Vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên trên địa bàn tỉnh nghệ an thực trạng và giải pháp

của không ít tác giả nghiên cứu với nhiều khía cạnh khác nhau, có những tác giả nghiên cứu về mặt lý luận nhưng cũng có những tác giả nghiên cứu về mặt thực tiễn như Đặng Thanh Xuân: "Đặ

LÊ THỊ QUỲNH TRANG

VI PHẠM PHÁP LUẬT CỦA TRẺ VỊ THÀNH NIÊN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN - THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC CHUYÊN NGÀNH: LUẬT HÀNH CHÍNH

VI PHẠM PHÁP LUẬT CỦA TRẺ VỊ THÀNH NIÊN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN - THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

CHUYÊN NGÀNH: LUẬT HÀNH CHÍNH

GV hướng dẫn: ThS Nguyễn Văn Đại

SV thực hiện: Lê Thị Quỳnh Trang

Lớp: 52B8 - Luật

Mã số SV: 1155034696

LỜI CẢM ƠN

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu đề tài 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 2

4 Phương pháp nghiên cứu 3

5 Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài 3

6 Ý nghĩa của đề tài 3

7 Kết cấu của đề tài 4

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VI PHẠM PHÁP LUẬT CỦA TRẺ VỊ THÀNH NIÊN VÀ CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT LIÊN QUAN 5

1.1 Khái quát về vi phạm pháp luật và vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên 5

1.1.1 Vi phạm pháp luật 5

1.1.2 Vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên 9

1.2 Các quy định của pháp luật về vấn đề trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật 13

1.2.1 Quy định của Hiến pháp 13

1.2.2 Quy định của luật hành chính 14

1.2.3 Quy định của luật dân sự 16

1.2.4 Quy định của luật hình sự 17

1.2.5 Quy định của luật tố tụng hình sự 19

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 20

CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG VI PHẠM PHÁP LUẬT CỦA TRẺ VỊ THÀNH NIÊN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN 21

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của tỉnh Nghệ An có ảnh hưởng đến vấn đề vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên 21

2.2.1 Diễn biến của tình hình vi phạm pháp luật do trẻ vị thành

niên thực hiện ở tỉnh Nghệ An trong thời gian qua 28

2.2.2 Cơ cấu của tình hình vi phạm pháp luật do trẻ vị thành niên thực hiện ở tỉnh Nghệ An trong những năm qua 30

2.2.3 Tính chất của hành vi vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên trên địa bàn tỉnh Nghệ An 34

2.3 Nguyên nhân - điều kiện của tình hình vi phạm pháp luật do trẻ vị thành niên thực hiện trên địa bàn tỉnh Nghệ An 37

2.3.1 Nguyên nhân - điều kiện xét dưới góc độ gia đình 37

2.3.2 Nguyên nhân - điều kiện xét dưới góc độ nhà trường 43

2.3.3 Nguyên nhân - điều kiện xét dưới góc độ xã hội 46

2.3.4 Nguyên nhân - điều kiện chủ quan từ phía trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật 50

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 51

CHƯƠNG 3 : MỘT SỐ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM HẠN CHẾ TÌNH HÌNH VI PHẠM PHÁP LUẬT CUẢ TRẺ VỊ THÀNH NIÊN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN TRONG THỜI GIAN HIỆN NAY 52

3.1 Nhóm giải pháp tác động từ môi trường gia đình 52

3.2 Nhóm giải pháp tác động từ môi trường học đường 56

3.3 Thiết chặt quản lý trật tự, an toàn xã hội trong cộng đồng dân cư 61

3.4 Tăng cường tính linh hoạt của luật pháp, xây dựng lại môi trường cải tạo theo hướng có lợi cho sức khỏe tinh thần của trẻ vị thành niên 62

3.5 Biện pháp đấu tranh phòng ngừa từ phía kinh tế 64

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 66

KẾT LUẬN 67

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 68

Bảng 2.3 : Cơ cấu của tình hình vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên trên địa bàn tỉnh Nghệ An từ năm 2012 – 2014 31

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bài khóa luận tốt nghiệp này là công trình nghiên cứu của tôi, những số liệu, kết quả trong khóa luận là hoàn toàn trung thực Một lần nữa tôi xin khẳng định về sự trung thực của lời cam đoan trên

Vinh, ngày 5 tháng 5 năm 2015

Sinh viên

Lê Thị Quỳnh Trang

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp cuối khóa, ngoài sự cố gắng, nỗ lực của bản thân tôi đã nhận được sự giúp đỡ của Hội đồng khoa học Luật, các thầy giáo, cô giáo trong tổ bộ môn Luật Hành chính - Nhà nước, các cán bộ ở Công an nhân dân Tỉnh Nghệ An Đặc biệt là thầy giáo Ths Nguyễn Văn Đại

đã trực tiếp hướng dẫn, dìu dắt, giúp đỡ tôi với những chỉ dẫn quý giá trong

suốt quá trình triển khai, nghiên cứu và hoàn thành đề tài "Vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên trên địa bàn tỉnh Nghệ An - Thực trạng và giải pháp"

Trân trọng cảm ơn thầy giáo Ths Nguyễn Văn Đại - người trực tiếp hướng dẫn khóa luận, cảm ơn Hội đồng khoa học Luật, các thầy giáo, cô giáo trong tổ bộ môn Luật Hành chính - Nhà nước đã truyền dạy cho tôi những kiến thức chuyên môn, các cán bộ ở Công an nhân dân Tỉnh Nghệ An đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình triển khai đề tài khóa luận

Với năng lực và kinh nghiệm còn hạn chế, đề tài sẽ không tránh khỏi những thiếu sót nhất định Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của Hội đồng khoa học Luật, các thầy giáo, cô giáo cũng như những người quan tâm đến đề tài này

Xin chân thành cảm ơn!

Sinh viên

Lê Thị Quỳnh Trang

và xã hội

Tình hình vi phạm pháp luật ở nước ta nói chung, vi phạm pháp luật trẻ

vị thành niên nói riêng đang gia tăng một cách nhanh chóng và có xu hướng trẻ hóa đối tượng vi phạm Tình trạng thanh thiếu niên, đặc biệt số đối tượng

là vị thành niên trên địa bàn tỉnh ta phạm tội có chiều hướng gia tăng Những hành vi vi phạm pháp luật tập trung vào một số lĩnh vực về an toàn giao thông, gây rối trật tự công cộng, trộm cắp tài sản có giá trị lớn, xâm phạm sở hữu, sức khỏe, tính mạng, đặc biệt, một bộ phận thanh, thiếu niên khi phạm tội đã sử dụng hung khí với tính chất manh động và côn đồ và mắc vào tệ nạn

ma túy, mại dâm…

Vậy nguyên nhân là do đâu? Biện pháp để khắc phục tình hình đó như thế nảo? Đây vẫn là những câu hỏi còn được đặt ra cho các ban, ngành chức năng cũng như mỗi chúng ta để bàn luận Chính vì tầm quan trọng của nó là

như vậy nên tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài: "Vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên trên địa bàn tỉnh Nghệ An - Thực trạng và giải pháp" để làm đề

tài khóa luận tốt nghiệp đại học chuyên ngành luật của mình với mong muốn góp phần giải đáp được một phần các câu hỏi nêu trên

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật là vấn đề rất được nhiều người quan tâm, không chỉ riêng ở Việt Nam mà còn ở nhiều nước khác trên thế giới Liên quan đến vấn đề này ở nước ta đã có rất nhiều hội nghị, hội thảo và các bài viết trên sách, báo, tạp chí… của không ít tác giả nghiên cứu với nhiều khía cạnh khác nhau, có những tác giả nghiên cứu về mặt lý luận nhưng cũng có những tác giả nghiên cứu về mặt thực tiễn như Đặng Thanh Xuân:

"Đặc điểm tâm lý của người chưa thành niên và ảnh hưởng của nó tới hành vi làm trái pháp luật của các em", Nxb Tư pháp, Hà Nội; Vũ Ngọc Bình: "Tư pháp với người chưa thành niên và quyền trẻ em", Nxb Chính trị Quốc Gia,

Hà Nội; Vũ Đức Khiển: "Phòng ngừa người thành niên phạm tội", Nxb Pháp

lý, Hà Nội Để góp phần vào việc nghiên cứu về vấn đề vi phạm pháp luật ở trẻ vị thành niên, tác giả sẽ đi sâu phân tích thực trạng trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật ở tỉnh Nghệ An

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu vấn đề vi phạm pháp luật ở lứa tuổi trẻ vị thành niên Đây là nhóm đối tượng vi phạm pháp luật chiếm tỷ lệ lớn trong thực trạng vi phạm pháp luật ở Việt Nam hiện nay Trong các loại vi phạm đó chủ yếu được đề cập đến loại vi phạm pháp luật hành chính và vi phạm pháp luật hình

sự (tội phạm) Thực tế cho thấy nhóm đối tượng này vừa chiếm tỷ lệ lớn vừa

có tính chất phạm tội nguy hiểm, động cơ, mục đích và hậu quả phạm tội đa dạng, phức tạp

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Tác giả nghiên cứu vấn đề trên địa bàn Tỉnh Nghệ An Đây là địa bàn

có diện tích rộng, dân số đông vào bậc nhất trong cả nước hiện nay Nghệ An còn là tỉnh có sự đa dạng về kết cấu dân số, nhạy cảm về vấn đề lãnh thổ và phức tạp về các điều kiện kinh tế xã hội khác Vì vậy, khảo sát trên địa bàn tỉnh Nghệ An sẽ cho chúng ta một bức tranh khá rõ nét, có tính khái quát cho

tính chất phức tạp của vấn đề này trên phạm vi cả nước Do vậy, kết quả nghiên cứu, các giải pháp đưa ra trong đề tài không chỉ phản ảnh và có giá trị trên địa bàn tỉnh mà nó là kết quả và giá trị chung trong phạm vi cả nước

4 Phương pháp nghiên cứu

Cơ sở phương pháp luận của việc giải quyết mục tiêu, nhiệm vụ đặt ra trong đề tài là dựa vào các nguyên lý của chủ nghĩa duy vật biện chứng, xem xét các sự vật, hiện tượng trên thực tế trong sự vận động, phát triển, liên hệ và tác động lẫn nhau một cách biện chứng Trên cơ sở đó đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể sau đây:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu, số liệu

- Phương pháp điều tra, khảo sát

- Đề tài chỉ ra nguyên nhân của thực trạng đó;

- Đề tài dự báo tình hình vi phạm pháp luật do trẻ vị thành niên thực hiện trong những năm tới và nêu ra các giải pháp để giúp các cơ quan chức năng tỉnh Nghệ An một phần nào đó hạn chế tình trạng vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên trên địa bàn tỉnh Nghệ An

6 Ý nghĩa của đề tài

Đề tài góp phần tạo nên những cái nhìn rõ hơn về bức tranh thực trạng

vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên Từ đó đưa ra các giải pháp góp phần làm hạn chế hành vi vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên

Những nghiên cứu của đề tài cũng có thể làm tài liệu cho việc giảng dạy, nghiên cứu, học tập và có thể làm tài liệu tham khảo cho những người muốn tìm hiểu về vấn đề này

7 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo thì đề tài gồm 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề chung về vi phạm pháp luật của trẻ vị thành

niên và các quy định của pháp luật liên quan

Chương 2: Thực trạng vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên trên địa

bàn Tỉnh Nghệ An

Chương 3: Một số giải pháp cơ bản nhằm hạn chế tình trạng vi phạm

pháp luật ở trẻ vị thành niên trên địa bàn tỉnh Nghệ An hiện nay

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VI PHẠM PHÁP LUẬT CỦA TRẺ VỊ

THÀNH NIÊN VÀ CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT

LIÊN QUAN

1.1 Khái quát về vi phạm pháp luật và vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên

1.1.1 Vi phạm pháp luật

* Khái niệm vi phạm pháp luật

Việc nghiên cứu vấn đề này góp phần to lớn vào việc nhận thức toàn diện về một hiện tượng tiêu cực trong xã hội là vi phạm pháp luật, từ đó có những biện pháp phòng, chống có hiệu quả Trong công tác thực tiễn, nếu nắm vững lý thuyết về vi phạm pháp luật thì sẽ tránh được những khuyết

điểm, sai lầm, đặc biệt trong phòng ngừa và xử lý các vi phạm pháp luật " Vi

phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật và có lỗi do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện, xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ" [19; tr 250]

Từ định nghĩa trên về vi phạm pháp luật, có thể nêu lên những dấu hiệu đặc trưng của nó như sau:

- Vi phạm pháp luật là hành vi của con người, thể hiện dưới dạng hành

động hoặc không hành động Hành vi được thể hiện dưới dạng hành động như

tước đoạt tính mạng; đi xe máy vượt đèn đỏ Hành vi được thể hiện dưới dạng không hành động như không nhập ngũ khi có giấy gọi; không tố giác tội phạm; không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng khi mình có điều kiện cứu giúp Việc coi hành vi của con người là dấu hiệu đầu tiên của vi phạm pháp luật xuất phát từ nguyên lý: pháp luật chỉ điều chỉnh hành vi con người chứ không điều chỉnh ý nghĩ, trạng thái tâm lý của con người khi chúng chưa thể hiện thành hành vi cụ thể

- Vi phạm pháp luật là hành vi của con người mà hành vi đó trái pháp

luật Tính chất trái pháp luật của hành vi con người thể hiện ở chỗ: làm không

đúng điều pháp luật cho phép; không làm hoặc làm không đầy đủ điều pháp luật bắt buộc phải làm; làm điều pháp luật ngăn cấm

- Vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật có chứa đựng lỗi của chủ

thể Mọi vi phạm pháp luật đều là những hành vi trái pháp luật, nhưng không

phải tất cả hành vi trái pháp luật đều là những vi phạm pháp luật, mà chỉ hành

vi trái pháp luật nào được chủ thể thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý (tức là

có lỗi của chủ thể) mới được coi là vi phạm pháp luật Lỗi là trạng thái tâm lý, thể hiện thái độ tiêu cực của chủ thể đối với hậu quả hành vi trái pháp luật của mình và đối với hành vi trái pháp luật ấy ở thời điểm chủ thể thực hiện hành vi trái pháp luật (nhận thức trước được hậu quả xấu hoặc không chịu thấy trước hậu quả xấu vì tính cẩu thả trong hành vi của mình và thực hiện hành vi ấy một cách chủ động, tích cực)

- Vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật, có lỗi của chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý Chủ thể hành vi trái pháp luật có thể là cá nhân

hoặc tổ chức Nếu là tổ chức thì tổ chức luôn luôn có năng lực trách nhiệm pháp lý Còn nếu là cá nhân thì phải là người đã đến tuổi chịu trách nhiệm pháp lý về hành vi trái pháp luật mà mình vừa thực hiện theo luật định và có

sự phát triển bình thường về thể chất và tinh thần, đến mức có khả năng nhận thức trước được hậu quả trong hành vi của mình và điều khiển được hành vi

ấy Hai yếu tố này quan hệ thống nhất với nhau, nếu thiếu một sẽ không đủ điều kiện để kết luận về năng lực trách nhiệm pháp lý của người nào đó Người mắc bệnh tâm thần nhưng đủ tuổi chịu trách nhiệm pháp lý theo luật định hoặc trẻ em chưa đến tuổi chịu trách nhiệm pháp lý theo luật định nhưng

có sự phát triển bình thường về thể chất và tinh thần mà có hành vi trái pháp luật thì họ không được coi là những người có năng lực trách nhiệm pháp lý Khái niệm năng lực trách nhiệm pháp lý đồng nghĩa với năng lực hành vi

* Cấu thành vi phạm pháp luật

Vi phạm pháp luật được cấu thành bởi bốn yếu tố mà nhà chức trách,

cơ quan có thẩm quyền phải xác định được để truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với chủ thể vi phạm pháp luật:

- Mặt khách quan của vi phạm pháp luật Mặt khách quan của vi phạm

pháp luật là những dấu hiệu biểu hiện ra bên ngoài thế giới khách quan của vi phạm pháp luật Nó bao gồm các yếu tố: hành vi trái pháp luật, sự thiệt hại cho xã hội và quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và sự thiệt hại cho

xã hội, điều kiện, hoàn cảnh, thời gian, địa điểm chủ thể thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, phương tiện mà chủ thể sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật Trước hết phải xác định xem vụ việc vừa xảy ra có phải do hành vi của con người hay không, nếu phải thì hành vi đó có trái pháp luật không, nếu có trái pháp luật thì trái như thế nào Sự thiệt hại cho xã hội là những tổn thất về vật chất hoặc tinh thần Mục đích của việc xác định mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và sự thiệt hại cho xã hội là xem hành vi trái pháp luật có phải là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới sự thiệt hại cho

xã hội hay không và sự thiệt hại cho xã hội có phải là kết quả tất yếu của hành

vi trái pháp luật hay không, vì trên thực tế có trường hợp hành vi trái pháp luật không trực tiếp gây ra thiệt hại cho xã hội mà sự thiệt hại đó là do nguyên nhân khác Thời gian vi phạm pháp luật là giờ, ngày, tháng, năm xảy ra vi phạm pháp luật Địa điểm vi phạm pháp luật là nơi xảy ra vi phạm pháp luật Phương tiện vi phạm pháp luật là công cụ mà chủ thể sử dụng để thực hiện hành vi trái pháp luật của mình

- Mặt chủ quan của vi phạm pháp luật Mặt chủ quan của vi phạm pháp

luật gồm lỗi, động cơ, mục đích Lỗi được chia thành cố ý trực tiếp, cố ý gián tiếp, vô ý do quá tự tin và vô ý do cẩu thả Lỗi cố ý trực tiếp thể hiện: chủ thể nhìn thấy trước hậu quả xấu trong hành vi trái pháp luật của mình và mong muốn hậu quả xấu đó xảy ra Lỗi cố ý gián tiếp thể hiện: chủ thể nhìn thấy trước hậu quả xấu trong hành vi trái pháp luật của mình, tuy không mong hậu

quả xấu đó xảy ra nhưng để mặc cho nó xảy ra Lỗi vô ý do quá tự tin thể hiện: chủ thể nhìn thấy trước hậu quả xấu trong hành vi trái pháp luật của mình, nhưng tin tưởng rằng hậu quả xấu đó sẽ không xảy ra, nếu nó xảy ra thì

có thể ngăn chặn được Đối với lỗi do cẩu thả, chủ thể không nhìn thấy trước hậu quả xấu trong hành vi trái pháp luật của mình mà lẽ ra phải nhìn thấy trước trong điều kiện có thể nhìn thấy trước Động cơ là cái thúc đẩy chủ thể thực hiện hành vi vi phạm pháp luật Mục đích là kết quả cuối cùng mà chủ thể vi phạm pháp luật mong đạt tới

- Chủ thể vi phạm pháp luật Chủ thể vi phạm pháp luật là cá nhân, tổ

chức có năng lực trách nhiệm pháp lý

- Khách thể vi phạm pháp luật Khách thể của vi phạm pháp luật là

quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ Tính chất của khách thể vi phạm pháp luật cũng là một yếu tố để đánh giá mức độ nguy hiểm trong hành vi trái pháp luật Chẳng hạn, hành vi xâm phạm thân thể, tính mạng của nhà giáo nguy hiểm hơn hành vi lợi dụng hoạt động giáo dục để thu tiền sai quy định, vì khách thể của hai tội đó khác nhau - một bên là thân thể, tính mạng con người

và một bên là trật tự quản lý hành chính đối với giáo dục

* Phân loại vi phạm pháp luật

Việc phân loại vi phạm pháp luật căn cứ vào các tiêu chuẩn khác nhau Chẳng hạn, theo mức độ nguy hiểm cho xã hội, vi phạm pháp luật được chia thành tội phạm và các vi phạm pháp luật khác không phải là tội phạm Thông thường người ta phân chia vi phạm pháp luật theo tính chất, đặc điểm, nội dung của các quan hệ xã hội cơ bản được pháp luật bảo vệ đã bị xâm hại bởi hành vi vi phạm pháp luật Theo đó, vi phạm pháp luật được chia thành bốn loại là:

- Vi phạm pháp luật hình sự (tội phạm) - hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự (chủ thể chỉ là cá nhân);

- Vi phạm pháp luật hành chính - hành vi xâm hại các quy tắc quản lý hành chính nhà nước mà không phải tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử lý hành chính (chủ thể là cá nhân hoặc tổ chức)

- Vi phạm pháp luật dân sự - hành vi xâm hại các quan hệ tài sản và quan hệ nhân thân phi tài sản mà theo quy định của pháp luật phải bị xử lý dân sự (chủ thể là cá nhân hoặc tổ chức)

- Vi phạm pháp luật kỉ luật nhà nước - hành vi xâm hại kỷ luật công tác, kỷ luật lao động, kỷ luật học tập và rèn luyện mà theo quy định của pháp luật phải bị xử lý bằng kỷ luật nhà nước (chủ thể chỉ là cá nhân)

1.1.2 Vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên

* Khái niệm trẻ vị thành niên

Quá trình phát triển của một đứa trẻ từ khi sinh ra tới khi trưởng thành trải qua các giai đoạn phát triển khác nhau với các đặc điểm tâm sinh lý đặc trưng

Trẻ vị thành niên là người ở độ tuổi chuyển tiếp của sự tăng trưởng, phát triển từ độ tuổi trẻ em đến thời điểm bắt đầu của tuổi trưởng thành - là giai đoạn thay đổi quan trọng nhất về thể chất, cảm xúc và ý thức xã hội diễn

ra ở mỗi cá nhân Sự tăng trưởng của các tuyến nội tiết đã thúc đẩy phát triển các bộ phận cơ thể trưởng thành theo một trình tự nhất định Đây là giai đoạn quá độ sự phát triển tâm lý rất phức tạp, mẫn cảm, dễ thay đổi và khó lường trước Tâm lý học xác định quá trình hình thành và phát triển của trẻ vị thành niên phụ thuộc mạnh mẽ về tâm sinh lý, tùy thuộc độ tuổi, nhưng ở mức độ không đồng đều và với những dấu hiệu tâm sinh lý rất khác nhau ở mỗi giới tính; đồng thời có thể bị phân hóa để tạo thành tính cách khác nhau khi bị tác động bởi những môi trường, điều kiện, hoàn cảnh khác nhau

Trẻ vị thành niên là những người chưa hoàn toàn phát triển đầy đủ về nhân cách, chưa có đầy đủ quyền lợi và nghĩa vụ của một công dân Pháp luật

ở mỗi quốc gia quy định độ tuổi cụ thể của trẻ vị thành niên

Ở Việt Nam, độ tuổi trẻ vị thành niên được quy định trong Hiến Pháp năm 2013, Bộ luật Hình sự năm 1999, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003, Bộ luật Lao động, Bộ luật Dân sự, Luật xử lý vi phạm hành chính và một số văn

bản quy phạm pháp luật khác Tất cả các văn bản pháp luật đó đều quy định tuổi của trẻ vị thành niên là dưới 18 tuổi và quy định riêng những chế định pháp luật đối với trẻ vị thành niên trong từng lĩnh vực cụ thể

Khái niệm trẻ vị thành niên được xây dựng dựa trên sự phát triển về mặt thể chất và tinh thần của con người và được cụ thể hoá bằng giới hạn độ tuổi trong các văn bản pháp luật của từng quốc gia Theo đó, người ta quy định những quyền và nghĩa vụ cụ thể của trẻ vị thành niên

Tóm lại: "Trẻ vị thành niên là người dưới 18 tuổi, chưa phát triển hoàn

thiện về thể chất và tinh thần, chưa có đầy đủ các quyền và nghĩa vụ pháp lý như người đã thành niên"

Tham khảo thêm các văn bản pháp luật quốc tế liên quan đến trẻ vị thành niên gồm: Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua ngày 20-11-1989; Quy tắc tiêu chuẩn tối thiểu của Liên hợp quốc về áp dụng pháp luật với người chưa thành niên ngày 29-11-1985; Hướng dẫn của Liên hợp quốc về phòng ngừa phạm pháp ở người chưa thành niên ngày 14-12-1990

* Trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật

Trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật được hiểu là trẻ vị thành niên làm trái pháp luật, tức là đã có hành vi vi phạm vào một hay nhiều dạng quy phạm pháp luật hiện hành như: pháp luật dân sự, pháp luật hành chính, pháp luật giao thông, pháp luật hình sự…

* Đặc điểm tâm lý của trẻ vị thành niên

Giai đoạn tuổi vị thành niên là giai đoạn quan trọng trong quá trình trưởng thành và phát triển của trẻ vị thành niên, với nhiều những biến cố đặc biệt và được đặc trưng bởi những dấu hiệu của tuổi dậy thì ở cả trẻ vị thành niên nam và trẻ vị thành niên nữ

Trẻ vị thành niên đã có một vị trí xã hội mới, nó không hoàn toàn là trẻ con nhưng cũng chưa phải là người lớn Trẻ vị thành niên cảm thấy mình người lớn một cách có căn cứ do nhận thức được những chuyển biến trong sự

phát triển thể chất và trong sự phát dục của mình Và mặt khác, chính người lớn cũng không hoàn toàn coi trẻ vị thành niên như trẻ con trước đây: cho trẻ

vị thành niên tham gia các công việc của gia đình nhiều hơn, có trẻ vị thành niên còn tham gia lao động góp phần giải quyết vấn đề kinh tế trong gia đình, nhiều người lớn nhìn nhận và tự trẻ vị thành niên cũng nhận thấy mình có trình độ học vấn cao hơn bố mẹ Do đó, trẻ vị thành niên có nguyện vọng mong muốn được làm người lớn và được đối xử như người lớn

Hoạt động chủ đạo của trẻ vị thành niên là hoạt động học tập, vì thế nhận thức và trí tuệ của trẻ vị thành niên được phát triển và dần hoàn thiện trong quá trình học tập

Cái tôi ở trẻ vị thành niên dần hình thành và phát triển mạnh Sự tự đánh giá, tự nhận thức ngày càng phát triển cao hơn, trẻ vị thành niên nhận thức về mình một cách tỉ mỉ và nghiêm khắc Điều này khiến cho hành động của trẻ vị thành niên chủ yếu đi theo 2 xu hướng: một là, nhận nhiệm vụ khó khăn và cố gắng hoàn thành nó; hai là, so sánh ngầm mình với những người xung quanh Do vậy, mà lòng tự trọng của trẻ vị thành niên cũng phát triển theo hai hướng: đánh giá mình không thấp hơn người khác (đánh gia tích cực) hoặc không hài lòng, xem thường mình (đánh giá tiêu cực) Nhưng nhìn chung, trẻ vị thành niên chưa đạt được tính tự trọng cao do hạn chế về độ tuổi

Trong giai đoạn này, trẻ vị thành niên có nhu cầu giao tiếp cao với gia đình, bạn bè Các quan hệ giao tiếp của trẻ vị thành niên được mở rộng, vượt

ra ngoài phạm vi gia đình, bạn bè cùng lớp, những người thân, hàng xóm

Trẻ vị thành niên bắt đầu bộc lộ rõ những tình cảm đạo đức như khâm phục, kính trọng những người dũng cảm, coi trọng những giá trị đạo đức, mong muốn làm được điều gì đó mang lại lợi ích cho nhiều người Những tình cảm cao đẹp khác về trí tuệ, thẩm mỹ cũng được hình thành một cách sâu sắc

Ở trẻ vị thành niên cũng bắt đầu xuất hiện những tình cảm mới lạ với bạn khác giới được gọi là các rung cảm đầu đời Song không phải ở trẻ vị thành niên nào cũng có những tình cảm này

Trong các quan hệ, đặc biệt là những quan hệ với người lớn, nếu như người lớn vẫn coi trẻ vị thành niên như đứa trẻ thì trẻ vị thành niên sẽ chuyển mối quan hệ đó sang quan hệ đối lập dưới dạng chống đối, bướng bỉnh, thậm chí là xung đột Trẻ vị thành niên thường có tâm lý phóng đại các năng lực mình, đánh giá chúng cao hơn hiện thực, tỏ ra ngang bướng, bất cần trong những công việc hàng ngày cũng như những trải nghiệm thất bại mà trẻ vị thành niên gặp phải Nhiều nhà tâm lý đã dùng thuật ngữ "tuồi khủng hoảng",

"tuồi bất trị", "tuổi không thể giáo dục" để gọi độ tuổi này

Song những khó khăn này có thể được giải quyết bằng những phương thức giáo dục đúng đắn, đòi hỏi gia đình cũng như những nhà giáo dục phải hiểu rõ đặc điểm tâm lý của trẻ vị thành niên cùng các điều kiện cũng như những hoàn cảnh tác động vào trẻ vị thành niên để có những phương pháp giáo dục thích hợp

* Đặc điểm tâm lý của trẻ vị thành niên có hành vi vi phạm pháp luật

Trẻ vị thành niên có hành vi vi phạm pháp luật có những đặc điểm tâm lý sau: [20; tr 15]

- Về trí tuệ: nhìn chung phát triển chậm, thực dụng, không thích học, tỏ

ra không ngoan, mưu trí trong hành vi trái pháp luật (kỹ xảo ăn cắp), móc túi, che dấu, đối phó với nhà chức trách)

- Về hứng thú: ham muốn vật chất tầm thường, thích kết bạn cùng cảnh ngộ, cùng sở thích, thích chơi với bạn hơn là trò chuyện với người trong gia đình, thích đua đòi, ăn chơi, nghiện thuốc là, thích uống bia rượu, thích xem phim không lành mạnh, phim chưởng, phim bạo lực

- Về tình cảm: thiếu bền vững, dễ bị kích động, bồng bột

- Về tính cách: muốn vươn lên làm người lớn, có tính độc lập và muốn

tự khẳng định mình, thích mạo hiểm, liều lĩnh, đôi lúc tỏ ra thô lỗ, cục cằn, thiếu tôn trọng cha mẹ và người khác, nếu bị mắng thường có phản ứng quyết liệt, nảy sinh tiêu cực, bất cần đời

Do đặc điểm lứa tuổi của trẻ vị thành niên dưới 18 tuổi, đây là giai đoạn trong quá trình hình thành nhân cách, nên về đặc điểm tâm sinh lý còn

có những điều chưa ổn định Vì vậy, trẻ vị thành niên chịu ảnh hưởng sâu sắc của gia đình, trong đó phương pháp giáo dục sai lầm của cha mẹ là nguyên nhân quan trọng dẫn đến việc trẻ vị thành niên thực hiện hành vi vi phạm pháp luật

Trẻ vị thành niên chịu tác động của môi trường xung quanh, chịu ảnh hưởng xấu của sách báo, phim ảnh đồi trụy, kích động bạo lực

Nhà trường chưa kết hợp giáo dưỡng với giáo dục, chưa làm tốt chức năng với học sinh cá biệt, thiếu kiên trì, có định kiến gây cho các học sinh có mặc cảm, chán nản, bỏ học, phản ứng tiêu cực

1.2 Các quy định của pháp luật về vấn đề trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật

1.2.1 Quy định của Hiến pháp

Trẻ em là chủ nhân tương lai của đất nước, là măng non sẽ góp phần xây dựng và phát triển xã hội sau này Do vậy, vấn đề về trẻ em hiện nay rất được quan tâm Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm

2013 quy định tại Khoản 1,2 - Điều 37 về quyền của trẻ em, quyền của thanh niên như sau:

- Trẻ em được nhà nước, gia đình và xã hội bảo vệ, chăm sóc và giáo dục, được tham gia vào các vấn đề về trẻ em Nghiêm cấm xâm hại, hành hạ, ngược đãi, bỏ mặc, lạm dụng, bóc lột sức lao động và những hành vi khác vi phạm quyền trẻ em

- Thanh niên được Nhà nước, gia đình và xã hội tạo điều kiện học tập, lao động, giải trí, phát triển thể lực, trí tuệ, bồi dưỡng đạo đức, truyền thống dân tộc, ý thức công dân; đi đầu trong công cuộc lao động sáng tạo và bảo vệ

Tổ quốc

Thì đối với quyền này, trách nhiệm trước tiên thuộc về nhà nước Để trẻ vị thành niên có quyền bình đẳng đến trường, Nhà nước phải ban hành các chính sách, tạo điều kiện cho trẻ vị thành niên Chúng ta cũng nhận thấy được rằng, Hiến pháp nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 đã thể

hiện rõ quan điểm của Đảng và Nhà nước ta là chăm sóc, bảo vệ, giáo dục trẻ

vị thành niên, đồng thời cũng xử lý nghiêm đối với những trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật nhằm tăng cường giáo dục, ngăn ngừa trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật

1.2.2 Quy định của luật hành chính

Theo quy định của Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà trẻ vị thành niên vi phạm hành chính sẽ bị

xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính khác Luật xử lý vi phạm hành chính cũng đã dành riêng phần thứ 5 để đưa ra những quy định đối với trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật

Thứ nhất, việc xử phạt vi phạm hành chính đối với trẻ vị thành niên

được quy định tại Điều 5, Điều 22, Điều 134 của Luật xử lý vi phạm hành chính Theo đó, trẻ vị thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ bị xử phạt hành chính về vi phạm hành chính do cố ý và hình thức phạt áp dụng đối với các em chỉ là cảnh cáo không áp dụng hình thức phạt tiền, dù đó là bất cứ loại hành vi vi phạm hành chính nào Trẻ vị thành niên từ đủ 16 tuổi trở lên bị xử phạt hành chính về mọi vi phạm hành chính do mình gây ra và hình thức phạt

áp dụng đối với họ là cảnh cáo hoặc phạt tiền Tuy nhiên, mức tiền phạt đối với trẻ vị thành niên ở độ tuổi này không được quá một phần hai mức tiền phạt đối với người đã thành niên Trong trường hợp họ không có tiền nộp phạt hoặc không có khả năng thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả thì cha mẹ hoặc người giám hộ phải nộp thay

Thứ hai, việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính khác đối với trẻ

vị thành niên cũng được Luật xử lý vi phạm hành chính quy định rõ Có hai trong số bốn biện pháp xử lý hành chính khác được áp dụng đối với trẻ vị thành niên vi phạm Đó là: biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn; đưa vào trường giáo dưỡng

Theo quy định tại Điều 89, Điều 90, Điều 97, Điều 98 của Luật xử lý vi phạm hành chính thì Chủ tịch ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn quyết định

áp dụng biện pháp Giáo dục tại xã, phường, thị trấn đối với trẻ vị thành niên

vi phạm để giáo dục, quản lý các em tại nơi cư trú trong một thời gian từ 3 đến 6 tháng đối với 3 trường hợp sau: Người từ đủ 12 tuổi đến dưới 14 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của một tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý quy định tại Bộ luật Hình sự; Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện hành

vi có dấu hiệu của một tội phạm nghiêm trọng do cố ý quy định tại Bộ luật Hình sự; Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi 02 lần trở lên trong 06 tháng có hành vi trộm cắp, lừa đảo, đánh bạc, gây rồi trật tự công cộng mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự

Theo quy định tại Điều 91, Điều 92, Điều 99, Điều 100 của Luật xử lý

vi phạm hành chính thì Chủ tịch ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành

phố thuộc tỉnh quyết định áp dụng biện pháp Đưa vào trường giáo dưỡng với

thời hạn từ 6 tháng đến 2 năm đối với trẻ vị thành niên vi phạm trong các trường hợp sau: Người từ đủ 12 tuổi đến dưới 14 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của một tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý quy định tại Bộ luật Hình sự; Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của một tội phạm rất nghiêm trọng do vô ý quy định tại Bộ luật Hình sự; Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của một tội phạm nghiêm trọng do cố ý quy định tại Bộ luật Hình sự mà trước đó đã bị

áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn; Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi 02 lần trở lên trong 06 tháng thực hiện hành vi trộm cắp, lừa đảo, đánh bạc, gây rối trật tự công cộng mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và trước đó đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn

để các em học văn hoá, giáo dục hướng nghiệp, học nghề, lao động, sinh hoạt dưới sự quản lý, giáo dục của trường

Thứ ba, các biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính đối với trẻ vị

thành niên được quy định tại Điều 138, Điều 139, Điều 140 của Luật Xử lý vi phạm hành chính Bao gồm các biện pháp: nhắc nhở, quản lý tại gia đình

1.2.3 Quy định của luật dân sự

Bộ luật Dân sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có quy định

về trách nhiệm bổi thường thiệt hại trong trường hợp người nào do lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của cá nhân, xâm phạm danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân hoặc chủ thể khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường

Tại Khoản 2; 3 - Điều 606 có quy định về năng lực chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại của người chưa thành niên như sau:

- Người chưa thành niên dưới mười lăm tuổi gây thiệt hại mà còn cha,

mẹ thì cha, mẹ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại; nếu tài sản của cha, mẹ không đủ để bồi thường mà con chưa thành niên gây thiệt hại có tài sản riêng thì lấy tài sản đó để bồi thường phần còn thiếu, trừ trường hợp quy định tại Điều 621 của Bộ luật này

Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi gây thiệt hại thì phải bồi thường bằng tài sản của mình; nếu không đủ tài sản để bồi thường thì cha, mẹ phải bồi thường phần còn thiếu bằng tài sản của mình

- Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự gây thiệt hại mà có người giám hộ thì người giám hộ đó được dùng tài sản của người được giám hộ để bồi thường; nếu người được giám hộ không có tài sản hoặc không đủ tài sản để bồi thường thì người giám hộ phải bồi thường bằng tài sản của mình; nếu người giám hộ chứng minh được mình không có lỗi trong việc giám hộ thì không phải lấy tài sản của mình để bồi thường

Ngoài ra tại Điều 621 - Bộ luật dân sự còn quy định về trường hợp bồi thường thiệt hại do người dưới mười lăm tuổi gây ra trong thời gian trường

học, bệnh viện, tổ chức khác trực tiếp quản lý thì: "Người dưới mười lăm tuổi

trong thời gian học tại trường mà gây thiệt hại thì trường học phải bồi thường thiệt hại xảy ra Nhưng nếu trường học, bệnh viện, tổ chức khác chứng minh được mình không có lỗi trong quản lý thì cha, mẹ, người giám hộ của người dưới mười lăm tuổi phải bồi thường"

1.2.4 Quy định của luật hình sự

Bộ luật Hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã dành riêng chương X để đưa ra những quy định đối với những trẻ vị thành niên Quy định về chính sách xử lý trẻ vị thành niên phạm tội, chính sách này được xây dựng dựa trên đặc điểm đặc thù của người chưa thành niên là sự hạn chế

về nhận thức, do vậy việc xét xử họ chù yếu nhằm giáo dục, qua đó giúp các em nhận thức được sai lầm và tuân thủ quy định của pháp luật Và tại Điều 12 - Bộ

luật Hình sự cũng có quy định rõ ràng về tuổi chịu trách nhiệm hình sự: " Người

từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm Người từ đủ

14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách niệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng."

Những nguyên tắc xử lý đối với trẻ vị thành niên phạm tội được quy định tại Điều 69 - Bộ luật Hình sự như sau:

- Việc xử lý người chưa thành niên phạm tội chủ yếu nhằm giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh và trở thành công dân có ích cho xã hội

Trong mọi trường hợp điều tra, truy tố, xét xử hành vi phạm tội của người chưa thành niên, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải xác định khả năng nhận thức của họ về tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nguyên nhân và điều kiện gây ra tội phạm

- Người chưa thành niên phạm tội có thể được miễn trách nhiệm hành sự, nếu người đó phạm tội ít nghiêm trọng hoặc tội nghiêm trọng, gây hại không lớn,

có nhiều tình tiết giảm nhẹ và được gia đình hoặc cơ quan, tổ chức nhận giám sát, giáo dục

- Việc truy cứu trách nhiệm hình sự người chưa thành niên phạm tội và

áp dụng hình phạt đối với họ được thực hiện chỉ trong trường hợp cần thiết và phải căn cứ vào tính chất của hành vi phạm tội, vào những đặc điểm về nhân thân và yêu cầu của việc phòng ngừa tội phạm

- Khi xét xử, nếu thấy không cần thiết phải áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội, thì Tòa án áp dụng một trong các biện pháp

tư pháp được quy định tại Điều 70 của Bộ luật này

- Không xử phạt tù chung thân hoặc tử hình đối với người chưa thành niên phạm tội

Khi áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội cần hạn chế áp dụng hình phạt tù Khi xử phạt tù có thời hạn, Tòa án cho người chưa thành niên phạm tội được hưởng mức án nhẹ hơn mức án áp dụng đối với người đã thành niên phạm tội tương ứng

Không áp dụng hình phạt tiền đối với người chưa thành niên phạm tội ở

độ tuổi từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi

Không áp dụng hình phạt bổ sung đối với người chưa thành niên phạm tội

- Án đã tuyên đới với người chưa thành niên phạm tội khi chưa đủ 16 tuổi, thì không tính để xác định tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm

Bộ Luật Hình sự cũng quy định các biện pháp tư pháp áp dụng đối với

trẻ vị thành niên phạm tội tại Điều 70 như sau: "Đối với người chưa thành

niên phạm tội, Tòa án có thể quyết định áp dụng một trong các biện pháp tư pháp có tính giáo dục, phòng ngừa là giáo dục tại xã, phường, thị trấn và đưa vào trường giáo dưỡng" Hai biện pháp này áp dụng trong trường hợp người

chưa thành niên phạm tội ít nghiêm trọng, tính chất nguy hiểm cho xã hội không lớn, có nhiều tình tiết giảm nhẹ Còn các hình phạt được áp dụng đối với những người chưa thành niên phạm tội thì được quy định tại Điều 71 như hình phạt cảnh cáo; phạt tiền; cải tạo không giam giữ; tù có thời hạn

Chính sách giảm mức hình phạt đã tuyên thì được áp dụng cả với trẻ vị thành niên phạm tội và người đã thành niên phạm tội, tuy nhiên đối với trẻ vị thành niên phạm tội thì chính sách này có nhiều ưu ái hơn nhằm động viên các em thi hành án tốt và tạo điều kiện cho các em sớm quay trở lại với cuộc sống bình thường Điều 76 của Bộ luật Hình sự có quy định:

- Người chưa thành niên bị phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù, nếu

có nhiều tiến bộ và đã chấp hành được một phần tư thời hạn, thì được Tòa án xét

giảm; riêng đối với hình phạt tù, mỗi lần có thể giảm đến bốn năm nhưng phải đảm bảo đã chấp hành ít nhất là hai phần năm mức hình phạt đã tuyên

- Người chưa thành niên đã bị phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù, nếu lập công hoặc mắc bệnh hiểm nghèo, thì được xét giảm ngay và có thể được miễn chấp hành phần hình phạt còn lại

- Người chưa thành niên bị phạt tiền nhưng bị lâm vào hoàn cảnh kinh

tế đặc biệt khó khăn kéo dài do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn hoặc ốm đau gây ra hoặc lập công lớn, thì theo đề nghị của Viện trưởng Viện Kiểm sát, Tòa án có thể quyết định giảm hoặc miễn việc chấp hành phần tiền phạt còn lại

1.2.5 Quy định của luật tố tụng hình sự

Bộ luật tố tụng hình sự cũng dành riêng một chương quy định về tố tụng hình sự và chính sách xử lý đối với trẻ vị thành niên phạm tội (Chương XXXII) Trong đó quy định rõ điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán tiến hành tố tụng với trẻ vị thành niên phạm tội phải là người có những hiểu biết cần thiết về tâm lý học, khoa học, giáo dục, cũng như về hoạt động đấu tranh phòng, chống tội phạm của người chưa thành niên Khi áp dụng các biện pháp bắt, tạm giữ, tạm giam đối với trẻ vị thành niên, ngoài điều kiện về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự và loại tội phạm còn phải đảm bảo đủ các căn cứ nêu tại các Điều 81, 82, 86, 88 và 120 của Bộ luật tố tụng hình sự, đó là các điều kiện về bắt người trong trường hợp khẩn cấp, bắt người phạm tội quả tang hoặc đang bị truy nã, tạm giữ, tạm giam, thời hạn tạm giam để điều tra Đặc biệt, không được áp dụng chế độ giam giữ trẻ vị thành niên như đối với người

đã thành niên mà họ phải được giam giữ riêng, các chế độ đối với người chưa thành niên được ưu ái hơn, pháp luật quy định về chế độ học văn hóa, tạo dựng nghề nghiệp để giúp các em khi ra trường có một nghề nghiệp ổn định, điều này cũng có ý nghĩa trong công tác phòng chống tội phạm ở tuổi vị thành niên

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Từ những vấn đề lý luận trên giúp ta nhận thấy rằng xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của trẻ vị thành niên là còn rất non nớt, chưa được ổn định, đang trong quá trình hoàn thiện nhân cách nên mục đích của việc xử lý trẻ vị thành niên có hành vi vi phạm pháp luật là nhằm giáo dục, cải tạo, giúp đỡ họ sửa chữa những sai lầm, phát triển lành mạnh, trở thành công dân có ích cho

xã hội Do đó pháp luật Việt Nam đã có những quy định riêng hợp lý đối với trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật Đây cũng chính là nguyên tắc bao trùm, mang tính chỉ đạo thể hiện chính sách pháp luật đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VI PHẠM PHÁP LUẬT CỦA TRẺ VỊ THÀNH NIÊN

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của tỉnh Nghệ

An có ảnh hưởng đến vấn đề vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên

2.1.1 Điều kiện tự nhiên của tỉnh Nghệ An

Với vị trí trung tâm, giao thông thuận lợi, lại gần biên giới nên đây cũng

là một trong những lý do dẫn đến tình trạng vi phạm pháp luật trên địa bàn tỉnh Nghệ An đang ngày càng tăng

- Đặc điểm địa hình

Nghệ An nằm ở phía Đông Bắc của dãy Trường Sơn, có độ dốc thoải dần từ Tây Bắc đến Đông Nam.Với diện tích 16.490,25 km2, lớn nhất cả nước; dân số hơn 3 triệu người (đứng thứ tư cả nước); là quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh; trong đó miền núi chiếm 3/4 diện tích, phần lớn đồi núi tập trung ở phía Tây của tỉnh Dải đồng bằng nhỏ hẹp chỉ có 17% chạy từ Nam đến Bắc giáp biển Đông và các dãy núi bao bọc Địa hình của tỉnh bị chia cắt bởi hệ

1

http://www.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/cactinhvathanhpho/tinhnghean/thongtintinhthanh?view

thống sông ngòi dày đặc và những dãy núi xen kẽ, vì vậy gây không ít trở ngại cho sự phát triển giao thông và tiêu thụ sản phẩm

- Khí hậu

Nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa mang tính chuyển tiếp của khí hậu miền Bắc và miền Nam Số giờ nắng trong năm từ 1.500 – 1.700 giờ, bức xạ mặt trời 74,6 Kalo/cm2, nhiệt độ trung bình hàng năm khoảng 230

C, cao nhất là 430C và thấp nhất là 20C, lượng mưa trung bình năm là 1.800 – 2.000 mm Tuy nhiên, hàng năm Nghệ An còn phải chịu ảnh hưởng của những đợt gió Tây Nam khô nóng và bão lụt lớn Do địa hình phân bố phức tạp nên khí hậu ở đây cũng phân dị theo tiểu vùng và mùa vụ

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh Nghệ An

Bước vào năm 2014, mặc dù tình hình kinh tế thế giới và trong nước có

sự phục hồi, nhưng còn tiềm ẩn nhiểu rủi ro; tình hình biển Đông có diễn biến phức tạp Ở trong tỉnh, thời tiết nắng nóng kéo dài, sản xuất công nghiệp tuy

đã phục hồi nhưng còn chậm, tình hình doanh nghiệp còn gặp nhiều khó khăn; một số dịch bệnh diễn biến khó lường, đã làm ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, kinh doanh của người dân và doanh nghiệp

Song tỉnh ta có rất nhiều thuận lợi, được các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành trung ương hết sức quan tâm, giúp đỡ, tháo gỡ những khó khăn để phát triển kinh tế - xã hội theo tinh thần Nghị quyết số 26-NQ/TƯ ngày 30/07/2013 của Bộ Chính trị Trong năm, cấp ủy, chính quyền các cấp đã chỉ đạo, điều hành một cách quyết liệt, toàn diện; do đó, kinh tế -

xã hội của tỉnh Nghệ An đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận sau:

a Về lĩnh vực kinh tế

- Đã hoàn thành 24/27 chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội Tổng sản phẩm trong tỉnh (GDP) năm 2014 ước tăng 7,24% kế hoạch 7 - 8%; trong đó nông, lâm, ngư nghiệp tăng 3,85%; công nghiệp - xây dựng tăng 8,72% so với cùng kỳ Tốc độ tăng trưởng năm nay cao hơn tốc độ tăng trưởng của 2 năm gần đây và cao hơn mức tăng trưởng bình quân chung của cả nước (ước đạt

5,8%) GDP bình quân đầu người đạt 25 triệu đồng/người (năm 2013 là 22,96 triệu đồng/người)2

- Sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp vẫn giữ được mức tăng trưởng ổn định Tổng sản lượng lương thực cả năm ước đạt hơn 1,2 triệu tấn, tăng 3,7%

so với cùng kỳ; đây là năm có sản lượng lương thực cao nhất từ trước đến nay, nhiều giống lúa mới năng suất cao đã được đưa vào sản xuất Sản lượng thịt hơi xuất chuồng ước đạt 210.000 tấn, tăng 4,5% so với cùng kỳ Tổng sản lượng nuôi trồng và khai thác thủy sản ước đạt 144.545 tấn, tăng 10,52% so với cùng kỳ Nhiều mô hình kinh tế, trang trại được nhân rộng hiệu quả

Các địa phương, đơn vị tập trung hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch xây dựng nông thôn mới năm 2014; bộ mặt nông thôn đã có nhiều chuyển biến rõ rệt Đến cuối năm 2014, bình quân cả tỉnh đạt 11,3 tiêu chí nông thôn mới/xã (năm 2010 bình quân mới đạt 3,64 tiêu chí/xã); có 20 xã đã được Ủy ban nhân dân tỉnh có quyết định công nhận đạt 19/19 tiêu chí nông thôn mới (ước cả năm 2014 đạt từ

25 xã)

- Sản xuất công nghiệp - xây dựng có chiều hướng phục hồi tăng trưởng Giá trị sản xuất công nghiệp - xây dựng năm 2014 ước tăng 9,68% so với năm 2013; trong đó giá trị sản xuất công nghiệp ước tăng 13,53% Đây là mức tăng cao nhất trong những năm gần đây

Một số sản phẩm công nghiệp có mức tăng khá so với cùng kỳ như: sữa tươi tăng gấp 4,2 lần, gạch xây dựng quy chuẩn tăng 28,83%, xi măng tăng 25,22%, quần áo sơ mi tăng 10,79% điện thương phẩm tăng 8,25%, điện sản xuất tăng 7,84%, bia tăng 6,47%

Huy động nguồn lực đầu tư toàn bộ xã hội năm 2014 tăng mạnh so với các năm trước; đạt khoảng 36 ngàn tỷ đồng/kế hoạch 34-35 ngàn tỷ đồng, tăng 12,52% so với năm 2013 Khối lượng thực hiện xây dựng cơ bản nguồn vốn ngân sách nhà nước ước cả năm đạt 100% kế hoạch, giải ngân đạt trên 95% kế hoạch Các công trình xây dựng cơ bản đã phát huy tác dụng tích cực,

2

phục vụ sản xuất và đời sống nhân dân Nhiều công trình trọng điểm được tập trung chỉ đạo và hoàn thành ngay trong năm như: Nâng cấp Cảng hàng không Vinh, nâng cấp luồng cho tàu biển vào Cảng Cửa Lò, nâng cấp Quốc lộ 1A đoạn qua Nghệ An, 5 cầu vượt qua đường sắt, cầu Dùng, cầu Khe Ang phục

vụ tốt nhu cầu của nhân dân

- Lĩnh vực thương mại, du lịch, thông tin truyền thông, vận tải, tài chính ngân hàng phát triển ổn định: Tổng mức bán lẻ hàng hóa cả năm ước đạt 34.654 tỷ đồng, tăng 11% so với cùng kỳ Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa

cả năm ước đạt 415,4 triệu USD, tăng 10,2% so với cùng kỳ Giá trị nhập khẩu ước đạt 383,1 triệu USD, tăng 16,95% Doanh thu các dịch vụ du lịch ước đạt 2.185 tỷ đồng, tăng 15% so với cùng kỳ Mở thêm đường bay quốc tế Vinh - Viêng Chăn (Lào); sân bay Vinh đã đón trên 1 triệu lượt khách trong năm 2014 và chuẩn bị trở thành sân bay quốc tế

Hoạt động tài chính, ngân hàng tiếp tục hỗ trợ tốt cho doanh nghiệp phát triển Lũy kế nguồn vốn huy động trên địa bàn ước đạt 66.901 tỷ đồng, tăng 19,2% so với đầu năm; tổng dư nợ của các tổ chức tín dụng trên địa bàn ước đạt 109.341 tỷ đồng, tăng 14% so với đầu năm

- Công tác đối ngoại, xúc tiến đầu tư được đổi mới, triển khai mạnh mẽ, rộng khắp, hiệu quả, bài bản, tranh thủ tốt các nguồn vốn trong nước cũng như ngoài nước để thực hiện các dự án như: Dự án Hồ chưa nước Bản Mồng (1.000 tỷ đồng được cấp trong năm 20140; Tiểu dự án phát triển đô thị Vinh (2.200 tỷ đồng); Dự án nâng cấp hệ thống Thủy lợi Bắc (5.700 tỷ đồng; GPMB và nâng cấp Quốc lộ 1A (5.000 tỷ đồng); Vốn trái phiếu Chính phủ do các lĩnh vực giao thông, thủy lợi, y tế (3.800 tỷ đồng) Tạo được quan hệ chiến lược, có chiều sâu với Tập đoàn Sembcorp - Singapore và Becamex - Bình Dương, với Thành phố Hồ Chí Minh và các nước Hàn Quốc, Nhật Bản; làm việc với phía đối tác Singapore để triển khai thực hiện Dự án VSIP6 trên diện tích 750ha

Trong năm đã cấp mới và điều chỉnh giấy chứng nhận đầu tư cho 127

dự án với số vốn đăng ký 27.384 tỷ đồng, trong đó; cấp mới 105 dự án với

tổng vốn đăng ký 18.522,41 tỷ đồng, điều chỉnh 22 dự án với tổng số vốn đầu

tư tăng thêm 8.862 tỷ đồng, so với năm 2013, số lượng dự án cấp mới tăng 45,83%, số vốn đăng ký tăng 43,74% đặc biệt có nhiều dự án quy mô và số vốn đăng ký lớn như: dự án xây dựng Trung tâm thương mại tại Khu B Quang Trung của Tập đoàn Vingroup (2.392 tỷ đồng), Nhà máy sản xuất Tôn Hoa Sen tại Nghệ An (2.300 tỷ đồng), Nhà máy sản xuất ván sợi MDF tại Khu kinh tế Đông nam (1.558 tỷ đồng), Trung tâm công nghiệp thực phẩm Masan miền Bắc (1.200

tỷ đồng), Trung tâm mua sắm Nguyễn Kim (550 tỷ đồng)

Trong năm 2014 đã cấp mới giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh cho 1.025 doanh nghiệp, tăng 5,95% so với cùng kỳ, vốn điều lệ đăng ký bình quân khoảng 4,5 tỷ đồng/doanh nghiệp

- Thu ngân sách cả năm ước đạt 7.400 tỷ đồng, bằng 109,9% dự toán, tăng 16,7% so với cùng kỳ, trong đó: Thu nội địa 6.200 tỷ đồng, bằng 106,5%

dự toán, tăng 14,7% so với cùng kỳ, thu từ hoạt động xuất nhập khẩu 1.186 tỷ đồng, bằng 131,8% dự toán, tăng 28,8% so với cùng kỳ; thu xổ số kiến thiết

14 tỷ đồng, đạt 116,7% dự toán, bằng 98,3% so với cùng kỳ Chi ngân sách ước thực hiện cả năm là 17.872 tỷ đồng, bằng 110,9% dự toán

- Về quản lý đầu tư, quy hoạch xây dựng: Trong năm 2014, Ủy ban nhân dân tỉnh đã thành lập 3 đoàn kiểm tra liên ngành để kiểm tra và xử lý 74

dự án, kết quả cụ thể: có 5 dự án triển khai đúng kế hoạch, dự kiến sẽ hoàn thành đúng tiến độ; Ủy ban nhân dân tỉnh đang xem xét 20 dự án để hủy bỏ quy hoạch, thu hồi giấy chứng nhận đầu tư và các văn bản pháp lý liên quan

đã cấp; 45 dự án cho gia hạn tiến độ và cam kết thực hiện và 4 dự án sai phạm trong xây dựng đang giao Uỷ ban nhân dân Thành phố Vinh xử lý

b Các lĩnh vực văn hóa - xã hội tiếp tục có nhiều chuyển biến

- Chất lượng giáo dục có chuyển biến tiến bộ rõ rệt; đạt được nhiều thành tích trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, quốc tế, tuyển sinh đại học, cao đẳng Trường chuẩn quốc gia có 863 trường, đạt tỷ lệ 55,3% Trong năm

2014, đã thành lập thêm Trường Đại học Kinh tế Nghệ An

- Kiểm soát tốt dịch bệnh; đảm bảo công tác khám, cấp cứu và điều trị bệnh nhân ở các tuyến; công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm được chăm lo Đã di chuyển và đưa vào sử dụng Bệnh viện Đa khoa 700 gường bệnh mới

- Hoạt động nghiên cứu khoa học công nghệ, các đề tài, dự án được tăng cường ứng dụng vào sản xuất và đời sống, đem lại hiệu quả cao

- Chỉ đạo tổ chức tốt các hoạt động văn hóa, văn nghệ chào mừng các dịp lễ, Tết, ngày kỷ niệm lớn Ngày 27/11/2014 tại Paris (Pháp) Ủy ban liên chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO đã chính thức vinh danh Dân ca ví, dặm Nghệ Tĩnh là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" tiếp tục được chỉ đạo và triển khai thực hiện có hiệu quả

- Tổ chức chu đáo lễ trao tặng và truy tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước

Bà mẹ Việt Nam anh hùng theo Nghị định số 26/2013/NĐ-CP ngày 22/05/2013 của Chính phủ Giải quyết việc làm mới cho hơn 37.000 người, trong đó xuất khẩu lao động 12.300 người Triển khai thực hiện khá tốt các chính sách xã hội, xóa đói giảm nghèo Tỷ lệ hộ nghèo ước đến cuối năm

2014 còn 10%; An sinh xã hội được bảo đảm

- Công tác quản lý nhà nước, cải cách hành chính được các cấp, các ngành quan tâm chỉ đạo và thực hiện nghiêm túc Đã tổ chức đánh giá, sơ kết

1 năm thực hiện Nghị quyết 26-NQ/TƯ của Bộ Chính trị gắn với kiểm điểm, đánh giá kết quả 4 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội tỉnh Đảng bộ lần thứ XVII Chỉ đạo đẩy mạnh cải cách hành chính, tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính gắn với việc triển khai thực hiện Chỉ thị số 17-CT/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đã tập trung hoàn thành sớm công tác giải phóng mặt bằng một số công trình trọng điểm như Quốc lộ 1A đoạn qua Nghệ An dài 82km; Sân bay Vinh và một số dự án khác

- Quốc phòng an ninh được giữ vững, trật tự an toàn xã hội được bảo đảm Đã chủ động triển khai nhiều đợt tấn công, truy quét các loại tội phạm,

tệ nạn xã hội và triển khai các giải pháp đảm bảo trật tự an toàn giao thông Chủ động xử lý các vấn đề liên quan đến an ninh xã hội, an ninh nội bộ, an ninh kinh tế, văn hóa, tư tưởng, kìm giữ không để xảy ra điểm nóng về an ninh trật tự Bảo vệ tốt các hoạt động chính trị, xã hội, các lễ hội lớn Thực hiện tốt công tác thanh tra, tiếp dân; giải quyết đơn thư, khiếu nại đạt tỷ lệ 96,1%

Tuy vẫn còn tồn tại nhiều mặt hạn chế nữa Nhưng nhìn chung, trong điều kiện một năm qua, còn phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức Song, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh nhà chúng ta đã thu được rất nhiều kết quả đáng ghi nhận Và năm 2015 là năm cuối thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm (2011 - 2015) và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII; tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo để thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TƯ của Bộ Chính trị; đồng thời là năm tiến hành đại hội Đảng các cấp nhiệm kỳ 2015-2020 Phấn đấu hoàn thành đạt mức cao nhất các chỉ tiêu, nhiệm vụ chủ yếu của Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII Tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, thực hiện cải cách hành chính Là năm phải có những đột phá trong thu hút đầu tư; bằng mọi biện pháp để có thêm nhiều việc làm, tăng thu nhập cho người lao động; tăng thu ngân sách cho Nhà nước Tăng cường quốc phòng, an ninh và đảm bảo an sinh xã hội Góp phần tạo diện mạo mới cho phát triển kinh tế - xã hội của Tỉnh Nghệ An

Nhìn chung, Tỉnh Nghệ An đã luôn cố gắng, phấn đấu để từng bước đưa tỉnh nhà ngày càng phát triển giàu mạnh Qua tìm hiểu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ở tỉnh ta cho thấy tỉnh ta đã luôn phát huy được những thế mạnh của mình về điều kiện tự nhiên cũng như điều kiện về kinh tế - xã hội để phát triển không ngừng về mọi mặt Và việc kinh tế - xã hội của tỉnh đang ngày càng phát triển cũng có ảnh hưởng nhất định đến tình hình vi phạm pháp luật nói chung và vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên nói riêng Chính

vì vậy, hiện nay công tác phòng ngừa, xử lý vi phạm pháp luật cũng là vấn đề nóng được tỉnh ta hết sức quan tâm

2.2 Thực trạng của tình hình vi phạm pháp luật do trẻ vị thành niên thực hiện trên địa bàn Tỉnh Nghệ An trong thời gian qua

2.2.1 Diễn biến của tình hình vi phạm pháp luật do trẻ vị thành niên thực hiện ở tỉnh Nghệ An trong thời gian qua

Hiện nay, hòa cùng với sự vận động và biến đổi mạnh mẽ của quá trình hội nhập quốc tế, cái cũ mất đi, cái mới chưa hoàn thiện, chịu tác động mạnh

mẽ của nền kinh tế thị trường đã tạo ra môi trường thuận lợi làm nảy sinh và phát triển những hiện tượng tiêu cực trong xã hội Đặc biệt là các hành vi vi phạm pháp luật và tội phạm với mức độ và tính chất ngày càng nghiêm trọng

Những năm gần đây, tình trạng trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật, phạm tội hình sự trên địa bàn tỉnh Nghệ An đang có xu hướng gia tăng cả về

số vụ, số đối tượng và mức độ nguy hiểm Về tính chất mức độ vi phạm ngày càng nghiêm trọng hơn, thủ đoạn hoạt động cũng ngày càng tinh vi, xảo quyệt hơn làm cho tình hình trật tự xã hội đã phức tạp nay còn phức tạp hơn Cần lưu ý rằng tổng thể các vi phạm và số trẻ vị thành niên phạm pháp bị phát hiện, bị xử lý luôn luôn là con số nhỏ so với thực tế xảy ra, là phần tảng băng nổi so với phần chìm Lý do của tình trạng đó đối với vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên rất đa dạng nhưng chủ yếu là do các bên thường tự giải quyết bằng thương lượng, do người bị hại không tin vào cơ quan bảo vệ pháp luật,

do nhân chứng ngại thủ tục phiền hà, sợ bị trả thù…

Theo kết quả thống kê từ báo cáo của phòng cảnh sát điều tra PC44 về việc khảo sát công tác phòng ngừa vi phạm pháp luật đối với trẻ vị thành niên trên địa bàn tỉnh Nghệ An thì chỉ trong vòng 5 năm (2010 – 2014) mà tổng số trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật rất lớn: 850 đối tượng (không bao gồm trẻ

vị thành niên vi phạm an toàn giao thông) và trong từng năm cụ thể lại có từng sự thay đổi khác nhau:

Bảng 2.1: Tình hình vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên trên địa bàn

tỉnh Nghệ An từ năm 2010 đến năm 2014 (không bao gồm vi phạm về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ)

TT Năm Số trẻ vị thành niên

phạm pháp bị phát hiện

Tỉ lệ so với Năm 2010

Nhìn vào bảng thống kê trên, chúng ta có thể nhận thấy: Nếu như năm 2010,

số lượng trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật bị phát hiện trên địa bàn tỉnh là 125 đối tượng tương ứng với 100% thì vào những năm sau đó số lượng này có sự tăng giảm khác nhau nhưng nhìn chung thì số lượng trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật ngày càng có xu hướng tăng Năm 2011 số lượng trẻ vị thành niên phạm pháp bị phát hiện là 113 đối tượng tương ứng với 90,4% (giảm 1,1 lần) có giảm so với năm 2010 nhưng không đáng kể Nhưng đến năm 2012 số đối tượng này lại tăng mạnh lên

195 đối tượng; Năm 2014 là 227 đối tượng Như vậy, chúng ta có thể nhận thấy hiện nay số lượng trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật ngày càng tăng nhanh và có diễn biến hết sức phức tạp

Riêng tình trạng vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên về an toàn giao thông có số lượng lớn hơn cả:

Bảng 2.2: Tình trạng vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên về

an toàn giao thông trên địa bàn Tỉnh Nghệ An từ năm 2012 – 2014

TT Năm

Số trẻ vị thành niên vi phạm an toàn giao thông bị phát hiện

Tổng số trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật

Nhìn vào bảng thống kê trên chúng ta có thể nhận thấy: số trẻ vị thành niên vi phạm an toàn giao thông bị phát hiện ở Tỉnh Nghệ An có số lượng rất lớn và có xu hướng ngày càng gia tăng Năm 2012 có 628 đối tượng chiếm 76,3 % so với tổng số trẻ vi phạm pháp luật; năm 2013 có 753 đối tượng chiếm 83,9% so với tổng số trẻ vi phạm pháp luật Và đặc biệt, đến năm 2014 tình trạng trẻ vi phạm an toàn giao thông tăng mạnh so với các năm trước lên

3247 chiếm 93,4% so với tổng số trẻ vi phạm pháp luật Sở dĩ như vậy, bởi vì công tác kiểm tra, xử lý người vi phạm được lực lượng cảnh sát giao thông, công an xã, phường được xiết chặt hơn và ngày nay thì kinh tế phát triển xe

cộ nhiều nên các em thường xuyên được tiếp xúc mặc dù chưa có bằng lái, các em đi xe đạp điện nên không đội mũ bảo hiểm

Như vậy, do sự tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường làm cho xã hội có những biến động phức tạp như lạm phát tăng, sự xuống cấp về đạo đức, thiếu việc làm, phân hóa giàu nghèo, nền văn hóa bị lai căng….cũng như công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật chưa thực sự hiệu quả Tất

cả những vấn đề đó ảnh hưởng rất lớn đến những diễn biến hết sức phức tạp của tình trạng vi phạm pháp luật ở trẻ vị thành niên trên địa bàn tỉnh Nghệ

An Đất nước ta đang bước những bước đầu của kỷ nguyên mới, do đó tình hình này đã gây ảnh hưởng rất lớn cho xã hội, là một vấn đề cần được sự quan tâm sâu sắc từ các cấp ngành đặc biệt là các cơ quan có chức năng

2.2.2 Cơ cấu của tình hình vi phạm pháp luật do trẻ vị thành niên thực hiện ở tỉnh Nghệ An trong những năm qua

Khi xem xét tình hình trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật, một vấn đề cần quan tâm đó là cơ cấu của tình hình vi phạm do trẻ vị thành niên thực hiện Chiếm tỷ lệ cao nhất trong cơ cấu vi phạm pháp luật nói chung do trẻ vị thành niên thực hiện là các vi phạm về an toàn giao thông (gấp rất nhiều lần

so với các vi phạm pháp luật khác) Trong đó chủ yếu là các vi phạm như: không đội mũ bảo hiểm, không có bằng lái xe, vượt đèn đỏ, đi quá tốc độ cho phép, chở quá số người quy định Các hành vi vi phạm của trẻ vị thành niên

chủ yếu là vi phạm hành chính (xử phạt hành chính chiếm 95,1%) Tội phạm hình sự trong đối tượng này phổ biến là trộm cắp tài sản và cố ý gây thương tích

Còn xét về cơ cấu vi phạm khác do trẻ vị thanh niên thực hiện thì chủ yếu là phạm pháp ở mức độ nhẹ, gồm các vi phạm sau:

Bảng 2.3 : Cơ cấu của tình hình vi phạm pháp luật của trẻ vị thành niên

trên địa bàn tỉnh Nghệ An từ năm 2012 – 2014 (không bao gồm vi phạm an toàn giao thông)

- Năm 2013: Tệ nạn xã hội: 19 đối tượng; Ma túy: 12 đối tượng; Trộm cắp tài sản: 49 đối tượng; Cố ý gây thương tích: 16 đối tượng; Gây rối trật tự công cộng: 16 đối tượng; Hành vi khác: 30 đối tượng Số đối tượng vi phạm pháp luật hai lần trở lên là 09 đối tượng

- Năm 2014: Tệ nạn xã hội: 08 đối tượng, Ma túy: 14 đối tượng, Trộm cắp tài sản: 89 đối tượng; Cố ý gây thương tích: 26 đối tượng; Gây rối trật tự