QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI VIỆT NAM
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
TIỂU LUẬN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA TÔN GIÁO? LIÊN HỆ ĐẾN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ
THEO ĐẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.
HỌ VÀ TÊN SINH VIÊN
Trang 2MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 3
PHẦN NỘI DUNG 4
CHƯƠNG 1 QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ TÔN GIÁO VÀ NGUỒN GỐC, BẢN CHẤT, TÍNH CHẤT, CHỨC NĂNG CỦA TÔN GIÁO 4
1 Về khái niệm tôn giáo 4
2 Về nguồn gốc tôn giáo 5
3 Về bản chất tôn giáo 7
4 Về tính chất tôn giáo 8
5 Về chức năng của tôn giáo 9
6 Vai trò của tôn giáo 10
CHƯƠNG 2: NGUYÊN TẮC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ TÔN GIÁO TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI 12
1 Tôn giáo trong chủ nghĩa xã hội 12
1.1 Nguyên nhân tồn tại tôn giáo trong chủ nghĩa xã hội 12
2 Nguyên tắc giải quyết vấn đề tôn giáo hiện nay 12
CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ VẤN ĐỀ TRUYỀN ĐẠO VÀ THEO ĐẠO HIỆN NAY 15
1 Khái quát tình hình tôn giáo ở Việt Nam 15
2 Quan điểm chính sách về tôn giáo của Đảng và nhà nước qua các thời kì 16
3 Chính sách của Đảng và nhà nước về tôn giáo trong giai đoạn hiện nay 17
4 Ảnh hưởng của tôn giáo trong đời sống xã hội ở Việt Nam hiện nay 20
4.1 Ảnh hưởng của Phật giáo đến đời sống xã hội Việt Nam hiện nay 20
4.2.Ảnh hưởng của đạo Tin lành trong đời sống xã hội Việt Nam 21
PHẦN KẾT LUẬN 24
TÀI LIỆU THAM KHẢO 24
Cam kết của sinh viên 25
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
Trong đời sống tinh thần của nhân dân, tôn giáo luôn đóng một vai trò nhất định Tôngiáo là quyền tự do tín ngưỡng của mọi công dân Từ lâu vấn đề tôn giáo đã là một trongnhững vấn đề nhạy cảm ở Việt Nam và các nước trên thế giới Trong lịch sử Việt Nam,vấn đề tôn giáo luôn bị lợi dụng vào mục đích chính trị chống phá cách mạng Việt Nam,hiện nay vẫn còn một số phần tử lợi dụng tôn giáo để chống phá Nhà nước xã hội chủnghĩa nghĩa của nước ta Chính vì vậy mỗi chúng ta cần có sự hiểu biết thấu đáo và chínhxác về tôn giáo để không bị những kẻ lừa đảo lợi dụng niềm tin tôn giáo vào mục đíchxấu Bên cạnh đổi mới chủ yếu là đổi mới về tư tưởng, Đảng ta cũng từng bước đổi mới
về công tác tôn giáo Trong quá trình đó, tư duy lý luận của Đảng ta về vấn đề tín ngưỡngngày càng được thể hiện đầy đủ, hoàn thiện hơn, nhất quán với quan điểm của chủ nghĩaMác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI đã chỉ rõ:
“Không ngừng hoàn thiện chính trị, pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo theo quan điểm củaĐảng” nhằm thực hiện đổi mới đất nước, cập nhật quan điểm của Đảng ta về vấn đề tínngưỡng, tôn giáo, thúc đẩy không ngừng phát triển, hoàn thiện và hướng thiện của tôngiáo Đây là bước ngoặt cập nhật tư duy lý luận của Đảng ta về vấn đề tôn giáo, cụ thể làviệc thông qua Nghị quyết số 24 của Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương ngày 16-10-1990 “Nhận xét mới về tăng cường công tác tôn giáo trong tình hình hiện nay”
Xuất phát từ lý do trên và để phục vụ cho việc học tập bộ môn Chủ Nghĩa Xã Hội KhoaHọc, em quyết định chọn đề tài “Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về nguồn gốc củatôn giáo ? Liên hệ đến quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về vấn đề truyền đạo và theođạo ở nước ta hiện nay” Là đề tài nghiên cứu để trước hết em cũng như mọi người sẽnhìn nhận được những quan điểm tôn giáo trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội ởViệt Nam đặc biệt là Phật giáo
Trang 4PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG 1 QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ TÔN GIÁO VÀNGUỒN GỐC, BẢN CHẤT, TÍNH CHẤT, CHỨC NĂNG CỦA TÔN GIÁO
1 Về khái niệm tôn giáo
"Trong suy nghĩ của con người, các tôn giáo chỉ là sự phản ánh ảo giác của các thế lựcbên ngoài chi phối cuộc sống hàng ngày của họ; tôn giáo là ý thức xã hội, phản ánhhiện thực khách quan, qua đó các lực lượng tự nhiên trở thành lực lượng siêu nhiên,thần bí ", chủ nghĩa Mác - Lênin đã chỉ rõ, khi nói đến tôn giáo, người ta cũng sẽnghĩ đến các tôn giáo như Chính thống giáo, Chính thống giáo, Phật giáo, Công giáo,Tin lành,… bởi vì tôn giáo là một thực thể bao gồm Đa dạng tôn giáo Tiêu chuẩn đặctrưng cơ bản của một tôn giáo là thờ thần, thánh thần và các đấng tối cao Ngoài ra,các tôn giáo còn có giáo lý, pháp lệnh hay quy tắc, thường được gọi là giáo điều, giúpphản ánh thế giới quan, nhân sinh quan và các vấn đề đạo đức Hơn nữa, việc đôngđảo những tín đồ tự nguyện theo tôn giáo và được tôn giáo đó thừa nhận cũng gópphần làm cho hoạt động tôn giáo trở nên có hệ thống hơn với các cơ sở thờ tự cùng tổchức nhân sự gồm cả những người chuyên và không chuyên trong việc hoạt động tôngiáo giúp điều hành, quản lý việc đạo Song song với khái niệm tín ngưỡng tôn giáo,
ta cũng cần phải làm rõ vấn đề mê tín, dị đoan - một vấn nạn vẫn không ngừng gâynhức nhối trong cộng đồng nói chung và xuyên tạc hoạt động tín ngưỡng tôn giáo nóiriêng “Mê tín là niềm tin mê muội, viễn vông quá mức mà không dựa trên một cơ sởkhoa học nào Dị đoan là suy đoán nhảm nhí, tùy tiện, sai lệch quá mức, được tạo rabởi niềm tin mù quáng, nhảm nhí, mê muội, gây tổn hại nhiều mặt cho cá nhân, cộngđồng vàvăn hóa tín ngưỡng tôn giáo” Cần phải có biện pháp bài trừ, xoá bỏ triệt đểhiện trạng mê tín Tôn giáo là một hiện tượng lịch sử, xã hội xuất hiện từ lâu trong lịch
sử, có tài liệu thống kê đến nay có hàng trăm khía niệm về tôn giáo tùy cách tiếp cận
và mục tiêu nghiên cứu khác nhau người ta đưa ra những khái niệm khác nhau về tôngiáo
- Quan điểm trước Mác về tôn giáo: Trước khi xuất hiện đạo Kito, bên cạnh nhữnghình thức tôn giáo sơ khai, việc các nhà nước độc lập rất sung bái các vị thần rất phổbiến, với những nghi thức và niềm tin có quan hệ đến cái thiêng liêng.Con người vừakính trọng , vừa sợ hãi những lực lượng siêu nhiên nên họ đã thực hiện những nghi lễhiến tế nhằm tỏ lòng tôn kính cầu xin sự giúp đỡ, sự che chở của đấng siêu nhiên tốicao, để làm tăng sức mạnh của bản thân và cộng đồng, vượt qua một cách thắng lợinhững thách thức khó khăn , hi vọng các thần linh giúp đỡ để tránh những tai họa đanghoặc sẽ dẫn đến Khi tư tưởng nhà thờ thống trị những đêm trường trung cổ, ở Châu âu
đã bắt con người tìm kiếm chỗ dựa tinh thần ở niềm tin tôn giáo đó là sự phụ thuộcvào các bậc tiên tri và các đấng siêu phàm.Trong tôn giáo con người thoát khỏi trầngian, vì tôn giáo là lĩnh vực tri thức giải đáp mọi điều bí ẩn của thế giới quan, gạt bỏmọi mâu thuẫn thầm kín trong tư tưởng con người do vậy tôn giáo là lĩnh vực củachân lí vĩnh cửu.Nhà triết học Đức Wil Helm Hegel cho rằng tôn giáo là tri thức thầnthánh, là tri thức của con người về thần thánh, vì vậy ông đã kết luận: trong tôn giáocon người tự do trước thần thánh , vì ý chí của con người hòa đồng với ý chí củaThượng Đế L.Feuer Bach, một đại biểu xuất sắc của chủ nghĩa duy vật trước Mác đưa
Trang 5ra luận điểm: Con người sáng tạo ra tôn giáo chứ không phải là tôn giáo sang tạo racon người Ông cho rằng cái mà ý thức tôn giáo quan niệm là Thượng đế không phải
là cái gì khác hơn sự sang tạo của con người , con người suy nghĩ ra sao, tâm g suốtquá trình hoạt động cách mạng, các ông đã để lại những tư tưởng quí báu về chủ nghĩa
xã hội và chủ nghĩa cộng sản, trong đó có những nhận định về vấn đề tôn giáo Cácmác đã chỉ ra rằng: Tôn giáo là sự tự ý thức và sự tự tri giác của con người chưa tìmthấy bản thân mình hoặc lại đánh mất bản thân mình một lần nữa Con người chính làthế giới những con người , là nhà nước, là xã hội.Nhà nước ấy, xã hội ấy sản sinh ratôn giáo, không phải tôn giáo sáng tạo ra con người mà chính là con người sáng tạo ratôn giáo.Tôn giáo biến bản chất con người thành tính hiện thực, ảo tưởng, vì bản chấtcon người không có tính hiện thực thực sự.Tôn giáo là tiếng thở dài của chúng sinh bị
áp bức, là trái tim của thế giới không có trái tim, cũng giống như nó là tinh thần củanhững điều kiện xã hội không có tinh thần, tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân Qua
sự phản ánh của tôn giáo, những lực lượng tự phát của tự nhiên và xã hội trở thành sứcmạnh siêu nhiên có quyền uy đối tối thượng và tác động đến một cộng đồng , mộtnhóm xã hội có tổ chức.Tôn giáo chỉ ra đời khi xuất hiện giai cấp và có đấu tranh giaicấp.V.I Lênin đã định nghĩa: Tôn giáo là một trong những hình thức áp bức vè tinhthần, luôn luôn và bất cứ nơi đâu cũng đè nặng lên quần chúng nhân dân khốn khổ vìphải lao động suốt đời cho người khác hưởng, vì phải chịu cảnh bần cùng và cô độc Những quan điểm của chủ nghĩa Mác lê nin về tôn giáo đã được Hồ chí Minh, Đảng
và Nhà nước ta vận dụng sáng tạo trong điều kiện lịch sử của Việt nam.Mặc dù hiệnnay chưa có tài liệu nào giải thích cụ thể về tôn giáo , song nói đến một tôn giáo hoànchỉnh thì có mấy dấu hiệu cơ bản sau:
+ Nói đến tôn giáo là nói đến cộng đồng người có chung niềm tin vào thế lực siêunhiên, huyền bí
+ Có hệ thống giáo lí, luật lệ, lễ nghi
+ Có tổ chức hoạt động từ giáo hội xuống cơ sở khá chặt chẽ
2 Về nguồn gốc tôn giáo
Nguồn gốc tự nhiên, kinh tế - xã hội:
Sự bất lực của con người trước các thế lực tự nhiên, thế lực xã hội Trong xã hội công
xã nguyên thuỷ, do lực lượng sản xuất chưa phát triển, trước thiên nhiên hùng vĩ tácđộng và chi phối khiến cho con người cảm thấy yếu đuối và bất lực, không giải thíchđược, nên con người đã gán cho tự nhiên những sức mạnh, quyền lực thần bí Khi xãhội xuất hiện các giai cấp đối kháng, có áp bức bất công, do không giải thích đượcnguồn gốc của sự phân hoá giai cấp và áp bức bóc lột bất công, tội ác v.v , cộng với
lo sợ trước sự thống trị của các lực lượng xã hội, con người trông chờ vào sự giảiphóng của một lực lượng siêu nhiên ngoài trần thế
Nguồn gốc nhận thức: do khả năng nhận thức của con người về tự nhiên, xã hội và bản
thân con người là có giới hạn nên đã thần thánh hoá những điều chưa nhận thức được
Ở một giai đoạn lịch sử nhất định, sự nhận thức của con người về tự nhiên, xã hội và
Trang 6chính bản thân mình là có giới hạn Khi mà khoảng cách giữa “biết” và “chưa biết”vẫn tồn tại, khi những điều mà khoa học chưa giải thích được, thì điều đó thường đượcgiải thích thông qua lăng kính các tôn giáo Ngay cả những vấn đề đã được khoa họcchứng minh, nhưng do trình độ dân trí thấp, chưa thể nhận thức đầy đủ, thì đây vẫn làđiều kiện, là mảnh đất cho tôn giáo ra đời, tồn tại và phát triển Thực chất nguồn gốcnhận thức của tôn giáo chính là sự tuyệt đối hoá, sự cường điệu mặt chủ thể của nhậnthức con người, biến cái nội dung khách quan thành cái siêu nhiên, thần thánh.
Nguồn gốc tâm lý: đó là ảnh hưởng của yếu tố tâm lý (cả tích cực và tiêu cực) đến sự
ra đời của tôn giáo Đặc biệt là sự bất lực trong đời sống, trong nhận thức, tạo ra sự sợhãi, bi quan Đó là những tình cảm làm nảy sinh và duy trì niềm tin tôn giáo Sự sợ hãitrước những hiện tượng tự nhiên, xã hội, hay trong những lúc ốm đau, bệnh tật; ngay
cả những may, rủi bất ngờ xảy ra, hoặc tâm lý muốn được bình yên khi làm một việclớn (ví dụ: ma chay, cưới xin, làm nhà, khởi đầu sự nghiệp kinh doanh ), con ngườicũng dễ tìm đến với tôn giáo Thậm chí cả những tình cảm tích cực như tình yêu, lòngbiết ơn, lòng kính trọng đối với những người có công với nước, với dân cũng dễ dẫncon người đến với tôn giáo (ví dụ: thờ các anh hùng dân tộc, thờ các thành hoànglàng )
Tôn giáo rất phong phú, đa dạng và phân bổ rộng khắp thế giới, tuy nhiên vẫn cónhững nguồn gốc nhất định Đầu tiên chính là nguồn gốc kinh tế - xã hội, nguồn gốcsâu xa sinh ra tín ngưỡng tôn giáo chính là vì trình độ phát triển của lực lượng sảnxuất còn yếu kém, kinh tế còn nghèo nàn, những bất lực về thể chế chính trị và bóc lộtgiai cấp Khi còn là xã hội nguyên thủy, con người không những phải đối mặt với sựthấp kém trong trình độ sản xuất mà còn phải hứng chịu cơn thịnh nộ của thiên tai, sự
bí hiểm của thiên nhiên, và chính vì thiên nhiên quá bao la, thần bí trong mắt họ, họmới thần thánh hóa sức mạnh của thiên nhiên lên bằng việc gắn cho nó quyền lực, sứcmạnh gần như tối cao Các biểu tượng tôn giáo cũng được tạo ra từ đó để tin tưởng vàthờ phụng Không dừng lại ở xã hội nguyên thủy mà cho đến khi tồn tại các giai cấpđối kháng trong xã hội, con người vẫn tiếp tục bất lực trước uy lực, sự áp bức, bóc lột
và tội ác của giai cấp thống trị, họ tự cho rằng những bất cập đó là do số phận, địnhmệnh mà ra Vì lẽ đó, một số nhân vật đã được thần thánh hóa lên, trở thành người có
vị trí và uy quyền cao siêu có ảnh hưởng, chi phối suy nghĩ, hành vi của người khác,
và điều đó sinh ra tôn giáo
Nguồn gốc kinh tế - xã hội của tôn giáo còn được thể hiện qua việc nó phục vụ chocác yêu cầu kinh tế - xã hội và nhu cầu tín ngưỡng ngày càng phát triển ở con ngườikhi họ có được điều kiện, chất lượng cuộc sống nâng cao, tinh thần được đảm bảo hơn.Nguồn gốc thứ hai của tôn giáo chính là nguồn gốc về nhận thức Sự hiểu biết của conngười về tự nhiên, xã hội hoặc thậm chí là bản thân mình vẫn còn giới hạn.Thêm nữa,việc khoa học chưa khám phá, chứng minh được một số hiện tượng tự nhiên kì bí cũngkhiến con người thông qua lăng kính tôn giáo để giải quyết và tin tưởng Điều đó cũngđồng nghĩa với việc con người trở nên xa rời với thực tại, đôi lúc thần thánh quá đàmột số sự vật, hiện tượng và dễ sinh ảo tưởng Tuy nhiên, suy cho cùng, tôn giáo cũng
là do con người tạo ra và phát triển dựa trên mức độ phát triển trong nhận thực và tưduy trừu tượng, khái quát hóa của họ, họ tuyệt đối hóa, siêu hóa những sự vật, hiện
Trang 7tượng trong tự nhiên Tôn giáo còn có nguồn gốc tâm lý, điều này đã được các nhà vôthần cổ đại phát biểu sau quá trình dài nghiên cứu, rằng “sự sợ hãi sinh ra thần linh”.Quan điểm này cũng được V.I.Lênin củng cố thêm “Sợ hãi trước thế lực mù quángcủa tư bản, - mù quáng vì quần chúng nhân dân không thể đoán trước được nó, - là thếlực bất cứ lúc nào trong đời sống của người vô sản và người tiểu chủ, cũng đe doạđem lại cho họ và đang đem lại cho họ sự phá sản “đột ngột”, “bất ngờ”, “ngẫunhiên”, làm cho họ phải diệt vong, biến họ thành người ăn xin, một kẻ bần cùng, mộtgái điếm, và dồn họ vào cảnh chết đói, đó chính là nguồn gốc sâu xa của tôn giáo hiệnđại…” Tuy nhiên, không hẳn chỉ có tâm lý sợ hãi mới sinh ra tín ngưỡng, tin cậy tôngiáo mà khi con người biết yêu thương, có lòng trắc ẩn, biết ơn và kính trọng, họ thểhiện những nét tình cảm tốt đẹp đó với nhau và phần nào được phản chiếu qua lăngkính tôn giáo.
3 Về bản chất tôn giáo
Tôn giáo là một hình thái ý thức xã hội, phản ánh hư ảo hiện thực khách quan, thôngqua hệ thống các biểu tượng siêu nhiên và niềm tin Tôn giáo là sản phẩm của conngười, gắn với những điều kiện lịch sử tự nhiên và lịch sử xã hội xác định Tôn giáo làmột hiện tượng xã hội phản ánh sự yếu thế, bất lực, bế tắc của con người trước tựnhiên, xã hội và trước các thế lực trong đời sống
Theo phát biểu của chủ nghĩa Mác-Lênin, “tôn giáo, tín ngưỡng là một loại hình thái,
ý thức xã hội phản ánh hư ảo hiện thực khách quan, chứa đựng những yếu tố tiêu cựclạc hậu nhất định” Như đã đề cập ở bên trên, hiện tượng tự nhiên đã được thần kì,siêu nhiên hóa khi con người nhìn chúng thông qua lăng kính tôn giáo Không chỉ cóhiện tượng tự nhiên, con người bình thường cũng có thể được nhìn bằng con mắt của
sự tôn thờ,thần thánh và trở thành Đấng siêu nhiên Điều này thấy rõ nhất qua việcnhững con người sáng lập ra các tôn giáo như Phật Thích Ca hay Chúa Giê-su vànhững người tương tự được tin tưởng, ngợi ca và tôn thờ theo năm tháng.Song, vẫntồn tại những yếu tố lạc hậu, tiêu cực trong việc giải thích sự vật, hiện tượng tự nhiên
và đời sống con người Đôi khi những điều đó sẽ đẩy người tín ngưỡng tôn giáo vàocác hoạt động đi ngược với nền văn minh nhân loại và đạo đức xã hội.Với nguồn gốckinh tế - xã hội, bản thân tôn giáo cũng được xem là một hiện tượng kinh tế - xã hộicon người vì những lợi ích, ước mơ của mình mà sáng tạo ra Âu cũng là từ con người
mà ra nên C.Mác, Ph.Ăngghen chỉ ra rằng “sản xuất vật chất và các quan hệ kinh tế,xét đến cùng là nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của các hình thái ý thức xãhội, trong đó có tôn giáo.” Tuy vậy, con người lại có tâm lý sợ hãi, tôn thờ và phụctùng tôn giáo hơn những thứ khác cũng do họsáng tạo ra như ngôn ngữ, công cụ sảnxuất hay cơ chế Nhà nước Bản chất của tôn giáo còn thể hiện ở chỗ nó mang thế giớiquan duy tâm Trongkhi đó, chủ nghĩa Mác - Lê nin lại có thế giới quan duy vật biệnchứng, dựa theokhoa học Tuy có thế giới quan khác nhau, nói cách khác là có cáinhìn về con người, thế giới không giống nhau nhưng giữa tôn giáo và chủ nghĩa Mác -
Lê nin vẫn không có tư tưởng, thái độ thù địch, chống đối nhau Hơn cả là, chủ nghĩaMác- Lê nin luôn dành thái độ tôn trọng, không can thiệp sâu vào tín ngưỡng tôn giáocủa mọi người và cũng có mong muốn cùng các tín đồ tôn giáo kiến thiết nên nướcnhà, xã hội đầy ắp những giá trị tốt đẹp
Trang 84 Về tính chất tôn giáo
Tính chất đầu tiên của tôn giáo chính là tính lịch sử Tôn giáo là một hiện tượng xã hội
có tính lịch sử, nghĩa là nó có sự hình thành, tồn tại và phát triển và có khả năng biếnđổi trong những giai đoạn lịch sử nhất định để thích nghi với nhiều chế độ chính trị -
xã hội Khi các điều kiện kinh tế – xã hội, lịch sử thay đổi, tôn giáo cũng có sự thayđổi theo Trong quá trình vận động của các tôn giáo, chính các điều kiện kinh tế – xãhội, lịch sử cụ thể đã làm cho các tôn giáo bị phân liệt, chia tách thành nhiều tôn giáo,
hệ phái khác nhau Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, đến một giai đoạn lịch
sử nào đó, khi khoa học và giáo dục giúp cho đại đa số quần chúng nhân dân nhậnthức được bản chất các hiện tượng tự nhiên và xã hội thì tôn giáo sẽ dần dần mất đi vịtrí của nó trong đời sống xã hội và cả trong nhận thức, niềm tin của mỗi người Tínhchất này được thể hiện qua việc tôn giáo có lịch sử hình thành, tồn tại và phát triểncũng như có trải qua những sự thay đổi, chuyển mình để thích nghi, phù hợp với chế
độ chính trị - xã hội Chính vì điều kiện kinh tế - xã hội liên tục thay đổi và phát triển,tôn giáo cũng không tránh khỏi việc xảy ra thay đổi, chia tách, trở thành nhiều tôngiáo và hệ phái đa dạng
Tôn giáo là một hiện tượng xã hội phổ biến ở tất cả các dân tộc, quốc gia, châu lục.Tính quần chúng của tôn giáo không chỉ biểu hiện ở số lượng tín đồ rất đông đảo (gần3/4 dân số thế giới); mà còn thể hiện ở chỗ, các tôn giáo là nơi sinh hoạt văn hoá, tinhthần của một bộ phận quần chúng nhân dân Dù tôn giáo hướng con người vào niềmtin hạnh phúc hư ảo của thế giới bên kia, song nó luôn luôn phản ánh khát vọng củanhững người lao động về một xã hội tự do, bình đẳng, bác ái Mặt khác, nhiều tôn giáo
có tính nhân văn, nhân đạo và hướng thiện, vì vậy, được nhiều người ở các tầng lớpkhác nhau trong xã hội, đặc biệt là quần chúng lao động, tin theo
Tôn giáo cũng mang tính quần chúng cao Hầu hết những nước trên thế giới, khôngnơi nào là không có sự hiện diện của tôn giáo Bên cạnh sở hữu lực lượng đông đảocác tín đồ theo đạo, tính quần chúng của tôn giáo còn biểu hiện qua việc con ngườixem đó là một nơi để sinh hoạt các loại hình văn hóa, củng cố tinh thần Như đã nói,tôn giáo hướng con người đặt niềm tin vào những điều hư ảo, thần bí, nhưng trong đóvẫn phản ánh một sự thật rằng con người luôn ước mong, hoài bão về một thế giới mà
ở đó có tự do, bình đẳng và bác ái Tính nhân văn, nhân đạo của đại đa số các tôn giáocũng được tin tưởng, dõi theo bởi nhiều lớp người của đa dạng tầng lớp xã hội Khitrong xã hội có sự phân chia giai cấp, xuất hiện sự đối lập nhau về lợi ích, tôn giáocũng kéo theo đó mà mang tính chất chính trị Là một dạng sản phẩm của các điềukiện kinh tế - xã hội, “tôn giáo phản ánh lợi ích, nguyện vọng của các giai cấp khácnhau trong cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc, nên tôn giáo mang tính chínhtrị” Trong một diễn biến khác, nếu tôn giáo bị đem ra làm công cụ để các tầng lớpthống trị áp bức, bóc lột, cản lối tiến bộ xã hội, lúc đó tôn giáo trở thành công cụ chínhtrị có ảnh hưởng tiêu cực, phản tiến bộ
Tính chính trị của tôn giáo: Khi xã hội chưa có giai cấp, tôn giáo chỉ phản ánh nhậnthức hồn nhiên, ngây thơ của con người về bản thân và thế giới xung quanh mình, tôngiáo chưa mang tính chính trị Tính chất chính trị của tôn giáo chỉ xuất hiện khi xã hội
đã phân chia giai cấp, có sự khác biệt, sự đối kháng về lợi ích giai cấp Trước hết, do
Trang 9tôn giáo là sản phẩm của những điều kiện kinh tế-xã hội, phản ánh lợi ích, nguyệnvọng của các giai cấp khác nhau trong cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc, nêntôn giáo mang tính chính trị Mặt khác, khi các gia cấp bóc lột, thống trị sử dụng tôngiáo để phục vụ cho lợi ích giai cấp của mình, chống lại các giai cấp lao động và tiến
bộ xã hội, tôn giáo mang tính chính trị tiêu cực, phản tiến bộ
Vì vậy, cần nhận rõ rằng, đa số quần chúng tín đồ đến với tôn giáo nhằm thỏa mãnnhu cầu tinh thần; song, trên thực tế, tôn giáo đã và đang bị các thế lực chính trị-xã hộilợi dụng thực hiện mục đích ngoài tôn giáo của họ
5 Về chức năng của tôn giáo
Chức năng đền bù hư ảo: Luận điểm nổi tiếng của C Mác: “Tôn giáo là thuốc phiện
của nhân dân” đã làm nổi bật chức năng đền bù hư ảo của tôn giáo Giống như thuốcphiện, tôn giáo đã tạo ra cái vẻ bề ngoài của “sự giảm nhẹ” tạm thời những nỗi đaukhổ của con người, an ủi cho những sự mất mát, thiếu hụt của con người trong cuộcsống Chức năng đền bù hư ảo không chỉ là chức năng chủ yếu, đặc thù mà còn làchức năng phổ biến của tôn giáo Ở đâu có tôn giáo ở đó có chức năng đền bù hưảo.Tôn giáo là một hiện tượng xã hội phức tạp, nó không chỉ thực hiện một chức năng
mà gồm một hệ thống chức năng xã hội Mặc dù là chức năng chủ yếu nhưng chứcnăng đền bù hư ảo không thể tách rời các chức năng khác của tôn giáo
Chức năng thế giới quan: Khi phản ánh một cách hư ảo hiện thực, tôn giáo có tham
vọng tạo ra một bức tranh của mình về thế giới nhằm thoả mãn nhu cầu nhận thức củacon người dưới một hình thức phi hiện thực Bức tranh tôn giáo ấy bao gồm hai bộphận: thế giới thần thánh và thế giới trần tục và trên cơ sở đó mà tôn giáo giải thíchcác vấn đề của tự nhiên cũng như xã hội Sự lý giải của tôn giáo về thế giới nhằmhướng con người tới cái siêu nhiên, thần thánh, do đó nó đã xem nhẹ đời sống hiệnthực Quan niệm này có thể tácđộng tiêu cực đến ý thức giáo dân, đến thái độ của họđối với xung quanh
Chức năng điều chỉnh: Tôn giáo đã tạo ra một hệ thống các chuẩn mực, những giá trị
nhằm điều chỉnh hành của những con người có đạo Những hành vi được điều chỉnh ởđây không chỉ là những hành vi trong thờ cúng mà ngay cả trong cuộc sống hàng ngàytrong gia đình cũng như ngoài xã hội của giáo dân Vì vậy, hệ thống chuẩn mực, giá trịtrong lý thuyết đạo đức và xã hội mà tôn giáo tạo ra đã ảnh hưởng quan trọng đến mọihoạt động của con người Tất nhiên ở đây chúng ta cần phải chú ý rằng những chuẩnmực, giá trị tôn giáo đã bị tước bỏ khá nhiều những đặc trưng khách quan và phụthuộc vào những giá trị siêu nhiên, hư ảo
Chức năng giao tiếp: Chức năng giao tiếp của tôn giáo thể hiện khả năng liên hệ giữa
những người có chung một tín ngưỡng Sự liên hệ (giao tiếp) được thực hiện chủ yếutrong hoạt động thờ cúng, sự giao tiếp với thánh thần được coi là sự giao tiếp tối cao.Ngoài mối liên hệ giao tiếp trong quá trình thờ cúng, giữa các giáo dân còn có sự giaotiếp ngoài tôn giáo như liên hệ kinh tế, liên hệ cuộc sống hàng ngày, liên hệ trong giađình… Những mối liên hệ ngoài tôn giáo có thể lại củng cố, tăng cường các mối liên
hệ tôn giáo của họ
Trang 10Chức năng liên kết: Trong các xã hội trước đây, tôn giáo với tư cách là bộ phận tất yếu
trong cấu trúc thượng tầng đã đóng vai trò quan trọng của nhân tố liên kết xã hội,nghĩa là nhân tố làm ổn định những trật tự xã hội đang tồn tại, dựa trên những hệthống giá trị và chuẩn mực chung của xã hội Tuy nhiên không nên quan niệm mộtcách sai lầm rằng tôn giáo bao giờ cũng là nhân tố liên kết xã hội chủ yếu, bảo đảm sựthống nhất của xã hội Sự thống nhất của xã hội trước hết được bảo đảm bởi hệ thốngsản xuất vật chất xã hội chú không phải bằng cộng đồng tín ngưỡng Hơn nữa trongnhững điều kiện xã hội nhất định, tôn giáo có thể biểu hiện như là ngọn cờ tư tưởngcủa sự chống đối lại xã hội, chống lại chế độ phản tiến bộ đương thời
6 Vai trò của tôn giáo
Mặt dù về hình thức, tôn giáo tách khỏi thế tục nhưng thực tế nó vẫn can thiệp vào thếtục ở các mức độ khác nhau “Với tư cách là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng xãhội, tôn giáo tác động trở lại đối với tồn tại xã hội” Các tác động này bao gồm cả tácđộng mang tính tích cực lẫn tiêu cực Mặt tích cực, tôn giáo có vai trò quan trọngtrong việc liên kết tập hợp cộng đồng “Trong một chừng mực nhất định, tôn giáo làmột trong những nhân tố ổn định những trật tự xã hội đang tồn tại dựa trên các hệthống giá trị và chuẩn mực chung mà nó hình thành”.Tôn giáo cũng tạo nên nhữngthăng hoa cho các sáng tạo nghệ thuật dân gian, có đóng góp lớn đối với các di sảnvăn hóa của nhân loại Tôn giáo có tác động hai mặt đối với xã hội Một mặt nó phảnánh khát vọng của con người về một xã hội mới tốt đẹp hơn, làm tăng sự liên kết trong
xã hội, hướng con người đến những giá trị cao cả, đạo đức, hướng thiện
Thế nhưng đi kèm với nó luôn có mặt tiêu cực Mặt tiêu cực của tôn giáo là nguy cơgây rạn nứt trong xã hội do sự sùng tín hay tính cục bộ cố hữu của nó Sự xung độtgiữa các tôn giáo cũng là một nguy cơ đối với hòa bình và an ninh thế giới Tôn giáocũng đồng thời kìm hãm khoa học, kìm hãm sự sáng tạo của con người Tóm lại bêncạnh các mặt tích cực, thế giới quan tôn giáo ẩn chứa nhiều mặt tiêu cực Chính nhữngmặt tiêu cực của tôn giáo luôn bị các lực lượng thù địch vớichủ nghĩa xã hội lợi dụngnhằm thực hiện các âm mưu chống phá các nhà nướcchủ nghĩa xã hội Mặc dù “chủnghĩa Mác – Lênin coi tôn giáo là một hình thái ýthức xã hội duy tâm, thần bí, phảnkhoa học, nhưng Chủ nghĩa Mác Lênin cũng thừa nhận tính chất, vai trò của tôn giáo,thừa nhận tôn giáo còn tồn tại lâu dài”.Chính vì vậy trong giải quyết các vấn đề về tôngiáo cần phải có một thời gian dài,“gắn liền với quá trình vận động cách mạng, cảibiến xã hội và nâng cao nhận thức của quần chúng.”
Trong xã hội tư bản, sự áp bức chủ nghĩa về mặt kinh tế, gây nên và đẻ ra mọi hìnhthức áp bức chính trị đối với quần chúng, làm cho đơn vị xã hội của quần chúng thấpkém đi, đời sống tinh thần và đạo đức của quần chúng mê muội và tối tăm thì tôn giáo
+ Tôn giáo làm cho người nô lệ mất phẩm cách con người và quên hết những điều đòihỏi để được sống một cuộc đời đôi chút xứng đáng với con người
Trang 11+ Tôn giáo là sự mê hoặc nhân loại đối với quần chúng bị nô lệ về mặt kinh tế.
Đạo Công giáo cũng là một kinh nghiệm được tổ chức một cách xã hội; chỉ có điều làđạo ấy không phản ánh chân lý khách quan mà phản ánh việc một số giai cấp xã hộinhất định lợi dụng sự ngu dốt của nhân dân
Trong “Vở Bê ta“ Lê nin nói về tính hai mặt của tôn giáo: “Có khả năng có một phongtrào Đạo Hồi vĩ đại” ở Châu Phi, phong trào này vừa cách mạng vừa phản động
Đối với chủ nghĩa đế quốc tôn giáo có vai trò lóa mắt lên vì những hào quang thật haygiả của lòng dũng cảm chiến đấu mà chủ nghĩa sô-vanh cho đó là “lòng yêu nước kiểuđặc biệt” Họ dùng tôn giáo để đẩy người ta lên thành một sự điên cuồng hoặc là mộttội ác bất kỳ nào đó – Tử vị đạo bởi chính dục vọng bàng quan của chủ nghĩa sô vanhhiếu chiến (Vở Cáp Pa)
Trong chủ nghĩa đế quốc, dục vọng bàng quan của chủ nghĩa sô- vanh hiếu chiến của
tư bản tài chính đối với nhà thờ, chính là sự củng cố uy tín của nhà thờ và sự thiết lập
sự kiểm soát tinh thần của nhà thờ đối với quảng đại quần chúng các bộ lạc hạ đẳng –
Có thể thấy điều này ở Việt Nam dưới thời Ngô Đình Diệm
Ở Anh, các giáo phái Anh giáo thường dựa vào các giai cấp trung gian và một phầncông nhân lớp trên để thần thánh hóa sự cướp bóc Lợi dụng truyền giáo để cướp bócthuộc địa Sự phát triển mạnh của Đạo Hồi ở vùng Tác ta vừa có tác dụng phát triểnvăn hóa ở vùng này, đồng thời sự liên kết của họ với người theo Đạo Hồi ở Tuốc kêxtan, Trung Quốc, Ấn Độ trong chủ nghĩa Liên Hồi là một sự nổi loạn, là mối lo ngạicủa chính phủ Nga
Lê nin cũng chỉ ra tính hai mặt của tôn giáo khi trích dẫn “Các cha cố đạo Cơ Đốc nói
về chiến tranh rằng, các cha cố Pháp lo lắng vì chiến tranh xẩy ra sẽ dẫn châu Âu đếnkiệt quệ, các ông khêu gợi lòng yêu nước của mỗi người và vì sự nhân từ của chúa(cha của mọi con chiên), và vì chúa ở trong lòng mọi người, mà không tiến hành chiếntranh, nhưng các cha cố người Đức cũng vận dụng lý do đó mà tán thành chiến tranh
do Đức khởi xướng
Trang 12CHƯƠNG 2: NGUYÊN TẮC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ TÔN GIÁO TRONG THỜI KỲ
QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
1 Tôn giáo trong chủ nghĩa xã hội
1.1 Nguyên nhân tồn tại tôn giáo trong chủ nghĩa xã hội
- Nguyên nhân nhận thức: Trong CNXH lực lượng sản xuất chưa thật cao, conngười trong chừng mực nhất định vẫn còn bị tự nhiên chi phối.Mặc dù nhân loại
đã đạt được những thành tựu to lớn về khoa học và công nghệ đã giúp cho conngười có thêm những khả năng nhận thức xã hội và làm chủ tự nhiên , song thếgiới khách quan là vô cùng, nhận thức của con người có hạn , thế giới còn nhiềuvấn đề khoa học chưa thể làm rõ,.Những sức mạnh tự phát của tự nhiên xã hội đôikhi rất nghiêm trọng tác động đến đời sống con người
- Nguyên nhân tâm lý: Tôn giáo đã tồn tại lâu đời trong lịch sử loại người, ăn sâu vào trong tiềm thức của nhiều người dân, đến mức trở thành một kiểu sinh hoạt văn hóa tinh thần không thể thiếu của cuộc sống.Cho nên dù có thể có những biến đổi lớn lao về kinh tế, chính trị, xã hội thì tín ngưỡng tôn giáo không thay đổi ngay theo tiến độ của những biến đổi kinh tế, xã hội mà nó phản ánh
- Nguyên nhân chính trị- xã hội: Trong những nguyên tắc tôn giáo có những điểm còn phù hợp với chủ nghĩa xã hội, với đường lối chính sách của nhà nước XHCN Đó là mặt giá trị đạo đức văn hóa của tôn giáo, đáp ứng đưoc tinh thần củamột bộ phận nhân dân Đồng thời cuộc đấu tranh giai cấp vẫn đang diễn ra dưới nhiều hình thức phức tạp, các thế lực thù địch vẫn lợi dụng tôn giáo để phục vụ chomưu đồ chính trị của mình Các cuộc chiến tranh cục bộ, xung đột dân tộc, sắc tộc, khủng bố , bạo loạn còn xảy ra nhiều nơi.Nỗi lo sợ vè chiến tranh bạo loạn,bệnh tật đói nghèo cùng với những mối đe dọa khác là điều kiện thuận lợi cho tôn giáotồn tại
- Nguyên nhân kinh tế: Trong CNXH nhất là trong thời kì quá độ con người vẫn chịu sự tác động mạnh mẽ của những yếu tố ngẫu nhiên làm cho một bộ phận nhân dân có tâm lí cầu mong sự che chở , cứu vớt của những đấng siêu nhiên
- Nguyên nhân văn hóa: Tôn giáo có những giá trị văn hóa nhất định do đó sinh hoạt tôn giáo đáp ứng một phần nhu cầu đời sống tinh thần của một bộ phận nhân dân.Mặt khác tín ngưỡng, tôn giáo có liên quan đến tình cảm tư tưởng của một bộ phận dân cư nên nó tồn tại như là một hiện tượng xã hội khách quan
2 Nguyên tắc giải quyết vấn đề tôn giáo hiện nay
Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, tôn giáo vẫn còn tồn tại, tuy đã có sự biến đổi trên nhiều mặt Vì vậy, khi giải quyết vấn đề tôn giáo cần đảm bảo các nguyên tắc sau:
Tôn trọng, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng và không tín ngưỡng của nhân dân
Tín ngưỡng tôn giáo là niềm tin sâu sắc của quần chúng vào đấng tối cao,đấng thiêng liêng nào đó mà họ tôn thờ, thuộc lĩnh vực ý thức tư tưởng Do đó,tự do tín ngưỡng và tự do không tín ngưỡng thuộc quyền tự do tư tưởng của nhân dân Quyền này nói lên rằng việc theo đạo đổi đạo, hay không theo đạo là thuộc quyền