Lí luận chung về bảo hiểm vật chất xe cơ giới và bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với người thứ 3

Hoạt động của nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới đã đem lại cho cánhân, tổ chức, xã hội những tác dụng to lớn sau: - Đối với cá nhân: Rủi ro là yếu tố ngẫu nhiên không lờng trớc đợc, có thể x

CHƯƠNG I: Lí LUẬN CHUNG VỀ BẢO HIỂM VẬT CHẤT

XE CƠ GIỚI VÀ BẢO HIỂM TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ CỦA CHỦ

XE CƠ GIỚI ĐỐI VỚI NGƯỜI THỨ 3

I TèNH HèNH XE CƠ GIỚI TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY

Những năm gần đây, giao thông nớc ta có sự phát triển vợt bậcvới các hình thức vận chuyển ngày càng phong phú, từ vận chuyểnbằng phơng tiện thô sơ đến vận chuyển bằng phơng tiện vận tải cơgiới Do sự phát triển của cơ chế thị trờng, hàng loạt xe cơ giới các loại

đợc tham gia lu hành trong giao thông Có thể nhận xét sự gia tăng

ph-ơng tiện cơ giới đờng bộ của Việt Nam trong 10 năm qua ở những nétcơ bản sau:

- Phơng tiện tăng tơng đối nhanh đặc biệt là ô tô từ năm 2000

đến năm 2010 bình quân hàng năm phơng tiện cơ giới đờng bộ tăng20% trong đó ô tô tăng 10,5%, xe máy là xấp xỉ 23% Năm 2010 sovới 2000 phơng tiện cơ giới đờng bộ tăng 6 lần; ôtô tăng 3,3 lần; xemáy tăng 6,4 lần trong đó năm 2003 phơng tiện tăng cao nhất Từ năm

2008 đến nay tỷ lệ này giảm khoảng 6%

- Tuy nhiên năm gần đây mức tăng phơng tiện cơ giới đờng bộkhá cao nhng mức cơ giới hoá của Việt Nam vẫn còn thấp so với cácnớc trong khu vực

Việt Nam có 105 xe/1.000 dân trong khi Thái Lan 190 xe/1.000dân, Malasia 340 xe/1.000 dân

- Tỷ lệ xe cũ nát cao, điều kiện an toàn thấp, tổng số phơng tiện

ô tô vào kiểm định so với thực tế lu hành còn qúa thấp (số phơng tiệnchạy bằng xăng là 45%,dicsel là 55%)

Số lợng xe theo đăng ký chênh lệch với số xe thực tế hoạt động,theo số liệu đăng ký thì tổng số ôtô năm 2000 là 750.000 xe nhng số

xe vào kiểm định (lu hành trên đờng) là cha đến 500.000 xe Theo cácnhà chuyên gia trong thập kỷ tới phơng tiện cơ giới của nứoc ta vẫn

khi GDP tăntg 1% thì tổng lợng vận taỉ đờng bộ tăng từ 1.2% đến1.5%, đặc biệt trong giai đoạn tới (2012) nớc ta thực hiện các cam kếtcắt giảm thuế thì lợng xe bung ra càng nhiều.

Bảng 1: Viện chiến lợc bộ GTVT dự báo phơng tiện cơ giới đờng bộ nh sau:

Tổng số xe các loại (chiếc) 1.500.000 2.000.000 3.200.000Tổng số xe máy (chiếc) 8.100.000 10.000.000 12.000.000(Nguồn: Theo báo cáo thống kê của Uỷ Ban An Toàn Quốc Gia)

1 Đặc điểm hoạt động của xe cơ giới tại Việt Nam hiện nay.

Trong quá trình hoạt động xe cơ giới có một số đặc điểm sau liênquan đến quá trình bảo hiểm:

- Số lợng đầu xe tham gia giao thông đờng bộ ngày càng tăng và

có những thời kỳ tăng đột biến làm cho tai nạn có những thời kỳ xảy rangày càng nhiều và càng nghiêm trọng Năm 2005 số lợng ôtô là340.779 chiếc, xe máy 3.578.156 chiếc nhng đến năm 2010 (chỉ 5 nămsau) số lợng ôtô đã là 735.000 chiếc và xe máy 12.859.000 chiếc Vậychỉ trong 10 năm số lợng ôtô đã tăng 2,2 lần và số lợng xe máy đã tăng3,6 lần

- Xe cơ giới có tính động cơ cao, tính việt dã tốt và nó tham giatriệt để vào quá trình vận chuyển vì vậy xác xuất rủi ro là rất lớn

- Xe cơ giới tham gia giao thông đờng bộ phụ thuộc rất lớn vàocơ sở hạ tầng, thời tiết khí hậu, địa hình … Năm 2005 có 112.996 km

đờng bộ, nhng chỉ có 19,8% đờng rải nhựa và bê tông Cho đến năm

2010 có 127.678 km, trong đó 38% là đờng rải nhựa và bê tông Hiệnnay nớc ta có 109 đèo dốc nguy hiểm các loại

- Xe cơ giới tham gia giao thông đờng bộ chịu sự chi phối củamột số bộ luật của quốc gia

Do những đặc điểm trên có tính đặc thù nên ở tất cả các nớc khi

đã có bảo hiểm thì bao giờ cũng triển khai nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ

giới Và ở Việt Nam thì nghiệp vụ này cũng đã đợc triển khai phổ biến

2 Tình hình tai nạn giao thông đường bộ tại Việt Nam.

Tai nạn giao thông nói chung và tai nạn giao thông đờng bộ nóiriêng đang là thách thức đối với tất cả các quốc gia trên thế gới Hiệnnay tai nạn giao thông ở Việt Nam đang gia tăng rất đáng lo ngại vàcũng là mối quan tâm hàng đầu của d luận Xã hội, của Đảng và củaChính Phủ

Tai nạn giao thông xảy ra thờng để lại hậu quả rất nặng lề vàhiện này nó đang là bài toán không có lời giải đối với mạng lới giaothông ở nớc ta Qua số liệu thống kê cho thấy số vụ tai nạn giao thôngngày một tăng cả về số lợng và quy mô Đòi hỏi tất cả các ngành cáccấp có liên quan phải sớm vào cuộc tìm ra lời giải cho bài toán này vì

tai nạn giao thông làm mất đi của cải của xã hội, mất ổn định xã hội,nghiêm trọng hơn là hậu quả của nó để lại.

Số vụ tai nạn giao thông ở nớc ta có chiều hớng ngày một tăngcao, năm 2000 xảy ra 15.376 vụ, đến năm 2005 số vụ tai nạn xảy ra đãgấp 1,8 lần số vụ năm 2000 (xảy ra 27.134 vụ) Riêng 2 năm trở lại

đây số vụ tai nạn có chiều hớng chững lại do sự đầu t, nâng cấp cơ sởhạ tầng và ý thức chấp hành luật lệ an toàn giao thông của ngời dân đã

đợc nâng lên đáng kể Đặc biệt năm 2003 tốc độ tăng tai nạn giaothông mang dấu âm (-28,2%) đây là dấu hiệu đáng mừng cũng dotrong năm này các cơ quan chức năng đã có nhiều biện pháp nhằm hạnchế tình hình tai nạn giao thông nh: giải toả chỗ lấn chiếm lòng đờngvỉa hè, họp chợ trái phép… cho tới những biện pháp mạnh tay nh: bắntốc độ, kiểm tra nồng độ cồn… cũng trong năm này rất nhiều dự án antoàn giao thông đã đợc đa vào hoạt động và có tác dụng tích cực

Tai nạn giao thông không chỉ gia tăng về số lợng mà nguy hiểmhơn đó là quy mô của tai nạn Từ năm 2000 số ngời chết do tai nạngiao thông là 5.431 đến năm 2004 con số này đã gấp 2,3 lần (số ngờichết do tai nạn giao thông năm 2004 là 12.644 ngời) trong đó không ítngời là những lao động chính trong gia đình, trụ cột trong gia đình mà

sự ra đi quá đột ngột của họ là một cú sốc lớn đối với gia đình đó vàngày hôm sau con em họ sẽ sống ra sao? Nguy hiểm hơn trong sốnhững nạn nhân đó có không ít những thanh niên trẻ tuổi (nguồn lao

động tơng lai của đất nớc) họ vừa là nạn nhân nhng cũng đồng thời lànguyên nhân chính dẫn đến tai nạn chỉ vì một phút thiếu suy nghĩ,bồng bột, đây là điều đáng tiếc nhất mà chúng ta phải lên án và phải

có những biện pháp can thiệp thích hợp ngay từ đầu trớc khi tai nạn

đáng tiếc xảy ra

Quy mô của tai nạn còn đợc thể hiện qua số ngời bị thơng do tainạn giao thông Năm 2000 có 16.921 ngời bị thơng do tai nạn giaothông đến năm 2004 con số này đã là 21.728 ngời Đây là nguyên

nhân chính dẫn đến tình trạng quá tải ở các bệnh viện từ TW đến địaphơng và trong số những ngời bị thơng sẽ có không ít ngời trở thànhtàn tật vĩnh viễn (ngời thực vật) sống dựa vào thu nhập và khả năngchăm sóc của ngời khác Thiệt hại về ngời trong tai nạn giao thông làthiệt hại vô giá mà không ai muốn gặp phải do vậy, để hạn chế tới mứcthấp nhất thiệt hại do tai nạn giao thông gây ra phụ thuộc vào ý thức vàhành động của tất cả mọi ngời.

Để biết cụ thể tình hình tai nạn giao thông ở Việt Nam qua cácnăm xem ở bảng sau:

Bảng 2:Tình hình tai nạn giao thông đờng bộ ở Việt Nam từ năm 2000- 2009.

ng-xe cơ giới

Số vụ

(vụ)

Tốc độ tăng(%)

Số

ng-ời ời)

(ng-Tốc

độ tăng (%)

Số

ng-ời ời)

(ng-Tốc

độ tăng (%)

Tình hình tai nạn giao thông tăng một cách đáng lo ngại nh vậy

là bởi các nguyên nhân sau:

 Nguyên nhân khách quan:

- Xuất pháp từ đặc điểm của xe cơ giới là có tính động cơ cao vàtham gia triệt để vào quá trình vận chuyển vì vậy, xác xuất rủi ro lớnhơn các loại hình giao thông vận tải khác

- Nớc ta nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, ma nhiều,thờng xuyên gặp phải hạn hán, lũ lụt, địa hình hiểm trở 3/4 diện tích là

đồi núi gây khó khăn cho việc đi lại vận chuyển

 Nguyên nhân chủ quan:

- Do nhu cầu vận chuyển, đi lại cộng với giá thành xe cơ giới

biến Hiện nay cả nớc có 735.000 xe ôtô và 12.859.000 xe máy Trong

đó tốc độ gia tăng của xe ôtô hàng năm là 8-9% (khoảng 50.000 chiếc/

năm) còn tốc độ gia tăng của xe máy là 20-30% (khoảng 1,5- 2 triệuchiếc/năm) Sự gia tăng quá nhanh của các phơng tiện cơ giới trongkhi cơ sở hạ tầng cha đáp ứng kịp làm cho mật độ các phơng tiện trên

đờng tăng lên cũng đồng nghĩa với việc tăng xác xuất gây tai nạn giaothông

- Cơ sở hạ tầng phục vụ giao thông đờng bộ trong những nămqua đã đợc cải thiện đáng kể nhng vẫn cha đáp ứng đợc với tốc độ giatăng của các phơng tiện nhất là tại các thành phố lớn nh Hà Nội và Tp.HCM

- Nguyên nhân trực tiếp và chủ yếu của các vụ tai nạn giao thôngxuất phát từ ngời điều khiển phơng tiện trong đó, ý thức của ngời điềukhiển phơng tiện là nguyên nhân chính Thống kê nguyên nhân gây tainạn giao thông của nhiều năm qua đều cho thấy từ 70- 80% các vụ tainạn giao thông là do ngời tham gia giao thông không chấp hành đúngcác quy định về trật tự an toàn giao thông (vi phạm tốc độ chiếm 30%,trách vợt sai quy định chiếm 21%, say rợu bia chiếm 7,3%…) Tổng

số xe cơ giới đờng bộ là 13.594.000 xe nhng chỉ có 5.863.857 ngời cógiấy phép lái xe chiếm 43,1% Điều này cho thấy còn nhiều ngờikhông cần học luật, không cần thi giấy phép lái xe nhng vẫn ngangnhiên điều khiển phơng tiện, coi thờng pháp luật

- ý thức nghiêm chỉnh chấp hành luật lệ giao thông của ngời dânViệt Nam còn kém Hiện tợng lấn chiếm lòng đờng, vỉa hè làm nơibuôn bán, kinh doanh, họp chợ… xảy ra phổ biến, hiện tợng coi đờngquốc lộ là sân phơi, nơi tập kết vật liệu xây dựng, nơi chơi thể thao…tiềm ẩn nhiều nguy cơ dẫn đến mất an toàn giao thông

II SỰ CẦN THIẾT KHÁCH QUAN VÀ TÁC DỤNG CỦABẢO HIỂM XE CƠ GIỚI.

1 Ưu điểm của loại hình giao thông đờng bộ tại Việt Nam.

- Xe cơ giới có tính động cơ cao, linh hoạt với sự tham gia đông

đảo của các loại xe: xe tải, xe khách, xe con, xe máy… hoạt độngtrong phạm vi rộng kể cả địa hình phức tạp, có thể vận chuyển ngời vàhàng hoá tới những nơi mà các loại hình vận tải khác không thể đến đ-ợc

- Tốc độ vận chuyển của loại hình vận tải này nhanh với chi phívừa phải Tiền vốn đầu t mua sắm phơng tiện, xây dựng bến bãi ít tốnkém hơn các hình thức khác, phù hợp với hoàn cảnh đất nớc và thunhập của ngời dân Việt Nam

- Việc sử dụng các phơng xe cơ giới cũng đơn giản và thuận tiệnhơn các loại phơng tiện khác

Với u điểm trên số lợng xe cơ giới tại Việt Nam hiện nay đangphát triển nh vũ bão

2 Sự cần thiết khách quan của bảo hiểm xe cơ giới.

Tình trạng tai nạn giao thông ngày càng tăng cả về số vụ và mức

độ nghiêm trọng Mặt khác, có tới 70% số ngời đi trên các phơng tiệngiao thông là ngời chủ, ngời trụ cột trong gia đình cũng nh ở cácdoanh nghiệp nên khi tai nạn giao thông xảy ra thì thiệt hại không chỉ

bó hẹp trong phạm vi vụ tai nạn mà còn làm mất thu nhập cho cả gia

đình, ảnh hởng đến quá trình sản xuất kinh doanh và hậu quả cho nềnKinh tế quốc dân Bên cạnh đó, có những chủ xe gây tai nạn rồi bổtrốn Việc giải quyết bồi thờng trở nên khó khăn, lợi ích của ngời bịnạn không đợc bảo đảm, gây ảnh hởng tiêu cực trong d luận xã hội.Bởi vậy, nhu cầu lập quỹ chung để bù đắp tổn thất là một yếu tố kháchquan Đó là lý do cơ bản cho thấy sự cần thiết khách quan cho sự ra

Khi tai nạn giao thông xảy ra, ngời có lỗi phải có trách nhiệm bồithờng những thiệt hại do anh ta gây ra bao gồm:

- Thiệt hại về ngời và tài sản của ngời thứ ba và hành khách vậnchuyển trên xe

- Thiệt hại về hàng hoá vận chuyển trên xe

- Thiệt hại về ngời và tài sản cũng nh thiệt hại do gián đoạn kinhdoanh của chính chủ xe

Trên thực tế việc giải quyết hậu quả của những vụ tai nạn giaothông thờng rất phức tạp và mất nhiều thời gian vì một số lý do:

- Sau khi gây tai nạn một phần do hoảng sợ, một phần do thiếutrách nhiệm, lái xe đã bỏ trốn để mặc cho nạn nhân phải chịu hậu quả

- Lái xe quá nghèo, không đủ khả năng tài chính để bồi thờngthiệt hại cho ngời thứ ba cũng nh cho chủ xe và hàng hoá trên xe

- Sau tai nạn lái xe bị thiệt mạng không thể bồi thờng cho nạnnhân đợc

Vậy để đảm bảo bù đắp những thiệt hại sau những vụ tai nạn, thìviệc tham gia bảo hiểm xe cơ giới là hoàn toàn cần thiết Nhà bảohiểm sẽ bù đắp các thiệt hại của chính chủ xe cũng nh thay mặt chủ xebồi thờng cho ngời thứ ba, giúp họ nhanh chóng khắc phục hậu quả tainạn và sớm ổn định sản xuất kinh doanh, ổn định cuộc sống

3 Tác dụng của bảo hiểm xe cơ giới.

Hoạt động của nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới đã đem lại cho cánhân, tổ chức, xã hội những tác dụng to lớn sau:

- Đối với cá nhân:

Rủi ro là yếu tố ngẫu nhiên không lờng trớc đợc, có thể xảy racho bất cứ cá nhân, bất cứ phơng tiện giao thông nào và hoàn toàn nằmngoài ý muốn chủ quan của con ngời Thêm vào đó xe cơ giới dù là xemáy cũng là một tài sản có giá trị lớn Do vậy bảo hiểm xe cơ giới ra

đời góp phần ổn định tài chính, khắc phục những hậu quả khó khăn về

phục sau rủi ro tai nạn Đồng thời, nó cũng giúp chủ phơng tiện trách

đợc những khoản chi phí bất thờng làm mất cân đối tài chính, đảm bảocho ngời bị thiệt hại đợc thực hiện nghiêm túc nghĩa vụ dân sự của chủtrách nhiệm

Nhờ có quỹ tập chung của nhà bảo hiểm, khi có tai nạn xảy ranhà bảo hiểm giải quyết bồi thờng nhanh chóng, kịp thời góp phần xoadịu bớt căng thẳng giữa chủ xe và nạn nhân

- Đối với xã hội:

Việc triển khai nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới đã góp phần đảmbảo an ninh và an toàn xã hội Thông qua công tác thơng lợng, hoà giảilàm giảm bớt bức súc căng thẳng giữa chủ xe và ngời bị thiệt hại trong

vụ tai nạn Nó cũng giúp lái xe luôn có ý thức chấp hành luật lệ antoàn giao thông góp phần ngăn ngừa tổn thất

- Đối với Nhà Nớc:

Nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới ra đời cũng góp phần giảm bớtgánh nặng cho ngân sách Nhà Nớc đồng thời làm tăng thu cho ngânsách Nhà Nớc, tăng thu ngoại tệ cho Nhà Nớc Phí bảo hiểm là nguồntài chính đáng kể, ngoài việc đợc dùng để bồi thờng thiệt hại và đềphòng hạn chế tổn thất, nó còn đợc dùng để nâng cấp và xây dựng cơ

sở hạ tầng giao thông, một mặt góp phần thúc đẩy tăng trởng kinh tế,mặt khác hạn chế tai nạn giao thông xảy ra và tạo thêm công ăn việclàm cho ngời lao động

III NGHIỆP VỤ BẢO HIỂM VẬT CHẤT XE CƠ GIỚI VÀBẢO HIỂM TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ CỦA CHỦ XE CƠ GIỚIĐỐI VỚI NGƯỜI THỨ 3

I NGHIỆP VỤ BẢO HIỂM VẬT CHẤT XE CƠ GIỚI

1 Đối tượng bảo hiểm và phạm vi bảo hiểm.

a Đối tợng bảo hiểm: Xe cơ giới cú thể hiểu là tất cả cỏc loại

xe tham gia giao thong trờn đường bộ bằng động cơ của chớnh chiếc

xe đú, bao gồm ụ tụ, mụ tụ, xe mỏy

Để đối phú với rủi ro, tai nạn cú thể xảy ra gõy tổn thất chomỡnh, chủ xe cơ giới thường tham gia 1 số loại hỡnh bảo hiểm sau

- Bảo hiờm trỏch nhiệm dõn sự của chủ xe cơ giới với người thứ3

- bảo hiểm trỏch nhiệm dõn sự của chủ xe cơ giới với hang húachở trờn xe

- Bảo hiểm tai nạn hành khỏch trờn xe

- Bảo hiểm tai nạn lỏi phụ xe

- Bảo hiờm vật chất xe

- Chủ xe tham gia bảo hiểm vật chất xe là để đợc bồi thờng cho

những thiệt hại vật chất xảy ra với xe của mình do những rủi ro đợc

bảo hiểm gây ra.

- Xe mỏy thường được cỏc chủ xe tham gia bảo hiểm toàn bộ xe

- Đối với xe ôtô các loại có thể tham gia bảo hiểm toàn bộ vậtchất xe cũng có thể tham gia bảo hiểm từng bộ phận của chiếc xe Tuy

nhiên nếu tham gia từng bộ phận thì phải theo 7 tổng thành sau:

Ngoài ra có một số loại xe còn có tổng thành thứ 8 nh xe cứu

th-ơng, xe cứu hoả, móc cần cẩu, móc kéo…

Đây là loại hình bảo hiểm tài sản vì vậy đợc thực hiện dới hìnhthức tự nguyện Khi tham gia bảo hiểm chủ xe phải lu ý 3 vấn đề sau:

- Trong mọi trờng hợp không bao giờ bảo hiểm bồi thờng vợt quá

số tiền ghi trong đơn bảo hiểm, hay nói cách khác đó là giới hạn tối đa

để bồi thờng

- Nếu chủ xe cũ đã mua bảo hiểm, sau đó chuyển quyền sở hữucho ngời khác thì chủ xe mới vẫn đợc hởng quyền bảo hiểm đó cho

đến hết hợp đồng, nhng chủ xe phải báo cho công ty bảo hiểm

- Bảo hiểm không chịu phần hao mòn tự nhiên của chiếc xe Chủ

xe phải chịu các khoản miễn thờng, hao mòn, trục trặc máy móc, hỏnglốp xe do sử dụng thành bị cắt hay nổ

b Phạm vi bảo hiểm:

 Các rủi ro đợc bảo hiểm thông thờng bao gồm:

- Tai nạn do đâm va, lật đổ;

- Cháy nổ, bão lụt, sét đánh, động đất, ma đá;

- Tai nạn do rủi ro bất ngờ khác gây nên;

Ngoài việc đợc bồi thờng những thiệt hại vật chất xảy ra chochiếc xe đợc bảo hiểm trong những trờng hợp trên, các công ty bảohiểm còn thanh toán cho chủ xe tham gia bảo hiểm những chi phí cầnthiết và hợp lý nhằm:

- Ngăn ngừa và hạn chế tổn thất phát sinh thêm khi xe bị thiệt hại

do các rủi ro đợc bảo hiểm;

- Chi phí bảo vệ xe và kéo xe thiệt hại tới nơi sửa chữa gần nhất;

- Giám định tổn thất nếu thuộc trách nhiệm của bảo hiểm;

Tuy nhiên, trong mọi trờng hợp tổng số tiền bồi thờng của công

ty bảo hiểm không vợt quá số tiền bảo hiểm đã ghi trên đơn hay giấychứng nhận bảo hiểm

 C«ng ty b¶o hiÓm sÏ kh«ng chÞu tr¸ch nhiÖm båi thêng nh÷ngthiÖt h¹i vËt chÊt cña xe g©y ra bëi:

- Hao mßn tù nhiªn, mÊt gi¸, gi¶m dÇn chÊt lîng, háng hãc dokhuyÕt tËt hoÆc h háng thªm do söa ch÷a

- H háng vÒ ®iÖn hoÆc bé phËn m¸y mãc, thiÕt bÞ, s¨m lèp bÞ hháng mµ kh«ng do tai n¹n g©y ra

- MÊt c¾p bé phËn xe

- Vi ph¹m c¸c trêng hîp lo¹i trõ trong b¶o hiÓm TNDS cña chñ

xe c¬ giíi víi ngêi thø ba

* Công ty cũng không bồi thường những tổn thất xảy ra trongtrường hợp lợi dụng bảo hiểm, những hành vi vi phạm pháp, hoặcnhững tổn thất xảy ra trong những rường hợp sau

- Xe không đủ điều kiện kỹ thuật và thiết bị an toàn để lưu hànhtheo quy đinh của luật an toàn giao thông đường bộ

- Chủ xe(lái xe vi phạm nghiêm trọng luật an toàn giao thôngđường bộ như:

+xe không có giây phép lưu hành

+ Lái xe không có bằng lái, hoặc có nhưng không hợp lệ

+ Lái xe bị ảnh hưởng cưa bia rượu, ma túy hoặc các chất kíchthích

tương ứng

+Xe chơ chất chay, chất nổ trái phép,

+Xe chơ quá trọng tải hoặc số hành khách quy định

+Xe đi vào đường cấm

+Xê đi đêm không đèn

+ Xe sử dụng để tập lái, đua thể thao, chạy thử sau khi sửa chữa

- Những thiệt hại giỏn tiếp như: Giảm giỏ trị thương mại, làmđỡnh trệ sản suất kinh doanh

- Thiệt hại do chiến tranh

Lưu ý: Trong thời hạn bảo hiểm, nếu chủ xe chuyển quyền sởhữu xe cho chủ xe khỏc thỡ quyền lợi bảo hiểm vẫn cú hiệu lực vớichủ xe mới trong trường hợp chủ xe cũ khụng chuyển quyền lợi bảohiểm cho chủ xe mới thỡ cụng ty bảo hiểm sẽ hoàn lại phớ cho họ vàlàm thủ tục bảo hiểm cho chủ xe mới nếu họ cú yờu cầu

2 Giỏ trị bảo hiểm, số tiền bảo hiểm và phớ bảo hiểm.

a Giá trị bảo hiểm và số tiền bảo hiểm:

Giá trị bảo hiểm của xe cơ giới là giá trị thực tế trên thị trờng của

xe tại thời điểm ngời tham gia bảo hiểm mua bảo hiểm Việc xác định

đúng giá trị của xe tham gia bảo hiểm là rất quan trọng vì đây là cơ sở

để bồi thờng chính xác thiệt hại thực tế cho chủ xe tham gia bảo hiểm.Tuy nhiên, giá trị xe trên thị trờng luôn biến động và có thêm nhiềuchủng loại xe mới gây khó khăn cho việc xác định đúng giá trị xe

Trong thực tế, các công ty bảo hiểm thờng dựa trên các yếu tốsau để xác định giá trị xe:

- Loại xe;

- Năm sản xuất;

- Mức độ cũ, mới của xe;

- Thể tích làm việc của xi lanh…

Một phơng pháp xác định giá trị bảo hiểm mà các công ty bảohiểm hay áp dụng đó là căn cứ vào giá trị ban đầu của xe và mức khấuhao Cụ thể:

Giá trị bảo hiểm= Giá trị ban đầu – Khấu hao (nếu cú)

Ví dụ: Chủ một chiếc xe ôtô TOYOTA mua ngày 01 tháng 01năm 2008 với giá 600 triệu đồng; mua bảo hiểm vật chất xe vào ngày

10 tháng 03 năm 2010 Công ty bảo hiểm đánh giá tỷ lệ khấu hao là12% năm Mức khấu hao đợc tính cho từng tháng, nếu mua bảo hiểmtrớc ngày 16 thì tháng đó không phải tính khấu hao, còn từ ngày 16 trở

đi thì tháng đó phải tính khấu hao Trong trờng hợp này giá trị bảohiểm sẽ đợc tính nh sau:

Giá trị ban đầu 600.000.000 VNĐ

Khi xác định phí bảo hiểm cho từng đối tợng tham gia bảo hiểm

cụ thể, các công ty bảo hiểm thờng căn cứ vào những nhân tố sau:

+ Loại xe: Do mỗi loại xe có những đặc điểm kỹ thuật khácnhau, có mức độ rủi ro khác nhau nên phí bảo hiểm vật chất xe đợctính riêng cho từng loại Thông thờng, các công ty bảo hiểm đa ranhững biểu xác định phí bảo hiểm phù hợp cho hầu hết các xe thôngdụng thông qua việc phân loại xe thành các nhóm Việc phân loại nàydựa trên cơ sở tốc độ tối đa của xe, tỷ lệ gia tốc, chi phí và mức độ khókhăn khi sửa chữa và sự khan hiếm của phụ tùng Đối với các xe hoạt

động không thông dụng nh xe kéo rơ moóc, xe chở hàng nặng… do cómức độ rủi ro cao nên phí bảo hiểm thờng đợc cộng thêm một tỷ lệnhất định dựa trên mức phí cơ bản

Giống nh cách tính phí bảo hiểm nói chung, phí bảo hiểm phải

đóng cho mỗi đầu xe đối với mỗi loại xe đợc tính theo công thức sau:

Si – Số vụ tai nạn xảy ra trong năm thứ i

Ti – Thiệt hại bình quân một vụ trong năm thứ i

Ci – Số xe hoạt động thực tế trong năm thứ i

n - Số liệu cỏc năm lấy số liệu tớnh phớ

- Các chi phí khác hay còn gọi là phần phụ phí (d), bao gồm cácchi phí nh chi đề phòng hạn chế tổn thất, chi quản lý …

+ Khu vực giữ xe và để xe: Trong thực tế, không phải công tybảo hiểm nào cũng quan tâm đến nhân tố này Tuy nhiên, cũng có một

số công ty bảo hiểm tính phí bảo hiểm dựa theo khu vực giữ xe và để

chắc chắn sẽ đóng phí bảo hiểm thấp hơn so với xe do một thơng gia

sử dụng để đi lại trong những khu vực rộng lớn Rõ ràng xe lăn bánhtrên đờng càng nhiều, rủi ro tai nạn càng lớn

+ Tuổi tác kinh nghiệm lái xe của ngời yêu cầu bảo hiểm vànhững ngời thờng xuyên sử dụng chiếc xe đợc bảo hiểm Số liệu thống

kê cho thấy rằng các lái xe trẻ tuổi bị tai nạn nhiều hơn so với các lái

xe lớn tuổi Trong thực tế, các công ty bảo hiểm thờng áp dụng giảmphí bảo hiểm cho các lái xe trên 50 hoặc 55 tuổi, do kinh nghiệm chothấy số ngời này gặp ít tai nạn hơn so với các lái xe trẻ tuổi Tuy nhiên,với những lái xe quá lớn tuổi (thờng từ 65 tuổi trở lên) thờng phải xuấttrình giấy chứng nhận sức khoẻ phù hợp để có thể lái xe thì công tybảo hiểm mới nhận bảo hiểm Ngoài ra, để khuyến khích hạn chế tainạn, các công ty bảo hiểm thờng yêu cầu ngời đợc bảo hiểm tự chịumột phần tổn thất xảy ra với xe (hày còn gọi là mức miễn thờng) Đốivới những lái xe trẻ tuổi mức miễn thờng này thờng cao hơn so vớinhững lái xe lớn tuổi

+ Giảm phí bảo hiểm: Để khuyến khích các chủ xe có số lợnglớn tham gia bảo hiểm tại công ty mình, các công ty bảo hiểm thờng

áp dụng mức giảm phí so với mức phí chung theo số lợng xe tham giabảo hiểm Ngoài ra, hầu hết các công ty bảo hiểm còn áp dụng cơ chếgiảm giá cho những ngời tham gia bảo hiểm không có khiếu nại và giatăng tỷ lệ giảm giá này cho một số năm không có khiếu nại gia tăng

Có thể nói đây là biện pháp phổ biến trong bảo hiểm xe cơ giới

Đối với những xe hoạt động mang tính chất mùa vụ, tức là chỉhoạt động một số ngày trong một năm, thì chủ xe phải đóng phí bảohiểm cho những ngày hoạt động đó theo công thức sau:

Phớ bảo hiểm = phớ cả năm x số thỏng xe khụng hoạt động/12

+ Biểu phí đặc biệt: Khi khách hàng có số lợng xe tham gia bảohiểm nhiều, các công ty bảo hiểm có thể áp dụng biểu phí riêng chokhách hàng đó Việc tính toán biểu phí riêng cũng tơng tự nh cách tínhbiểu phí đợc đề cập ở trên, chỉ khác là chỉ dựa trên các số liệu về bảnthân khách hàng đó, cụ thể:

- Số lợng xe của công ty tham gia bảo hiểm;

- Tình hình bồi thờng tổn thất của công ty bảo hiểm cho kháchhàng ở những năm trớc đó;

- Tỷ lệ phụ phí theo quy định của công ty;

Trờng hợp mức phí đặc biệt thấp hơn mức phí quy định chung,công ty bảo hiểm sẽ áp dụng theo mức phí đặc biệt Còn nếu mức phí

đặc biệt tính đợc là cao hơn (hoặc bằng) mức phí chung, tức là tìnhhình tổn thất của khách hàng cao hơn (hoặc bằng) mức tổn thất bìnhquân chung, thì công ty bảo hiểm sẽ áp dụng mức phí chung

+ Hoàn phí bảo hiểm: Có những trờng hợp chủ xe đã đóng phíbảo hiểm cả năm, nhng trong năm xe không hoạt động một thời gianvì một lý do nào đó, ví dụ nh ngừng hoạt động để tu sửa xe Trong tr-ờng hợp này thông thờng công ty bảo hiểm sẽ hoàn lại phí bảo hiểmcủa những tháng ngừng hoạt động đó cho chủ xe Số phí hoàn lại đợctính nh sau:

Phớ hoàn lại = phớ cả năm x số thỏng xe khụng hoạt động/12 x

Tỷ lệ hoàn lại phớ

Mỗi công ty bảo hiểm có tỷ lệ hoàn phí là khác nhau Nhngthông thờng tỷ lệ hoàn này là 80%

Nếu chủ xe muốn huỷ bỏ hợp đồng bảo hiểm khi cha hết hạn hợp

đồng thì thông thờng công ty bảo hiểm cũng hoàn lại phí bảo hiểm chothời gian còn lại đó theo công thức trên, nhng với điều kiện là chủ xecha có lần nào đợc công ty bảo hiểm trả tiền bảo hiểm

3 Giỏm định và bồi thường tổn thất.

a Tai nạn và giám định.

Thông báo tai nạn: Cũng như các loại dơn bảo hiểm khacs ngườibảo hiểm yêu cầu chủ xe (hoặc lái xe) khi bị tai nạn một mặt phải tìmmọi cách cứu chữa, hạn chế những tổn thất, mặt khác nhanh chóngbáo cho công ty bảo hiểm biết Chủ xe không được di chuyển, tháo dỡhoặc sửa chauw xe khi chưa có ý kiến của công ty bảo hiểm, trừtrường hợp phải thi hành chỉ thi của cơ quan có thẩm quyền.Giám định tổn thật: Thông thường đối với baori hiểm vật chất xe cơgiới, việc giám định tổn thất được công ty bảo hiểm tiến hành với sự

có mặt của chủ xe, lại xe hoặc người đại diện hợp pháp nhằm xác địnhnguyên nhân và mức độ thiệt hại, Chỉ trong trường hợp 2 bên khongđạt được sự thống nhất thì lúc này mới chỉ định giám định viênchuyên môn làm trung gian

b Hồ sơ bồi thường.

-Khi yêu cầu công ty bảo hiểm bồi thường thiệt hai vật chất, chủ

xe phải cung cấp những tài liệu như sau, chứng từ sau:

+ Tờ khai tai nạn của chủ xe

+ Bản sao của giấy chứng nhận bảo hiểm, giấy chứng nhận đăng

ký xe, giấy chứng nhận kiêm định an toàn kỹ thuật bảo vệ môi trườngphương tiện xe cơ giới đường bộ, giấy phép lái xe

- Kết luận điều tra của công an hoặc bản sao hồ sơ tại nạn bảogồm: Biên bản khám nghiệm xe lien quan đến tai nạn biên bản giải

- bản án hoặc quyết định của toàn án trong trường hợp có tranh chấp

tại tòa án

- các biên bản tài liệu xác định trách nhiệm của người thứ 3

- các chứng từu xác định thiệt hại do tai nạn, ví dụ: Chứng từ xác địnhchi phí sửa chữa xe, thuê cẩu kéo

c Nguyên tắc bồi thường tổn thất.

c1 TH xe tham gia bảo hiêm hoặc bằng hoặc dưới gía trị thực tế

Số tiền bồi thường = giá trị thiệt hại thực tế x số tiền bảo hiểm / giá trị

c2 Trường hợp xe tham gia bảo hiểm trên giá trị thực tế.Công ty bảo hiểm chi tấp nhận STBH nhỏ hơn hoặc bằng GTBH Nếunguwoif tham gia bảo hiểm cố tình tham gia với số tiền BH lớn hơnGTBH thì HĐBH sẽ không có hiệu lực Tuy nhiên nếu vô tình thamgia bảo hiểm trên giá trị Thì công ty bảo hiểm vẫn bồi thường, nhưngluôn bồi thường ở mức nhỏ hơn hoặc bằng giá trị của xe

Trong thực tế, cũng có những trường hợp công ty bảo hiểm chấpnhận bảo hiểm trên giá trị thực tế, VD theo “giá trị Thay thế mới” Đểđược cty bảo hiểm chấp nhận bảo hiểm theo “giá trị thay thế mới”,Chủ xe phải đóng phí bảo hiểm khá cao và các điều kiện bảo hiểm làrất nghiêm ngặt

C3 Trong trường hợp này, chủ x exe được giải quyết bồi thườngtrên cơ sở nguyên tắc 1 hoặc nguyên tắc 2 nêu trên Tuy nhiên, cáccông ty bảo hiểm thường giới hạn mức bồi thường với tổn thất bộphận bằng bảng tỷ lệ giá trị tổng thành xe (VD trang 351)

C4 Trường hợp tổn thất toàn bộ khi bị mất cắp, mất tính hoặc xe

bị thiệt hai nặng đến mức không thể sửa chữa phục hồi được để đảmbảo lưu hành an toàn, hoặc chi phí phục hồi bằng hoặc lớn hơn giá trịthực tế của xe Trong trường hợp này, STBH lớn nhất bằng STBH trừ

khấu hao cho thời gian xe đã sử dụng hoặc chỉ tính giá trị tươngđương với giá trị xe ngay trước khi xảy ra tổn thất (VD trang 352)

-Những bộ phận thay thế mới (Tức là khi tổn thất toàn bộ một bộphận hay một tổng thành) khi bồi thường phải trừ khấu hao đã sử dụnghoặc chỉ tính giá trị tương đường vowisgias trị của bộ phận được thaythế ngay lúc trước lúc xảy ra tai nạn Nếu tổn thất xảy ra trước ngày

16 của thắng tháng đó không phải tính khấu hao Công ty bảo hiểm sẽthu hồi các bộ phận thay thế hoặc hoặc đã bồi thường toàn bộ giá trị

- Trường hợp chủ xe tham gia bảo hiểm vớ một số bộ phân hoặctổng thành xe, số tiền bồi thường được xác định dựa trên thiệt hại của

bộ phận hay tổng thành đó Và số tiền bồi thường cũng thường đượcgiới hạn bởi bảng tỷ lệ giá trị tổng thành xe của bộ phận hay tổng

- Trường hợp thiệt hai xảy ra có lien quan tới trách nhiệm của ngườithứ 3 Công ty bảo hiểm bồi thường cho chủ xe vào yêu cầu chủ xebảo lưu quyền khiếu nại và chuyển quyền đòi bồi thường cho công tybảo hiểm kèm theo toàn bộ hồ sơ Chừng từ có lien quan Cụ thể, nếu

xe có tham gia bảo hiểm vật chất bị một xe khác có bảo hiểm TNDSđâm va, gây thiệt hại thì bồi thường thiệt hại vất chất trước.Đối vớiTNDS chỉ bồi thường phần chênh lệch giữa số tiền bội thường TNDS

và số tiền mặt thiệt hai vật chất

Bảo hiểm trùng: có những trường hợp chủ xe tham gia bảo

hiểm vật chất xe theo một hay nhiều đơn bảo hiểm khác, theo đúngnguyên tắc hoạt động của bảo hiểm, tổng số tiền mà chủ xe nhận được

từ tất cả cỏc đơn bảo hiểm chie đỳng bằng thiệt hại thực tế Thụngthường, cỏc cụng ty bảo hiểm giới hạn trỏch nhiệm bồi thường củamỡnh theo tỷ lệ giữa số tiền bảo hiờm ghi trong giấy chứng nhận bảohiểm của cụng ty mỡnh so với tổng của những số tiền bảo hiểm ghitrong tất cả cỏc đơn bảo hiểm.

II Nghiệp vụ bảo hiểm trỏch nhiệm dõn sự của chủ xe cơ giớiđối với người thứ 3

1 Đối tợng bảo hiểm và phạm vi bảo hiểm

a Đối tượng bảo hiểm

Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của củ xe cơ giới đối với ngời thứ 3

là bảo hiểm trách nhiệm bồi thờng của lái xe, chủ xe khi phơng tiện đivào hoạt động gây thiệt hại cho ngời thứ 3 Nh vậy đối tợng ở đâychính là phần trách nhiệm dân sự, trách nhiệm bồi thờng của chủ xe cơgiới đối với những hậu quả tính đợc bằng tiền theo quy định của phápluật khi chủ phơng tiện gây tai nạn làm thiệt hại về tính mạng tài sản,tinh thần cho bên thứ 3

Tuy nhiên cần lu ý rằng bên thứ 3 trong bảo hiểm trách nhiệmdân sự của chủ xe cơ giới đối với ngời thứ 3 là những ngời trực tiếp bịthiệt hại do hậu quả của các vụ tai nạn ngoại trừ:

-Lái, phụ xe, nguời làm công cho chủ xe

-Những ngời mà lái xe phải nuôi dỡng nh cha mẹ, vợ, chồng, concái

-Hành khách đi trên xe

-Tài sản t trang hành lý của những ngời nói trên

-Các khoản phạt mà chủ xe, lái xe phải gánh chịu

Đối tợng đợc bảo hiểm không xác định đợc từ trớc chỉ khi nào luhành xe gây tai nạn có phát sinh trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới

đối với ngời thứ 3 thì đối tợng mới đợc xác định cụ thể

Các điều kiện phát sinh trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới

đối với ngời thứ 3 bao gồm:

-Có thiệt hại về tài sản, tính mạng hay sức khỏe của bên thứ 3-Chủ xe phải có hành vi trái pháp luật Có thể do vô tình hay hay

cố ý mà lái xe vi phạm luật giao thông đờng bộ hoặc là vi phạm cácquy định khác của nhà nớc

-Phải có mối quan hệ nhân quả giữa lỗi và thiệt hại thực tế

-Chủ xe, lái xe phải có lỗi

Trên thực tế chỉ cần đồng thời xảy ra 3 điều kiện thứ 1, thứ 2, thứ

3 là đã phát sinh trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với ngờithứ 3 Nếu thiếu một trong 3 điều kiện đó thì sẽ không phát sinh tráchnhiệm dân sự Điều kiện 4 có thể có hoặc không vì nhiều khi tai nạnxảy ra là do tính nguy hiểm cao độ của xe cơ giới mà hoàn toàn không

có lỗi của chủ xe

b Phạm vi bảo hiểm.

b1 Các rủi ro đợc bảo hiểm

Trong nghiệp vụ bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới

đối với ngời thứ 3 các công ty bảo hiểm chỉ nhận bảo hiểm cho nhữngrủi ro bất ngờ không thể lờng trớc đợc gây tai nạn và làm phát sinhtrách nhiệm dân sự của chủ xe

Công ty bảo hiểm sẽ bồi thờng những thiệt hại về vật chất và tinhthần, về con ngời, tài sản đợc tính toán theo những nguyên tắc nhất

định Ngoài ra thì công ty bảo hiểm còn phải thanh toán cho chủ xenhững khoản chi phí mà họ đã chi ra nhằm đề phòng thiệt hại Nhữngchi phí này chỉ đợc bồi thờng khi nó phát sinh sau khi tai nạn xảy ra và

đợc coi là cần thiết và hợp lý

Trách nhiệm bồi thờng của công ty bảo hiểm đợc hạn mức trongmức trách nhiệm ghi trong hợp đồng hay giấy chứng nhận bảo hiểm.Trong bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới với ngời thứ 3các thiệt hại nằm trong phạm vi trách nhiệm của ngời bảo hiểm gồm:

-Thiệt hại về tính mạng và tình trạng sức khỏe của bên thứ 3

-Thiệt hại về tài sản, hàng hoá của bên thứ 3

-Thiệt hại về tài sản làm ảnh hởng đến kết quả kinh doanh hoặclàm giảm thu nhập

-Các chi phí cần thiết và hợp lý để thực hiện các biện pháp đềphòng và hạn chế tổn thất, các chi phí đề xuất của bên bảo hiểm

-Những thiệt hại về tính mạng và tình trạng sức khoẻ của nhữngnguời tham gia cứu chữa, ngăn ngừa tai nạn, chi phí cấp cứu và chămsóc nạn nhân

Tuy nhiên căn cứ vào tình hình thực tế và nhu cầu của ngời bảohiểm mà các công ty bảo hiểm có thể mở rộng phạm vi bảo hiểm chonhững loại rủi ro khác Những điều khoản bổ sung sẽ kéo theo ngờitham gia phải đóng thêm một khoản phí

-Chủ xe hoặc lái xe vi phạm nghiêm trọng trật tự an toàn giaothông đờng bộ nh :

+ Xe không có giấy phép lu hành, giấy chứng nhận kiểm định antoàn kỹ thuật và môi trờng