QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ THEO ĐẠO VÀ TRUYỀN ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

LÝ LUẬN CHUNG VỀ VẤN ĐỀ TÔN GIÁO.QUAN ĐIỂM CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC TÔN GIÁO

Khái niệm, bản chất, nguồn gốc và tính chất của tôn giáo

Tôn giáo là hình thái ý thức xã hội phản ánh những hoang đường và hư ảo về thực tại khách quan Qua sự phản ánh này, mọi sức mạnh tự nhiên và xã hội đều trở thành những thế lực thần bí, mang tính huyền bí Tôn giáo là sản phẩm của con người, phát sinh từ những điều kiện lịch sử tự nhiên và lịch sử xã hội cụ thể, phản ánh quan điểm và nhận thức của cộng đồng qua từng thời kỳ.

Tôn giáo là một hiện tượng xã hội phản ánh sự bất lực và bế tắc của con người trước tự nhiên và xã hội Tuy nhiên, ở một mức độ nhất định, tôn giáo đóng vai trò tích cực trong phát triển văn hóa và đạo đức xã hội, như thúc đẩy đoàn kết, hướng thiện và quan tâm đến con người Đồng thời, tôn giáo còn là nguồn an ủi và chỗ dựa tinh thần quan trọng của quần chúng lao động.

Trong quan điểm thế giới, thế giới quan tôn giáo mang tính duy tâm và trái ngược hoàn toàn với hệ tư tưởng và thế giới quan Mác-Lênin mang tính khoa học và cách mạng Chủ nghĩa xã hội hiện thực hướng con người vào xây dựng xã hội văn minh, hạnh phúc ngay trong thế giới hiện thực, khác biệt với quan niệm tôn giáo về thiên đường là nơi ở thế giới bên kia, không phải là hiện thực.

1.2 Bản chất của tôn giáo

Chủ nghĩa Mác - Lênin xem tín ngưỡng và tôn giáo như những hình thái ý thức phản ánh một cách hoang đường về thực tại khách quan Qua hình thức phản ánh này, những sức mạnh tự nhiên và xã hội đều trở nên thần bí, dẫn đến hiểu nhầm về thế giới xung quanh Các nhà triết học Mác và Ăngghen nhấn mạnh rằng tôn giáo là một hiện tượng xã hội, văn hóa, mang tính lịch sử và là lực lượng xã hội trần thế Mặc dù tín ngưỡng và tôn giáo có những điểm khác nhau, nhưng chúng có mối liên hệ chặt chẽ và ranh giới phân định giữa chúng chỉ mang tính tương đối.

Tín ngưỡng là khái niệm rộng hơn so với tôn giáo, bao gồm nhiều hình thức tín ngưỡng khác nhau trong đời sống tâm linh của cộng đồng Trong bài viết này, chúng ta chủ yếu đề cập đến tín ngưỡng tôn giáo, hay còn gọi là tôn giáo, nhằm làm rõ vai trò và ý nghĩa của nó trong xã hội Tín ngưỡng tôn giáo không chỉ là niềm tin vào các đấng tối cao mà còn là nền tảng dẫn dắt các hoạt động văn hóa, lễ hội và đời sống tâm linh của người tín đồ Hiểu rõ về tín ngưỡng tôn giáo giúp chúng ta nhận thức sâu sắc hơn về ý nghĩa của niềm tin trong việc duy trì sự hòa hợp và phát triển cộng đồng.

Tín ngưỡng là niềm tin và sự ngưỡng mộ của con người vào một hiện tượng hoặc lực lượng siêu nhiên, có yếu tố thần bí và vô hình ảnh hưởng mạnh mẽ đến tâm linh Trong khi đó, tôn giáo thường được hiểu là một hiện tượng xã hội gồm các hệ thống tín ngưỡng, giáo lý, giáo luật, lễ nghi và tổ chức hoạt động nhằm thể hiện niềm tin tôn giáo Tín ngưỡng và tôn giáo đều phản ánh mối liên hệ của con người với các lực lượng siêu nhiên, nhưng tôn giáo có tổ chức và hệ thống giáo lý rõ ràng hơn.

Mê tín dị đoan là một hiện tượng xã hội tiêu cực lâu đời vẫn tồn tại đến ngày nay, thường xen lẫn vào các hình thức sinh hoạt tín ngưỡng tôn giáo Việc nhận diện mê tín dị đoan chủ yếu dựa trên các biểu hiện và hậu quả tiêu cực mà nó gây ra cho xã hội Hiện tượng này có tác động tiêu cực đến tư duy và đời sống tinh thần của cộng đồng Do đó, cần tăng cường nhận thức để phân biệt rõ giữa tín ngưỡng chân chính và mê tín dị đoan để xây dựng xã hội lành mạnh.

Mê tín dị đoan là niềm tin cuồng vọng vào các lực lượng siêu nhiên, dẫn đến các hành vi cực đoan, phi nhân tính, phản văn hóa của một số người, gọi chung là cuồng tín Hiện tượng này thường lợi dụng các hình thức sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo để phục vụ mục đích mê tín Trong khi đó, việc tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng là cần thiết, nhưng chúng ta cần loại bỏ dần mê tín dị đoan để góp phần làm lành mạnh hóa đời sống tinh thần xã hội.

Tôn giáo là sản phẩm của con người, phản ánh những điều kiện lịch sử tự nhiên và xã hội xác định, thể hiện sự bất lực, bế tắc của con người trước tự nhiên và xã hội Tuy nhiên, tôn giáo còn chứa đựng giá trị văn hoá phù hợp với đạo đức và đạo lý của xã hội Trong thế giới quan, thế giới quan duy vật mácxít và thế giới quan tôn giáo đối lập nhau, nhưng trong thực tiễn, các nhà cộng sản theo chủ nghĩa Mác-Lênin luôn tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng của nhân dân, không xem thường hay trấn áp các nhu cầu tôn giáo hợp pháp Chính chủ nghĩa Mác-Lênin đề cao sự tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng và không tín ngưỡng của nhân dân trong chế độ xã hội chủ nghĩa.

Chủ nghĩa xã hội hiện thực tập trung vào xây dựng xã hội văn minh và hạnh phúc ngay trong thế giới hiện tại, dựa trên sự đóng góp của cộng đồng Trong khi đó, "thiên đường" trong các tôn giáo không phải là hiện thực xã hội mà là thế giới bên kia, trên "thượng giới" – một khái niệm hoàn toàn hư ảo và không có thực trong cuộc sống hàng ngày Sự khác biệt cơ bản giữa chủ nghĩa xã hội hiện thực và "thiên đường" tôn giáo nằm ở chỗ, chủ nghĩa xã hội hướng con người vào việc xây dựng một cuộc sống hạnh phúc, tồn tại thực chất và khả thi ngay trong thế giới hiện tại, chứ không phải là một nơi xa xôi nằm ngoài thực tại.

Chủ nghĩa Mác-Lênin xác định bản chất của tôn giáo là một hiện tượng xã hội – văn hóa do con người sáng tạo ra, tuy nhiên con người lại bị lệ thuộc vào tôn giáo và tuyệt đối hóa, phục vụ tôn giáo một cách vô điều kiện.

Các tôn giáo thường mang thế giới quan duy tâm, cho rằng thế giới do ý thức, thần linh hoặc các yếu tố siêu nhiên tạo thành và kiểm soát Trong khi đó, chủ nghĩa Mác-Lênin dựa trên thế giới quan duy vật biện chứng khoa học, nhấn mạnh rằng thế giới tồn tại khách quan và phát triển do các quy luật tự nhiên, không phụ thuộc vào ý thức con người Sự khác biệt này phản ánh quan điểm khác nhau về nguồn gốc và bản chất của thế giới trong các hệ thống triết học và tư tưởng.

1.3 Nguồn gốc của tôn giáo theo quan điểm chủ nghĩa Mác-Lênin.

Tôn giáo xuất hiện rất sớm trong lịch sử xã hội loài người và đã hoàn thiện cũng như biến đổi theo sự phát triển của các quan hệ kinh tế, chính trị và xã hội Sự hình thành và phát triển của tôn giáo gắn liền với các nguồn gốc lịch sử và văn hóa cơ bản, phản ánh nhu cầu tâm linh và mong muốn giải thích thế giới của con người qua các thời kỳ khác nhau Quá trình biến đổi của tôn giáo thể hiện sự thích nghi với các điều kiện xã hội và sự thay đổi trong nhận thức của cộng đồng Tôn giáo đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nền văn minh nhân loại, góp phần thúc đẩy các giá trị đạo đức, xây dựng cộng đồng và duy trì trật tự xã hội qua các thời đại.

- Nguồn gốc tự nhiên, kinh tế-xã hội :

Khi lực lượng sản xuất chưa phát triển, con người cảm thấy yếu đuối và bất lực trước sự hùng vĩ của thiên nhiên Sự tác động và chi phối của thiên nhiên khiến con người không thể lý giải được, dẫn đến việc gán cho tự nhiên những sức mạnh và quyền lực thần bí Điều này thể hiện rõ các cảm xúc sợ hãi và sự tôn sùng tự nhiên trong xã hội nguyên thủy.

Khi xã hội xuất hiện giai cấp đối kháng và các hiện tượng bất công như áp bức và bóc lột, con người không rõ nguyên nhân nguồn gốc của sự phân hóa giai cấp này Sự không hiểu rõ đó dẫn đến cảm giác bất lực và lo sợ trước quyền lực của các lực lượng xã hội thống trị Chính vì vậy, nhiều người mong đợi vào sự giải phóng của một lực lượng siêu nhiên bên ngoài trần thế để thoát khỏi bất công và áp bức.

Nguyên nhân tôn giáo vẫn còn tồn tại cho đến giai đoạn hiện nay

Tôn giáo vẫn còn tồn tại cho đến ngày hôm nay, bao gồm cả những nước xã hội chủ nghĩa do những nguyên nhân sau:

Nhận thức của con người còn chưa hoàn thiện do dân trí ở một số nơi còn hạn chế, nhiều hiện tượng tự nhiên và xã hội vẫn chưa được khoa học giải thích rõ ràng Tuy nhiên, với những thành tựu lớn của khoa học và công nghệ trong các lĩnh vực như công nghệ thông tin, sinh học, vật liệu mới, con người ngày càng nâng cao khả năng nhận thức xã hội và làm chủ tự nhiên Thế giới khách quan vô tận, đa dạng và phong phú, đồng thời nhận thức của con người vẫn có giới hạn, nên vẫn còn nhiều vấn đề mà khoa học chưa thể làm rõ Ngoài ra, sức mạnh tự phát của tự nhiên và xã hội có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống con người, dẫn đến tâm lý sợ hãi, mong chờ, nhờ cậy và tin tưởng vào Thần, Thánh, Phật vẫn còn rất phổ biến trong cộng đồng.

Tôn giáo đã tồn tại lâu đời trong lịch sử loài người, ăn sâu vào trong tiềm thức của nhiều người dân và ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống tinh thần của họ Trong mối quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội, ý thức xã hội thường mang đặc điểm bảo thủ hơn, đặc biệt tôn giáo là một trong những hình thái ý thức xã hội bảo thủ nhất Tín ngưỡng và tôn giáo trở thành phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của nhiều thế hệ, hình thành nên các nét văn hoá tinh thần đặc trưng Dù có những biến đổi lớn về kinh tế, chính trị, xã hội, tín ngưỡng và tôn giáo thường không thay đổi ngay lập tức theo tiến trình của những biến đổi này, phản ánh tính ổn định và bền vững trong đời sống tinh thần của cộng đồng.

Nguyên nhân chính trị - xã hội của sự thích nghi giữa tôn giáo và chủ nghĩa xã hội xuất phát từ những điểm hợp lý trong các nguyên tắc tôn giáo phù hợp với chính sách của Nhà nước xã hội chủ nghĩa Các giá trị đạo đức và văn hóa của tôn giáo đáp ứng nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, góp phần xây dựng cộng đồng mạnh mẽ hơn Dưới chế độ xã hội chủ nghĩa, tôn giáo có khả năng tự đổi mới để thích nghi theo xu hướng "đồng hành với dân tộc", sống "tốt đời, đẹp đạo" và "sống phúc âm giữa lòng dân tộc" Nhà nước không ngừng nâng cao vị thế và tính tích cực xã hội của người có đạo bằng cách tạo điều kiện để họ tham gia ngày càng nhiều vào các hoạt động thực tiễn, góp phần xây dựng xã hội hài hòa và tiến bộ.

Nhà nước xã hội chủ nghĩa giúp người có đạo nhận thức rằng niềm tin tôn giáo chân chính không đối lập với chủ nghĩa nhân đạo xã hội chủ nghĩa, đồng thời chủ nghĩa xã hội đang hiện thực hóa lý tưởng nhân đạo trong đời sống của người dân Cuộc đấu tranh giai cấp vẫn diễn ra với nhiều hình thức phức tạp, trong đó các lực lượng chính trị lợi dụng tôn giáo để phục vụ mưu đồ chính trị của mình Các cuộc xung đột bạo lực, chiến tranh cục bộ, xung đột dân tộc, tôn giáo, khủng bố, và bạo loạn tiếp tục xảy ra ở nhiều nơi trên thế giới Những nỗi lo về chiến tranh, bệnh tật, đói nghèo cùng các mối đe dọa khác tạo điều kiện thuận lợi cho tôn giáo tồn tại và phát triển.

Nền kinh tế của tư bản chủ nghĩa vận hành theo cơ chế thị trường, trong khi đó, chủ nghĩa xã hội, đặc biệt là giai đoạn đầu của thời kỳ quá độ, vẫn còn nhiều thành phần kinh tế hoạt động dựa trên cơ chế thị trường với các lợi ích khác nhau của các tầng lớp xã hội Điều này dẫn đến tình trạng bất bình đẳng về kinh tế, chính trị, văn hoá và xã hội, đồng thời đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân vẫn chưa được nâng cao Do đó, con người dễ bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi các yếu tố ngẫu nhiên, may rủi, gây ra tâm lý thụ động, trông chờ và cầu cứu vào các lực lượng siêu nhiên.

Văn hoá tín ngưỡng tôn giáo đóng vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu văn hoá tinh thần và giáo dục ý thức cộng đồng, đạo đức, phong cách sống Việc kế thừa, bảo tồn và phát huy có chọn lọc giá trị văn hoá, trong đó có đạo đức tôn giáo, là cần thiết để duy trì sự đa dạng và bền vững của di sản văn hoá nhân loại Tín ngưỡng và tôn giáo còn gắn liền với tình cảm, tư tưởng của một bộ phận dân cư, trở thành hiện tượng xã hội khách quan trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.

Tình hình của tôn giáo thế giới hiện nay

Từ khi xuất hiện, tôn giáo luôn phản ánh sự biến đổi của lịch sử và luôn song hành cùng đời sống của nhân loại Tôn giáo có thể hưng thịnh hoặc suy vong, thậm chí mất đi, nhưng vẫn là một hiện tượng xã hội tồn tại lâu dài Các ý kiến đánh giá về thực trạng của tôn giáo đa dạng, tập trung vào ba quan điểm chính.

Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ, nhiều người cho rằng tôn giáo đang rơi vào khủng hoảng và suy tàn Họ tin rằng với sự tiến bộ của khoa học, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân sẽ ngày càng được nâng cao, dẫn đến sự giảm sút vai trò của tôn giáo trong xã hội Theo quan điểm này, tôn giáo được xem là một hiện tượng xã hội không có nhiều triển vọng tương lai, dễ bị suy thoái dưới nhiều hình thái khác nhau.

Tôn giáo Tây Âu đang suy tàn rõ rệt, đặc biệt biểu hiện qua sự giảm sút trong hoạt động thực hành tôn giáo như đi lễ và tuân thủ các nghi lễ, cùng với niềm tin ngày càng yếu đi Tuy nhiên, một số người cho rằng sự suy giảm này chỉ tập trung ở trung tâm châu Âu, trong khi đó, tại các nước khác ngoài châu Âu, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển, tôn giáo vẫn tiếp tục phát triển mạnh mẽ Sự khác biệt này phản ánh xu hướng chuyển dịch trong thực hành và niềm tin tôn giáo toàn cầu.

Trong những thập kỷ gần đây, tín ngưỡng và tôn giáo đang phục hồi và phát triển mạnh mẽ tại nhiều quốc gia và châu lục, điều này được nhiều người công nhận Hiện nay, khoảng 75% đến 83% dân số toàn cầu theo tôn giáo hoặc tín ngưỡng, cho thấy sự gia tăng đáng kể trong số lượng tín đồ trên khắp thế giới.

VẤN ĐỀ TÔN GIÁO Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LIÊN HỆ QUAN ĐIỂM

Khái quát tình hình tôn giáo ở Việt Nam

1.1 Tình hình tôn giáo ở Việt Nam hiện nay.

Việt Nam được xem như một bảo tàng về đa dạng tôn giáo và tín ngưỡng của thế giới, với các tín ngưỡng truyền thống như đồng, cốt, xem bài, xóc thẻ và các tôn giáo hiện đại Các tôn giáo ngoại nhập như Công giáo, Hồi giáo, Tin lành, Phật giáo và Baha’i cũng có mặt tại đây, bên cạnh các tôn giáo nội sinh như Cao đài, Hoà hảo, Tứ ân hiếu nghĩa, Bửu sơn kỳ hương Theo thống kê của Ban tôn giáo Chính phủ năm 2011, Việt Nam có hơn 25 triệu tín đồ, chiếm hơn 1/4 dân số, trong đó Phật giáo có khoảng 10 triệu người, Công giáo 6,1 triệu, Cao đài 2,4 triệu, Hoà hảo 1,2 triệu, Tin lành 1,5 triệu và Hồi giáo khoảng 100.000 tín đồ Ngoài ra, phần lớn người Việt còn thể hiện tâm linh thông qua các hành vi thờ cúng tổ tiên, thành hoàng, vua Hùng, thể hiện sự đa dạng và sâu sắc của tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

Nhà nước đã công nhận tư cách pháp nhân của 13 tôn giáo với 33 tổ chức tôn giáo và đang xem xét hồ sơ của một số tôn giáo khác, thể hiện chính sách mở cửa, hội nhập quốc tế của Việt Nam Sau khi mở cửa hội nhập, nhiều tôn giáo mới, đặc biệt các tổ chức đạo Tin lành từ Hoa Kỳ và Hàn Quốc, đã du nhập vào đất nước Trong miền Nam trước giải phóng chỉ có 12 hệ phái Tin lành, nhưng hiện nay đã lên tới 30 hệ phái, cho thấy sự phát triển và đa dạng hóa của tôn giáo này Tôn giáo Tin lành trở thành lực hút mạnh mẽ đối với học sinh, sinh viên và giới trẻ, góp phần vào sự đa dạng tôn giáo tại Việt Nam Trước năm 1990, phía Bắc gần như không có tín đồ Tin lành, nhưng nhờ các phương tiện truyền thông và chính sách đổi mới, tôn giáo này bắt đầu lan rộng và phát triển.

Nguồn sống của các tín ngưỡng bắt nguồn từ Hồng Kông và Manila, phát đi qua 16 thứ tiếng dân tộc và các đạo truyền nhiệt thành, hiện đã có hàng vạn người theo đạo Nhiều nơi đã lập ra các tôn giáo thờ anh hùng dân tộc, cùng với việc Nhà nước tu sửa nhiều đình chùa, lăng mộ, miếu mạo và phục hồi các lễ hội tôn giáo truyền thống như lễ hội đền Hùng, tổ chức quy mô cấp quốc gia Tuy nhiên, bên cạnh đó, đã xuất hiện các hình thức mê tín dị đoan như xin lộc rơi, lộc vãi ở đền Bà Chúa Kho (Bắc Ninh), xin thẻ, bói toán trước cửa Phật, và chen lấn xin ấn ở hội đền Trần (Nam Định) Năm 2003, theo thống kê của Viện Nghiên cứu Tôn giáo, tại Hà Nội cư dân còn tham gia nhiều hoạt động tín ngưỡng khác.

Sự xuất hiện của nhiều tôn giáo mới đồng nghĩa với sự gia tăng số lượng tín đồ trên toàn quốc Năm 1999, nước ta có khoảng 14,7 triệu tín đồ tôn giáo, chiếm khoảng 19,4% dân số, cho thấy sự đa dạng và phát triển của các hình thức tín ngưỡng.

Theo thống kê, 6 tôn giáo lớn gồm Phật giáo, Công giáo, Tin lành, Hòa Hảo, Cao Đài đã quy tụ khoảng 18,3 triệu tín đồ tại Việt Nam Trong đó, một số địa phương chứng kiến sự phát triển nhanh chóng của các hình thức tín ngưỡng, đặc biệt là các tôn giáo có sự tăng trưởng vượt mức bình thường Tại Đắk Lắk, số tín đồ Tin lành đã tăng gấp 10 lần từ năm 1975 đến 2001, còn ở Gia Lai, mức tăng là 25 lần trong cùng khoảng thời gian; Kon Tum cũng chứng kiến sự tăng trưởng gấp 4 lần Tại Lai Châu, năm 1996 có 26.419 người theo đạo Vàng Chứ, đến năm 2001 con số này đã tăng lên 36.102 người Đồng thời, tín đồ Công giáo tại Tây Nguyên cũng ghi nhận mức tăng đáng kể, phản ánh xu hướng phát triển mạnh mẽ của các tôn giáo tại khu vực này trong những năm gần đây.

Từ năm 1975, số tín hữu Công giáo tại Kon Tum chỉ chưa đến 130.000 người, nhưng đến năm 2005 đã vượt quá 300.000 Theo số liệu của giáo phận Kon Tum, tỷ lệ tăng trưởng số tín hữu trong giai đoạn từ năm 1977 đến 2001 khá ấn tượng, phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của cộng đồng Công giáo khu vực này.

17,6% Năm 1988 là 137,7% Có những nơi như An Mỹ năm 1990 tăng 369,2%. Trong 9 năm (1995- 2004) tín hữu người Gia rai tăng 473%.

Trong số những người theo đạo hiện nay có cả trí thức, cán bộ công chức, học sinh và sinh viên, phản ánh sự đa dạng trong sinh hoạt tôn giáo tại Việt Nam Các lễ hội như chùa Hương, đền Bà Chúa Kho, đền Trần và Phủ Giày thu hút hàng nghìn người tham dự hàng năm, thể hiện sự phức tạp của hoạt động tôn giáo hiện nay Cách truyền đạo ngày nay đã thay đổi so với xưa, khi sử dụng đài phát thanh, internet và băng đĩa để lan truyền thông điệp tôn giáo Bên cạnh đó, các hoạt động từ thiện và dự án đầu tư cũng dễ dàng gắn kết với hoạt động tôn giáo, góp phần vào sự phát triển của cộng đồng tín ngưỡng Một linh mục ở Nha Trang chia sẻ, phương thức truyền giáo hiện nay có nhiều điểm mới phù hợp với thời đại số.

Trong suốt 40 năm giảng đạo, tôi đã nhận ra rằng dù không thể thuyết phục ai trở lại đạo qua lời khuyên, nhưng khi mở phòng khám từ thiện, có những ngày 2-3 người đến xin rửa tội Các tôn giáo ở Việt Nam dù xuất phát từ nguồn gốc khác nhau, nhưng lại không thuần nhất, thường xuyên vay mượn và đan xen nghi lễ của nhau, thể hiện sự đa dạng và pha trộn trong thực hành tâm linh Ví dụ, đạo Tổ tiên kết hợp cúng khấn như đạo Lão nhưng chọn ngày rằm, mùng một như đạo Phật, còn bàn thờ đạo Cao đài thờ Khổng Tử, Lão Tử, Đức Phật, Chúa Giêsu và Khương Tử Nha Phải kể đến đạo Công giáo, nơi người Việt thường thắp hương trước ảnh người quá cố, ghi lời khấn nguyện rồi đốt ra trước bàn thờ Đức Mẹ, thể hiện tâm lý và nét đặc trưng trong tín ngưỡng dân gian Ở Việt Nam, dù Chúa là trên hết trong đạo Công giáo nhưng Đức Mẹ lại được sùng bái nhiều hơn, với nhiều nhà thờ, đền thánh dâng kính Đức Mẹ và nhiều nữ giáo dân chọn Maria làm quan thầy Tương tự, Phật giáo cũng thể hiện sự sùng bái bằng việc dựng tượng Phật Bà Quan Âm nhiều hơn và phổ biến hơn tại các chùa chiền.

Tín đồ tôn giáo này nhưng cũng tham gia nhiều sinh hoạt của tôn giáo khác.

Các tôn giáo ở Việt Nam đã trải qua lịch sử thăng trầm, nhiều khi bị ảnh hưởng bởi các thế lực bên ngoài, nhưng đa số tín đồ đều có ý thức yêu nước và gắn bó với quê hương Điều này thể hiện qua việc người Công giáo vẫn thắp hương ngày rằm, mùng 1 và đi xem bói, cũng như tín đồ Phật tử đến xin khấn tại nhà thờ Công giáo Các hướng đi tích cực của các tôn giáo như “Sống Phúc âm giữa lòng dân tộc” của Công giáo, “Đạo pháp – Dân tộc – Chủ nghĩa xã hội” của Phật giáo, “Nước vinh, đạo sáng” của Cao đài hay “Sống Phúc âm phụng sự Thiên Chúa, phục vụ Tổ quốc và Dân tộc” của Hội thánh Tin lành Việt Nam (miền Bắc) đều xuất phát từ nhận thức sâu sắc về vai trò của việc gắn bó với dân tộc và văn hóa Việt Nam Chính nhờ sự kết hợp này, các tôn giáo mới có cơ hội tồn tại, phát triển bền vững và đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.

Hiện nay, nhiều tôn giáo có xu hướng mang tính “thế tục” cao hơn, chủ trương nhập thể và đi cùng người nghèo để đẩy mạnh hoạt động xã hội Tuy nhiên, điều này dễ dẫn đến tình trạng thương mại hoá, khi các hoạt động như vận động quyên góp, phát hành “bằng ghi công đức” trở nên phổ biến Các công trình tôn giáo ngày càng xây dựng to lớn, sử dụng màu sắc sặc sỡ như xanh đỏ, vàng, bạc, nhưng ít chú trọng đến tính nghệ thuật và không còn giữ được nét đặc trưng văn hóa dân tộc.

1.2.Quan điểm Đảng ta về vấn đề tôn giáo. Đảng ta đã nhìn nhận vấn đề tôn giáo với tư duy mới và nhờ đó đã đưa lại những cách làm mới trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo ở Việt Nam.

Kế thừa quan điểm của các nhà triết học duy vật, Mác - Ăngghen đã phân tích rõ nguồn gốc, bản chất và vai trò của tôn giáo trong xã hội Họ cho rằng tôn giáo phản ánh hiện thực khách quan và là phản kháng xã hội trước những bất công, đau khổ Đồng thời, tôn giáo còn là nhu cầu của một bộ phận nhân dân, thúc đẩy sự phát triển xã hội trong các giai đoạn lịch sử nhất định Ăngghen xem đạo Cơ Đốc sơ kỳ như là sự phản ánh khát vọng của người nô lệ và có điểm tương đồng với lý tưởng xã hội chủ nghĩa, như phong trào của những người bị áp bức mong muốn giải phóng khỏi cảnh nô lệ và nghèo khổ Trong quan điểm duy vật vô thần triệt để của chủ nghĩa Mác - Lênin, dù công nhận một số giá trị tích cực của tôn giáo, họ vẫn phê phán bởi vì tôn giáo hướng con người vào thế giới ảo tưởng, an ủi, và hứa hẹn sự đền bù ở một thế giới siêu nhiên, làm lu mờ ý chí đấu tranh trong cuộc sống thực.

Để vượt qua khổ đau cuộc sống trần thế, con người cần có phương tiện hiện thực và nghị lực sáng tạo, đồng thời tôn trọng sự khác biệt giữa đạo Cơ Đốc và chủ nghĩa xã hội, khi đạo Cơ Đốc tìm sự giải thoát trong thế giới bên kia, còn chủ nghĩa xã hội hướng tới xây dựng một xã hội công bằng ngay trong hiện tại Theo Mác - Ăngghen, tôn giáo mang tính tiêu cực, thụ động, khuyên con người chấp nhận thực tại và tự hoàn thiện mình, tách rời khỏi các mối quan hệ xã hội V I Lênin bổ sung rằng tôn giáo còn có ảnh hưởng tiêu cực trong đời sống xã hội, dạy con người chịu đựng đau khổ để mong chờ những điều tốt đẹp không thực, như việc tôn giáo dạy chịu đựng “không một tiếng kêu ca” trong địa ngục trần gian để chờ đợi thiên đường phía trước.

Lênin cho rằng, tôn giáo vừa mang lại sự an ủi mơ hồ cho con người và dạy họ nhẫn nhục để hy vọng được đền đáp ở thế giới bên kia, vừa là công cụ bảo vệ các thế lực bóc lột, khiến người bị bóc lột cam chịu cuộc sống hiện tại Ngài chỉ rõ rằng tôn giáo giúp người lao động hy vọng vào thiên đường trong khi biện hộ cho những kẻ bóc lột, biến họ thành những "thứ rượu tinh thần" khiến nô lệ tư bản mất phẩm giá và quên đi quyền lợi của mình Trong bối cảnh lịch sử cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX tại Nga và châu Âu, Lênin xem tôn giáo là công cụ gây áp bức tinh thần, bị giai cấp tư sản lợi dụng để duy trì chế độ bóc lột và đầu độc quần chúng bị áp bức Trong bối cảnh lịch sử đó, ông nhấn mạnh rằng tôn giáo là biểu hiện của hình thức áp bức tinh thần, luôn đè nặng lên quần chúng nhân dân và góp phần giữ vững bất công xã hội.

Trong lịch sử Việt Nam hiện đại, đã từng có thời kỳ mà do ảnh hưởng siêu hình và sự phát triển của máy móc, các ứng xử không phù hợp với tôn giáo đã xảy ra Vai trò tích cực của tôn giáo không được phát huy đầy đủ trong đời sống xã hội, dẫn đến nhiều hiểu lầm và tiêu cực trong cộng đồng người có đạo Điều này đã làm giảm niềm tin của đồng bào vào chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, ảnh hưởng tiêu cực đến sự đoàn kết và phát triển đất nước.