Sách 3 dàn bài 8 dạng bài văn nghị luận văn học

Mở bài: - Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm - Giới thiệu đoạn trích thơ cần nghị luận Đoạn thơ tiêu biểu cho phương diện ND nào, đặc sắc NT nào của TP - Trích dẫn thơ.. + Các tá

Trang 2

DÀN BÀI

8 DẠNG NGHỊ LUẬN VĂN HỌC

TỪ CHỊ GIÁO NANH DẠY VĂN

Trang 3

CHỊ GIÁO NANH

DẠY VĂN

ÔN THI NGỮ VĂN THPTQG 2024 Xuất phát sớm là một lợi thế!

Facebook: Nguyễn Ngọcc Anhh (Chị giáo Nanh)

Email: nanh03110202@gmail.com

Đăng kí khóa học liên hệ: 0795041341

(zalo/viber)

Địa chỉ: Nhà vườn 1-3 Lô 21 Gelexia Riverside

885 Tam Trinh, Hoàng Mai, Hà Nội

KĨ NĂNG LÀM 8 DẠNG BÀI NGHỊ LUẬN VĂN HỌC

DẠNG 1: Nghị luận về một đoạn thơ

I Mở bài:

- Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu đoạn trích thơ cần nghị luận

(Đoạn thơ tiêu biểu cho phương diện ND nào, đặc sắc NT nào của TP)

- Trích dẫn thơ

II.Thân bài:

Bước 1: Giới thiệu chung

Về tác giả:

+ Tên, bút danh, năm sinh, năm mất, gia đình…

+ Xã hội mà tác giả sống và sáng tác…

+ Khuynh hướng sáng tác, chủ đề sáng tác, PCNT

+ Các tác phẩm tiêu biểu,

->Vị trí của tác giả trong nền VH

Về tác phẩm:

- Hoàn cảnh ra đời, nhan đề, mạch cảm xúc

- Khái quát nội dung nghệ thuật tác phẩm

- Bước 2: Phân tích:

* GT đoạn trích: Vị trí+Nội dung

* Phân tích đoạn trích

Làm rõ nội dung tư tưởng, nghệ thuật của đoạn thơ

- Phân tích các nội dung chính của đoạn thơ (thành các luận điểm)

- Mỗi luận điểm triển khai thành 1 đoạn văn

- Đoạn văn viết theo cách diễn dịch hoặc quy nạp theo trình tự

+ Dẫn dắt ý, trích thơ

+ Phân tích ý (NT -> ND)

+ Chốt ý

Bước 3: Đánh giá chung về NT và ND

- Nghệ thuật của đoạn trích

- Ý nghĩa vấn đề đối với tác phẩm

+ Góp phần làm nên thành công chung của tác phẩm

+ Đóng góp riêng của đoạn thơ (sáng tạo,độc đáo về NT, ND)

- Ý nghĩa vấn đề đối với tác giả

Trang 4

+ Tài năng, tầm tư tưởng, phong cách nghệ thuật

+ Tình cảm, tấm lòng của tác giả

+ Khẳng định vị trí của nhà văn

- Ý nghĩa vấn đề đối với nền VH dân tộc

Bước 4: Trả lời câu hỏi phụ (lệnh 2)

Bước 5: Nâng cao, mở rộng, liên hệ

- So sánh các tác phẩm cùng đề tài, chủ đề để tìm ra điểm khác biệt, sáng tạo

- Lí giải

+ Nguyên nhân của sự khác biệt

+ Vì sao tác giả thành công (phong cách, vốn sống, tài năng )

- Liên hệ thực tế

III Kết bài:

- Khẳng định đặc sắc NT, ND sức sống của tác phẩm, đoạn trích

- Cảm nhận của bản thân

DẠNG 2: Nghị luận về giá trị của tác phẩm, đoạn trích văn xuôi

I Mở bài:

- Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu đoạn trích văn xuôi cần nghị luận

(Đoạn văn tiêu biểu cho phương diện ND nào, đặc sắc NT nào của TP)

- Trích dẫn

II.Thân bài:

1 Giới thiệu chung

2 Phân tích

Bước 1: GTC về đoạn trích: Nội dung+Vị trí

Bước 2: Phân tích đoạn trích

* ND đoạn trích

- ĐT gồm những nhân vật nào? Được đặt trong tình huống nào ?

- ND phản ánh ? Thái độ nhà văn? Thông điệp tư tưởng ?

- Liên hệ so sánh

* NT đặc sắc của đoạn trích

- Không gian, thời gian

- Tình huống

- Chi tiết NT đặc sắc và tác dụng

- Ngôi kể, điểm nhìn trần thuật:

+ bên trong, bên ngoài

+ cố định, linh hoạt

+ điểm nhìn của nhân vật hay người kể chuyện

- Các thủ pháp, biện pháp NT, cách sử dụng từ ngữ câu văn

- Giọng điệu: thủ thỉ- tâm tình, lạnh lùng – hóm hỉnh, hài hước- châm biếm

- Nhịp kể: nhanh - chậm

- Thanh điệu: Nhiều thanh bằng hay thanh trắc

-> Tác dụng, liên hệ, so sánh

Bước 3: Đánh giá chung về ND+NT đoạn thơ

- Nghệ thuật trong đoạn trích

- Ý nghĩa đối với tác phẩm

- Giá trị về nội dung

Trang 5

+ Thành công của tác phẩm, đoạn trích (cái hay, độc đáo về giá trị NT và tư tưởng)

+ Đánh giá đóng góp của đoạn văn vào thành công chung của TP

- Ý nghĩa đối với tác giả

+ Tài năng, tầm tư tưởng, phong cách nghệ thuật

+ Tình cảm, tấm lòng của tác giả

+ Khẳng định vị trí của nhà văn

- Ý nghĩa đối với nền VH

Bước 5: Nâng cao, mở rộng, liên hệ

- So sánh các tác phẩm cùng đề tài, chủ đề để tìm ra điểm khác biệt, sáng tạo

- Lí giải

+ Nguyên nhân của sự khác biệt

+ Vì sao tác giả thành công (phong cách, vốn sống, tài năng )

III Kết bài:

- Khẳng định đặc sắc NT, ND sức sống của tác phẩm, đoạn trích

- Cảm nhận của bản thân

DẠNG 3: Nghị luận về một tình huống truyện

I Mở bài:

- Giới thiệu về tác giả, vị trí văn học của tác giả

- Giới thiệu về tác phẩm

- Nêu vấn đề cần nghị luận

II Thân bài:

Bước 1: GTC

Bước 2: Phân tích

- Khái niệm:

+ Tình huống truyện có thể hiểu là hoàn cảnh, bối cảnh tạo nên câu chuyện

+ Là mối quan hệ đặc biệt giữa nhân vật này với nhân vật khác; giữa hoàn cảnh và môi trường sống với nhân vật Qua đó nhân vật bộc lộ tình cảm, tính cách hay thân phận góp phần thể hiện sâu sắc tư tưởng của TP

- Phân loại: - Tình huống tâm trạng

- Tình huống hành động

- Tình huống nhận thức

- Vai trò:

+ Với ND truyện: Thể hiện chủ đề

+ Với cốt truyện: Tạo sự lôi cuốn, hấp dẫn cho câu chuyện

+ Với nhân vật: Khắc họa tính cách nhân vật

+ Với TP: làm nên thành công cho tác phẩm

* Phân tích

Phân tích các phương diện cụ thể của tình huống và ý nghĩa của tình huống đó

- Tình huống 1

- Tình huống 2

+ Bối cảnh xây dựng tình huống

+ Tóm tắt nội dung tình huống

+ Các chi tiết độc đáo của tình huống

+ Ý nghĩa và tác dụng

Trang 6

Bước 3: Đánh giá ND+NT

- Nghệ thuật xấy dựng tình huống

- Khẳng định giá trị của tình huống

- Khẳng tài năng và tấm lòng của nhà văn

Bước 4: Nâng cao, mở rộng

- So sánh với các tình huống truyện khác

- Vì sao tác giả thành công (PCNT, vốn sống, tài năng)

III Kết bài:

- Đánh giá ý nghĩa vấn đề đối với sự thành công của tác phẩm

- Cảm nhận của bản thân về tình huống đó

DẠNG 4: Nghị luận về một nhân vật, nhóm nhân vật trong truyện

I.Mở bài:

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu nhân vật cần nghị luận: nhân vật chính/phụ /trung tâm

kiểu nhân vật: tư tưởng/hành động

II.Thân bài

Bước 2: Phân tích nhân vật

- GT nhân vật, kiểu nhân vật

- GT lai lịch, sự xuất hiện

- Nêu ngoại hình, suy nghĩ về ngoại hình của nhân vật

- Nêu số phận cuộc đời, chú ý số phận khi còn nhỏ đến khi trưởng thành

- Phân tích các biểu hiện tính cách, phẩm chất nhân vật

(chú ý các sự kiện chính, các biến cố, tâm trạng thái độ nhân vật )

+ Ngôn ngữ nhân vật: độc thoại, đối thoại, độc thoại nội tâm

+ Suy nghĩ, tâm trạng của nhân vật:

+ Hành động của nhân vật:

- Mối quan hệ với các nhân vật khác -> nổi bật phẩm chất nhân vật

- Lăng kính nhà văn

Bước 3: Đánh giá NT+ND

* Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

- Đặc điểm phong cách, bút pháp của tác giả

- Tính điển hình của nhân vật, mức độ thành công của tác phẩm

Bước 5: Liên hệ mở rộng

- Liên hệ các nhân vật ở các TP khác cùng thời gian, cùng hoàn cảnh, tính cách, số phận, cùng chủ đề, đề tài

III Kết bài

- Đánh giá vẻ đẹp, sức sống của nhân vật

- Cảm nhận, suy nghĩ của bản thân về nhân vật đó

DẠNG 5: Nghị luận so sánh hai nhân vật

I Mở bài: - Giới thiệu về tác giả, vị trí văn học của tác giả (có thể nêu phong cách)

Trang 7

- Giới thiệu về tác phẩm (đánh giá sơ lược về tác phẩm)

- Giới thiệu hai nhân vật, vấn đề cần nghị luận

II Thân bài:

Bước 2:

Phân tích nhân vật T1

(chú ý các sự kiện chính, các biến cố, tâm trạng thái độ nhân vật ) + Ngôn ngữ nhân vật: độc thoại, đối thoại, độc thoại nội tâm

Phân tích nhân vật T2

(chú ý các sự kiện chính, các biến cố, tâm trạng thái độ nhân vật ) + Ngôn ngữ nhân vật: độc thoại, đối thoại, độc thoại nội tâm

Bước 3: So sánh:

-Nét chung của các nhân vật

- Nét riêng của các nhân vật

- Lí giải tại sao giống và khác:

+ Hoàn cảnh/ Thời đại

+ PCNT của tác giả

- NT Khắc họa nhân vật

- Vẻ đẹp của 2 hình tượng nhân vật

- Sự thành công của tác giả, đóng góp của các tác giả

III Kết bài:

- Đánh giá vẻ đẹp, sức sống của các nhân vật

- Cảm nhận của bản thân về nhân vật đó

DẠNG 6: Dàn bài giá trị nhân đạo

I Mở bài: - Giới thiệu về tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu về giá trị nhân đạo

- Nêu nhiệm vụ nghị luận

Trang 8

II Thân bài:

Bước 1: GTC

* Giải thích khái niệm nhân đạo:

Giá trị nhân đạo là một giá trị cơ bản của văn học chân chính, được tạo nên bởi:

+ niềm cảm thông sâu sắc với nỗi đau của con người, sự nâng niu trân trọng những nét đẹp trong tâm hồn con người và lòng tin vào khả năng vươn dậy của họ

* Phân tích các biểu hiện của giá trị nhân đạo:

+ Tố cáo các thế lực tàn ác đã chà đạp lên HP con người

+ Bênh vực và cảm thông sâu sắc đối với số phận bất hạnh con người

+ Trân trọng khát vọng tư do, hạnh phúc và nhân phẩm tốt đẹp con người

+ Đồng tình với khát vọng và ước mơ con người, hướng CN tới cuộc sống HP tốt đẹp

- NT đoạn trích

- Ý nghĩa giá trị nhân đạo

+ Ý nghĩa vấn đề đối với tác phẩm

+ Ý nghĩa vấn đề đối với tác giả

+ Ý nghĩa vấn đề đối với nền VH

Bước 4: Liên hệ, mở rộng

- So sánh với các tác phẩm khác

- Sự thành công, đóng góp của các tác giả

III Kêt bài:

- Khẳng định lại giá trị nội dung nhân đạo của TP

- Cảm nhận của bản thân về vấn đề đó

DẠNG 7: Dàn bài giá trị hiện thực

I Mở bài: - Giới thiệu về tác giả, tác phẩm

.- Giới thiệu về giá trị hiện thực

- Nêu nhiệm vụ nghị luận

II Thân bài:

Bước 1: GTC

* Giải thích khái niệm hiện thực:

- Khả năng phản ánh trung thành đời sống xã hội một cách khách quan trung thực

- Xem trọng yếu tố hiện thực và lí giải nó bằng cơ sở xã hội lịch sử

* Phân tích các biểu hiện của giá trị hiện thực:

- Phản ánh đời sống xã hội lịch sử trung thực

- Khắc họa đời sống, nội tâm trung thực của con người

- Giá trị hiện thực có sức mạnh tố cáo (hay ca ngợi) xã hội, chế độ

- NT trong đoạn trích

- Ý nghĩa của giá trị hiện thực

- đối với tác phẩm

- đối với tác giả

- đối với nền VH

Bước 4: Nâng cao, mở rộng

Trang 9

- Liên hệ các TP cùng thời gian, cùng chủ đề, đề tài

III Kết bài:

- Khẳng định lại giá trị hiện thực tạo nên sức sống lâu bền cho TP

- Cảm nhận của bản thân về vấn đề đó

DẠNG 8: So sánh 2 chi tiết trong 2 tác phẩm

I MỞ BÀI

- Khái quát TG, TP, VĐNL

-Chi tiết là hạt bụi vàng của tác phẩm; chi tiết nhỏ làm nên nhà văn lớn

I THÂN BÀI

Bước 1: GTC

1.Cảm nhận chi tiết “ ” trong tác phẩm “ ”

- Hoàn cảnh dẫn đến chi tiết:

- Ý nghĩa của chi tiết

- Đánh giá chi tiết:

+ Giá trị nội dung: giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo sâu sắc:

+ Đặc sắc nghệ thuật: chi tiết nhỏ nhưng nội dung ý nghĩa truyền tải lớn;

b Cảm nhận chi tiết “ ” trong

- Hoàn cảnh dẫn đến chi tiết:

- Ý nghĩa của chi tiết

- Đánh giá chi tiết:

+ Giá trị nội dung: giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo sâu sắc:

+ Đặc sắc nghệ thuật: chi tiết nhỏ nhưng nội dung ý nghĩa truyền tải lớn;

Bước 3: So sánh

* Điểm tương đồng

- Về nội dung:

- Về nghệ thuật:

* Điểm khác biệt

-Về nội dung:

-Về nghệ thuật thể hiện:

III KẾT BÀI

Khẳng định vấn đề: vẻ đẹp và sức mạnh của chi tiết ( ) trong thể hiện nội dung TP

Tiêu đề	Sách 3 Dàn Bài 8 Dạng Bài Văn Nghị Luận Văn Học
Tác giả	Nguyễn Ngọcc Anh (Chị giáo Nanh)
Trường học	Hà Nội University
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Sách hướng dẫn làm bài văn nghị luận văn học
Năm xuất bản	2024
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	554 KB