyển sang một hướng trái ngược lại khi mà ảo tưởng đã bị tiêu tan và niềm thất vọng đã nảy sinh Nhưng vấn đề ở đây không phải là những bề ngoài giả dối mà trái lại là sự thực hiện những lợi ích đặc biệt nhất của chính đại đa số quần chúng, những lợi ích tuy lúc bấy giờ chưa được đại đa số quần chúng đó nhận rõ, nhưng do mặt thuyết phục của tính hiển nhiên của chúng ta nên chẳng bao lâu sẽ được quần chúng thấy khá rõ, trong quá trình thực hiện thực tế”[35, tr.603] Mác-Ăngghen xác định đối tượng và mục đích công tác tuyên truyền vận động quần chúng:

“không phải là lôi kéo đây đó những cá nhân hay nhóm hội viên riêng biệt khỏi phe đối lập mà là phải hoạt động trong quần chúng đông đảo chưa tham gia phong trào” [34, tr.575]

Theo C.Mác và Ăngghen, đảng và chính quyền của giai cấp vô sản cần phải tiến hành công tác dân vận vì: Quần chúng nhân dân có khả năng và lực lượng

to lớn, mà cách mạng vô sản muốn bảo đảm thắng lợi lâu dài cần phải tranh thủ; Cách mạnh là sự nghiệp của quần chúng, nhưng chính bản thân quần chúng cũng có những nhận thức, cần phải được tuyên truyền, giáo dục để hiểu rõ mục đích, lý tưởng và trách nhiệm của mình; Quần chúng đông đảo là những người hăng hái nhiệt tình cách mạng, nhưng cách mạng là một quá trình lâu dài, gian

khổ, khó khăn và có những lúc tạm thời thất bại, khiến quần chúng nhiều hoài nghi, thất vọng Vì vậy, cần phải thường xuyên tiến hành công tác vận động quần chúng vì lợi ích thực sự của quần chúng

Thật vậy trong dân vận việc nêu gương, biểu dương những mô hình hay từ thực tiễn có tác dụng cổ vũ động viên rất lớn, làm công tác vận động quần chúng nhân dân không được dùng mệnh lệnh, áp đặt ý chí cần phải biết lắng nghe kinh nghiệm trong dân, bàn bạc cùng nhân dân thực hiện nhiệm vụ

Quần chúng nhân dân có sức mạnh vô địch tuy nhiên muốn nhân dân phát huy được sức mạnh đó thì họ cần phải đoàn kết lại Mác và Ăngghen đã từng kêu gọi “ vô sản tất cả các nước đoàn kết lại”, nhờ đoàn kết mà giai cấp công nhân đã giành được thắng lợi Người tiếp tục khẳng định “… chúng ta hãy nhớ một nguyên tắc cơ bản của thế giới đó chính là sự đoàn kết…”[37, tr.609]

1.1.1.2 Theo quan điểm của V.I.Lênin

Lênin là người tổ chức và lãnh đạo cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười 1917 ở Nga thành công, và là người đứng đầu chính quyền Xô viết trong 6 năm cho đến khi Người từ trần vào đầu năm 1924 Lý luận của V.I.Lênin về vấn đề chính quyền (không tách rời vấn đề đảng cầm quyền) làm công tác vận động quần chúng, so với lý luận của C Mác và Ăngghen, đã có sự

mở rộng, phát triển và cụ thể hơn

Lênin chỉ rõ, liên minh công nông có vai trò hết sức quan trọng để tập hợp

đa số dân cư, “bảo đảm cho chính quyền một sự ủng hộ vững chắc” Và điều kiện để xây dựng được chế độ xã hội chủ nghĩa là “khi quần chúng đông đảo gấp 10, gấp 100 lần trước tự bắt tay vào việc xây dựng nhà nước và một đời sống kinh tế mới”.[28, tr.523]

V.I Lênin cho rằng, Đảng lãnh đạo và chính quyền cần giáo dục, tuyên truyền để thu hút quần chúng một cách toàn diện những tầng lớp rộng rãi nhất

dù trình độ của họ như thế nào để họ tham gia vào tất cả các công việc hoạt động

xã hội, tự giác và cách mạng: “Nhất thiết phải công tác ở bất cứ nơi nào có quần

chúng Phải biết tự nguyện chịu mọi sự hy sinh, vượt những trở ngại lớn nhất để tiến hành một công tác tuyên truyền và cổ động có hệ thống, bền bỉ, dẻo dai và nhẫn nại, chính ngay trong các cơ quan, các hội, các tổ chức - thậm chí phản động nhất - nghĩa là bất cứ ở nơi nào có quần chúng vô sản hay nửa vô sản”[29 ,tr.47]

V.I.Lênin còn đề cập đến vấn đề giáo dục, tuyên truyền đối với quần chúng lao động quốc tế để cùng nhau đấu tranh thực hiện lý tưởng cộng sản chủ nghĩa:

“Phải làm chi học thuyết cộng sản chân chính dành cho những người cộng sản ở các nước tiên tiến hơn, dịch ra tiếng nói của mỗi dân tộc; phải hoàn thành những nhiệm vụ thực tế cần hoàn thành tức khắc và phải liên hiệp với vô sản ở tất cả các nước để cùng nhau đấu tranh… Nên mở đường đi vào quần chúng lao động

và bị bóc lột của các nước, và nói làm sao cho họ hiểu được rằng mối hy vọng duy nhất của họ muốn được giải phóng, là thắng lợi của cách mạng thế giới, rằng giai cấp vô sản quốc tế là người bạn đồng minh duy nhất của hàng trăm triệu người lao động và bị bóc lột thuộc các dân tộc phương Đông”[27, tr.373,374]

Lênin cho rằng, cách thức tuyên truyền, vận động quần chúng là phải biết chỉ dẫn và giải thích cụ thể cho quần chúng biết rõ những khó khăn, phải dồn hết tinh thần nghị lực vượt qua để thực hiện từng nhiệm vụ cụ thể Đó cũng chính là nguyên nhân thắng lợi của Đảng và chính quyền Xô viết: “Nguyên nhân những thắng lợi của chúng ta là ở chỗ Đảng ta và chính quyền Xô viết đã trực tiếp chỉ

ra cho quần chúng lao động thấy hết mọi khó khăn trước mắt và nhiệm vụ trước mắt; đã biết giải thích cho quần chúng hiểu vì sao lúc này phải dồn hết sức cố gắng vào mặt này, lúc khác lại phải dồn hết sức cố gắng vào mặt kia của công tác Xô viết; đã biết phát huy nghị lực, tinh thần anh dũng và nhiệt tình của quần chúng, tập trung sức cố gắng cách mạng cao độ vào nhiệm vụ trước mắt, quan trọng nhất”[27, tr.346] Lênin rất coi trọng phương pháp thuyết phục, giáo dục

và nêu gương đối với quần chúng nhân dân, Người đề ra nhiệm vụ hàng đầu đối

với Đảng cộng sản là phải “thuyết phục cho đa số nhân dân thấy được sự đúng đắn của cương lĩnh và sách lược của mình”, ông khuyến khích mở rộng dân chủ công khai làm cho người dân biết được công việc của đảng của nhà nước, ông luôn biết lắng nghe và trân trọng ý kiến của người dân coi đó là người thông tin, kinh nghiệm cự kỳ quý báu để hình thành chính sách

Lênin đã nhiều lần chỉ ra nguy cơ xa rời quần chúng đối với một đảng cầm quyền và chính quyền cách mạng Người cho rằng nếu Đảng và chính quyền Xô viết quên mất và tự cắt đứt những mối liên hệ khăng khít với quần chúng thì đó chính là một trong những nguy hiểm lớn nhất, đáng sợ nhất và sẽ là một tai họa thực sự Vì vậy, theo Lênin, để bảo đảm cho sự nghiệp cách mạng đi đến thắng lợi hoàn toàn, Đảng Cộng sản và chính quyền cách mạng không được xa rời quần chúng mà thường xuyên phải:

Liên hệ với quần chúng Sống trong lòng quần chúng Biết tâm trạng quần chúng Biết tất cả

Hiểu quần chúng Biết đến với quần chúng Giành được lòng tin tuyệt đối từ quần chúng”[26, tr.608]

Quan điểm này Lê Nin còn nhận định “ những lý tưởng cao cả nhất cũng không đáng một xu nhỏ, chừng nào người ta không biết kết hợp chặt chẽ những

lý tưởng đó với lợi ích của chính ngay những người đang tham gia cuộc đấu tranh kinh tế, chừng nào người ta không biết kết hợp những lý tưởng đó với những vấn đề chật hẹp và nhỏ nhặt trong cuộc sống hàng ngày của giai cấp ấy như vấn đề trả công lao động một cách công bằng” Phát huy quan điểm này Lê Nin đã luôn khẳng định và đánh giá cao việc động viên và phát huy mọi lực lượng của quần chúng nhân dân, người cảnh báo “ những ai chỉ trông vào bàn

tay của những người cộng sản để xây dựng xã hội cộng sản là những kẻ có tư tưởng hết sức ngây thơ” [25, tr.406]

Từ thực tế đời sống và yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng, của công tác vận động quần chúng, Lênin đã chỉ ra phương châm làm công tác vận động quần chúng một cách có hiệu quả là: “Phải sống sâu vào đời sống công nhân, phải biết tường tận đời sống công nhân, biết xác định một cách chắc chắn bất cứ trong vấn đề nào, trong lúc nào, tâm trạng của quần chúng, những nhu cầu, những ý nghĩ thật sự của họ, biết nhận định được rõ mà không mảy may lý tưởng hóa trình độ giác ngộ của họ và sức mạnh ảnh hưởng của những thiên kiến hay của những tàn dư nào của quá khứ, biết chiếm được lòng tin cậy vô bờ bến của quần chúng bằng một thái độ hữu ái đối với họ, bằng cách quan tâm thỏa mãn nhu cầu của họ”[30, tr.426]

1.1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận

Từ những quan điểm của Lênin chúng ta thấy được quan điểm của Bác trong công tác vận động quần chúng là không để xót một người dân nào vì mỗi người dân, mỗi tầng lớp xã hội đều giữ một vai trò quan trọng trong công cuộc cách mạng người làm dân vận khéo là phải biết vận động tất cả quần chúng nhân dân cùng tham gia các phong trào cách mạng cũng giống như bàn tay của chúng

ta mỗi ngon tuy dài, ngắn khác nhau nhưng đều có những công năng nhất định Thấm nhuần truyền thống văn hóa, truyền thống yêu nước, tư tưởng “Nước lấy dân làm gốc” của cha ông ta trong lịch sử, sau này trên con đường đi tìm đường cứu nước, cứu dân, tiếp thu quan điểm mácxít về vai trò của quần chúng nhân dân trong cuộc đấu tranh giành và giữ chính quyền của giai cấp vô sản và qua thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo cách mạng nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề cao vai trò của công tác dân vận, xem đó như là một trong những nhân tố quyết định dẫn đến thành, bại mục tiêu, nhiệm vụ công việc của cách mạng

Trong bài báo “Dân vận” viết ngày 15-10-1949 đăng trên báo “Sự thật”,

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Dân vận là vận động tất cả lực lượng của mỗi

một người dân không để sót một người dân nào, góp thành lực lượng toàn dân,

để thực hành những công việc nên làm, những công việc Chính phủ và Đoàn thể

đã giao cho” [40, tr.698]

Theo định nghĩa trên, đối tượng của công tác dân vận là nhân dân, mục tiêu của công tác dân vận là mục tiêu chung của Cách mạng Công tác dân vận là công việc của toàn bộ hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng tiến hành tập hợp vận động, đoàn kết nhân dân, đưa các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các chương trình kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh vào cuộc sống, góp phần xây dựng sự đồng thuận xã hội, thực hiện thắng lợi đường lối cách mạng của Đảng

Xuất phát từ lý luận của chủ nghĩa mac - lê nin, tình hình thực tiễn của đất nước chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra định nghĩa về công tác dân vận tuy chỉ có vài dòng nhưng đầy đủ, trong đó thể hiện rõ quan điểm của người, thể hiện rõ sự phù hợp trong giải pháp làm công tác dân vận tại việt nam lúc bấy giờ và vẫn còn phù hợp với điều kiện đất nước chúng ta hiện nay Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, kế thừa, phát triển những tinh hoa của triết học phương Tây, triết học phương Đông cũng như những tư tưởng tiến bộ của ông cha ta về nhân dân, đưa ra những quan điểm rất độc đáo gồm mấy điểm chính sau đây:

Muốn giành thắng lợi, Đảng phải dựa vào dân, tôn trọng dân, quý dân

Bác viết: “Trong bầu trời không có gì quý bằng nhân dân Trong thế giới không có gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của toàn dân” Người luôn căn dặn

cán bộ đảng viên phải tin tưởng nhân dân, phải biết dựa vào nhân dân vì “dễ

trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong” “Nước phải lấy dân làm gốc… Gốc có vững thì cây mới bền… Dân chúng đồng lòng, việc gì cũng làm được Dân chúng không ủng hộ, việc gì làm cũng không nên” [41, tr.276,277]

Đảng phải tổ chức quần chúng để biến hành động của họ từ tự phát thành tự giác

Trong tác phẩm “Đường Kách mệnh”, Bác Hồ chỉ ra rằng: “Trước hết phải

có Đảng cách mạng” và công việc của Đảng là “Trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với các dân tộc bị áp bức và giai cấp vô sản mọi nơi”

Đánh giá nguyên nhân thành công của Đảng ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết “Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng chứ không phải sự nghiệp của cá nhân anh hùng nào Thành công của Đảng là ở nơi Đảng ta đã tổ chức và phát huy lực lượng cách mạng vô tận của nhân dân” [40, tr379,3781]

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ thế nào là Dân vận

Ngay sau khi giành được chính quyền, ngày 15/10/1949, Bác Hồ đã viết bài báo “Dân vận” đăng trên báo Sự thật Bác đã chỉ rõ vị trí, tầm quan trọng của công tác dân vận, giải thích dân vận là gì, ai có trách nhiệm làm dân vận và phương pháp làm dân vận như thế nào

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ “Dân vận là vận động tất cả lực lượng của mỗi một người dân không để sót một người dân nào, góp thành lực lượng toàn dân, để thực hành những công việc nên làm, những công việc của Chính phủ, đoàn thể giao cho”

Từ định nghĩa trên ta thấy:

Đối tượng công tác dân vận là nhân dân

Mục tiêu công tác dân vận là mục tiêu chung của cách mạng

Trước khi thành lập Đảng, trong tác phẩm Đường Kách mệnh, lãnh tụ

Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã xác định rõ mục tiêu: “Kách mệnh rồi thì quyền giao cho dân chúng số nhiều, chớ để trong tay một bọn ít người Thế mới khỏi hy sinh nhiều lần, thế dân chúng mới được hạnh phúc”[38, tr.270]

Sau thắng lợi của cách mạng Tháng Tám năm 1945, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lãnh đạo toàn dân kháng chiến và kiến quốc Người nêu rõ: “Chính

phủ ta đã hứa với dân, sẽ gắng sức làm cho ai nấy đều có phần hạnh phúc” Mục tiêu cao cả của cách mạng trở thành tuyên ngôn của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa: Độc lập, Tự do, Hạnh phúc Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh:

“Nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc, tự do thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì”

Nội dung cơ bản của công tác dân vận là vận động nhân dân, tổ chức lực lượng nhân dân, đoàn kết toàn dân để thực hiện những nhiệm vụ của cách mạng, những việc nên làm

Lực lượng làm công tác dân vận phải là “Tất cả cán bộ chính quyền, cán bộ đoàn thể và tất cả các hội viên của các đoàn thể nhân dân (Liên Việt, Việt Minh…) đều phải phụ trách dân vận”

Điều này càng làm rõ hơn luận điểm: Công tác dân vận không chỉ của Mặt trận, các đoàn thể nhân dân mà chính quyền, cán bộ chính quyền cũng phải làm công tác dân vận

Từ đó đến nay, công tác dân vận đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, song đối chiếu với lời dạy của Bác Hồ thì công tác dân vận của chúng ta cũng còn nhiều thiếu sót, nhiều lúc, nhiều nơi chưa cụ thể hoá, vận động đến từng người dân

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh vai trò của công tác dân vận

Xuất phát từ cơ sở nhận thức khoa học: Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách mạng là đoàn kết tập hợp được lực lượng nhân dân Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu một mệnh đề như là một chân lý: “Lực lượng của dân rất to Việc dân vận rất quan trọng Dân vận kém thì việc gì cũng kém, dân vận khéo thì việc gì cũng thành công” Người còn nói: “Khuyết điểm to ở nhiều nơi là xem khinh việc dân vận Cử ra một ban hoặc vài người, mà thường cử cán bộ kém rồi bỏ mặc họ Vận được thì tốt, vận không được cũng mặc Những cán bộ khác không trông nom giúp đỡ, tự cho mình không có trách nhiệm dân vận Đó là sai lầm rất to, rất có hại” [40, tr.700]

Phương thức làm công tác dân vận

“Dân vận không thể chỉ dùng báo chương, sách vở, mít tinh, khẩu hiệu, truyền đơn, chỉ thị mà đủ”

Trước nhất là phải tìm mọi cách giải thích cho mỗi một người dân hiểu

rằng: “Việc đó là lợi ích cho họ, là nhiệm vụ của họ, họ phải hăng hái làm cho

kỳ được”

Điểm thứ hai là, “bất cứ việc gì đều phải bàn bạc với dân, cùng với dân đặt

kế hoạch cho thiết thực với hoàn cảnh địa phương, rồi động viên tổ chức toàn dân ra thi hành”

Điểm thứ ba là, trong lúc thi hành phải theo dõi, giúp đỡ, đôn đốc, khuyến

khích dân

Điểm thứ tư là, khi thi hành xong phải cùng với dân kiểm thảo lại công

việc, rút kinh nghiệm phê bình khen thưởng”

Quy trình và phương thức dân vận nêu trên chính là tiền đề của phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” mà Đảng ta khái quát sau này

Về phong cách của cán bộ làm công tác dân vận

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, phong cách của người làm dân vận là phải:

“Óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm”

Bác chỉ rõ 3 việc: tuyên truyền cho dân, gương mẫu trước dân, quan tâm và giải quyết lợi ích của dân

Tư tưởng của Bác còn được nhấn mạnh:

Phải gần gũi quần chúng, kiên trì giải thích cho quần chúng hiểu rõ chủ trương chính sách Người còn chỉ rõ: “Muốn thực sự gần gũi quần chúng thì phải cùng ăn cùng ở cùng làm mới biết sinh hoạt của quần chúng thế nào” Cán bộ đảng viên phải tự mình làm gương cho quần chúng: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”

“Cách làm việc, cách tổ chức, nói chuyện tuyên truyền, khẩu hiệu viết báo

của chúng ta đều phải lấy câu này làm khuôn phép: Từ quần chúng mà ra, về sâu

quần chúng” Cách tổ chức và làm việc nào không hợp với quần chúng thì ta phải

có gan đề nghị với cấp trên bỏ đi hoặc sửa lại Cách nào hợp với quần chúng, quần chúng cần, thì dù chưa có sẵn, ta phải đề nghị cấp trên mà đặt ra Nếu cần thì

cứ đặt ra, rồi báo cáo sau miễn là được việc”

Mục đích của cách mạng tước hết là vì quyền lợi của nhân dân “Việc gì có lợi cho dân thì phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân thì phải hết sức tránh”

Dân chủ, đoàn kết là tư tưởng xuyên suốt trong công tác dân vận

Người nói: “Dân chủ là của quý báu nhất của nhân dân”; “Thực hành dân chủ là chìa khóa vạn năng có thể giải quyết mọi khó khăn”

Về đoàn kết, Người nói: “Cách mệnh thì phải đoàn kết dân chúng bị áp bức

để đánh đổ cả cái giai cấp áp bức mình, chứ không phải chỉ nhờ 5,7 người giết 2,3 anh vua, 9, 10 anh quan mà được” Người kêu gọi:“Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết Thành công, thành công, đại thành công”

Tư tưởng đoàn kết của người thể hiện rất rõ ràng: Đoàn kết góp thành lực lượng Đoàn kết trong tổ chức trong phong trào cách mạng của quần chúng, ngay trong khi thực hiện một khẩu hiệu cách mạng Muốn vận động nhân dân, thì điều cơ bản đầu tiên là phải dân chủ, vì vậy, mở đầu bài báo “Dân vận”, Bác viết:

Nước ta là nước dân chủ Bao nhiêu lợi ích đều vì dân Bao nhiêu quyền hạn đều của dân Công việc đổi mới là trách nhiệm của dân

Sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc là công việc của dân Chính quyền từ xã đến Chính phủ Trung ương do dân cử ra Đoàn thể từ Trung ương đến xã do dân tổ chức nên

Nói tóm lại, quyền hành lực lượng đều ở nơi dân

1.1.3 Quan điểm Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác dân vận

Lịch sử dân tộc Việt Nam là lịch sử của một dân tộc anh hùng, đoàn kết, bền bỉ và kiên cường trong đấu tranh dựng nước và giữ nước đầy gian nan, quyết liệt và hào hùng, đã hun đúc nên sức mạnh và truyền thống yêu nước; đó

là sức mạnh của lòng dân, của đại đoàn kết toàn dân tộc Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định “Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động” Vì vậy, nghiên cứu, vận dụng sáng tạo lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin về công tác quần chúng của chính quyền trong bối cảnh hiện nay là một vấn đề cực kỳ quan trọng, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc cho việc thực hành công tác dân vận

Từ khi thành lập đến nay, Đảng cộng sản Việt Nam luôn coi công tác dân vận có ý nghĩa chiến lược đối với toàn bộ sự nghiệp cách mạng nước ta; là điều kiện quan trọng bảo đảm cho sự lãnh đạo của Đảng và củng cố, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân Công tác dân vận là trách nhiệm của tất cả các tổ chức trong hệ thống chính trị, của mọi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên các đoàn thể nhân dân, cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng vũ trang

Mối quan hệ giữa Đảng và dân là mối quan hệ máu thịt, quan hệ thuộc bản chất; Dân vận được xem là công việc cốt tử của Đảng Do đó, ngay từ khi thành lập Đảng và trong suốt quá trình cách mạng, Đảng ta luôn coi trọng, quan tâm công tác này Điều này được thể hiện rõ qua việc Đảng đã ban hành nhiều quyết sách về công tác dân vận ngày càng phù hợp với thực tiễn, đáp ứng nguyện vọng, lợi ích chính đáng của nhân dân Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, đặc biệt là trong các cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất Tổ quốc, nội dung cốt lõi của công tác dân vận đã được Đảng ta vận dụng trung thành và sáng tạo, đưa cách mạng nước ta đến ngày thắng lợi

Thực hiện đường lối đổi mới của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (tháng 12-1986) - Đại hội lịch sử của đổi mới đất nước đã tổng kết thực tiễn 10 năm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN (1976 - 1986), tổng kết hoạt động của

Đảng nhiệm kỳ khóa V Điều đặc biệt nhất là Đại hội đã rút ra 4 bài học kinh nghiệm sâu sắc, trong đó, bài học đầu tiên là “trong toàn bộ hoạt động của mình, Đảng phải quán triệt tư tưởng: “lấy dân làm gốc”, xây dựng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động” Đại hội khẳng định “Đảng ta không có mục đích nào khác là đấu tranh vì hạnh phúc của nhân dân Quần chúng là người làm nên lịch sử” Đại hội cho rằng: “Bài học lớn rút ra từ những năm qua là trong điều kiện Đảng cầm quyền phải đặc biệt chăm lo củng cố sự liên

hệ giữa Đảng và nhân dân; tiến hành thường xuyên cuộc đấu tranh ngăn ngừa

và khắc phục chủ nghĩa quan liêu Mỗi đảng viên cộng sản phải thật sự vừa là người lãnh đạo, vừa là người đày tớ thật trung thành của nhân dân Mọi chủ trương, chính sách của Đảng phải xuất phát từ lợi ích, nguyện vọng và khả năng của nhân dân lao động, phải khơi dậy được sự đồng tình, hưởng ứng của quần chúng Quan liêu, mệnh lệnh, xa rời quần chúng, đi ngược lại lợi ích của nhân dân là làm suy yếu sức mạnh của Đảng”

Một dấu mốc lịch sử quan trọng, Hội nghị Trung ương 8 khóa VI họp từ ngày 12 đến 27-3-1990 đã ra nghị quyết 8B/TW (khóa VI) về “đổi mới công tác quần chúng, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân” Nghị quyết

đã thể hiện rõ quan điểm của Đảng về công tác vận động quần chúng trong thời

kỳ mới Có thể nói, đây là Nghị quyết chuyên đề đầu tiên về công tác dân vận, nêu lên bốn quan điểm chỉ đạo đổi mới công tác vận động quần chúng của Đảng là:

Một là, cách mạng là sự nghiệp của dân, do dân và vì dân;

Hai là, động lực thúc đẩy phong trào quần chúng là đáp ứng lợi ích thiết

thực của nhân dân và kết hợp hài hòa các lợi ích, thống nhất quyền lợi với nghĩa

vụ công dân;

Ba là, các hình thức tập hợp nhân dân phải đa dạng;

Thứ tư là, công tác quần chúng là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và các

đoàn thể Nhằm cụ thể hóa các quan điểm của Đảng về công tác dân vận đi vào cuộc sống

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII (6/1991) đã thông qua Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH và rút ra 5 bài học, trong đó có

bài học hết sức sâu sắc “Sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân

và vì nhân dân” Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII (6/1996) đã tổng kết

10 năm đổi mới đất nước và rút ra 6 bài học, trong đó bài học thứ 4: “Mở rộng

và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy sức mạnh của cả dân tộc” Đại hội phân tích: “Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, vì nhân dân và do nhân dân Chính những ý kiến, nguyện vọng và sáng kiến của nhân dân là nguồn gốc hình thành đường lối đổi mới của Đảng Cũng do nhân dân hưởng ứng đường lối đổi mới, dũng cảm phấn đấu, vượt qua biết bao khó khăn, thử thách mà công cuộc đổi mới đạt được những thành tựu hôm nay Để tiếp tục đưa sự nghiệp đổi mới tiến lên, giành những thành tựu lớn hơn, cần thực hiện tốt hơn nữa việc mở rộng, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, cả ở trong nước và ở nước ngoài, phát huy dân chủ, động viên tối đa sức mạnh của toàn thể dân tộc vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh” Đến Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX (4/2001), quan điểm dân vận được thể hiện sâu sắc trong báo cáo chính trị của Đại hội, Đảng đã đề ra nhiệm vụ tổng quát cho công tác dân vận: Thực hiện đại đoàn kết toàn dân, tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; rút ra 4 bài học kinh nghiệm của 15 năm đổi mới đất nước (1986-2000), trong đó bài học thứ 2 là: “Đổi mới phải dựa vào nhân dân,

vì lợi ích của nhân dân, phù hợp với thực tiễn, luôn luôn sáng tạo Bài học thứ

ba là: “Đổi mới phải kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại”

Đồng thời đề ra những nhiệm vụ cụ thể của công tác dân vận là:

Hiểu rõ tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, tích cực tham gia giải quyết kịp thời những vấn đề do tình hình thực tế đặt ra

Chuyển tải các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước đến với người dân, vận động nhân dân thực hiện các nhiệm vụ cách mạng, đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, thông qua các hình thức tuyên truyền cơ bản, bàn bạc dân chủ với nhân dân

Tổ chức rộng khắp các tầng lớp nhân dân trong các đoàn thể nhân dân Chăm lo xây dựng Mặt trận và các đoàn thể nhân dân vững mạnh từ cơ sở Vận động nhân dân tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền Tóm lại, nhiệm vụ công tác dân vận là: Nghe được dân nói; nói cho dân hiểu; làm cho dân tin Thực chất công tác dân vận là tăng cường mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với dân

Để thực hiện đường lối chiến lược này, Đảng ta nêu lên 03 giải pháp cơ bản:

Phát huy dân chủ trong đời sống xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng Muốn đoàn kết được nhân dân, điều đầu tiên là phải bảo đảm cho nhân dân được thực

sự làm chủ Do đó, đại đoàn kết dân tộc và phát huy dân chủ gắn bó chặt chẽ với nhau

Xây dựng đồng bộ các chính sách kinh tế - xã hội đúng đắn, làm cơ sở phát huy mọi tiềm năng sáng tạo và chăm lo đời sống của các tầng lớp nhân dân Chính sách và pháp luật của Nhà nước là yếu tố ảnh hưởng chủ yếu, trực tiếp đến việc thực hiện đại đoàn kết toàn dân và phát huy dân chủ trong xã hội Thực hiện đại đoàn kết toàn dân trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức rộng khắp các tầng lớp nhân dân trong các đoàn thể nhân dân

Đảng đã ban hành chủ trương, chỉ thị, nghị quyết về công tác dân vận như: Các Nghị quyết số 23, 24, 25 Hội nghị Trung ương 7 (khóa IX) “về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”, “về công tác dân tộc”, “về công tác tôn giáo”; Kết luận số 65

của Ban Bí thư (khóa X) “Về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 30 của Bộ Chính trị (khóa VIII) về xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở” Đồng thời, hệ thống dân vận đã tích cực tham mưu cho các cấp ủy tiến hành kiểm tra, sơ kết, tổng kết các nghị quyết, chỉ thị của Đảng

Các hội nghị Trung ương, Đại hội Đảng lần X (4-2006), lần thứ XI (01/2011), lần thứ XII nhiệm kỳ 2016 – 2020, Đảng ta đều cụ thể hóa và đề ra những chủ trương về công tác dân vận Đặc biệt, Đại hội XI của Đảng đã có quan điểm hết sức “mở” nhằm hòa hợp dân tộc, xóa bỏ những định kiến trong quá khứ nhằm hướng tới mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam độc lập, giàu mạnh, phồn vinh và hạnh phúc Đại hội khẳng định: “Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong bối cảnh mới, lấy mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh làm điểm tương đồng…Xóa bỏ mặc cảm, định kiến về quá khứ, thành phần giai cấp, chấp nhận những quan điểm khác nhau không trái với lợi ích chung của dân tộc…Đề cao tinh thần dân tộc, truyền thống nhân nghĩa, khoan dung…”[17, tr.24]

Trước thực tiễn yêu cầu của công cuộc đổi mới, công tác dân vận của Đảng

đã có những đổi mới cơ bản, toàn diện, cả về nhận thức cũng như phương thức tiến hành, đáp ứng với đòi hỏi của tình hình mới Những chủ trương, chính sách

về công tác dân vận, về đại đoàn kết dân tộc, về xây dựng giai cấp công nhân, nông dân, trí thức, doanh nhân, thanh niên, phụ nữ, về tôn giáo, dân tộc, người Việt Nam ở nước ngoài lần lượt được xác định và ngày càng được hoàn thiện Đặc biệt, gần đây, Bộ Chính trị đã có Quyết định số 290 ngày 25-2-2010 về việc ban hành Quy chế công tác dân vận của hệ thống chính trị, trong đó quy định rõ trách nhiệm, nội dung, phương thức công tác dân vận của toàn bộ hệ thống chính trị

Ngày 03/6/2013, xác định rõ tầm quan trọng và đòi hỏi cấp thiết của công tác dân vận, đáp ứng yêu cầu mới của thực tiễn đặt ra, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Nghị quyết 25-NQ/TW về “Tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình mới”, trong đó khẳng định: “Công tác dân vận thời gian qua đã góp phần tạo sự đồng thuận trong xã hội, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới, bảo đảm quốc phòng, an ninh, ổn định chính trị, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân” Đây là Nghị quyết có tầm quan trọng

và ý nghĩa to lớn về công tác dân vận của Đảng ta trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế Trong Nghị quyết này, nhận thức của Đảng về công tác dân vận không ngừng được bổ sung và phát triển Đây có thể xem là Nghị quyết chuyên đề về dân vận thứ hai sau Nghị quyết Trung ương 8b Những quan điểm về công tác dân vận của Nghị quyết 25 đã được cụ thể hóa một cách rõ ràng hơn, sát hợp với thực tiễn hơn, phù hợp hơn với công tác dân vận trong tình hình mới

Đất nước có thể thấy, bài học “dân là gốc” theo tư tưởng Hồ Chí Minh, bài học “Sức mạnh của Đảng là ở sự gắn bó mật thiết với nhân dân” đã được Đảng ta đề cao và thực hiện có hiệu quả bằng nhiều chủ trương, chính sách cụ thể và thiết thực, đó là:

Thứ nhất, Đảng ta đã tích cực đổi mới nội dung, phương thức, nâng cao

chất lượng, hiệu quả hoạt động, đóng góp phần quan trọng vào việc củng cố, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, động viên các tầng lớp nhân dân tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội

Thứ hai, công tác dân vận của các cấp ủy Đảng, chính quyền, lực lượng

vũ trang và của Mặt trận, các đoàn thể… được tăng cường Công tác dân tộc, tôn giáo được chú trọng thể hiện bằng việc Đảng đã ban hành nhiều chủ

trương, nghị quyết chăm lo lợi ích cho các giai tầng khác nhau như: Nghị quyết 20-NQ/TW về xây dựng giai cấp công nhân; Nghị quyết 25-NQ/TW về thanh niên; Nghị quyết 26-NQ/TW về Nông nghiệp, nông dân, nông thôn; Nghị quyết 27-NQ/TW về xây dựng đội ngũ trí thức; Nghị quyết 24-NQ/TW về công tác dân tộc; Nghị quyết 25-NQ/TW về tôn giáo; Nghị quyết 36-NQ/TW

về chính sách đối với người Việt Nam ở nước ngoài v.v…

Thứ ba, thông qua hoạt động thực tiễn, vai trò công tác dân vận của Mặt

trận, đoàn thể được khẳng định Đội ngũ cán bộ dân vận Mặt trận, đoàn thể được bồi dưỡng, rèn luyện, trưởng thành; gắn bó mật thiết với nhân dân; sâu sát, trách nhiệm với công việc, giúp Đảng, Nhà nước giải quyết tốt hơn những vấn đề đặt ra của thực tiễn Mặt trận và các đoàn thể, các lực lượng vũ trang có nhiều đổi mới về nội dung, phương thức hoạt động, bám sát cơ sở, địa bàn, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân, kịp thời phản ánh những vấn đề liên quan đến quyền, lợi ích chính đáng của nhân dân với Đảng, Nhà nước; tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân tự giác thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước Công tác lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị về công tác vận động quần chúng

có chuyển biến rõ rệt Tổ chức dân vận các cấp được củng cố, kiện toàn, có nhiều cố gắng đổi mới phương thức hoạt động và tác phong công tác, đề xuất các chủ trương, giải pháp đúng đắn, phù hợp

Thành tựu đạt được của công tác dân vận trong 30 năm đổi mới đất nước

là quan trọng và đáng khích lệ Song, hôm nay, trong bối cảnh tình hình xã hội đang có nhiều biến chuyển, xuất hiện nhiều nhân tố làm suy giảm lòng tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước, ảnh hưởng nghiêm trọng đến mối quan hệ gắn

bó giữa Đảng với nhân dân mà các nghị quyết của Đảng đã chỉ ra như: sự suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống; những biểu hiện hách dịch, cửa quyền của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khóa X trình Đại hội XI của Đảng, Đảng ta thừa nhận “quan

liêu, tham nhũng, lãng phí vẫn còn nghiêm trọng, với những biểu hiện tinh vi, phức tạp, chưa được ngăn chặn, đẩy lùi, gây bức xúc xã hội Nhiều khuyết điểm, sai lầm của đảng viên và tổ chức Đảng chậm được phát hiện Tình trạng thiếu trách nhiệm, cơ hội, suy thoái đạo đức, lối sống vẫn diễn ra khá phổ biến trong một bộ phận cán bộ, đảng viên” Nghị quyết Hội nghị trung ương 4 (khóa XI) đã chỉ ra những hạn chế, yếu kém đó là: Sự suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên; “Những biểu hiện khác nhau về sự phai nhạt lý tưởng, sa vào chủ nghĩa cá nhân, ích kỷ, cơ hội, thực dụng, chạy theo danh lợi, tiền tài, kèn cựa địa vị, cục bộ, tham nhũng, lãng phí, tùy tiện, vô nguyên tắc…”[17, tr.81]

Sinh thời, Lênin đã từng cảnh báo hai nguy cơ của Đảng Cộng sản cầm

quyền, đó là sai lầm về đường lối và quan liêu, xa rời nhân dân Để nhân dân

gắn bó với Đảng, để mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân ngày càng mật thiết,

để Đảng luôn trong sạch và vững mạnh thì một trong những yêu cầu bức thiết

là Đảng phải quay trở về với nhân dân, quay trở về với cái nôi đã sinh ra, đã nôi dưỡng mình

Để làm được điều ấy, cần phải quán triệt và làm tốt công tác dân vận hơn nữa, đặc biệt thực hiện có hiệu quả 5 quan điểm về công tác dân vận trong giai đoạn mới mà Nghị quyết 25 đã chỉ ra, đó là:

Một là, cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân;

nhân dân là chủ, nhân dân làm chủ

Hai là, động lực thúc đẩy phong trào nhân dân là phát huy quyền làm chủ,

đáp ứng lợi ích thiết thực của nhân dân; kết hợp hài hòa các lợi ích; quyền lợi phải đi đôi với nghĩa vụ công dân; chú trọng lợi ích trực tiếp của người dân; huy động sức dân phải đi đôi với bồi dưỡng sức dân; những gì có lợi cho dân thì hết sức làm, những gì có hại cho dân thì hết sức tránh

Ba là, phương thức lãnh đạo công tác dân vận của Đảng phải gắn liền với

công tác xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh Mọi quan điểm,

chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước phải phù hợp với lợi ích của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Mỗi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức phải gương mẫu để nhân dân tin tưởng, noi theo

Thứ tư là, công tác dân vận là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của

cán bộ, đảng viên, công chức,viên chức, đoàn viên, hội viên các đoàn thể nhân dân,cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Trong đó, Đảng lãnh đạo, chính quyền

tổ chức thực hiện, Mặt trận, đoàn thể làm tham mưu và nòng cốt

Năm là, Nhà nước tiếp tục thể chế hóa cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước

quản lý, nhân dân làm chủ" thành quy chế, quy định để các tổ chức trong hệ thống chính trị; cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang thực hiện công tác dân vận; các hình thức tập hợp nhân dân phải phong phú, đa dạng,khoa học, hiệu quả

Phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam hơn 85 năm qua, Đảng ta luôn xác định công tác dân vận

là nhiệm vụ chiến lược, phải được tiến hành thường xuyên trong mọi hoàn cảnh, trên mọi địa bàn, đối với mọi tầng lớp nhân dân các dân tộc Đảng đã lãnh đạo nhân dân ta vượt qua bao gian nan, thử thách, tiến hành thắng lợi hai cuộc kháng chiến vĩ đại giành độc lập, tự do và thống nhất Tổ quốc, đưa cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội Những thành tựu đã đạt được trong thời kỳ đổi mới từ 1986 đến nay do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo khẳng định một lần nữa sự phát triển và trưởng thành của Đảng Cộng sản Việt Nam Những kết quả ấy không chỉ làm cho chúng ta vững tin đi tiếp chặng đường đã lựa chọn mà còn khẳng định sự phát triển mới của Đảng ta trong việc khơi dậy và phát huy tiềm năng, sức sáng tạo to lớn của nhân dân đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Trong thời kỳ đổi mới, công tác dân vận của Đảng thực hiện nhiệm vụ trong bối cảnh và điều kiện công cuộc đổi mới ở nước ta từng bước đạt những thành tựu to lớn, đất nước có sự thay đổi ngày một cơ bản và toàn diện Kinh tế - xã hội phát triển, đời sống nhân dân

từng bước được cải thiện rõ rệt; hệ thống chính trị và khối đại đoàn kết toàn dân tộc được củng cố và tăng cường …

Công tác dân vận thời gian qua đã góp phần tạo sự đồng thuận trong xã hội, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới, bảo đảm quốc phòng, an ninh, ổn định chính trị, nâng cao đời sống vật chất

và tinh thần của nhân dân Dưới sự lãnh đạo của Đảng, với 85 năm truyền thống

vẻ vang của công tác dân vận, đội ngũ những người làm công tác dân vận trong

hệ thống chính trị tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được, đoàn kết, đổi mới, sáng tạo vì sự nghiệp dân vận của Đảng, góp phần xứng đáng vào việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ mà Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII đề

ra, tiếp tục góp phần quan trọng đưa đất nước phát triển vững chắc trên con đường Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn xác định công tác dân vận là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng của đất nước; là điều kiện quan trọng bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, củng cố và tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư các khóa đã ban hành nhiều chủ trương về công tác dân vận Trên cơ sở đó, công tác dân vận đã đạt được những kết quả quan trọng Nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước đối với công tác vận động nhân dân được đổi mới; đã có nhiều chủ trương, chính sách phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội, xóa đói, giảm nghèo; nâng cao đời sống vật chất, tinh thần; phát huy quyền làm chủ của nhân dân Hệ thống tổ chức Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội được kiện toàn, củng cố, đổi mới phương thức hoạt động; giữ vai trò nòng cốt trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở Đã có nhiều hình thức hoạt động vận động nhân dân, tích cực tham gia xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh, đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước, thúc

đẩy các hoạt động đối ngoại nhân dân và công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài Quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, hội viên được chăm lo, bảo vệ; công tác tập hợp, phát triển đoàn viên, hội viên được chú trọng; công tác giáo dục thế hệ trẻ được quan tâm Công tác dân vận thời gian qua đã góp phần tạo sự đồng thuận trong xã hội, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới, bảo đảm quốc phòng, an ninh,

ổn định chính trị, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân

2.2 Vai trò, ý nghĩa của công tác dân vận, tính tất yếu của việc nâng cao chất lượng công tác dân vận

2.2.1 Vai trò công tác dân vận có ý nghĩa quan trọng sự nghiệp cách mạng:

Dân vận là một trong những công tác cơ bản của Đảng ta, có ý nghĩa chiến lược trong mọi thời kỳ cách mạng, tác động mạnh mẽ đến việc xây dựng, củng

cố và nâng cao vị trí của tổ chức cơ sở đảng nói riêng và là nhiệm vụ chiến lược

có ý nghĩa quyết định sự thành bại của sự nghiệp cách mạng và sự tồn vong của Đảng ta nói chung Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, gắn liền với từng bước trưởng thành của Đảng, công tác dân vận về thực chất là xây dựng, củng

cố, tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với nhân dân, giữa nhân dân với Đảng, từ đó có những vai trò và ý nghĩa nhất định:

Truyền bá quan điểm C.Mác và V.I.Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh:

Để góp phần làm cho Đảng ta ngày càng vững mạnh hơn, xứng đáng là hạt nhân lãnh đạo, phát huy trí tuệ và sức mạnh của dân tộc thì vai trò của công tác dân vận trong việc truyền bá hệ tư tưởng của Đảng trong nhân dân có ý nghĩa hết sức quan trọng C.Mác đã từng viết, lý luận sẽ trở thành sức mạnh vật chất khi thâm nhập vào quần chúng Để khẳng định giá trị bền vững và sức sống của Chủ nghĩa Mác Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh đòi hỏi Đảng ta phải bảo vệ và phát triển nó lên một trình độ mới, tuyên truyền, phổ biến sâu rộng trong toàn Đảng, toàn dân là yếu tố cần thiết để củng cố lòng tin của nhân dân đối với Đảng

và Nhà nước Truyền bá sâu rộng hệ tư tưởng của Đảng để nhân dân cảnh giác với những âm mưu chống phá những thành quả của Cách mạng như: Âm mưu diễn biến hoà bình của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch khác với thủ đoạn làm tha hoá đội ngũ cán bộ, làm rệu rã về mặt tổ chức và làm sa sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng Thực hiện tốt công tác dân vận trong việc truyền

bá tư tưởng, giáo dục đạo đức trong cán bộ, đảng viên để họ tự giác thực hiện những nhiệm vụ chính trị đặt ra trong từng giai đoạn lịch sử Sinh thời Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã nói: giáo dục tư tưởng và lãnh đạo tư tưởng là việc quan trọng nhất của Đảng, phải kiên quyết chống thói xem nhẹ tư tưởng Mà để đưa một hệ

tư tưởng đến với người dân thì không thể thiếu vai trò của công tác dân vận Tuy nhiên trong tình hình tư tưởng có nhiều diễn biến phức tạp và sự bùng nổ thông tin dữ dội như hiện nay thì việc truyền bá Chủ nghĩa Mác Lê nin, tư tưởng

Hồ Chí Minh đòi hỏi người làm công tác tuyên truyền phải thường xuyên cập nhật, phân tích các thông tin và lựa chọn những thông tin có lợi cho Đảng, cho cách mạng để tuyên truyền vào quần chúng nhân dân Đồng thời đưa ra những lập luận xác đáng để phê phán, loại bỏ các thông tin có tư tưởng xấu, nhằm bảo

vệ sự trong sáng của Chủ nghĩa Mác Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh - Hệ tư tưởng của Đảng ta

Truyền bá cương lĩnh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho nhân dân:

Một trong những nội dung quan trọng nhất của công tác dân vận là truyền

bá cương lĩnh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho nhân dân để mọi người dân hiểu rõ, tin tưởng và quyết tâm thực hiện tốt đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật đó Chủ tịch Hồ Chí Minh viết:

"Chúng ta phải ghi tạc vào đầu cái chân lý này, dân rất tốt, lúc họ đã hiểu thì việc gì khó khăn mấy họ cũng làm được, hy sinh mấy họ cũng không sợ Nhưng trước hết phải chịu khó tìm đủ mọi cách giải thích cho họ hiểu rằng: những việc

đó là vì lợi ích của họ mà họ phải làm" [40, tr.246] Mọi chủ trương, chính sách,

pháp luật của Đảng và Nhà nước muốn được nhân dân nhất trí, tin tưởng, quyết tâm thực hiện tốt đều phụ thuộc vào công tác dân vận tốt hay kém Nhiệm vụ của công tác dân vận là phải đưa nó vào cuộc sống, biến thành hành động cách mạng sôi nổi, tự giác của các tầng lớp nhân dân, giải quyết các vấn đề thực tiễn đem lại lợi ích cho nhân dân Trong điều kiện Đảng cầm quyền, mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân chủ yếu thông qua Nhà nước, cụ thể là thông qua hệ thống luật pháp, chính sách, tổ chức điều hành, thực thi luật pháp, chính sách, thông qua mối quan hệ phối hợp giữa Mặt trận và các đoàn thể nhân dân để thực hiện luật pháp và chính sách, thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, thông qua cán bộ, công chức Nhà nước Thực chất của quá trình này là thực hiện

ý chí chính trị, mục tiêu chính trị của Đảng Công tác dân vận là một cơ chế thực thi quyền lực chính trị của Đảng Trong quá trình này cần phối hợp tốt giữa dân vận của Đảng, dân vận của Nhà nước và các tổ chức chính – xã hội, tổ chức thực hiện chặt chẽ, kiên quyết nhằm biến đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước thành các phong trào cách mạng của nhân dân, là điều kiện quyết định thành công đối với công tác dân vận của Đảng

Phản ánh ý chí nguyện vọng của nhân dân:

Công tác dân vận không chỉ là sự "tuyên truyền", "vận động "…mà công tác dân vận còn nhằm phát huy các sáng kiến, sáng tạo từ phía quần chúng nhân

dân, "Dân chúng biết giải quyết nhiều vấn đề một cách đơn giản, mau chóng, đầy đủ mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn nghĩ mãi không ra" [40,

tr.295] Cương lĩnh, đường lối chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước là sản phẩm “đầu ra” của hệ thống chính trị Vì vậy, chúng phải phù hợp, thống nhất và phản ánh “đầu vào”, tức là nhu cầu chính trị của nhân dân Đó chính là ý chí, nguyện vọng, lợi ích của nhân dân Người làm công tác dân vận muốn phản ánh được ý chí nguyện vọng của nhân dân phải gắn bó với dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tạo điều kiện để nhân dân tham gia vào công việc của Nhà nước và xã hội, tham gia vào quá trình hoạch định đường lối của Đảng,

chính sách pháp luật của Nhà nước Công tác dân vận chỉ có thể đóng vai trò chủ động khi những người làm công tác dân vận lăn mình vào cuộc sống, có hiểu biết sâu sắc thực tiễn, nắm được ý nguyện chân chính của nhân dân phản ánh với Đảng, biến nó thành đường lối để lãnh đạo quần chúng, lãnh đạo nhân dân thực hành những ý kiến của chính mình đã được phân tích, nghiên cứu, sàng lọc, sắp đặt thành hệ thống Hồ Chí Minh viết: Muốn thực sự gần gũi quần chúng thì phải cùng ăn, cùng ở, cùng làm mới biết được sinh hoạt của quần chúng như thế nào, mới biết khó khăn, biết chí khí của quần chúng như thế nào, mới biết nguyện vọng của quần chúng như thế nào

Tạo nên sự đồng thuận, nhất trí, đoàn kết, thúc đẩy tính tích cực chính trị của nhân dân

Công tác dân vận có vai trò rất quan trọng trong quá trình tạo ra sự động thuận xã hội Bởi vì: Trong công tác dân vận Đảng ta luôn nhất quán tư tưởng

"dân là chủ", "dân làm chủ", vì vậy, trong quá trình hoạt động đội ngũ làm công tác dân vận phải làm cho các tầng lớp nhân dân, các cộng đồng, các nhóm trong

xã hội xác định được vai trò của mình trong đời sống chính trị Muốn nhân dân đồng thuận, nhất trí, đoàn kết, thúc đẩy tính tích cực chính trị của nhân dân thì trước hết phải quan tâm đến lợi ích của họ Phải lấy lợi ích thiết thân của người lao động làm cơ sở để xây dựng chủ trương, chính sách, xây dựng và phát triển đất nước, bởi vì lợi ích là cái gắn bó người ta lại với nhau, là động lực thúc đẩy mọi hành động của nhân dân Khi nhân dân đã hiểu đúng, hiểu đầy đủ thì sẽ tạo được sự tự giác trong thực hiện, đồng thời củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng và Nhà nước Chính sách đúng, cơ chế phù hợp còn

là yếu tố quan trọng của Nhà nước, của cơ quan chính quyền trong việc phục vụ nhân dân và phát huy sức mạnh toàn dân Thông qua công tác dân vận giúp người dân biết tìm ra những tương đồng chung, biết gác lại những khác biệt và hành động trên cơ sở những tương đồng chung ấy Đó chính là cơ sở để thực

hiện đại đoàn kết toàn dân, phát huy tính tích cực chính trị của nhân dân, là yếu

tố cơ bản để phát huy nội lực của đất nước

2.2.2 Tính tất yếu của việc nâng cao chất lượng công tác dân vận

Từ khi thành lập đến nay, trải qua các thời kỳ cách mạng, Đảng ta luôn đặt công tác dân vận là một trong những nhiệm vụ hàng đầu, thể hiện mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với nhân dân, tạo thành thành sức mạnh to lớn chiến thắng

kẻ thù, xây dựng và bảo vệ đất nước, do vậy công tác dân vận luôn có mặt trong

mọi thời kỳ cách mạng điều được Đảng quan tâm nâng cao chất lượng

Công tác dân vận trong thời kỳ đấu tranh giành chính quyền (1930 - 1945):

Ngày 3-2-1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời; ngay sau khi thành lập, Đảng nhanh chóng tổ chức ra các đoàn thể cách mạng, hình thành bộ máy và cán

bộ làm công tác dân vận Xuất phát từ tình hình thực tế của nước ta lúc bấy giờ

là nước thuộc địa nửa phong kiến, lại là nước nông nghiệp lạc hậu, để thực hiện mục tiêu cách mạng dân tộc dân chủ, Đảng đã tổ chức cho các đảng viên của mình đi vào các giai cấp, tầng lớp nhân dân, tuyên truyền vận động, tổ chức và tập hợp quần chúng nhân dân, huấn luyện họ đấu tranh chống áp bức, bất công, bóc lột đòi dân sinh, dân chủ ở khắp mọi nơi Những cán bộ, đảng viên lớp đầu tiên của Đảng đã không quản gian lao, thực hiện chủ trương "vô sản hóa", tiến hành "ba cùng" với dân, tuyên truyền, giác ngộ nhân dân lao động và thành lập các tổ chức quần chúng đoàn kết xung quanh Đảng, tạo sức mạnh và động lực cho cách mạng theo tư tưởng của Bác Hồ: "Đem sức ta mà giải phóng cho ta" Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân đã nhất tề đứng lên làm Cách mạng Tháng Tám thành công, dựng lên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Từ địa vị người

nô lệ, nhân dân ta đã trở thành người làm chủ nước nhà

Sau cao trào cách mạng (1930 - 1931), đến thời kỳ Mặt trận dân chủ Đông Dương (1936 - 1939), phong trào Phản đế (1939-1941) và phong trào Mặt trận Việt Minh thời kỳ 1941-1945, Đảng ta chủ chương mở rộng chính sách đại đoàn

kết toàn dân và công tác Mặt trận Quần chúng được tập hợp qua các hình thức đấu tranh công khai, hợp pháp, nửa hợp pháp Đảng đã tập hợp đông đảo các tầng lớp nhân dân, bao gồm nhân sĩ, trí thức, tư sản dân tộc và cả ngoại kiều… đây thực sự là bước phát triển mới trong việc xây dựng lực lượng chính trị quần chúng Đứng trước tình hình thế giới và trong nước có những biến động lớn; Đảng ta đề ra chủ trương phát động cao trào quần chúng chống Nhật - Pháp, gấp rút tiến hành tổng khởi nghĩa giành chính quyền; với khí thế của cả dân tộc bằng bạo lực chính trị, kết hợp với lực lượng vũ trang toàn dân đã đứng lên làm cách mạng Tháng Tám thành công, lập nên Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa vào ngày 2/9/1945 Thắng lợi của cách mạng tháng Tám đã chứng minh đường lối cách mạng của Đảng là đúng đắn; đó cũng là thắng lợi của nghệ thuật vận động quần chúng; Đảng biết dựa vào dân, tin ở dân, gắn bó với dân, tuyên truyền giác ngộ nhân dân, tổ chức tập hợp và hướng dẫn quần chúng nhân dân đấu tranh giành chính quyền

Công tác dân vận trong 2 cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc và bảo vệ

Tổ quốc (1945 - 1975):

Trong suốt 30 năm liên tục (1945 - 1975) của hai cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc với tinh thần “không có gì quý hơn độc lập tự do”, bằng niềm tin và sức mạnh toàn dân tộc, dưới sự lãnh đạo của Đảng, công tác dân vận đã góp phần tuyên truyền, vận động, tổ chức những phong trào cách mạng rộng lớn, động viên sức người, sức của, huy động được sức mạnh của toàn dân tộc, nhân dân ta viết nên những trang sử hào hùng Trong những năm kháng chiến và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc, Đảng ta đã tổ chức, rèn luyện và hình thành một đội ngũ cán bộ làm công tác dân vận luôn gắn bó máu thịt với nhân dân ở khắp mọi miền của đất nước Nhiều cán bộ, chiến sĩ đã chịu đựng hy sinh gian khổ, kiên cường bám dân để thực hiện xuất sắc nhiệm vụ Đảng giao cho Nhân dân tin tưởng và che chở cho cán bộ khi bị địch truy lùng, chăm sóc chạy chữa khi đau

yếu, móc nối khi mất liên lạc và đùm bọc, chia ngọt sẻ bùi như con em trong gia đình

Trong những năm tháng đó, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, các phong trào "Ba sẵn sàng", "Ba đảm đang", "Năm xung phong" đã rầm rộ phát triển, tạo nên bầu nhiệt huyết cách mạng sôi động trong nhân dân cả nước, tất cả

vì sự nghiệp độc lập, tự do và thống nhất Tổ quốc Công tác dân vận đã góp phần củng cố niềm tin tuyệt đối của nhân dân đối với Đảng, Bác Hồ với tấm lòng son sắt và thủy chung, không gì lay chuyển được Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ là thắng lợi của đường lối mở rộng đại đoàn kết toàn dân tộc vì sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc Đó là sự thành công của việc xây dựng lực lượng chính trị ngày càng rộng rãi trong mặt trận và các đoàn thể, trong lực lượng vũ trang theo tư tưởng Hồ Chí Minh; “Vận động tất cả lực lượng của mỗi một người dân, không để sót một người dân nào, góp thành lực lượng toàn dân "; phát huy tới mức cao nhất về lực lượng, trí tuệ

và của cải tạo thành sức mạnh tổng hợp để hoàn thành nhiệm vụ giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước

Công tác dân vận trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN:

Khi cả nước bước vào thời kỳ mới, công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc đứng trước những thuận lợi và khó khăn mới Thực hiện đường lối đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, công tác dân vận đã hướng vào vận động các tầng lớp nhân dân hăng hái tham gia các phong trào thi đua thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh, xây dựng hệ thống chính trị…, tiêu biểu là các phong trào thi đua "Xóa đói, giảm nghèo", "Đền ơn, đáp nghĩa", "Thanh niên tình nguyện", "Tuổi trẻ sáng tạo", "Lao động giỏi, lao động sáng tạo", "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư", v.v đã đóng góp quan trọng vào các thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử của đất nước trên tất cả các lĩnh vực