đề cương môn học lồng ghép giới trong các nghiên cứu khoa học và dự an phát triên

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỌITRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---KHOA XÃ HỘI HỌC BỘ MÔN XÃ HỘI HỌC VỀ GIỚI VÀ GIA ĐÌNH ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC LỒNG GHÉP GIỚI TRONG CÁC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỌI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-KHOA XÃ HỘI HỌC

BỘ MÔN XÃ HỘI HỌC VỀ GIỚI VÀ GIA ĐÌNH

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC

LỒNG GHÉP GIỚI TRONG CÁC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC VÀ DỰ AN PHÁT TRIÊN

(Mainstream of gender/Integration of gender into Science Research and Development

Projects )

1 Thông tin về giảng viên

1.1.Họ và tên: Lê Thái Thị Băng Tâm

Chức danh, học vị: Giảng viên, Thạc sỹ

Thời gian làm việc: giờ hành chính của các ngày làm việc trong tuần (từ thứ 2 đến thứ 6) Địa điểm làm việc: Phòng Bộ môn xã hội học về Giới và Gia đình, Khoa Xã hội học, nhà A, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, 336 Đường Nguyễn Trã, Thanh Xuân, Hà NộiĐiện thoại: (+84)913562206

Email: tamlebang@gmail.com, tamlebang@yahoo.com

Các hướng nghiên cứu chính:

Xã hội hoc gia đình

Giới, nghèo đói và phát triển

Gia đinh học

1.2 Họ và tên: Hoàng Bá Thịnh

Chức danh, học vị: GVC.Tiến sĩ

Thời gian làm việc: giờ hành chính của các ngày làm việc trong tuần (từ thứ 2 đến thứ 6) Địa điểm làm việc: Phòng Bộ môn xã hội học về Giới và Gia đình, Khoa Xã hội học, nhà A, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, 336 Đường Nguyễn Trã, Thanh Xuân, Hà NộiĐiện thoại: (+84)904149476

Email: hbt@hn.vnn.vn thinhhoangba@yahoo.com

2 Thông tin chung về môn học

 Tên môn học: Lồng ghép giói trong nghiên cứu khoa học và dự án phát triển

( Mainstream of gender/Integration of gender into Science Research and Development

 Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

+ Nghe giảng lý thuyết: 15

+ Làm bài tập trên lớp: 04

+ Tự học bắt buộc trên lớp: 03

Địạ chỉ khoa/bộ môn phụ trách môn học:

Bộ môn Xã hội học về Giới và Gia đình, khoa Xã hội học, nhà A, Trường Đại học Khoa học

Xã hội và Nhân văn, Dại học Quốc gia Hà Nội, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

3 Mục tiêu của môn học

3.1 Mục tiêu chung

Môn học nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức khoa học về lồng ghép giới trong nghiêncứu khoa học, chính sách và các dự án phát triển; Giúp sinh viên tiếp cận phương pháp lồng ghép giới để phân tích, thiết kế, đánh giá các nghiên cứu và dự án phát triển có trách nhiệm giới

Môn học nhằm giúp sinh viên hiểu được bản chất của ồng ghép giới trong nghiên cứu khoa học, chính sách và các dự án phát triển Giúp sinh viên nắm vững được kỹ năng lồng ghép và biết trình bày một thiết kế nghiên cứu và phân tích dự án có trách nhiệm giới

3.2 Mục tiêu cụ thể

Học xong môn học này, sinh viên có thể:

Kiến thức

 Giải thích, phân tích được những khái niệm cơ bản về giới trong lồng ghép giới

 Vận dụng được tiếp cận lồng ghép giới vào trong nghiên cứu những lĩnh vực và ngành

cụ thể có trách nhiệm giới ở Việt Nam

 Phân tích được những hiện tượng, quá trình lồng ghép giới trong chu trinh dự án, chu trình chính sách và nghiên cúu khoa học ở Việt Nam

 Xác định và vận dụng được phương pháp và kỹ thuật lồng ghép giới trong nghiên cứu khoa học, hoạch định chính sách và các dự án phát triển

Kỹ năng

 Nhận diện được vấn đê nghiên cứu thuộc đối tưọng của lồng ghép giới

 Thiết kế đươc một nghiên cứu khoa học với một ván đề cụ thể có lồng ghép giới

 Trình bày được kết quả nghiên cứu và phân tích giới từ một dự án cụ thể

 Tự tin ở năng lực nghiên cứu xã hội học gia đình của bản thân.

3,3, Mục tiêu chi tiết của môn học

Mục tiêu

Nội dung

Bậc 1 ( Nhớ)

Bậc 2 (Hiều, áp dụng)

Bậc 3 ( Phân tích, tổng hợp, đánh gia) Nội dung 1

I.A.2 Viết lại được tổng quan môn học trong khoảng 150 từ

I.B.1 Xác định được

kế hoạch học tập môn học theo đề cương môn học

Nội dung 2

Giới và phát triển

I.A.1 Nắm chắc nội dung cơ bản của khái niệm giới

I.A.2 Nắm được kiến thức cơ bản về tiếp cận và kiểm soát nguồn lực

I.A.3 Nắm được sơ lược tính hình nghiên cứu Giới và các loại

dự án phát triển có khía cạnh giới ở VN

1.B.1 Hiều được khái niệm giới là một khái niệm xã hội

Nội dung 3

Thế nào là lồng

ghéo giới?

II.A.1 Nắm vững nội dung cơ bản của khái niệm lồng ghép giới

II.B.1 Hiều được tại sao phải lồng ghép giới?

II.C.1 Phân tích cách thức để việc lồng ghépgiới thành công

II.A.2 Nắm được thời điểm lồng ghép giới làkhi nào?

II.B.2 Hiêù được tính

ưu việt của phương pháp lồng ghép giới

III.A.2 Nắm được mốiquan hệ cơ bản giữa Chiến lược quốc gia,

Kế hoạch hành động quốc gia, Kế hoạch hành dồng của các ngành, các cấp và phương pháp tiếp cận lồng ghép giới

III.B.1 Hiểu được sự nhạy cảm gjới, trách nhiệm giới và sự chuyền biến vì mục tiêu bình đẳng giới là gì?

III.C.1 Áp dụng phương pháp tiếp cận lồng ghép giới để suy nghĩ về một vấn đề xã hội bẩt kỳ ( có thể lồngghép vấn đề giới)

Nội dung 5

Các bước lồng

ghép giới

IV.A.1 Kể tên các bước lồng ghép giới

và mục đích của các bước này

IV.B.1 Hiều được nội dung của từng bước lồng ghép giới

IV.C.1 Phân tích giới

ở các bước khác nhau cho một nghiên cứu/dự

V.B.1 Thiết kế đựoc một nghiên cứu nhỏ cólồng ghép giới

V.B.2 Phân tích được một dữ liệu của một nghiên cứu có sẵnV.B.3 Trình bày được

vấn đề giớiV.A.3 Nắm được yêu cầu trình bày kêt quả nghiên cứu của một nghiên cứu có lồng ghép vấn đề giới

VI.A.1 Nắm được ý nghĩa của việc lồng ghép giói trong chu trình của dự án

VI.B.1 Hiều cách lồng ghép giới trong chu trình dự án nói chung

VI.C.1 Phân tích cáchthức lồng ghép giới trong chu trình một dự

VII.B.1 Hiều được những nguyên tắc cơ bản trong tuyền truyềnvận động vì bình đẳng giới

VII.B2 Hiều được nguyền tắc tư vấn và thông tin giáo dục truyền thông mang tính nhạy cảm giới

VII.C.1.Đánh gía kỹ năng, việc áp dụng nguyên tắc tuyền truyền vận động vì bình đẳng giới của một

VIII.A.2 Nắm được

VIII.B.1 Hiều được quyền của phụ nữ trong các hoạt động sống co bản: sản xuất, cộng đồng, chính trị,

VIII.C.1 Phân tích hiện trạng tạo quyền cho phụ nữ trong một lĩnh vực/ngành cụ thể

nội dung cơ bản của phương pháp tạo quyền cho phụ nữ và các bươc cơ bản để taoquyền cho phụ nữ

và ngành cụ thể

IX.B.1 Hiều được vai trò của lồng ghép giới trong các lĩnh vực và ngành cụ thể

IX.C.1 Phân tích vai trò giới trong một lĩnh vực hoặc một ngành

cụ thểChú giải:

Nội dung 9 2 1 1 4

4 Tóm tắt nội dung môn học:

Lồng ghép giới trong nghiên cứu khoa học và dự án phát triển cung cấp cho người học cách hiểu khoa học về một phương pháp tiếp cận giới trong chiến lược, chính sách quốc gia ( ở tầm

vĩ mô) và các nghiên cứu khoa học cũng như trong các dự án phát triển ( vi mô)

Lồng ghép giới là một phương pháp tiếp cận mới giúp cho ngưòi học thay đổi tư duy, hoạt động, thay đổi các mối quan hệ cũng như những quan niệm lâu đời về về vai trò và giá trị của người đàn ông và ngưòi đàn bà

Lồng ghép giới giúp cho người học phải ý thức được lồng ghép giới không chỉ đơn thuần là có

kỹ năng mà nó còn đòi hỏi sự nhạy cảm và sự đáp ứng của mỗi cá nhân,

Môn học giúp cho ngưòi học phân tích được các vấn đề xã hội từ quan điểm giới, giúp cho người học biết thiết kế nghiên cứu khoa học có tính đến yếu tố giới và biết lập kế hoạch, giám sát và đánh giá các chương trình/dự án phát triển mang tính nhạy cảm giới

5 Nội dung chi tiết môn hoc (tên các chương, mục, tiểu mục)

CHUƠNG I GIỚI VÀ PHÁT TRIÊN (7)

1.1 Các khái niệm về giới

1.2 Giới một khái niệm xã hội

1.3 Tiếp cận và kiểm soát nguồn lực

1.4 Nghiên cứu giới ở Việt Nam (13)

1.5 Các dự án phát triển có khía cạnh giới

CHƯƠNG II THẾ NÀO LÀ LỒNG GHÉP GIỚI

2.1 Thế nào là lồng ghép giới

2.2 Vì sao phải lồng ghép giới?

2.3 Ai là người chịu trách nhiệm lồng ghép giới

2.4 Khi nào có lồng ghép giới?

2.5 Thế nào là chu trình chính sách có có trách nhiệm giới?

2.6 Tính ưu việt của phương pháp lồng ghép giới

2.7 Làm thế nào để lồng ghép giói thành công? (2-36)

CHƯƠNG III QUAN ĐIỂM CỦA ĐĂNG VÀ NHÀ NỨOC VỀ LỒNG GHÉP GIỚI TRONG HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH

3.1 Khung chinh sách vì sự tiến bộ của phụ nữ và bình đẳng giới (2-22)

3.2 Hướng tới việc áp dụng phương pháp tiếp cận lồng ghép giới ở VIệt Nam (2-24)

3.3 Tổng quan về mối quan hệ giữa Chiến lược quốc gia, Kế hoạch hành động quốc gia, Kế hoạch hành dồng của các ngành, các cấp và phương pháp tiếp cận lồng ghép giới

3.4 Sự nhạy cảm giới, trách nhiệm giới và sự chuyển biến vì mục tiêu bình đẳng giới (2-33)

CHƯƠNG IV CÁC BƯỚC LỒNG GHÉP GIỚI ( 2-38)

4,1 Bước 1 Xây dựng cơ sỏ để lổng ghép giới-các điều kiện quan trọng để lồng ghép giới thành công

4.2 Bước 2 Tổng quan chu trình chính sách có trách nhiệm giới

4.3 Bứoc 3 Thu thập thông tin và tiến hành phân tích giới- nấm vững tình hình trên quan điểmgiới ( 12-)

4.4 Bước 4 Các biện pháp can thiệp chính sách vì bình đẳng giới

4.5 Bước 5.Giám sát có trách nhiệm giới (7)

4.6 Bước 6.Đánh giá có trách nhiệm giới và các hoạt động tiếp theo

CHƯƠNG V LỒNG GHÉP GIÓI TRONG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

5.1 Thiét kế nghiên cứu

5.2 Phương pháp nghiên cứu

5.3 Phân tích và trình bày kết quả nghiên cứu

5.4 Báo cáo nghiên cứu điều tra khả sát về bạo hành trên cơ sở giới tại một số cơ sở y tế và

cộng đồng, huyện Gia Lâm, Hà Nội.(21)

5.5 Xã hội hoá về giới của trẻ em nông thôn Báo cáo nghiên cứu (23)

( tham khảo 2)

CHƯƠNG VI LỒNG GHÉP GIỚI TRONG CÁC DỰ ÁN PHÁT TRIỂN (12)

6.1 Định nghĩa về dự án phát triển

6.2 Nội dung của lồng ghép giới trong dự án

6.3 Phương pháp phân tích giói trong dự án

6.4 Giới và chu trình dự án (7-15-60)

6.5 Ý nghía của lồng ghép giới trong dự án

6.6 Một ví dụ: lồng ghép giới trong dự án Nâng cấp đô thị Việt Nam (VUUP) ( 22)

CHƯƠNG VII TUYÊN TRUYỀN VẬN ĐỘNG VÌ BÌNH ĐẲNG GIỚI (2)

7.1 Một số kỹ năng cần thiết

7,2 Một số lập luận có tính nguyên tắc trong tuyên truyền vận động vì bình đẳng giới

7.3 Chuẩn bị tinh thần và luận cứ trước khi hành động

7.4 Tư vấn và thông tin giáo dục truyền thông mang tính nhạy cảm giới (7-60)

7.4 Một ví dụ: Mở rộng tầm nhìn Báo cáo nghiên cứu, phân tích đối tuợng truyền thông và

chiến dịch truyền thông vì sự bình đẳng giới của UB quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ.(25)

CHUƠNG VIII TẠO QUYỀN CHO PHỤ NỮ (12)

8.1 Định nghía và đặc điểm

8.2 Phương pháp tạo quyền cho phụ nữ

8.3 Ví dụ phân tích dự án theo các bứoc tạo quyền cho phụ nữ

8.4 Quyền lao động và vai trò sản xuất-cộng đồng- sinh sản và nuôi dương

8.5 Quyền hoạt động chính trị và vai trò cộng đồng

8.6 Quyền sinh sản với vai trò sinh sản và nôi dưõng

CHUƠNG IX VÂN ĐỀ GIỚI TRONG CÁC LĨNH VỰC VÀ NGÀNH CỤ THỂ (2)

9.1 Nông nghiệp và phát triển nông thôn

9.2 Tài nguyên môi trường và phát triên bền vững

9.3 Kinh tế vĩ mô và thương mại

9.4 Quản lý và tham gia quản lý

1 Ngân hàng thế giới, 2001 Đưa vấn đề giói vào phát triển NXB Văn hoá thông tin

2 Uỷ ban Quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ, 2004, Hướng dẫn lồng ghép giới trong hoạch

định và thực thi chính sách

3 Lê Ngọc Hùng-Nguyễn Thị Mĩ Lộc ( đồng chủ biên) Xã hội học về giới và phát triên,2000

NXB ĐHQG

4 Nguyễn Thị Hiên- Lê Ngọc Hùng Nâng cao năng lực phát triền bền vững Bình đẳng giới

giản nghèo.2004 NXB lý luận chính trị

5 Hoàng Tú Anh 2006 Lông ghép giới trong các chương trình sức khoẻ sinh sản, sức khoẻ

tình dục Tài liệu tập huấn hỗ trọ của Liên minh châu Âu

6 Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam 1998 Tập huấn về giớ Tài liệu dành cho giảng viên

(Chính phủ Hà Lan tài trợ)

7 Dự án VIE96/011 2000 Phân tích tình hình và khuyến nghị chính sách nhăm thúc đẩy tiến

bộ của phụ nữ và Bình đẳng giới ở Việt Nam

8 Lê Thị Chiêu Nghi, 2001 Giới và dự án phát triển NXB TPHCM

6.2 Học liệu tham khảo

1 Bùi Thị An, Nguyễn Thị Nghĩa, Tài liệu tập huấn phương pháp phân tích giới và kế hoạch

hành động giới Dự án phát triển bền vững lâm sản ngoài gỗ, Bộ nông nghiệp và phát triên

nông thôn, www.aphfri,org

2.Dự án kinh tế chất thải Giới và kinh tế chất thải Kinh nghiệm Việt Nam và quốc tế 2003

5 Dự án Lâm nghiệp Xã hội và bảo tồn thiên nhiên tỉnh Nghệ An ( do Cộng đồng châu Âu tài

trợi), 2002 Các vấn đề giới và văn hoá xã hội trong khu vực dự án Báo cáo nghiên cứu

6 Sở y tế Hà Nội, CSAGA, Population Council, The Ford Foundation, 2002 Báo cáo nghiên

cứu điều tra khả sát về bạo hành trên cơ sở giới tại một số co sở y tế và cộng đồng, huyện Gia Lâm, Hà Nội

7 Ngân hàng thế giói, 2003 Lồng ghép giới vào dự án Nâng cấp đô thị ở Việt Nam (VUUP)

Tài liệu hướng dẫn

8 Lê Trọng ( ĐHKT Quóc dân), 1997 Giáo trình giói và kinh tế học

9 Uỷ ban quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ, 2001 Mở rộng tầm nhìn Báo cáo nghiên cứu,

phân tích đối tuợng truyền thông và chiến dịch truyền thông vì sự bình đẳng giới.

10 Giáo trình lồng ghép giới 253 trang.

11 ADB Số tay hướng dẫn về giới trong các dự án nông nghiệp

12 ADB Số tay hướng dẫn về giới trong các dự án cung cấp nước sạch nông thôn.31 trang

13 Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn, 2003 Chiến lược giới trong nông nghiệp và phát

triển nông thông đến năm 2010 NXB Văn hoá thông tin 44 trang.

14.Chương trình nghiên cưú VN Hà Lan, 2001 Kết quả nghiên cứu các đề án VNRP.NXB

Nông nghiệp (Tóm tắt báo cáo khoa học- tập 1)

15, Trần Thi Vân Anh và Lê Ngọc Hùng, 1996 Phụ nữ, Giới và phát triển NXB Phụ nữ

Lý thuyết

Bài tập Thảo

luận

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

3.Giói thiệu các bài tập lớn/học kỳ

4.Chia nhóm học tập

1.Đọc đề cương môn học

2.Chuẩn bị làm kế hoạch môn học3.Chuẩn bị học liệu4.Chuẩn bị các câu hỏi giảng viên5.Ghi chép nhiệm

vụ tuần sau

Tự học,tự

nghiên cứu

5 vấn đề nêu trênlàm bài tập về nhà tuàn 1

Tuần 2 Nội dung 2 Giới và phát triển

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

Trên lớp 1 Khái niệm về giới

2 Nghiên cứu giới ỏ VN

3 Các dự án phát triển

có khia cạnh giới

Đọc bài giảngĐọc tài liệu số 5Đọc tài liệu số 12Đọc tài liệu số 20

Tự học xác định

1 giờ tìn chỉ ( 1

Trên lớp Tự phân tích một dự án

phát triển có khía cạnh giới

Chuẩn bị tài liệu về một dự án cụ thể

giờ trên lớp) cụ thể để thấy được những

yếu tố giới trong dự án

Làm việc theo từng đôi một

Viết phân tích ra giấy A4 và nộp cho giáo viên

Tự học,tự

nghiên cứu

đương nhiên

ở nhà, thưviện

Đọc tài liệu tham khảo số 21

Đọc tài liệu số 6Tìm hiểu khái niệmgiói qua các tài liệu tham khảo

Tìm hiều vấn đề giới và phát trỉên qua các tài liệu tham khảo

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

Đọc bài giảngĐọc tài liệu số 36

giờ lên lớp) giới 1

Tự học,tự

nghiên cứu

đương nhiên

ở nhà/thư viện

Đọc tài liệu số 36Đọc tài liệu số 1Đọc tài liệu số 4Đọc tài liệu số 6Tìm hiểu trong các tài liệu tham khảo những vấn đề: thê nào là lồng ghép giới? Ví sao phải lồng ghép giói? Ai là ngưòi chịu trách nhiệm lồng ghép giới? thế nào

là chu trình có trách nhiệm giới?

giao bài tập tuần 3

Tuần 4 Nội dung 3.2 Thế nào là lồng ghéo giới?

2.Làm thế nào đẻ lồng ghép giới thành công

Đọc bài giảngDọc tài liệu số 2

Đọc tài liệu số 20

2 sinh viên

3 Sự nhạy cảm giới, trách nhiệm giới và sự chuyển biến vì mục tiêu bình đẳng giới

Đọc bải giảngĐọc tài liệu vê Chiến lược quốc gia và Kế hoạch hành động quốc gia

Thảo luận Trên lớp Nội dung thảo luận Chuẩn bị tài

1 giờ tín chỉ ( 1

giờ trên lớp)

Phân tích các yếu tố giới trong Chiến lược quốc gia, Kế hoạch hành độngquốc gia và Kế hoạch hành động của các ngànhcác cấp

liệu về Chiến lược quốc gia,

Kế hoạch hành động quốc gia

và Kế hoạch hành động của các ngành các cấp

Đọc các tài liệu này

Tự học,tự

nghiên cứu

Phân tích lại cácyếu tố trong khung chính sách, mối liên

Đọc bài giảngĐọc tài liệu tham khâo số 26

Đọc lại tài liệu

số 26