Tư tưởng hồ chí minh về đạo đức của người thầy thuốc cách mạng và vấn đề giáo dục y đức trong giai đoạn cách mạng hiện nay

CHUYÊN ĐỀ 9: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CỦA NGƯỜI THẦY THUỐC CÁCH MẠNG VÀ VẤN ĐỀ GIÁO DỤC Y ĐỨC TRONG GIAI ĐOẠN CÁCH MẠNG HIỆN NAYTh.S Trần Quang Tuynh I/ Đặt vấn đề Trên chặng đườn

CHUYÊN ĐỀ 9: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CỦA NGƯỜI THẦY THUỐC CÁCH MẠNG VÀ VẤN ĐỀ GIÁO DỤC Y ĐỨC TRONG GIAI ĐOẠN CÁCH MẠNG HIỆN NAY

Th.S Trần Quang Tuynh I/ Đặt vấn đề

Trên chặng đường lịch sử, phục vụ cách mạng, phục vụ sự nghiệp chăm sóc

và bảo vệ sức khoẻ nhân dân, ngành y tế Việt Nam đã giáo dục, xây dựng rènluyện, bồi dưỡng được nhiều những tấm gương tiêu biểu về đạo đức cách mạng và

y đức Ngành y tế tự hào đã có đông đảo các anh hùng lao động, anh hùng lựclượng vũ trang quân y, dân y, các thầy thuốc nhân dân, thầy thuốc ưu tú, chiến sĩthi đua đã mang hết tinh thần và năng lực phục vụ sự nghiệp chăm sóc và bảo vệsức khoẻ nhân dân Trong quá trình phục vụ cách mạng ngành y tế đã có những cốgắng lớn và đã đạt được nhiều những thành tích đáng kể, được Nhà nước trao tặngnhiều phần thưởng cao quý

Tuy nhiên, trong điều kiện có sự chuyển đổi từ nền kinh tế bao cấp sang nềnkinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa, một số mặt của nền kinh tế thị trường đã tác động, ảnh hưởngkhông nhỏ đến thái độ chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân ở một số bộ phận các hộnhân viên y tế Trong đó, có thái độ chăm sóc chưa tốt đối với người nghèo, ngườikhông đủ điều kiện để trả phí khám chữa bệnh Giờ đây, hơn lúc nào hết vấn đề yđức, y đạo phải được quan tâm đề cao để hạn chế và loại trừ những tiêu cực khiđồng tiền đã có những ảnh hưởng tiêu cực đến mối quan hệ giữa thầy thuốc vàngười bệnh Chúng ta phải thừa nhận một thực tế không vui là trong những nămgần đây trong ngành y tế nước ta đã có biểu hiện của sự xuống cấp về đạo đức Đã

có không ít những cán bộ nhân viên của ngành có biểu hiện thiếu tinh thần tráchnhiệm, ý thức phục vụ bệnh nhân chưa tốt, phân biệt đối xử trong quan hệ với cácbệnh nhân… Điều đó, dẫn tới làm giảm lòng tin của nhân dân đối với đội ngũ cán

bộ cũng như đối với ngành y tế Ở nhiều nơi, nhân dân vẫn còn phàn nàn về thái

độ, tình thần trách nhiệm và lương tâm của một bộ phận cán bộ nhân viên y tế

trong khi làm việc Dù rằng, nhiều cán bộ nhân viên yế còn phải gặp nhiều nhữngkhó khăn, thù lao được hưởng chưa tương xứng với chất xám và công sức của họtrước tính mạng và sức khoẻ của người bệnh Nhưng chúng ta không thể vì thế màlại chấp nhận, có những người mang danh thầy thuốc, lại có những lời nói và hànhđộng gợi ý, vòi vĩnh tiền nong, quà cáp, biếu xén của người bệnh hoặc là thờ ơ

“vô cảm” trước sức khoẻ và sinh mạng của người bệnh.

Để khắc phục và dần đẩy lùi tình trạng trên đòi hòi chúng ta phải có sự nỗlực đồng bộ của toàn xã hội với nhiều giải pháp cụ thể Trong đó, thì vấn đề giáodục nhằm nâng cao y đức cho đội ngũ cán bộ nhân viên y tế là hết sức cấp thiếtcần được quan tâm và triển khai một cách có hệ thống Xã hội cũng như toànngành y tế cần phải quan tâm hơn nữa cho việc giáo dục đạo đức cách mạng cũngnhư đạo đức nghề nghiệp cho cán bộ nhân viên của ngành Đặc biệt cần chú ý giáodục, bồi dưỡng ý thức chính trị, tư tưởng, phẩm chất đạo đức cách mạng làm chomỗi cán bộ nhân viên của ngành quán triệt và thực hiện tốt quan điểm của Đảng vàChủ tịch Hồ Chí Minh về y đức, từng bước nâng cao y đức cho cán bộ nhân viên ytế

II/ Nội dung

1 Y đức và đạo đức của người thầy thuốc cách mạng

Trong xã hội loài người, làm nghề gì cũng cần phải có đạo đức và người ta

gọi đó là “đạo đức nghề nghiệp” Ngành y là ngành có liên quan đến sức khoẻ và

tính mạng con người, bản chất của ngành y là chữa bệnh cứu người, làm nghề y làbảo vệ sức khoẻ và sinh mạng của người bệnh Vì vậy, người làm nghề y càng cầnphải có những phẩm chất đặc biệt Khoa học nói chung và y học nói riêng đều có

thể được con người sử dụng vào việc “thiện” hay việc “ác” Truyền thống đạo

đức y học từ xưa đã đòi hỏi kết hợp nhuần nhuyễn tầm cao của trình độ y học vớitầm cao của đạo đức người thầy thuốc Đối với người thầy thuốc, có trình độchuyên môn giỏi chưa đủ mà phải có đạo đức, hướng tâm nghề nghiệp trong sáng

Từ xưa đến nay, các bậc danh y ngoài việc truyền đạt kiến thức chuyênmôn, luôn quan tâm răn dạy đạo đức hành nghề cho các học trò của mình

Hypôcrát, ông tổ nghề y từ năm 377 trước công nguyên đã nêu ra những nội dung

cụ thể về y đức trong lời thề mà đến nay từ các thế hệ thầy thuốc đến các học viên

y khoa đều ghi nhó

- Tôi sẽ cho chế độ ăn uống có lợi cho bệnh nhân phù hợp với bệnh trạng,thể theo quyền hạn và suy xét của tôi, tôi sẽ tránh mọi điều xấu và bất công Tôi sẽkhông trao thuốc độc cho bất kỳ ai, kể cả khi họ yêu cầu và càng không tự mìnhgợi ý cho họ

- Tôi suốt đời hành nghề trong sự vô tư và thân thiết

- Dù bất cứ nhà nào, tôi cũng chỉ vì lợi ích của người bệnh, tránh mọi hành

vi xấu xa và đồi bại nhất là tránh cám dỗ phụ nữ và thiếu niên tự do hay nô lệ

- Dù tôi có nhiều hoặc nghe thấy gì trong xã hội, trong và cả ngoài lúc hànhnghề của tôi, tôi sẽ xin im lặng trước những điều không bao giờ cần để lộ ra và sựkín đáo trong những trường hợp đó như một nghĩa vụ

Ở nước ta, các bậc danh y như Tuệ Tĩnh (thế kỷ XIV) và đặc biệt là HảiThượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1720 – 1791) đều hết sức chú trọng nâng dựng và

truyền đạt y đức cho các thế hệ học trò Hải Thượng Lãn Ông thường nói: “Đạo làm thuốc là nhân thuật, có nhiệm vụ gữi gìn tính mạng cho con người, chỉ lấy việc giúp người làm phận sự của mình mà không cần lợi, kể công” Ông đã đề ra 9 điều dạy trong “Y huấn cách ngôn” để răn dạy các học trò mà đến nay vẫn còn

nguyên giá trị với những nội dung nổi bật sau đây:

- Phần mà đi thăm người bệnh, nên tuỳ bệnh cần kíp hay không mà sắp đặtthăm trước hay sau Chớ nên vì giàu sang hay nghèo hèn, mà nơi đến trước, chỗtới sau, hoặc bốc thuốc lại phân biệt hơn kém

- Khi đến xem bệnh ở những nhà nghèo túng, hay những người neo côi, goábụa, hiếm hoi, càng nên chăm sóc đặc biệt, vì những người giàu sang không lokhông có người chữa Có những người nghèo hèn, thì không đủ sức đón thầy giời.Vậy là nên để tâm một chút, họ sẽ được sống một đời Còn những người con hiếuthảo, vợ hiền, nghèo mà mắc bệnh, ngoài việc cho thuốc lại tuỳ sức mình chu cấpcho họ nữa, vì có thuốc mà không có ăn thì cũng đi đến chỗ chết

- Khi chữa cho ai khoẻ rồi, chớ có mưu cầu quà cáp, vì những người nhậncủa người khác cho thường hay sinh ra nể nang, huống chi đối với những kẻ giàusang, tính khí thất thường mà mình cầu cạnh, thường hay bị kinh rẻ Còn việc tângbốc người ta để cầu lợi, thường hay sinh chuyện cho nên nghề thuốc là nghề thanhcao, ta càng phải giữ khí tiết thanh cao.

Theo cuốn “Sơ lược, lịch sử y học cổ truyền Việt Nam” – Nhà xuất bản y

học 1995, trong tập “ Y âm án” , Hải Thượng Lãn Ông đã nêu ra & đức tính của

người thầy thuốc chân chính như sau: Nhân, Minh, Trí, Đức, Thành, Lượng, Kiên,Cần Xin tạm diễn giải:

1 Nhân là nhân từ bác ái, rộng thương mọi người và quan tâm đến ngườikhác, không cá nhân ích kỷ

2 Minh là phải thông hiểu sâu rộng, sáng suốt minh bạch không nhầm lẫn

3 Trí là phải khôn khéo, nhạy bén, để lâu lo nghĩ về việc làm, không cẩu thảtuỳ tiện

4 Đức là phải có đạo đức nhân hậu, cốt làm điều lành để đức về sau, chốngđiều ác

5 Thành là thành thật ngay thẳng, trung thực vô tư, không dối trá, khôngthiên lệch

6 Lượng là phải có độ lượng hoà nhã, và đúng mức vừa phải

7 Khiêm là phải kiêm tốn học hỏi và phải thực sự cầu thị không tự phục chủquan

8 Cần là phải chuyên cần nhẫn lãi và cần cù chịu khó

Cũng trong tập “Y âm án” Ông đã nêu lên 8 điều tội lỗi, mà người thầy

thuốc phải tránh, đó là: Tội lười, tội keo kiệt, bủn xỉn, tội tham, tội lừa rối, tội bấtnhân, tội thất đức, tội dốt Tội lười là chẩn đoán qua loa, hay ngại vất vả khôngchịu đến khám bệnh cho cẩn thận mà vội vã kê đơn thuốc cho xong chuyện Tộikeo kiệt, bủn xỉn là sợ bệnh nhân không có tiền trả cho mình đủ vốn, mà khôngcho thứ thuốc tốt nhất cần thiết Tội tham là trường hợp thấy bệnh nhân chết đã rõ,

mà không bảo thật với nhà bệnh lại nói lờ mờ để làm tiền Tội lừa dối là khi mới

thấy người bệnh đã nói ngay là bệnh khó, bệnh nặng, làm cho người ta sợ để lấynhiều tiền Tội bất nhân là khi thấy bệnh khó, đáng lý nêu thói hư, rồi hết lòng hếtsức cứu chữa, nhưng lại sợ mang tiếng thất bại, hoặc sợ không thành công màkhông được hậu lợi, nên không chịu chữa, đến nỗi người ta phải bó tay chịu chết.Tội hẹp hòi là trường hợp người bệnh ngày thường có bệnh bất bình với mình, khimắc bệnh phải nhờ đến, liền xảy ra ý nghĩ oán thù mà không chữa hay không chịuchữa hết lòng Tội thất đức là khi gặp những bệnh nhân mồ côi, goá bụa, tàn tậtcùng khổ không có tiền đến cầu cứu, thì cho là chữa mất công vô ích mà bỏ quakhông chữa hay không chịu hết lòng cứu chữa Tội dốt là sức học còn non, nhậnxét bệnh còn lơ mơ, mà dùng thuốc sai lầm nguy hại cho người bệnh.

Như vậy, từ trước tới nay ở phương Tây, phương Đông cũng như ở nước ta,các bậc danh y đã luôn chú trọng đến y đức và giáo dục y đức cho các thế hệ họctrò của mình đảm bảo cho việc hành nghề với lương tâm trong sáng vì mục tiêucao cả là sức khoẻ và tính mạng người bệnh

Trên cơ sở kế thừa truyền thống y đức của cha ông và tinh hoa y đức nhânloại, các thế hệ thầy thuốc Việt Nam sau này cũng thường xuyên quan tâm rènluyện, bồi dưỡng vì đạo đức nghề nghiệp cho bản thân và các học trò của mình.Đặc biệt sau cách mạng tháng 8 thành công, dưới sự lãnh đạo của Đảng, các thế hệthầy thuốc Việt Nam đã luôn phát triển đạo đức của ngành y tế gắn liền với sựphát triển của thành tựu khoa học kỹ thuật và đạo đức cách mạng Cố giáo sư HồĐắc Di, một trong những người thầy thuốc tiêu biểu của ngành y tế Việt Nam đãtừng nói: “Nghề thầy thuốc đòi hỏi phải nắm được nhiều lĩnh vực, kiến thức khoahọc (giải phẫu, sinh lý, sinh hoá, vật lý, hoá học, toán học…) đồng thời nghề nàycũng không dung thứ bất cứ thứ gì trái đạo đức bởi vì nó liên quan đến cái tinh tế

nhất là sự sống của con người và “trong mọi nghề, có lẽ nghề thầy thuốc và nghề thầy giáo là hai nghề cao thượng nhất, một mang lại sự sống, một mang lại trí tuệ,

và cả hai đều đòi hỏi lương tâm trong sạch…” Giáo sư Ngô Gia Huy trong cuốn

“Nguồn gốc của y đức, sự đóng góp của nền y học và văn hóa Việt nam” đã tổng

kết: dù thời xưa hay thời nay, ở phương Đông hay phương Tây qua các lời thề và

di huấn, đạo đức nghề y cũng có những tính chất chung, nên các thầy thuốc bất cứ

ở đâu đều có một bổn phận như nhau, đó là:

- Bổn phận đối với nghề nghiệp: người thầy thuốc chỉ biết cứu người, lấychữ nhân làm kim chỉ nam, không coi nghề y như nghề buôn bán kiếm lời Khôngđặt nặng vấn đề thù lao, nếu cần thì không những không lấy tiền mà còn cho cảbệnh nhân thuốc

- Bổn phận đối với khoa học: khoa học mênh mông không bờ bến nên người

thầy thuốc phải không ngừng học rộng, nâng cao trình độ “nhưng không lấy bệnh nhân làm vật thí nghiệm” Trong đó công trình thí nghiệm phải dùng súc vật hay

chính bản thân mình là vật thí nghiệm đầu tiên

- Bổn phận đối với bệnh nhân: Đối với bệnh nhân, người thầy thuốc phải tận

tình cứu chữa “coi người đau như mình đau” Không phân biệt đối xử giữa người

bệnh giàu nghèo, hay sang hèn Thận trọng trong phán đoán cũng như cho thuốchay mổ xẻ

- Bổn phận đối với bậc thầy: Đã học thầy phải nhớ thầy, giúp đỡ thầy khithầy về già hay đau yếu, sau này sẽ dạy dỗ các con thầy như chính các con củamình

- Bổn phận đối với đồng nghiệp: Đối với đồng nghiệp, người thầy thuốcphải khiêm tốn học hỏi, không nói xấu và vu khống, duy trì mối giao hảo và tinhthần tương trợ

- Bổn phận đối với học trò: người thầy thuốc cần phải coi trọng học trò nhưcon đẻ của mình và dạy dỗ tận tình

- Bổn phận đối với xã hội: Quan tâm đến sức khoẻ của cộng đồng, tham giavào công việc bảo vệ sức khoẻ cho tập thể cộng đồng tuỳ theo khả năng của mình

Ngày nay có rất nhiều quan điểm khác nhau về y đức tức là đạo đức ngành

y Theo các nhà xã hội học thì “Đạo đức là tiêu chuẩn, nguyên tắc được dư luận

xã hội thừa nhận, quy định hành vi, quan hệ của con người đối với nhau và đối với xã hội” Còn theo các nhà triết học đạo đức xuất hiện về phát triển nhằm đáp

ứng một tất yếu khách quan của đời sống xã hội là: điều chỉnh các quan hệ giữa

người với người trong xã hội bằng một hệ thống các quy tắc, chuẩn mực về hành

vi, nhằm kết hợp bằng cách này hay cách khác những lợi ích của cá nhân với lợiích tập thể của xã hội, kết hợp một cách bình đẳng, nghĩa vụ, tình thương và đấutranh, kết hợp một cách bình đẳng, nghĩa vụ, tình thương và đấu tranh, kết hợp hàihoà cái chân, cái thiện, cái mỹ và quy luật của đạo đức là quy luật hành động màcon người trong bất kỳ hoàn cảnh nào Đối với ngành y, những người làm nghềphải tuân thủ những quy tắc, chuẩn mực đạo đức đặc biệt Từ đó, các nhà đạo đức

đã khái quát Y đức là những tiêu chuẩn qui tắc của đời sống xã hội điều chỉnhhành vì xử sự và quan hệ của thầy thuốc với bệnh nhân cũng như đối với đồngnghiệp Nó xác định bổn phận, lương tâm, danh dự và hạnh phúc của người thầythuốc

Trong xã hội ta hiện nay, đạo đức con người thầy thuốc cách mạng ngoàinhững phẩm chất đạo đức cách mạng còn phải thực hiện tốt đạo đức nghề nghiệp(y đức) Hai yếu tố này gắn kết chặt chẽ với nhau, hỗ trợ cho nhau giúp người thầythuốc hoàn thành bổn phận của mình với nghề nghiệp và đối với xã hội Đạo đứccách mạng là cơ sở, nền tảng có tính chất định hướng, mục tiêu, động lực củangười thầy thuốc Còn ý thức nó giúp cho người thầy thuốc khẳng định năng lực,phẩm chất, nhân cách của mình, đáp ứng và đứng vững trước những yêu cầu của

xã hội Y đức trước hết được thể hiện ở thái độ, hành vi, lương tâm, bổn phậnkhông những đối với bệnh nhân mà còn đối với đồng nghiệp với thầy, trò và cảngười ngoài ngành Người thầy thuốc có đạo đức là người không phân biệt sanghèn, giàu nghèo, không được có sự phân biệt đối xử ngay trong phái đồ điều trị vàbảo đảm các quy trình chuyên môn kỹ thuật đối với tất cả các bệnh nhân là đốitượng phải thu lệ phí hay miễn phí Nếu có khác nhau chỉ là sự khác nhau ở cácđiều kiện, phương tiện phục vụ sinh hoạt Như vậy, y đức nằm ngay trong cả quátrình giải quyết chế độ thu phí hay miễn phí Nó không chỉ được thể hiện ở ý thứctrách nhiệm, tinh thần thái độ phục vụ người bệnh mà cả trong việc bảo đảm ănmặc nghỉ ngơi, khám chữa bệnh cho bệnh nhân và người nhà bệnh nhân đi theo đểphục vụ

2 Tư tưởng Hồ Chí minh về đạo đức người thầy thuốc cách mạng

Chủ tịch Hồ Chí Minh là một lãnh tụ thiên tài, người thầy vĩ đại của Đảng

và nhân dân ta Đảng ta khẳng định cùng với chủ nghĩa Mác – Lênin, những di sản

tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọihành động của Đảng và của cách mạng nước ta Những tư tưởng của Người mãimãi là ngọn cờ dẫn dắt cách mạng Việt Nam từng bước đi lên giành được nhiềunhững thắng lợi to lớn

Về đạo đức Chủ tịch Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng về đạo đức cáchmạng, cả cuộc đời phấn đấu hi sinh cho cách mạng, Người luôn thường xuyên tudưỡng, rèn luyện về mặt đạo đức, nhân cách, trong mối quan hệ, ứng xử với Đảng,với nhân dân Bởi vậy, việc nghiên cứu, khai thác tư tưởng Hồ Chí Minh để vậndụng vào những hoạt động thực tiễn của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hộicũng như giáo dục y đức cho cán bộ nhân viên ngành y tế trong giai đoạn cáchmạng nước ta hiện nay là việc làm vô cùng quan trọng và cần thiết

Trên cương vị lãnh tụ của Đảng, của dân tộc Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cónhiều những cống hiến vĩ đại trên tất cả các lĩnh vực hoạt động của Đảng, Nhànước và nhân dân ta: giải phóng đất nước, đưa đất nước tiến lên chủ nghĩa xã hội,phát triển đất nước về mọi mặt kinh tế, chính trị, xã hội… Trên lĩnh vực y tế, sứckhoẻ, Người cũng để lại cho chúng ta những tư tưởng quan điểm vô cùng sâu sắc,phong phú có ý nghĩa to lớn trong việc định hướng cho việc phát triển một nền yhọc Việt Nam hiện đại Đặc biệt Người chú ý quan tâm, giáo dục, nhắc nhở vềviệc xây dựng đạo đức nghề nghiệp cho cán bộ nhân viên ngành y tế Trong đóquan điểm nổi bật của Ngành về y đức được thể hiện ở lời dạy của người đối với

cán bộ, nhân viên ngành y tế là “Lương y như từ mẫu” Với phương châm đó,

Người có quan điểm về y đức tương đối toàn diện Trên cơ sở tư tưởng tiến bộ,toàn diện về y đức Chủ tịch Hồ Chí Minh tập trung giáo dục đội ngũ cán bộ, nhânviên, y tế cả tài và đức trong đó đức là gốc Về tài thì người thầy thuốc phải cótrình độ chuyên môn tốt, có sự hiểu biết về sức khoẻ, khoa học kỹ thuật về tâm

lý… Theo chủ tịch Hồ Chí minh sức khoẻ lành mạnh là bao gồm cả sự lành mạnh

về thể xác lẫn tinh thần Người cho rằng: ngày nào cũng tập thể dục thì khí huyếtlưu thông, tinh thần đầy đủ, như vậy là sức khoẻ Nội dung của quan điểm nàyhoàn toàn đồng nhất với định nghĩa về sức khoẻ của tổ chức y tế thế giới trong

Tuyên ngôn Alma Ala 1978 “sức khoẻ là trạng thái hoàn toàn thoải mái về tâm hồn, về thể xác và xã hội” Như vậy trước Tuyên ngôn Alma Ala gần nửa thế kỷ

chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp cận quan điểm Mác xít về con người, bản chất conngười vừa là một thực thể tự nhiên vừa là một thực thể xã hội Vì vậy, Ngườithường căn dặn đội ngũ cán bộ nhân viên ngành y tế cần phải quan tâm chăm losức khoẻ cho nhân dân bằng cả các biện pháp vật chất và biện pháp tinh thần

Trong thư gửi Hội nghị Quân y tháng 3/1948 Người đã căn dặn: “Người thầy thuốc chẳng những có nhiệm vụ cứu chữa bệnh tật mà còn phải nâng đỡ tinh thần những người ốm yếu” Lúc sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn thường xuyên

nhắc nhở cán bộ Đảng và Nhà nước, các đồng chỉ chỉ huy quân đội, đội ngũ cán bộ

y tế phải quan tâm chăm sóc sức khoẻ cho các cụ già, trẻ em, cho người nghèo ởvùng sâu, vùng xa, cho bộ đội và thương binh

Cả cuộc đời hoạt động của chủ tịch Hồ Chí Minh đều vì nhân dân, lấy dânlàm gốc Tư tưởng đó của Người cũng được thể hiện ở việc xây dựng một nền y tếnhân dân Đó là một nền y tế lấy nhân dân làm đối tượng phục vụ, dựa vào nhândân để phát triển nền y tế vừa mang tính dân tộc, vừa mang tính hiện đại Từ đó,chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn đội ngũ cán bộ y tế phải giúp đồng bào, giúp chínhphủ xây dựng một nền y tế thích hợp với nhu cầu của nhân dân ta Theo ngườinhân tố nhân dân là nhân tố Việt Nam là cơ sở cho việc xây dựng một nền y họcViệt Nam Chính vì vậy chủ tịch Hồ Chí Minh nêu ra nguyên tắc phải xây dựngmột nền y học dân tộc, đại chúng Tính dân tộc và tính đại chúng chính là một nền

y học mang nhân tố dân tộc và nhân tố nhân dân Nhưng không dừng lại ở đó,Người còn nhấn mạnh, đội ngũ cán bộ y tế phải không ngừng học tập nghiên cứ,trau dồi kiến thức khoa học Theo chủ tịch Hồ Chí Minh, bản thân y học là khoahọc, hơn nữa là một khoa học và con người Cho nên người cán bộ y tế phải quán

triệt nguyên tắc khoa học về con người Cho nên người cán bộ y tế phải quán triệtnguyên tắc khoa học, dân tộc, đại chúng tức là phải xây dựng nền y tế Việt Namvừa mang tính truyền thống của dân tộc, kết hợp với tinh hoa của thời đại Ở đâyyếu tố dân tộc và nhân tố thời đại hoà quyện vào nhau, bổ sung cho nhau, thànhmột chính thể thống nhất.

Từ đó, chủ tịch Hồ Chí Minh đã định hướng ngành y tế, cũng như các thế

hệ, các hộ y tế Việt nam phải có quan điểm phát triển toàn diện trên cơ sở kết hợpĐông y và Tây y Đây là quan điểm hết sức đúng đắn Nó xuất phát từ thực tiễnlịch sử Việt Nam Khi đề cập đến vấn đề này chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn cán

bộ y tế rằng: Ông cha ta, ngày trước có nhiều kinh nghiệm quý báu về cách chữabệnh bằng thuốc ta, thuốc bắc Để mở rộng phạm vi y học, các cô các chú cần chútrọn nghiên cứu và phối hợp thuốc “Đông” và thuốc “Tây” Sở dĩ như vậy vì chủtịch Hồ Chí Minh cho rằng thuốc “Tây” chữa được nhiều bệnh nhưng vẫn có bệnhkhông chữa được mà thuốc ta chữa được Thuốc ta cũng chữa được nhiều bệnhnhưng có bệnh cũng không chữa được mà thuốc “Tây” chữa được Bên nào cũng

có cái ưu điểm, hai cái ưu điểm cộng lại thì chữa được bệnh tốt cho đồng bào, chonhân dân, phục vụ cho xây dựng chủ nghĩa xã hội Cho nên các thầy thuốc Tây yphải học Đông y, thuốc Đông y phải học thuốc Tây, thầy thuốc ta và thầy thuốctây đều phục vụ nhân dân, như người ta có hai tay cùng làm việc thì tốt Cho nênphải đoàn kết từ trên xuống dưới, từ dưới lên trên, đoàn kết thuốc ta và thuốc tâythành một khối để chữa bệnh cho đồng bào

Chủ tịch Hồ Chí Minh còn luôn quan tâm nhắc nhở đội ngũ cán bộ y tế cầnchú ý đến vấn đề y học dự phòng Người cho rằng người thầy thuốc phải coi trọngviệc phòng bệnh cũng cần thiết như chữa bệnh, để chống lại bệnh tật, đau yếu,người cán bộ y tế phải đặc biệt quan tâm từ những vấn đề nhỏ về vệ sinh môitrường, như nước sạch, hố xí, vệ sinh diệt duồi, muỗi Từ đó, người thường xuyêncăn dặn cán bộ nhân viên y tế cùng với các cơ quan, đoàn thể, ban ngành tích cực

quan tâm xây dựng “đời sống mới” cho nhân dân Người cho rằng sạch sẽ là một

phần của đời sống mới, sạch sẽ thì dân ít ốm, khoẻ mạnh thì làm được việc, làm

được việc thì có ăn, xem đó thì biết rằng ai cũng nên làm đời sống mới Bên cạnhvới việc xây dựng đời sống mới chủ tịch Hồ Chí Minh còn đặc biệt lưu ý các thầythuốc quan tâm đến vấn đề nâng cao thể lực cho nhân dân Người khuyên mọingười và đội ngũ cán bộ y tế phải thường xuyên rèn luyện thân thể, tập thể dục,nâng cao sức khoẻ và Người là một tấm gương sáng mẫu mực của ý chí rèn luyệnnâng cao thể lực cũng như mọi mặt.

Trong quá trình giáo dục, bồi dưỡng xây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ y

tế về y đức chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm bồi dưỡng, phát triển lòngnhân ái Điều này được thể hiện rất rõ trong tư tưởng cốt lõi của chủ tịch Hồ ChíMinh về đạo đức của người thầy thuốc cách mạng Đó là quan điểm nổi bật và

xuyên suốt “Lương y phải như từ mẫu” nghĩa là “Thầy thuốc phải như mẹ hiền”.

Đây chính là tiêu chuẩn quan trọng của người cán bộ y tế đồng thời cũng là yêucầu mà chủ tịch Hồ Chí Minh đặt ra trong phương châm, xử thế, phương châmhành động và phục vụ của các cán bộ nhân viên y tế đối với người bệnh Lúc sinhthời chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên quan tâm giáo dục, căn dặn, nhắc nhởtoàn ngành y tế cũng như các thế hệ thầy thuốc thực hiện triệt để, sâu sắc tư tưởngnày Trong tư tưởng này ngoài những phẩm chất cần có là tài và đức nói chung, thìNgười đặc biệt quan tâm và nhấn mạnh đến lòng nhân ái vị tha của người thầythuốc cách mạng

Ngay từ những buổi đầu của cách mạng trong lúc thư gửi trường Quân Ynăm 1946, Hội nghị Quân y, năm 1948, trường Y tá Liên khu I năm 1949, chủ tịch

Hồ Chí Minh thường nhấn mạnh đến trách nhiệm, nghĩa vụ, tình thương, lòng vịtha, bác ái, hy sinh, sự quan tâm phục vụ, tinh thần đoàn kết học tập tiến bộ và ýthức kỷ luật của cán bộ, nhân viên y tế

Trong thư gửi Hội nghị Quân y tháng 3 – 1948, chủ tịch Hồ Chí Minh viết

“Người ta có câu: Lương y kiêm từ mẫu, nghĩa là người thầy thuốc giỏi đồng thời phải là một người mẹ hiền” (Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, tr395) Đây là một triết

lý sâu sắc về tình mẫu tử, là cơ sở để hình thành mối quan hệ giữa thầy thuốc vàbệnh nhân Trong tình thương yêu, có lẽ không tình yêu nào đầm ấm, sâu sắc bằng