Bài giảng du lịch có trách nhiệm bài 8

du lịch có trách nhiệm

BÀI 8 KIỂM SOÁT TÁC ĐỘNG DU LỊCH

CÓ TRÁCH NHIỆM VÌ TÍNH BỀN VỮNG

Tóm tắt bài học

Mục tiêu

Sau khi hoàn thành bài này học viên sẽ có thể:

• Giải thích cách áp dụng các kỹ năng nghiên cứu và

phân tích các dữ liệu có được

• Giải thích cách thiết kế các tiêu chí thành công và các

chỉ số hoạt động để kiểm soát và đánh giá các sản

phẩm và dịch vụ tour

• Giải thích cách diễn giải các kết quả nghiên cứu về

tác động của các dịch vụ và sản phẩm du lịch

• Giải thích cách thực hiện các nguyên tắc cải thiện liên

tục trong việc kiểm soát và phát triển sản phẩm.

Các chủ đề

1 Tổng quan kiểm soát tác động du lịch có trách nhiệm vì tính bền vững

2 Lập kế hoạch và tổ chức chương trình kiểm soát

3 Phát triển các chỉ số kiểm soát

4 Thực hiện, điều chỉnh

và cải thiện các chương trình kiểm soát

CHỦ ĐỀ 1 TỔNG QUAN KIỂM SOÁT

Vai trò và tầm quan trọng của việc kiểm soát

tác động của du lịch

• Các thị trường và điểm đến du

lịch liên tục thay đổi

• Kiểm soát là thiết yếu trong việc

đánh giá và quản lý thay đổi

• Việc kiểm soát sẽ giúp:

– Cải thiện hiểu biết về hiệu quả của

hoạt động du lịch

– Xác định các vấn đề cần cải thiện và

nơi những thay đổi đang diễn ra

nghiệp duy trì khả năng cạnh tranh

4

Thế giới du lịch không kiểm soát sẽ …

• Không có dữ liệu về các điều kiện và xu

hướng du lịch để kiểm soát các nhà cung

ứng, các nhà lập kế hoạch và quản lý:

– Không thể đảm bảo với các bên liên quan về tính

tin cậy của các quyết định họ đưa ra

– Không thể xử lý được các mối lo ngại và các chỉ

trích của mọi người; và

– Không thể hoàn thành đầy đủ nhiệm vụ hay đánh

giá tính hiệu quả của các hoạt động họ làm

• Hơn nữa, nếu các nhà lập kế hoạch hoặc

quản lý không thực hiện việc kiểm soát, ai đó

khác sẽ làm – và việc kiểm soát sẽ trở lên lộn

xộn.

Nguồn: Adapted from: Eagles, P., McCool, S & Haynes, C 2002, Sustainable Tourism in

Protected Areas: Guidelines for Planning and Management, IUCN Gland, Switzerland and

Cambridge, UK

Nguồn ảnh: http://www.flickr.com/photos/stevendepolo/4605621230/

Các đặc điểm cơ bản của kiểm soát tác động

du lịch có trách nhiệm vì tính bền vững

3 Yêu cầu đặt mục tiêu

theo tiêu chí SMART

1 Kiểm soát tác động du lịch có trách nhiệm đảm

bảo phát triển du lịch có chiến lược

Xác định các

chỉ số

Thiết lập mục tiêu

Thúc đẩy kiểm soát một cách hiệu quả

Các yêu cầu

đánh giá kết

quả

Khuyến khích sự thích nghi và liên tục cải thiện

2 Kiểm soát tác động du lịch có trách nhiệm đảm bảo đạt được các mục tiêu về du lịch bền vững

Mục tiêu môi trường

Mục tiêu

xã hội Mục tiêu

kinh tế

3 Kiểm soát tác động du lịch có trách nhiệm

đảm bảo các mục tiêu đặt ra phải SMART

Mục tiêu SMART

Cụ thể

(specific)

Đo lường được

(timely)

4 Kiểm soát tác động du lịch có trách nhiệm cần xem xét các mối quan tâm của các bên liên quan chính

Các cộng đồng

Doanh nghiệp

Các cơ quan Quản lý Nhà nước

Các bên khác

Những mục tiêu khác nhau của các bên liên

quan trong kiểm soát du lịch

CÁC THÀNH VIÊN

CỘNG ĐỒNG

muôn biết du lịch đang

hưởng đến cuộc sống,

văn hóa và môi trường

của họ như thế nào

DOANH NGHIỆP

muốn biết các thay đổi trong các thị trường du lịch và ý nghĩa của các thay đổi này đối với phát triển kinh doanh

TỔ CHỨC PCP - NGOs

muốn biết tác động của

du lịch lên lĩnh vực cụ thể họ đang quan tâm

CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG

muốn biết du lịch hoạt

động thế nào và đóng góp

vào thực hiện các mục tiêu phát triển của địa phương ở mức độ nào

CHÍNH QUYỀN TRUNG ƯƠNG

muốn biết các giá trị của

du lịch về mặt kinh tế và

xã hội và du lịch đóng góp đến mức nào vào các mục tiêu phát triển của

quốc gia

Các lợi ích của việc kiểm soát tác động

Ra quyết định

Tính tin cậy

Lên kế hoạch

Hoạch định chính sách và vận động

Kiểm soát tác động du lịch vì phòng ngừa và

can thiệp sớm vẫn tốt hơn khắc phục!

hợp thì không

thể quay trở lại trạng thái ban đầu được nữa

“Trời đất, khách

du lịch đến từ

đâu mà đông

thế? Vài năm

trước tôi đâu có

thấy đông như

vậy đâu nhỉ?”

“Tôi đã nghĩ là chúng ta có thể xử lý

được lượng khách du

lịch cho tới khi tôi thấy bọn trẻ con có hành động như người nước ngoài , tôi mới thấy nên văn hóa của chúng ta đã thay đổi biết bao nhiêu!”

rồi”

“Ta đúng là đã cho quá nhiều khách vào

đây nhưng quá

nhiều doanh nghiệp hiện nay đang phụ thuộc vào họ nên họ

sẽ không thể ủng hộ việc giảm lượng du khách đi.”

Thực hiện chương trình kiểm soát tác động

Ban chỉ đạo kiểm soát

• Lên kế hoạch chương

trình kiểm soát

XÂY DỰNG CÁC CHỈ

SỐ KiỂM SOÁT

• Xem xét các chỉ số sẵn có

• Lên danh sách ngắn và lựa chọn các chỉ số

THỰC HiỆN CHƯƠNG TRÌNH KIỂM SOÁT

• Đánh giá tính khả thi

và các phương pháp thu thập dữ liệu

Học và điều chỉnh theo các điểm được và chưa

được

CHỦ ĐỀ 2

CHỦ ĐỀ 2 LẬP KẾ HOẠCH VÀ TỔ

CHỨC CHƯƠNG TRÌNH KIỂM SOÁT

BÀI 8 KIỂM SOÁT TÁC ĐỘNG DU LỊCH CÓ TRÁCH NHIỆM VÌ TÍNH BỀN VỮNG

Chuẩn bị cho chương trình kiểm soát tác động du lịch về tính bền vững

1.Thiết lập nhóm

hoặc Ban chỉ đạo

trình kiểm soát du lịch

về tính bền vững

1 Thiết lập nhóm hoặc Ban chỉ đạo kiểm soát

Ai có mạng lưới để phổ biến kết quả?

Đưa các bên liên quan tham gia vào vị trí phù

hợp nhất trong quá trình kiểm soát

GIAI ĐOẠN

LẬP KẾ

HOẠCH

GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN

GIAI ĐOẠN THU THẬP

DỮ LIỆU

GIAI ĐOẠN THỰC HIỆN

Nhóm các bên liên quan để cân nhắc tham gia

chương trình kiểm soát du lịch

KHỐI CƠ QUAN NHÀ NƯỚC

• Các đơn vị có quan tâm đến lập

kế hoạch hay duy trì các điểm

tham quan cụ thể

KHỐI TƯ NHÂN

• Các doanh nghiệp và nhân viên khối tư nhân

• Các đại lý lữ hành và điều hành

du lịch

• Các cơ sở lưu trú, các nhà hàng, các điểm tham quan và giải trí

• Các dịch vụ hàng không, đường

bộ, đường biển và đường sông

• Hướng dẫn viên, phiên dịch, người cung cấp thông tin và các nhà cung cấp trang cụ

• Các đơn vị cung ứng trong ngành

• Các tổ chức du lịch và thương mại

• Các tổ chức phát triển kinh doanh

TỔ CHỨC PCP VÀ CÁC TỔ

CHỨC KHÁC

• Các nhóm bảo tồn và môi trường

• Các nhóm ích lợi khác (thợ săn, ngư dân và các tổ chức thể thao/thám hiểm)

• Các cơ quan du lịch quốc tế

Nguồn: Miller, G & Twining Ward L 2005, Montioring for a sustainable tourism

transition: The Challenge of developing and using indicators, Cabi Publishing

2 Lên kế hoạch chương trình kiểm soát tác

động du lịch về tính bền vững

kiểm soát phải hiểu rõ nhu cầu,

mục đích và phạm vi trước khi

bắt đầu thực hiện công việc

• Các yêu cầu chính bao gồm:

A.Các thỏa thuận

về nhu cầu B Điều phối tốt

C Thiết lập tầmnhìn, mục tiêu vàmục đích

D Sự đồng thuận

về những vấn đề

sẽ được kiểm soát

A Thống nhất về nhu cầu cho chương trình

kiểm soát tác động du lịch về bền vững

Cái gì? cần hiểu tầm quan trọng của việc Các bên liên quan tại điểm đến

kiểm soát tác động của du lịch

Tại sao? Để tạo quyền sở hữu, tạo điều kiện hỗ trợ và được tham gia

Thế nào? Họp các bên liên quan với đầy đủ đại diện

B Thiết lập sự điều phối hiệu quả chương

trình kiểm soát tác động du lịch

• Mời các thành viên có

kiến thức và các kỹ năng cần thiết

• Thống nhất về vị trí lãnh

đạo hoặc kiểm tra các tùy

chọn khác

• Đảm bảo cơ cấu đáp ứng

các nhu cầu của các nhiệm

vụ, các thành viên và các nhóm liên quan

• Đảm bảo cơ cấu toàn diện,

đáng tin cận, và minh bạch

nhưng cũng hiệu quả

• Xem xét nhu cầu cho các thành phần bổ sung tùy theo khuôn khổ hợp tác

• Xác định các quy định chức năng

C Thiết lập các mục tiêu cho chương trình

kiểm soát tác động du lịch

• Mục tiêu xác định tầm nhìn về phát

triển bền vững và sự đóng góp của

du lịch trong việc đạt được điều đó

• Quá trình phát triển cho phép các

bên liên quan xác định mong đợi

của họp đối với du lịch và xem xét

cách đạt được những mong đợi đó.

• Tất cả các mục tiêu phải tuân theo

nguyên tắc SMART

MỤC ĐÍCH Cái

chúng ta muốnđạt được

MỤC TIÊU Cách

thức để đạtđược

Ví dụ về mục đích và mục tiêu

du lịch bền vững

MỤC ĐÍCH MỤC TIÊU

Nhằm đóng góp cho việc

giảm nghèo cho làng XX

• Giảm tỉ lệ người sống dưới mức nghèo xuống dưới mức 10% trong 5 năm

• Tăng số lượng người lao động được tuyển dụng trong ngành du lịch lên 25% trong

3 nămNhằm khuyến khích sự

tham gia đông đảo của

địa phương vào du lịch

dựa vào cộng đồng

• Đảm bảo 100% các hộ gia đình có nước máy trong vòng 2 năm

• Nhằm tăng số lượng và phạm vi các thành viên trong cộng đồng tham gia vào cáccuộc họp lên kế hoạch

• Tăng số lượng phụ nữ tham gia kinh doanh trong du lịch

• Tăng tỉ lệ giám sát viên là phụ nữ lên 25% hoặc hơn thế

Nguồn: SNV Vietnam & the University of Hawaii, School of Travel Industry Management 2007, A Toolkit for

Monitoring and Managing Community-based Tourism, SNV Vietnam & the University of Hawaii, USA

Mục đích của chúng ta Làm thế nào để đạt được (SMART)

D Xác định phạm vi chương trình kiểm soát

• Các đường biên có thể được

xác định sẵn hoặc chưa biết

Nếu các đường biên chưa được xác định,

Ví dụ về phạm vi nghiên cứu trong chương

Ví dụ các vấn đề chính cần xem xét khi tiếp

cận tính bền vững của du lịch

Bình đẳng giới và hòa nhập xã

hội

• Gia đình hạnh phúc, cơ hội việc làm

bình đẳng, vai trò giới trong cộng

đồng truyền thống, tiếp cận với khoản

vay và tín dụng, kiểm soát thu nhập

có liên quan tới du lịch

Giảm nghèo/ phát triển kinh tế

• Thu nhập, việc làm, kinh doanh, chất lượng sống

Bảo vệ môi trường

• Quản lý rác thải, sử dụng năng lượng

và thải khí carbon, tiếp cận với nguồn

nước, bảo vệ đa dạng sinh học, bảo vệ

khỏi các thiên tai

Gìn giữ văn hóa và quảng bá

• Gìn giữ truyền thống và các giá trị, duy trì các giá trị và ý nghĩa văn hoác, duy trì các điểm di sản văn hóa

Lợi nhuận xã hội

• Chất lượng cuộc sống, tội phạm, tiếp cận các nguồn lực, tiếp cận về chăm sóc sức khỏe, tiếp cận giáo dục, hạn chế phân bố dân cư không đều giữa thành thị và nông thôn

Vai trò và tầm quan trọng của các chỉ số bền vững trong kiểm soát các tác động du lịch

DU LỊCH BỀN VỮNG

tới nguồn tài nguyên

trường của một điểm đến

tới kinh tế bền vững

• Các vấn đề liên quan tới các tài sản văn hóa và giá trị xã hội

• Các vấn đề quản lý và tổ chức trong ngành du lịch

và các điểm đến rộng hơn

hỗ trợ việc quy hoạch chiến lược rộng lớn

Cấp độ khu vực

• Như đầu vào cho các quy hoạch vùng và các quá trình bảo tồn, làm cơ sở để so sánh giữa vùng với nhau và cung cấp thông tin cho quá trình quy hoạch cấp quốc gia

Cấp độ điểm đến • Nhằm xác định các yếu tố quan trọng của các tài sản, tình

trạng của ngành du lịch, các rủi ro, và hiệu suất thực hiện

Cấp độ điểm du lịch

• Phục vụ các quyết định về kiểm soát điểm, quản lý và phát triển trong tương lai về các điểm tham quan mà các chỉ số cấp quản lý có thể hỗ trợ quy hoạch và quản lý điểm

Các công ty và tổ

chức du lịch

• Tạo đầu vào cho quá trình quy hoạch chiến lược các điểm đến, nhằm quản lý tác động và thực hiện hoạt động

Nguồn: World Tourism Organization 2004, Indicators of Sustainable Development for

Tourism Destinations: A Guidebook, World Tourism Organisation, Madrid, Spain

• Thước đo về nỗ lực quản lý

• Thước đo về hiệu quả quản lý

Loại tác động với loại chỉ số

Tác động môi trường

Tác động xã hội

Tác động kinh tế

Chỉ số định lượng

Chỉ số định tính

TÁC ĐỘNG

Chỉ số phân loạiChỉ số quy phạmChỉ số danh nghĩaChỉ số dựa trên ý kiến

Dữ liệu thô

Tỉ sốPhần trăm

LOẠI CHỈ SỐ LOẠI THƯỚC ĐO

Lợi ích của các chỉ số thực hiện tốt

Cung cấp thông thi

cho việc ra quyết

định

Đo được tiến độ,

thành quả và xu hướng

đánh giá và ưu tiên các

để phát triển các chỉ số

H P HẦ

CHỈ SỐ VẤN ĐỀ THÀNH PHẦN E2

CHỈ SỐ VẤN ĐỀ THÀNH PHẦN E3

….

VẤN ĐỀ BỀN

VỮNG

VẤN ĐỀ THÀNH PHẦN

Ví dụ về quá trình xây dựng chỉ số

du lịch bền vững

CÁC CHỈ SỐ

CÁC CẤU PHẦN CỦA VẤN ĐỀ

VẤN ĐỀ BỀN

VỮNG QUAN

TRỌNG

Bảo vệ môi trường

Quản lý rác thải Số lượng khách sạn có

chương trình tái chế

Bảo vệ đa dạngsinh học

Tỉ lệ % các loài tuyệtchủng hoặc bị đe dọatrong tổng số các loài

đã biết

Giá trị có được từ tàinguyên rừng cho hoạt động du lịch

Đừng phát minh lại bánh xe! Sử dụng hoặc/

và điều chỉnh những chỉ số đã có sẵn

Nhiều tổ chức đã phát

triển và điều chỉnh tốt hơn

các chỉ số hữu ích cho việc

Ví dụ về các chỉ số bền vững về môi trường và kinh tế trong du lịch

MÔI

TRƯỜNG

Số lượng các loài tuyệt chủng hay bị đe dọa trong tổng % các loài đã biếtGiá trị hiện biết về nguồn tài nguyên rừng trong du lịch

Lượng ngày du khách thực hiện các hoạt động du lịch tự nhiên trên tổng số ngày lưu trú

Số lượng khách sạn có chính sách về môi trườngCác chiến dịch về nhận thức môi trường được tổ chức

Số lượng khách sạn tái chế 25% hoặc hơn lượng rác thải

Tỉ lệ cung/cầu về nước

Số lượng khách sạn với 50% hoặc hơn có hai nút điều chỉnh nước chảy

% lượng năng lượng sử dụng là năng lượng tự tái tạo

KINH TẾ Mức thù lao trung bình cho việc làm ngành du lịch vùng nông thông/thành thịSố lượng người làm việc trong ngành du lịch (nam và nữ)

% doanh thu từ du lịch trong tổng doanh thu của nền kinh tế

% lượng khách du lịch nghỉ qua đêm tại các cơ sở lưu trú du lịch

% số khách sạn có số nhân viên phần lớn là người địa phương

% GDP thu được từ du lịchThay đổi về lượt khách đếnTrung bình thời gian lưu trú của du khách

% các doanh nghiệp du lịch mới trong tổng số các doanh nghiệp mới

Ví dụ về các chỉ số bền vững về xã hội và của doanh nghiệp/dự án trong ngành du lịch

XÃ HỘI % các cơ sở du lịch có cơ sở chăm sóc trẻ em cho nhân viên có con nhỏ

% các cơ sở du lịch có cam kết về cơ hội cho bình đẳng giới

% nam/nữ trong tuyển dụng du lịch

% nam/nữ được cho đi đào tạo ở các chương trìnhtraining programmesMức độ hài lòng của lượng khách đến thăm các điểm đến

THỰC HIỆN DỰ

ÁN/ KINH

DOANH

Có bản Kế hoạch Quản lý Bền vữngTất cả nhân viên được đào tạo định kỳ về quản lý bền vững

% lượng mua các hàng hóa và dịch vụ từ các nhà cung cấp địa phương

% lượng hàng mua có cam kết về thương mại công bằng

Số lượng cơ sở vật chất làm từ các chất liệu của địa phươngQuy tắc ứng xử được phát triển từ cộng đồng địa phương

% nữ nhân viên và nhân viên từ các dân tộc thiểu số tại địa phương

Các điển hình tốt về việc thiết lập

các chỉ số du lịch hiệu quả

Đảm bảo các chỉ số xác

định được điều kiện

hoặc kết quả của việc

Đảm bảo chỉ bắt đầu với

một vài các biến quan trọng

Lời khuyên khi chọn lựa các chỉ số

CÓ LIÊN

QUAN

SO SÁNH ĐƯỢC

sử dụng

Trong việc thu thập và phân tích thông tin

theo thời gian, chế độ pháp lý và các vùng khác nhau

% các cơ sở du lịch cung cấp cơ sở chăm sóc trẻ em cho nhân viên có con nhỏ

% các cơ sở du lịch cam kết cung cấp cơ hội đảm bảo bình đẳng giới

% nữ/nam trong tổng lượng tuyển dụng trong du lịch

% nam/nữ nhân viên được cử đi học các chương trình đào tạo

Mức độ hài lòng trên tổng số khách đến thăm điểm đến

CHỦ ĐỀ 4 THỰC HIỆN, ĐIỀU CHỈNH &

CẢI THIỆN CHƯƠNG TRÌNH KIỂM SOÁT

BÀI 8 KiỂM SOÁT TÁC ĐỘNG DU LỊCH CÓ TRÁCH NHIỆM VÌ TÍNH BỀN VỮNG

Nguồn ảnh: http://commons.wikimedia.org/wiki/File:AN_LAC_CAVES_ROWING_BOATS_NORTHERN_VIETNAM_FEB_2012_(6973865371).jpg

4 bước chính trong thực hiện chương trình

kiểm soát tính bền vững của du lịch

1 Đánh giá tính khả thi của chương trình và

phương pháp thu thập dữ liệu

• Sơ cấp

• Thứ cấp

TRÁCH NHIỆM

• Bảng hỏi/ phỏngvấn

• Sổ ý kiến du khách

• Quan sát

• Họp nhóm trọng yếu

Phân tách các chỉ số để xác định các cấu phần

dữ liệu cần thiết cho việc thu thập

Xác định phạm vi các bộ dữ liệu cần thiết để đánh giá

các chỉ số

Ví dụ:

% khách sạn tại điểm

tuyển dụng phần lớn nhân

% người địa phương và % người đến từ các

vùng khác

Dữ liệu về tổng số khách sạn tại điểm đến

CHỈ SỐ XÃ HỘI CÁC BỘ DỮ LIỆU CẦN CÓ