Phát triển khu vực kinh tế tư nhân trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta

Nhìn lại lịch sử kinh tế Việt Nam sau 20 năm thực hiện công cuộcđổi mới, khu vực kinh tế tư nhân nước ta bao gồm kinh tế cá thể, tiểuchủ và kinh tế tư bản tư nhân – bộ phận cấu thành của

LỜI MỞ ĐẦU

Trong điều kiện toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ hiện nay, kinh tế tưnhân ngày càng thể hiện rõ vai trò tích cực của nó trong quá trình tăngtrưởng kinh tế Đặc biệt là vào hai thập kỷ cuối của thế kỷ XX, khi thuyết

tự do hoá được vận dụng rộng rãi ở nhiều nước phát triển và trào lưu cảicách, mở cửa, đã trở thành phương thức chính, thúc đẩy tăng trưởng củanhiều nước đang phát triển và chuyển đổi Kinh tế tư nhân một lần nữađược khẳng định là một trong những cấu thành quan trọng của mọi nềnkinh tế quốc dân

Ở Việt Nam, từ khi đổi mới, trong các văn kiện Đại hội Đảng đãxác định có nhiều thành phần kinh tế, trong đó có kinh tế tư nhân đượcchia thành 2 thành phần: Kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tưnhân Đến Báo cáo Chính trị tại Đại hội X của Đảng lại xác định lần nữathành phần kinh tế tư nhân bao gồm: cá thể, tiểu chủ, tư bản tư nhân

Vai trò của thành phần kinh tế tư nhân đã được khẳng định là quantrọng, là một trong những động lực của nền kinh tế Đây là một bướcphát triển mới về nhận thức lý luận trên cơ sở tổng kết thực tiễn Kinh tế

tư nhân là thành phần kinh tế trực tiếp tạo nên sự nhạy cảm về mặt kinh

tế - chính trị Do đó, việc thừa nhận vai trò của kinh tế tư nhân như hiệnnay là một bước đột phá quan trọng Nếu như những năm trước đổi mới,thành phần kinh tế tư nhân chỉ được coi là một thành phần kinh tế “tàndư”, chỉ tồn tại khách quan trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và

sẽ bị thu hẹp dần trong quá trình lớn lên của các thành phần kinh tế xãhội chủ nghĩa (toàn dân và tập thể), thì đến Đại hội VIII và Đại hội IXcủa Đảng thành phần kinh tế tư nhân mới được khẳng định sự tồn tại lâudài “cả đến khi chủ nghĩa xã hội được xây dựng”

Trong đại hội IX đã khẳng định kinh tế tư bản tư nhân là một trong

6 thành phần kinh tế của nước ta Đây cũng là đặc trưng quan trọng của

cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Bởi vì không có kinh tếnhà nước sẽ không có định hướng xã hội chủ nghĩa; không có kinh tế tưnhân sẽ không có cơ chế thị trường

Kinh tế tư nhân được xác định là một giai đoạn phát triển cao củakinh tế hàng hoá.Trong lịch sử, chủ nghĩa tư bản là phương thức sản xuấtđầu tiên biết tổ chức nền kinh tế theo mô hình kinh tế thị trường và đã đạt

được những thành tựu không thể phủ nhận Ngày nay, nền kinh tế thịtrường được xác định là thành tựu chung của nhân loại Thực tế cho thấychưa có nước nào thành công trong nền kinh tế thị trường lại thiếu khuvực kinh tế tư nhân Kinh tế tư nhân như một động lực thúc đẩy sản xuấthàng hoá phát triển trong nền kinh tế thị trường Ngược lại, nền kinh tếthị trường chính là môi trường hoạt động và phát triển của các thànhphần kinh tế trong đó có kinh tế tư nhân.

Nhìn lại lịch sử kinh tế Việt Nam sau 20 năm thực hiện công cuộcđổi mới, khu vực kinh tế tư nhân nước ta (bao gồm kinh tế cá thể, tiểuchủ và kinh tế tư bản tư nhân) – bộ phận cấu thành của nền kinh tế quốcdân đã phát triển rộng khắp trong cả nước, đóng góp quan trọng vào pháttriển kinh tế, huy động các nguồn lực xã hội vào sản xuất kinh doanh, tạothêm việc làm, cải thiện đời sống nhân dân, tăng ngân sách Nhànước,góp phần giữ vững ổn định chính trị-xã hội của đất nước

Tuy nhiên, kinh tế tư nhân của nước ta còn bộc lộ nhiều hạn chế,yếu kém như quy mô nhỏ, vốn ít,công nghệ lạc hậu, hiệu quả và sức cạnhtranh yếu và nhiều khó khăn vướng mắc về môi trường pháp lý và môitrường tâm lý xã hội…

Do vậy, để tạo điều kiện cho kinh tế tư nhân tiếp tục phát triển đúnghướng XHCN và có những đóng góp to lớn cho nền kinh tế đất nước theotinh thần Đại hội IX của Đảng cần nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận, thựctiễn, vai trò và đề ra giải pháp đối với việc phát triển kinh tế tư nhân

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN1.1 Khái niệm về kinh tế tư nhân

Kinh tế tư nhân là khu vực kinh tế được hình thành và phát triểndựa trên nền tảng chủ yếu là sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất và lợi ích

cá nhân.Trong lịch sử phát triển kinh tế, kinh tế tư nhân đã ra đời từ rấtsớm,gắn liền với sự hình thành và phát triển kinh tế hàng hoá và ngượclại sự hình thành và phát triển kinh tế hàng hoá lệ thuộc vào sự phát triểncủa kinh tế tư nhân

Kinh tế tư nhân bao gồm :

- Kinh tế cá thể là hình thức kinh tế dựa trên tư hữu nhỏ về tư liệusản xuất và khả năng lao động của bản thân người lao động và gia đình

- Kinh tế tiểu chủ cũng là hình thức kinh tế dựa trên tư hữu nhỏ về

tư liệu sản xuất nhưng có thuê mướn lao động, tuy nhiên, thu nhập vẫndựa trên sức lao động và vốn của bản thân và gia đình là chính

Kinh tế cá thể, tiểu chủ đang có vị trí rất quan trọng trong nhiềungành, nghề ở nông thôn và thành thị, có điều kiện phát huy nhanh vàhiệu quả tiềm năng về vốn, sức lao động, tay nghề của từng gia đình,từng lao động Do đó việc mở rộng sản xuất, kinh doanh của từng cá thể

và tiểu chủ cần được khuyến khích

Ở nước ta hiện nay, các hình thức kinh tế này phần lớn hoạt độngdưới hình thức hộ gia đình, đang là một bộ phận đông đảo, có tiềm năng

to lớn, có vị trí quan trọng lâu dài, nó góp phần tạo ra nhiều của cải vậtchất cho xã hội, giải quyết nhiều việc làm cho người lao động - một vấn

đề bức bách hiện nay của của đời sống kinh tế xã hội Trong những nămqua những ngành này phát triển nhanh trong nông, lâm, ngư nghiệp, tiểuthủ công nghiệp và thương mại, dịch vụ.Nó góp phần quan trọng vào cácthành tựu kinh tế- xã hội Kinh tế cá thể, tiểu chủ có số lượng động đảo,

sử dụng nhiều lao động xã hội, huy động nhiều vốn đầu tư, đóng góp tỷtrọng lớn và GDP Hộ kinh doanh cá thể là tiền đề, là bước tập dượt vàtích luỹ cho bước phát triển cao hơn về hoạt động sản xuất kinh doanh lahình thức doanh nghiệp tư nhân

Tuy nhiên dù có cố gắng đến đâu nó cũng không thể loại bỏ đượcnhững hạn chế vốn có của nó như : tính tự phát, manh mún, hạn chế về kĩthuật.Do đó Đảng ta chỉ rõ cần giúp đỡ kinh tế cá thể, tiểu chủ, giải quyếtcác khó khăn về vốn, về khoa học công nghệ, về thị trường tiêu thụ sảnphẩm.

- Kinh tế tư bản tư nhân là hình thức kinh tế mà sản xuất, kinhdoanh dựa trên cơ sở chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sảnxuất và bóc lột sức lao động làm thuê.Trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa

xã hội ở nước ta hiện nay, kinh tế tư nhân còn có vai trò đáng kể xét vềphương diện phát triển lực lượng sản xuất, xã hội hoá sản xuất cũng như

về phương diện giải quyết các vấn đề xã hội Kinh tế tư bản tư nhân rấtnăng động, nhạy bén với thị trường ,do đó có những đóng góp không nhỏtrong quá trình tăng trưởng kinh tế của đất nước Hiện nay kinh tế tư bản

tư nhân có sự phát triển , nhưng phần lớn tập trung vào các lĩnh vựcthương mại, dịch vụ và kinh doanh bất động sản, đầu tư vào xuất còn ít

và chủ yếu quy mô vừa và nhỏ.Các doanh nghiệp tư nhân đã góp phầnsản xuất hàng hoá có chất lượng cao, tham gia tích cực vào xuất khẩuhàng hoá, nhất là hàng nông sản,giúp nông dân tiêu thụ một khối lưọnghàng nông sản Sự hoạt động sôi nổi của doanh nghiệp tư nhân đã thúcđẩy nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh doanh

1.2 Sự tồn tại và phát triển kinh tế tư nhân định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là tất yếu khách quan và lâu dài

Theo quan điểm của Mac Lênin:” chế độ quan hệ sở hữu tư nhân rađời là kết quả của quá trình phát triển lâu dài của lực lượng sản xuất vàphân công lao động xã hội, là cơ sở làm nảy sinh, tồn tại và phát triểnkinh tế tư nhân Sự tồn tại và phát triển mạnh mẽ của kinh tế tư nhântrong lịch sử đã chứng tỏ kinh tế tư nhân mang trong nó một động lực cánhân mạnh mẽ, thuộc tính tồn tại lâu dài của con người và cả xã hội loàingười “

Thời kì nguyên thuỷ chưa có sở hữu tư nhân do đó chưa cókinh tế tư nhân Khi chế độ xã hội công xã nguyên thuỷ tan rã thì bắt đầusuất hiện sở hữu tư nhân và hình thành kinh tế tư nhân Xã hội dần pháttriển từ nền kinh tế sản xuất hàng hoá nhỏ, không có giá trị thặng dư snagnền kinh tế thị trường hiện đại Kinh tế thị trường là phương tiện để đạtđến một nền sản xuất lớn, hiện đại Sự sụp đổ của Liên Xô và một sốnước chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu đã cho chúng ta thấy rằng các quốc

gia, dù với chế độ chính tị khác nhau đều không thể không sử dụng cơchế thị trường Và kinh tế thị trường không thể tồn tại nếu không có sởhữu tư nhân và kinh tế tư nhân Nói cách khác, cơ chế thị trường hiện đại

và kinh tế tư nhân phải song hành và bổ súng cho nhau Ở Việt Nam,muốn phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì phảiphát triển kinh tế tư nhân nói chung và mô hình tổ chức doanh nghiệp nóiriêng Đó chính là tất yếu khách quan tồn tại kinh tế tư nhân trong thời kìquá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, và cũng chính là động lực thúcđẩy kinh tế tăng trưởng

1.3 Điều kiện tồn tại và phát triển của kinh tế tư nhân nước ta hiện nay:

Một là, kinh tế tư nhân mới được khôi phục và phát triển nhờ côngcuộc đổi mới do đảng khởi xướng và lãnh đạo

Hai là, kinh tế tư nhân hình thành và phát triển trong điều kiện cónhà nước xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản Về mặtkinh tế, Nhà nước nắm trong tay một lực lượng vật chất to lớn, có khảnăng chi phối mọi hoạt động kinh tế xã hội của nhà nước Nhà nước cóthể chi phối, định hướng sự phát triển của các thành phần kinh tế thôngqua hệ thống các chính sách, công cụ quản lý kinh tế vĩ mô như chínhsách tài chính, tiền tệ, kế hoạch hoá, chính sách kinh tế đối ngoại Hơnnữa, nước ta cũng đã hình thành một hệ thống chính trị xã hội dưới sựlãnh đạo của Đảng.Thể chế chính trị đó cùng với hệ tư tưởng , nền vănhoá đậm đà bản sắc dân tộc tồn tại và phát tiển dưới sự lãnh đạo củaĐảng cộng sản, theo định hướng xã hội chủ nghĩa có tác động mạnh mẽ,thậm chí có tính quyết định đối với tất cả các thành phần kinh tế , kể cảkinh tế tư nhân

Ba là, kinh tế tư nhân nước ta ra đời và phát triển trong điều kiệnsản xuất thống trị trong xã hội không phải là quan hệ sản xuất tư bản chủnghĩa Khác với thời kì ra đời và phát triển của chủ nghĩa tư bản, kinh tế

tư bản tư nhân ra đời gắn liền với quan hệ sản xuất phong kiến và xác lập

sự thống trị chi phối của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, phục vụ chogiai cấp tư sản và nhà nước tư sản.Các hộ kinh doanh cá thể và doanhnghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân ở nước ta hiện nay cũng khác vớikinh tế tư nhân ở nhiều nước khác - nơi mà quan hệ sản xuất tư bản chủnghĩa là quan hệ sản xuất thống trị Sự tồn tại và phát triển của kinh tế tưnhân ở nước ta hiện nay được coi là một công cụ, là những hình thức tổ

chức sản suất - kinh doanh theo mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, là bộphận cấu thành của quan hệ san rxuất tư bản chủ nghĩa.

Bốn là, kinh tế tư nhân ở nước ta ra đời và phát triển ở một nướcquá độ lên chủ nghĩa xã hội từ một nền kinh tế phát triển chậm,trong bốicảnh thực hiện công nghiệp hoá hiện đại hoá giải phóng sản xuất ,chủđộng hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành vấn đề trung tâm Trong điềukiện đó, để đạt được mục tiêu xây dựng một xã hội có cơ sở vật chất kĩthuật cao, việc khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân ngày càng trởthành một tất yếu lâu dài và cần được coi như một cách thức, mộtphương tiện để đi lên chủ nghĩa xã hội

1.4 Nhận định của Đảng và nhà nước về vai trò và sự phát triển khu vực kinh tế tư nhân :

Đảng và nhà nước ta chủ trương xây dựng Kinh tế nhà nước, tậpthể làm nền tàng điều đó hoàn toàn không phủ định hoặc hạn chế sự pháttriển của kinh tế tư nhân, ngược lại , kinh tế nhà nước, tập thể vững mạnhcàng tạo điều kiện cho kinh tế tư nhân phát triển

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của đảng cộng sản Việt Nam(tháng 12 - 1986) đã đánh dấu một mốc quan trọng trong công cuộc đổimới đất nước, trước hết là đổi mới kinh tế Thông qua các chính sáchkinh tế mới của Đảng và Nhà nước, khu vực kinh tế tư nhân được hồisinh và phát triển trong một nền kinh tế hoạt động theo cơ chế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của nhà nước Các đại hội lầnthứ VII và lần thứ VIII của Đảng sau đó đã khẳng định lại đường lốiđược đổi mới khởi xướng tại đại hội VI và đã ra các định hướng lớntrong chính sách phát triển kinh tế ở Vịêt Nam Đường lối đổi mới cơbản đó của Đảng đã được thể chế hoá bằng các văn bản pháp lý Tháng1- 1991 chủ tịch hội đồng nhà nước đã kí sác lệnh ban hành luật doanhnghiệp tư nhân và luật công ty, tiếp theo là các nghị định của Hội đồng

bộ trưởng ban hành cho phép công dân Việt Nam đủ 18 tuổi có quyềnthành lập doanh nghiệp tư nhân hoặc công ty

Kinh tế tư nhân được hình thành và phát triển mạnh mẽ gắn liềnvơí sự nghiệp đổi mới Quan niệm về kinh tế tư nhân cũng từng bướcđươc thể hiện rõ hơn Đại hội Đảng bộ toàn quốc lần thứ IX của Đảngxác định nền kinh tế nước ta có 6 thành phần kinh tế : kinh tế nhà nước,kinh tế cá thể, tiểu chủ, kinh tế tư bản tư nhân, kinh tế tư bản nhà nước,

kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài Báo các chính trị Đại hội IX của Đảngghi rõ :” kinh tế cá thể, tiểu chủ ở cả nông thôn và thành thị có vị trí quantrọng lâu dài Nhà nước tạo điều kiện và giúp đỡ để phát triển; khuyếnkhích các hình thức tổ chức hợp tác tự nguyện, làm vệ tinh cho các doanhnghiệp hoặc phát triển lâu hơn Khuyến khích phát triển kinnh tế tư bản

tư nhân rộng rãi trong các ngành nghề sản xuất, kinh doanh mà pháp luậtkhông cấm Tạo môi trường kinh doanh thuận lợi về chính sách, pháp lý

để kinh tế tư bản tư nhân phát triển trên những định hướng ưu tiên củaNhà nước, kể cả đầu tư ra nước ngoài “

Như vậy đường lối chính sách và cơ sở pháp lý đã tạo đủ điều kiệncho các hình thức kinh tế thuộc khu vực kinh tế tư nhân phát triển Trênthực tế trong giai đoạn chuyển đổi nền kinh tế vừa qua, khu vực kinh tế

tư nhân phát triển đã góp phần thúc đẩy tốc độ tăng trưởng và phát triểnkinh tế của đất nước tạo thêm nhiều việc làm, tăng nguồn thu cho ngânsách quốc gia Thực tế đã chứng minh rằng đưòng lối đổi mới thông quacác chính sách kinh tế mới do Đảng khởi xướng là hoàn toàn đúng đắn.Vấn đề đặt ra hiện nay là cần làm rõ hơn về quan điểm, chính sách vànhất là tìm các giải pháp thích hợp phát triển khu vực kinh tế tư nhân vìmục tiêu phát triển nền kinh tế đất nước trong giai đoạn mới - giai đoạncông nghiệp hoá hiện đại hoá

CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG KINH TẾ TƯ NHÂN VIỆT

NAM2.1 Cơ sở thực tiễn về phát triển kinh tế tư nhân trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay

Sở hữu khu vực kinh tế tư nhân là một trong những vấn đề chủ yếutrong chuyển đối kinh tế rất nhạy cảm ở Việt Nam Hoàn cảnh nước tatrong 10 năm sau khi giải phóng miền Nam (1975 – 1985): - Sau khi miềnNam được hoàn toàn giải phóng thì hậu quả của cuộc chiến tranh để lạihết sức nặng nề, đời sống của nhân dân gặp nhiều khó khăn, kẻ thù lại rasức bao vây cấm vận kinh tế nước ta, thiên tai lũ lụt lại xảy ra nhiều, tìnhhình kinh tế xã hội ở thời kỳ hậu chiến rất phức tạp…Trải qua hai kỳ Đạihội toàn quốc của Đảng là Đại hội lần thứ V (1982),cách mạng nước ta đãđạt được những thành tựu rất đáng ghi nhận, đó là : hoàn thành thống nhấtđất nước về mặt Nhà nước, nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam rađời, nhanh chóng khôi phục được nền kinh tếquốc dân, khắc phục đượcnhững hậu quả của thiên tai lũ lụt Tuy nhiên nền kinh tế nước ta sau đókhông được phát triển,tình hình sản xuất ngày một tụt lùi, nhất là từ 1979-

1980, trong khi đó đời sóng của nhân dân ta ngày càng giảm sút, đát nước

ta bước vào một thời kỳ khủng hoảng về kinh tế xã hội Nguyên nhân củatình hình đó là Đảng và Nhà nước ta mắc nhiều sai lầm khuyết điểm trongcông tác lãnh đạo và chỉ đạo kinh tế xã hội Nền kinh tế Việt Nam rơi vàokhó khăn, thậm chí khủng hoảng cùng với cuộc chiến tranh biên giới BắcTrung Nam, cấm vận kinh tế của phương tây Trước đây, trong cơ chế thịtrường quan liêu, bao cấp, khu vực kinh tế tư nhân không có điều kiện tồntại, bị coi là loại hình kinh tế xấu vì nó là tàn dư của chế độ xã hội cũ,mang nặng tính chất bóc lột ăn bám Trong công cuộc đổi mới 1986, Đảng

ta chủ trương xây dựng và phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thànhphần Quan hệ thị trường đã từng bước mệt nhọc vượt qua cơ chế kếhoạch hoá tập trung để hình thành và phát triển một quan hệ mới, đó làdoanh nghiệp nhà nước Bên cạnh đó, các hoạt động kinh tế tư nhân ngàycàng tăng lên và giữ vai trò quan trọng

Trong thời kì qúa độ, nền kinh tế nước ta gặp rất nhiều khó khăn :viện trợ từ nước ngoài bị cắt, dự trữ từ thời kì chiến tranh giảm mạnh,nền kinh tế bị bao vây , cấm vận, cơ chế kế hoạch hoá tập trung trói buộctiềm năng con người và các tổ chức kinh tế; do vậy không đáp ứng đượcnhu cầu hàng hoá và dịch vụ vủa nhân dân ngày càng nâng lên sau mộtcuộc chiến tranh lâu dài và khắc nghiệt Trong thơì kì này nhà nước, dân

tộc bắt đầu suy yếu, thêm vào đó hiệu quả sản xuất thấp của các doanhnghiệp công do cách quản lý tập trung quan liêu bao cấp cứng nhắc, cơcấu cồng kềnh, hiệu suất sử dụng vốn thấp càng khẳng định vai trò củakinh tế tư nhân, thể hiện quy luật phát triển kinh tế riêng Tư nhân hoáđược xem như một công cụ nâng cao tính hiệu quả của toàn bộ nền kinh

tế Kinh tế tư nhân là một nhân tố quan trọng thúc đẩy nền kinh tế ViệtNam phát triển , đặc biệt trong giai đoạn quá độ lên chủ nghĩa xã hội hiệnnay

2.2 Những đặc trưng của kinh tế tư nhân trong thời kì quá độ lên CNXH ở nước ta hiện nay

Kinh tế tư nhân có một số đặc trưng cơ bản sau :

Một là, kinh tế tư nhân ở nước ta là kết quả của chính sách phát triểnkinh tế nhiều thành phần, là bộ phận hữu cơ của nền kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa Như vậy, kinh tế tư nhân ở nước ta ra đời

và phát triển vì chính công cuộc đổi mới và phục vụ cho sự nghiệp đổimới Vì vậy, nó mang bản chất khác với kinh tế tư bản tư nhân ở cácnước tư bản chủ nghĩa trước đây và hiện nay Là sản phẩm của công cuộcđổi mới đất nước, chủ các hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp thuộckhu vực kinh tế tư nhân phần lớn là những đảng viên, đoàn viên, cán bộquân đội đã chuyển nghành, phục viên, hưu trí, và đội ngũ trí thức sinh ra

và trưởng thành trong chế độ mới Người lao động trong những doanhnghiệp cũng thuộc giai cấp nông dân, công nhân, và đội ngũ trí thức đựochình thành trong chế độ mới Hơn nữa, trong các doanh nghiệp ở nước ta

đã và đang hình thành các tổ chức chính trị xã hội do Đảng cộng sảnViệt Nam tổ chức và lãnh đạo Các tổ chức này là bộ phận của hệ thốngthế chế chính trị hoạt động vì mục tiêu chung của phát triển bền vững của

sống mãnh liệt Trong một thời gian dài, kinh tế tư nhân, cá thể bị ngăncấm bởi các mệnh lệnh của nhà nước nhưng vẫn tồn tại như một tất yếukhách quan

Ba là, kinh tế tư nhân mà tiêu biểu là doanh nghiệp của tư nhân, là

mô hình tổ chức kinh doanh của nền sản xuất hàng hoá Hoạt động sảnxuất trao đổi hàng hoá ra đời gắn liền với sự phân công lao động xã hội.Hình thức tổ chức sản xuất doanh nghiệp là sản phẩm của nền sản xuất

xã hội hoá Với hình thức tổ chức sản xuất doanh nghiệp, năng suất laođộng và hiệu quả sản xuất tăng lên nhiều , trình độ xã hội hoá cũng đượcphát triển nhanh chóng Kinh tế thị trường là giai đoạn phát triển cao củakinh tế hàng hoá Trong đó, cơ cấu của kinh tế thị trường chủ yếu dựatrên cơ sở của mô hình tổ chức doanh nghiệp có mục tiêu cao nhất Tronglịch sử của xã hội loài người cho đến nay, đó là mô hình tổ chức kinhdoanh có hiệu quả nhất, có vai trò thúc đẩy sự phát triển của lực lượngsản xuất Lịch sử phát triển kinh tế cho thấy ,mô hình tổ chức doanhnghiệp đã, đang và còn một mô hình tổ chức kinh tế có hiệu quả, phù hợpvới cơ chế thị trưòng hiện đại

Bốn là ,kinh tế tư nhân là bộ phận quan trọng của kinh tế thị trường

Cơ chế thị trường là cách thức tốt nhất để một nền kinh tế vận hành cóhiệu quả cao, và là phương tiện để đạt đến một nền sản xuất lớn, hiện đại.Ngược lại kinh tế thị trường khó có thể tồn tại và phát triển nếu không có

sở hữu tư nhân và kinh tế tư nhân Nói cách khác, cơ chế thị trường hiệnđại chính là dạng thức sinh tồn của kin tế tư nhân mà điển hình là mô hình

tổ chức doanh nghiệp hình thức tổ chức sản xuất này là sản phẩm tựnhiên của cơ chế thị trường và tự nó lớn lên trong cơ chế thị trường

2.3 Những thành tựu – vai trò của kinh tế tư nhân vào sự phát triển của kinh tế nước ta

Sau thời kỳ cải tạo xã hội chủ nghĩa công thương nghiệp tư bản tưdoanh, cho đến đầu những năm 1980, khu vực kinh tế tư nhân trong nềnkinh tế chỉ có kinh tế cá thể , tiểu chủ , kinh tế gia đình, chủ yếu phụthuộc vào kinh tế tập thể và kinh tế nhà nước Từ khi thực hiện chínhsách đổi mới, kinh tế tư nhân mới được khuyến khích phát triển, đặc biệtphát triển mạnh từ khi nhà nước ban hành Luật doanh nghiệp tư nhân ,Luật công ty, Luật khuyến khích đầu tư trong nước và gần đây là Luậtdoanh nghiệp Tất cả điều đó thể hiên mối quan tâm nhất định của Đảng

và Nhà nước về vấn đề phát triển kinh tế tư nhân định hướng xã hội chủnghĩa.

Trong những năm qua kinh tế tư nhân tăng nhanh về số lượng , vốnkinh doanh,lao động cũng như là mở rộng các loại hình kinh doanh; pháttriển rộng khắp trong tất cả các ngành nghề, các vùng , các khu vực , đặcbiệt là tập trung cao ở các đô thị có điều kiện thuận lợi và chính quyền có

sự quan tâm đúng mức

2.3.1 Tình hình tăng trưởng doanh nghiệp

Theo số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Tổng cục Thống kê chỉtính riêng năm 2005, số lượng doanh nghiệp đăng ký mới (chủ yếu làdoanh nghiệp vừa và nhỏ) đã là 45.162 doanh nghiệp, bằng tổng số doanhnghiệp trước năm

Kết quả điều tra của Tổng cục Thống kê cho thấy, các doanh nghiệpvừa và nhỏ hiện đang chiếm tới 99% số lượng cơ sở sản xuất kinh doanhcủa cả nước, 25% tổng đầu tư xã hội và thu hút khoảng 77% lực lượng laođộng phi nông nghiệp

Ngoài ra, các doanh nghiệp vừa và nhỏ còn đóng góp đáng kể vàonguồn thu ngân sách quốc gia và chi phối hầu hết các hoạt động phân phối(bán lẻ) của cả nước (chiếm tỷ trọng khoảng 80% năm 2003)

Trong bối cảnh mới, với việc trở thành thành viên của WTO, ViệtNam được hưởng quy chế quan hệ thương mại bình thường (MNF) và đối

xử quốc gia (NT) giữa các nước thành viên WTO Quy chế này sẽ tạothuận lợi cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ ngày càng đa dạng được sảnphẩm, thị trường và sản phẩm xuất khẩu

Bởi, hầu hết các sản phẩm của doanh nghiệp vừa và nhỏ của ViệtNam có giá thành cao, khối lượng nhỏ lẻ, tiệu thụ ở thị trường nội địa nênrất khó thâm nhập vào các thị trường nước ngoài nếu bị đánh thuế cao hoặc bị giới hạn bằng hạn ngạch

Do đó, khi các hàng rào thuế quan và phi thuế quan bị thu hẹp lạihoặc được rỡ bỏ, các sản phẩm của các doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ dễdàng vào các thị trường nước ngoài hơn, nhờ đó sẽ khai thác được lợi thế lao động rẻ

2.3.2 Vốn đầu tư của kinh tế tư nhân

Sau 1 năm gia nhập WTO Lĩnh vực kinh tế tư nhân có đóng gópđáng kể, trong 9 tháng đầu năm 2007 đã có thêm 38.550 DN mới đăng kývới số vốn 303 tỷ, tăng 320% so với năm 2006 Đầu tư từ khu vực kinh tếdân doanh trong năm 2007 tăng 28%, đạt 17% GDP và trở thành nguồnđộng lực tăng trưởng mạnh mẽ của nền kinh tế quốc dân

Theo bộ công thương tính riêng năm 2007, vốn đầu tư trong nướccủa tư nhân và doanh nghiệp ngoài nhà nước chiếm tỷ trọng và mức tăngtrưởng cao nhất, đạt 106 ngàn tỉ đồng ( tăng 19,5%) Trong khi đó vốnđầu tư thuộc ngân sách thấp hơn, khoảng 101,5 ngàn tỉ đồng (tăng17,5%)

2.3.3 Khu vực kinh tế tư nhân đang thực sự trở thành một động lực mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế xã hội ở nước ta hiện nay

Đóng góp lớn nhất và quan trọng nhất của khu vực kinh tế tư nhân làtạo ra công ăn việc làm Trong điều kiện việc ở nước ta, vấn đề lao động

và việc làm đang là vấn đề kinh tế xã hội cấp bách Hệ thống các doanhnghiệp ở nhà nước ở nước ta hiện nay đang trong quá trình cải cách khôngtạo được thêm nhiều việc làm mới; khu vực hành chính nhà nước đanggiảm biên chế và tuyển dụng mới không nhiều Do đó khu vực kinh tế tưnhân chính là nơi thu hút, tạo việc làm mới cho xã hội Các doanh nghiệp

và hộ kinh doanh cá thể ( phi nông nghiệp ) đã sử dụng khoảng 16% lựclượng lao động xã hội với khoảng hơn 6 triệu người Năm 2006 cả nước

đã đạt tạo được việc làm mới cho hơn 1.6 triệu người lao động Hầu hếtcác doanh nghiệp cũg góp phần chủ yếu cho đào tạo và nâng cao tay nghềcho người lao động và phát triển nguồn nhân lực Một bộ phận lớn laođộng nông nghiệp đã được thu hút vào các doanh nghiệp và thích ứng vớiphương thức sản xuất công nghiệp Sự phát triển của kinh tế tư nhânkhông chỉ góp phần tạo việc làm, mà còn có tác dụng đẩy nhanh sựchuyển dịch cơ cấu lao động vốn đang rất mất cân đối ở nước ta hiện nay

Hơn hai mươi năm thực hiện công cuộc đổi mới kinh tế- xã hội đấtnước, Kinh tế tư nhân đã phát triển mạnh mẽ và chiếm vị trí quan trọngtrong nền kinh tế nhiều thành phần Năm 2005, khu vực kinh tế này đãchiếm 38,5% GDP, xấp xỉ tỷ trọng của khu vực kinh tế nhà nước ( 39, 22

%), gấp hơn 5,4 lần khu vực kinh tế tập thể, gấp hơn 2,5 lần khu vực cóvốn đầu tư nước ngoài Đây cũng là khu vực sử dụng lao động nhiều nhất