Trình bày quan điểm triết học máclênin về con người và bản chất con người từ đó vận dụng vấn đề này vào việc hoàn thiện nhân cách của sinh viên việt nam hiện nay

Tiền đề vật chất đầu tiên qui định sự hình thành, tồn tại và phát triển của con người chính là giới tự nhiên, vì vậy bản tính tự nhiên là một trong những phương diện cơ bản của con người

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ GIAO THÔNG VẬN TẢI KHOA CHÍNH TRỊ-QUỐC PHÒNG AN

NINH-GIÁO DỤC THỂ CHẤT

**********

CÂU HỎI TIỂU LUẬN: Trình bày quan điểm triết học Mác-Lênin về con người và bản chất con người? Từ đó vận dụng vấn đề này vào việc hoàn thiện nhân cách của sinh viên Việt Nam hiện nay

MÔN: Triết học

HỆ ĐẠI HỌC KHOA: CƠ KHÍ

HỌ VÀ TÊN SINH VIÊN NGUYỄN XUÂN QUÝ

LỚP: 72DCMX21

MÃ SINH VIÊN: 72DCCK20001

GIẢNG VIÊN: TS, GVC LƯƠNG CÔNG LÝ

Hà Nội, 2021

1

1 Quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin về con người.

- Con người là một thực thể tự nhiên mang đặc tính xã hội; có

sự thống nhất biện chứng giữa hai phương diện tự nhiên và xã hội Tiền đề vật chất đầu tiên qui định sự hình thành, tồn tại và phát triển của con người chính là giới tự nhiên, vì vậy bản tính tự nhiên là một trong những phương diện cơ bản của con người, loài người

- Bản tính tự nhiên của con người được phân tích từ hai giác ngộ sau:

+, Thứ nhất, con người là kết quả tiến hóa và phát triển lâu dài của giới tự nhiên Cơ sở khoa học của kết luận này được chứng minh bằng toàn bộ sự phát triển của chủ nghĩa duy vật và khoa học tự nhiên, đặc biệt là học thuyết của Đácuyn về sự tiến hóa của các loài

+, Thứ hai, con người là một bộ phận của giới tự nhiên và đồng thời giới tự nhên cũng là “ thân thể vô cơ của con người”

- Bản tính xã hội của con người được phân tích từ giác ngộ sau đây: +, Một là, xét từ giác ngộ nguồn gốc hình thành con người, loài người thì không phải chỉ có nguồn gốc từ sự tiến hóa, phát triển của vật chất tự nhiên mà có nguồn gốc xã hội của nó, mà trước hết và cơ bản nhất là nhân tố lao động

Chính nhờ lao động mà con người có khả năng vượt qua loài động vật để tiến hóa và phát triển thành người

Đó là một trong những phát hiện mới của chủ nghĩa Mác- Lênin, nhờ đó mà có thể hoàn chỉnh học thuyết về nguồn gốc loài người mà tất cả các học thuyết trong lịch sử đều chưa có lời giải đáp đúng đắn và đầy đủ

+, Hai là, xét từ góc độ tồn tại và phát triển của con người, loài người

2

thì sự tồn tại của nó luôn luôn bị chi phối bởi các nhân tố xã hội và các qui luật xã hội

Xã hội biến đổi thì mỗi con người cũng do đó mà cũng có sự thay đổi tương ứng và ngược lại, sự phát triển của mỗi cá nhân là tiền

đề cho sự phát triển của xã hội Ngoài mối quan hệ xã hội thì mỗi con người chỉ tồn tại với tư cách là một thực thể sinh vật thuần túy mà không thể là “con người” với đầy đủ ý nghĩa của nó

- Trong lịch sử tư tưởng nhân loại đã có nhiều quan niệm khác nhau

về bản chất, “bản tính người” của con người, nhưng về cơ bản những quan niệm đó thường là những quan niệm phiến diện, trừu tượng và duy tâm, thần bí

Trong tác phẩm Luận cương về Phoiơbắc, C.Mác đã phê phán vắt tắt nhưng quan niệm đó và xác lập quan niệm mới của mình: “Bản chất của con người không phải là một cái trừu tượng cố hữu của cá nhân riêng biệt

Trong tính hiện thực của nó, bản chất của con người là tổng hòa những quan hệ xã hội”

- Hạn chế căn bản của quan niệm duy vật siêu hình, trực quan là trừu tượng hóa, tuyệt đối hóa phương diện tự nhiên của con người, thường xem nhẹ việc lý giải con người từ phương diện lịch sử xã hội của nó,

do đó về căn bản chỉ thấy bản tính tự nhiên của con người

- Theo quan điểm duy vật biện chứng về bản chất xã hội của con người thì sự hình thành và phát triển của con người cùng những khả năng sáng tạo lịch sử của nó cần phải được tiếp cận từ giác độ phân tích và lý giải sự hình thành và phát triển của những quan hệ xã hội của nó trong lịch sử xã hội

3

- Như vậy, với tư cách là thực thể xã hội, con người trong hoạt động thực tiễn, thông qua hoạt động thực tiễn, tác động vào giới tự nhiên, làm cải biến giới tự nhiên theo nhu cầu sinh tồn và phát triển của nó thì đồng thời con người cũng sáng tạo ra lịch sử của chính nó, thực hiện sự phát triển của lịch sử đó

Từ quan niệm khoa học của chủ nghĩa Mác- Lênin về con người

có thể thấy:

+, Một là, để lý giải một cách khoa học những vấn đề về con người thì không thể chỉ đơn thuần từ phương diện bản tính tự nhiên của nó mà điều căn bản hơn, có tính quyết định phải là từ phương diện bản tính xã hội của nó, từ những quan hệ kinh tế – xã hội của nó +, Hai là, động lực cơ bản của sự tiến bộ và sự phát triển của xã hội chính là năng lực sáng tạo lịch sử của con người, vì vậy phát huy năng lực sáng tạo của mỗi con người, vì con người chính là phát huy nguồn động lực quan trọng thúc đẩy sự tiến bộ và phát triển của xã hội

+, Ba là, sự nghiệp giải phóng con người, nhằm phát huy khả năng sáng tạo lịch sử của nó phải là hướng vào sự nghiệp giải phóng những quan hệ kinh tế – xã hội Trên ý nghĩa phương pháp luận đó có thể thấy:

Một trong những giá trị căn bản nhất của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa chính là ở mục tiêu xóa bỏ triệt để các quan hệ kinh tế – xã hội áp bức và bóc lột ràng buộc khả năng sáng tạo lịch sử của quần chúng nhân dân – những chủ thể sáng tạo đích thực ra lịch sử tiến bộ của nhân loại

4

Thông qua cuộc cách mạng đó nó cũng có thực hiện sự nghiệp giải phóng toàn nhân loại bằng phương thức xây dựng mối quan hệ kinh tế – xã hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa nhằm xác lập

và phát triển một xã hội mà tự do, sáng tạo của người này trở thành điều kiện cho tự do và sáng tạo của người khác

Đó cũng chính là thưc hiện triết lý đạo đức nhân sinh cao đẹp nhất của chủ nghĩa cộng sản: “mình vì mọi người; mọi người vì mình”

2 bản chất con người

Trong quan niệm của triết học mác - xít, con người là một thực thể trong sự thống nhất biện chứng giữa cái tự nhiên và cái xã hội Con người sinh ra từ tự nhiên, tuân theo các quy luật tự nhiên, đồng thời con người tồn tại và phát triển gắn liền với sự tồn tại và phát triển của xã hội

Luận điểm nổi tiếng về con người được C.Mác viết trong

Luận cương về Phoi-ơ-bắc (1845): "Bản chất con người không phải là một cái gì trừu tượng, cố hữu của cá nhân riêng biệt Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hoà những quan

hệ xã hội" (1)

Với quan niệm đó, C.Mác chỉ ra rằng bản chất con người không phải là trừu tượng mà là hiện thực, không phải tự nhiên mà

là lịch sử Con người là một thực thể thống nhất giữa yếu tố sinh học và yếu tố xã hội, nhưng yếu tố xã hội mới là bản chất đích thực của con người

5

Ở đây, cá nhân được hiểu với tư cách là những cá nhân sống,

là người sáng tạo các quan hệ xã hội; sự phong phú của mỗi cá nhân tuỳ thuộc vào sự phong phú của những mối liên hệ xã hội của

nó Hơn thế, mỗi cá nhân là sự tổng hợp không chỉ của các quan hệ hiện có, mà còn là lịch sử của các quan hệ đó

Thông qua hoạt động thực tiễn, con người làm biến đổi tự nhiên, xã hội, biến đổi chính bản thân mình và đã làm nên lịch sử của xã hội loài người Vạch ra vai trò của mối quan hệ giữa các yếu

tố cấu thành bản chất của con người, quan hệ giữa cá nhân và xã hội là một cống hiến quan trọng của triết học mác - xit

Kế thừa và quán triệt tư tưởng lý luận của C.Mác, Chủ tịch

Hồ Chí Minh luôn chú ý đến con người Theo Người "chữ người, nghĩa hẹp là gia đình, anh em, họ hàng, bầu bạn Nghĩa rộng là đồng bào cả nước Rộng nữa là cả loài người" (2).

Với ý nghĩa đó, khái niệm con người mang trong nó bản chất

xã hội, con người xã hội, phản ánh các quan hệ xã hội từ hẹp đến rộng trong đó con người hoạt động và sinh sống

Chủ tịch Hồ Chí Minh thường đặt mỗi cá nhân con người trong mối quan hệ ba chiều: Quan hệ với một cộng đồng xã hội nhất định trong đó mỗi con người là một thành viên; quan hệ với một chế độ xã hội nhất định trong đó con người được làm chủ hay

bị áp bức bóc lột; quan hệ với tự nhiên trong đó con người là một

bộ phận không thể tách rời

Con người trong quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một chỉnh thể thống nhất giữa thể lực, tâm lực, trí lực và sự hoạt động

6

Đó là một hệ thống cấu trúc bao gồm sức khoẻ, tri thức, năng lực thực tiễn, đạo đức, đời sống tinh thần

Người cho con người là tài sản quý nhất, chăm lo, bồi dưỡng

và phát triển con người, coi con người là mục tiêu, động lực của sự phát triển xã hội, nhân tố quyết định thành công của cách mạng Nhận thức đúng đắn và khơi dậy nguồn lực con người chính

là sự phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, xem con người với

tư cách là nguồn sáng tạo có ý thức, chủ thể của lịch sử

Việc đề cao nhân tố con người, đặt con người vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển là tư tưởng nhất quán của Đảng ta, trong điều kiện nền kinh tế thị trường đang thúc đẩy sự phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao năng suất lao động, tạo ra cơ sở vật chất và văn hóa tinh thần ngày càng đa dạng, phong phú

Lợi ích cá nhân ngày càng được chú ý, tạo cơ hội mới để phát triển cá nhân

Tuy nhiên, cơ chế này có thể dẫn tới tuyệt đối hóa lợi ích kinh

tế, dẫn đến phân hóa giàu nghèo trong xã hội, chứa đựng những khả năng đối lập giữa cá nhân và xã hội

Do đó, chúng ta cần khắc phục mặt trái của cơ chế thị trường, phát huy vai trò nhân tố con người, thực hiện chiến lược con người của Đảng ta là một mục tiêu có ý nghĩa quyết định để giải quyết tốt mối quan hệ cá nhân - xã hội:

Xây dựng con người Việt Nam có tinh thần yêu nước và yêu chủ nghĩa xã hội, có ý thức tự cường dân tộc, trách nhiệm cao trong lao động, có lương tâm nghề nghiệp, có tác phong công nghiệp, có

7

ý thức cộng đồng, tôn trọng nghĩa tình, có lối sống văn hóa, quan

hệ hài hoà trong gia đình, cộng đồng và xã hội

Đặc biệt, quán triệt sâu sắc tinh thần Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng là phát huy mạnh mẽ giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam, khơi dậy khát vọng đất nước Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm (2021-2030) bổ sung, làm sâu sắc, phong phú hơn quan điểm về nguồn lực con người: “Khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, ý chí tự cường và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Phát huy nhân tố con người, coi con người là trung tâm, chủ thể, nguồn lực quan trọng nhất và mục tiêu của sự phát triển; lấy giá trị văn hóa, con người Việt Nam là nền tảng, sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững

Phải có cơ chế, chính sách phát huy tinh thần cống hiến vì đất nước; mọi chính sách của Đảng, Nhà nước đều phải hướng vào nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và hạnh phúc của Nhân dân”(3).

Có thể khẳng định, Luận điểm của C.Mác về bản chất con người đến nay vẫn còn nguyên giá trị lý luận và thực tiễn, đó là những bài học hết sức quý báu trong việc phát huy nguồn lực con người đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước, góp phần sớm

hiện thực hóa mục tiêu “đến giữa thế kỷ XXI, nước ta trở thành nước phát triển, theo định hướng xã hội chủ nghĩa” (4)

*Ghi chú:

8

C.Mác - Ph Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 3, Nxb Chính

trị quốc gia, Hà Nội. [2] Hồ Chí Minh (1995), Toàn tập, Tập 5, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội

[3], [4] Hội đồng Lý luận Trung ương, “Những điểm mới trong

các Văn kiện Đại hội XIII của Đảng”, Nxb Lý luận chính trị quốc

gia sự thật, Hà Nội - 2021, tr 83, 84; 27

3 Vận Dụng

TNXH trong trường đại học gây ra những hệ quả nghiêm trọng, ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinh viên, dẫn đến thiệt hại to lớn

cả về vật chất và tinh thần cho cha mẹ sinh viên và Nhà trường; làm mất trật tự trị an, an toàn trong Nhà trường và khu vực quanh Nhà trường; phá vỡ truyền thống giáo dục tốt đẹp của Nhà trường; làm suy thoái về đạo đức, lối sống dẫn tới các hiện tựng trộm cắp, cướp của, lừa đảo và các loại tệ nạn khác…

a.Những tệ nạn xã hội cần phòng ngừa trong sinh viên đại học

-, Tệ nạn ma túy

Ma túy là một loại tệ nạn xã hội mà nạn nhân có thói quen sử dụng chất ma tuý dẫn đến tình trạng lệ thuộc vào ma tuý khó có thể bỏ được Nghiện ma tuý gây hậu quả tác hại lớn cho bản thân người nghiện và cho xã hội

Hậu quả : Người lạm dụng chất ma túy có cảm giác như thần kinh bị tê liệt và dùng lâu ngày sẽ bị nghiện Ma túy theo nghĩa rộng

là một thực thể hóa học hoặc là những thực thể hỗn hợp, khác với tất

cả những cái được đòi hỏi để duy trì một sức khỏe bình thường, việc

9

sử dụng những cái đó sẽ làm biến đổi chức năng sinh học và có thể cả cấu trúc của vật Khi mắc nghiện ma tuý SV thường bỏ học, trốn học,

vi phạm kỷ luật học tập, học hành sa sút, trộm cắp dẫn đến phạm tội…

-, Tệ nạn mại dâm

Mại dâm là một loại tệ nạn xã hội bao gồm những hành vi nhằm thực hiện các dịch vụ quan hệ tình dục có tính chất mua bán trên cơ sở một giá trị vật chất nhất định ngoài phạm vi hôn nhân

Tệ nạn mại dâm bao gồm các hành vi: bán dâm, mua dâm, chứa mại dâm, tổ chức hoạt động mại dâm, cưỡng bức bán dâm, môi giới mại dâm, bảo kê mại dâm và các hành vi khác liên quan đến tệ nạn mại dâm

Căn cứ vào tính chất của các hành vi, đối tượng tham gia tệ nạn mại dâm bao gồm các loại đối tượng chủ yếu: người bán dâm, người mua dâm, người chứa mại dâm, người môi giới mại dâm

Hậu quả : Có sự móc nối chặt chẽ giữa mại dâm với buôn ma túy cùng sự tham gia của các dạng tội phạm khác, đặc biệt là cướp tài sản, buôn người và rửa tiền;

Những giá trị thiêng liêng và khuôn khổ đạo đức dần bị mất đi; Xúc phạm đến lòng tự tôn dân tộc, gây hoen ố hình ảnh văn hóa quốc gia; Mại dâm là hành vi chà đạp lên phẩm giá con người;

Tốn kém chi phí, nguồn lực cho công tác đấu tranh phòng chống

tệ nạn xã hội, tệ nạn mại dâm tại địa phương, cơ sở

-, Tệ nạn cờ bạc, số đề, cá độ, rượu, chè

Tệ nạn cờ bạc là một loại tệ nạn xã hội bao gồm các hành vi lợi dụng các hình thức vui chơi giải trí để cá cược, sát phạt nhau bằng tiền hoặc vật chất

10

Tệ nạn cờ bạc bao gồm các hành vi:

Đánh bạc: Là hành vi dùng tiền hoặc lợi ích vật chất khác để sát phạt được thua thông qua các trò chơi

Tổ chức đánh bạc: Là hành vi rủ rê, lôi kéo, tập hợp người khác cùng đánh bạc, người tổ chức cũng có thể cùng tham gia đánh bạc

Gá bạc: là hành vi dùng Nhàở của mình hoặc địa điểm khác để chứa các đám bạc từ đó trục lợi cho mình qua những người đánh bạc Đối tượng tham gia tệ nạn cờ bạc bao gồm: đối tượng tổ chức đánh bạc, đối tượng gá bạc và đối tượng đánh bạc

Tệ nạn cờ bạc trong những năm qua có những diễn biến hết sức phức tạp, có xu hướng tăng cả về số vụ và tính chất nghiêm trọng, xuất hiện nhiều hình thức mới trong hoạt, thủ đoạn hoạt động ngày càng tinh vi xảo quyệt, hoạt động có sự câu kết với các đối tượng là người nước ngoài, hoạt động xuyên quốc gia

Hậu quả: tệ nạn này gây ảnh hưởng đến trật tự, an ninh xã hội khi luôn tụ tập thành những điểm đông người kéo theo nạn ma túy và mại dâm phát triển

b Thực trạng của tệ nạn xã hội trong giảng đường đại học

Môi trường giáo dục đang chứng kiến sự thay đổi nhanh về lối sống, hành vi, ứng xử và những quan niệm về đạo đức, giá trị sống của giới trẻ

Sự thay đổi đó phần chủ đạo là tích cực, tuy nhiên cũng bộc lộ nhiều hạn chế đi ngược lại những giá trị đạo đức và phẩm chất tốt đẹp vốn có của người Việt Nam

11

Tệ nạn trong đời sống sinh viên không thể không nhắc đến “vấn nạn” nhậu Có thể nói, nhậu là căn bệnh trầm kha của hầu hết sinh viên Bất kể vui hay buồn, sinh nhật hay tiệc tùng

Việc nhậu không chỉ diễn ra đối với những sinh viên đi thuê trọ thoải mái, tự do, thậm chí ở một số kí túc xá hiện tượng này cũng lén lút được thực hiện Mặc dù ban quản lý kí túc xá các trường đã kiểm tra khắt khe, tuy nhiên với số lượng phòng và sinh viên lớn khiến việc quản lý gặp nhiều khó khăn

Với những sinh viên tỉnh lẻ lên thành phố học, lô đề càng có sức lôi cuốn, một phần vì tham vọng làm giàu, một phần vì sự dụ dỗ của bạn bè

Nhiều bạn năm đầu tiên vào đại học, không biết gì đến cá độ, lô

đề, nhưng sang năm thứ hai, do bạn bè rủ rê, lôi kéo, nhiều bạn sinh viên đã thử cho biết và ham lúc nào không hay

Những lần đầu, có thể các bạn sinh viên chỉ chơi nho nhỏ cho vui với số tiền từ vài ngàn đến vài chục ngàn đồng, nhưng càng ngày

em chơi càng hăng, mỗi lần chơi có thể đến tiền triệu

Lúc được thì rủ bạn bè đi ăn nhậu và đủ trò tệ nạn, song những đồng tiền kiếm dễ thì tiêu cũng nhanh, khi hết tiền lại vay mượn, cầm

cố xe máy, thẻ sinh viên, chứng minh thư, vòi vĩnh lừa gạt phụ huynh

Cứ như vậy rất nhiều bạn phải tìm đến các quán cầm đồ, tổ chức tín dụng đen để vay tiền để trả nợ những khoản nợ mà mình đã chi tiêu vào cờ bạc, lô đề

Đến lúc nhận ra con đường đó là sai lầm thì mọi chuyện đã đi quá xa và không thể quay đầu lại được và cuối cùng người chịu khổ ở đây lại là bố mẹ già ở quê nhà hàng ngày bán mặt cho đất bán lưng

12