đề cương môn học thiết kế và trình bày báo in

Thông tin chung về môn học: - Tên môn học: Thiết kế và trình bày báo in - Tên tiếng Anh: Newspaper design and layout - Mã môn học: JOU3001 - Số tín chỉ: 02 - Môn học: Bắt buộc - Các môn

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC: THIẾT KẾ VÀ TRÌNH BÀY BÁO IN

Đại học Quốc gia Hà Nội

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Khoa Báo chí

Bộ môn: Báo viết – Báo ảnh

-1 Thông tin về giảng viên:

- Họ và tên: Nguyễn Thu Giang

- Chức danh, học hàm, học vị: Cử nhân, giảng viên

- Thời gian, địa điểm làm việc: Giảng viên sẽ thông báo cho sinh viên vào

buổi đầu tiên của môn học

- Địa chỉ liên hệ: như trên

2 Thông tin chung về môn học:

- Tên môn học: Thiết kế và trình bày báo in

- Tên tiếng Anh: Newspaper design and layout

- Mã môn học: JOU3001

- Số tín chỉ: 02

- Môn học: Bắt buộc

- Các môn học tiên quyết: Cơ sở lý luận báo chí - truyền thông

- Các môn học kế tiếp: Không hạn chế

- Các yêu cầu đối với môn học: Sinh viên chủ yếu sử dụng phòng học của nhàtrường (có gắn máy chiếu) Ngoài ra, sinh viên làm việc nhóm có thể đăng ký

sử dụng phòng máy tính (gồm 04 máy tính) của Khoa Báo chí để tập dàn trangbằng phần mềm chuyên dụng

- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

+ Nghe giảng lý thuyết: 12 giờ

 Sinh viên biết tổ chức một bài báo trọn vẹn về cả nội dung và hình thức.

 Sinh viên hình thành được khả năng thực hành có hướng dẫn

 Sinh viên được rèn luyện khả năng tự học và khả năng cộng tác vì mụctiêu chung

 Sinh viên rèn luyện cách làm việc chính xác và kiên nhẫn

3.2 Mục tiêu chi tiết của môn học

Nội dung 1:  Nêu được vị trí  Tóm lược được  Phân tích được

 Phân biệt được haikhâu thiết kế và trìnhbày báo in.

 Liệt kê được cácyếu tố hình thức trêntrang báo (khổ báo,nền, chữ, khung, màusắc v.v )

sự phát triển vềhình thức của báo

in trên thế giới

 Tóm lược được

sự phát triển vềhình thức của báo

in ở Việt Nam

áp lực thay đổi vềhình thức đối vớibáo in trong môitrường truyềnthông hiện đại

 Phân biệt đượctiêu chí đối vớithiết kế để đọc vàthiết kể để nhìn

 Vẽ được hướngđọc trong một bàibáo

 Thiết kế đượchướng đọc liềnmạch trong mộtbài báo

 Áp dụng cácquy tắc thiết kế

để trình bày đượcmột bài báo đúngquy trình đọc

 Nêu được quy tắcđiểm nhấn trên trangbáo

 Trình bày đượcquy tắc thiết kếmột trang báo cóảnh

 Trình bày đượcquy tắc thiết kếmột trang báokhông ảnh

 Trình bày đượcquy tắc thiết kếtrang nhất

 Áp dụng cácquy tắc thiết kế

để trình bày đượcmột trang trong(tuỳ chọn trangđơn hay trangđôi)

Áp dụng các quytắc thiết kế đểtrình bày đượcmột trang nhất

 Nêu được quy tắc

sử dụng ảnh làm điểmnhấn cho trang báo

 Nêu được tiêu chíchọn ảnh dùng trênbáo in

 Cắt cúp đượcảnh để tăng cườnghiệu quả thông tin

 Bố trí đượcnhiều ảnh trên mộttrang báo theođúng quy tắc

 Viết được chúthích ảnh

những vấn đề gâytranh cãi về đạođức người làmbáo trong việcdùng ảnh

 Phân biệt được haikiểu chữ cơ bản (cóchân và không chân)

 Nêu được ưuđiểm, nhược điểm củatừng loại chữ trongthiết kế báo

 Giải thích đượccách sử dụng chữ hoa

và chữ thường

 Phân tích đượcviệc áp dụng bacách đọc của mắtngười vào thiết kếbáo (Đọc liên tục,đọc đứt quãng vàđọc toàn thể)

 Chỉ ra đượcđược mối quan hệgiữa chiều dài củadòng và khoảngcách giữa các dòng

 Phân tích đượccác lỗi thườnggặp khi sử dụngchữ trên trang báo

 Phân tích đượcphong cách củacác tờ báo thôngqua cách sử dụngchữ

 Nêu được cácquy tắc trình bày 4yếu tố phụ khácgồm: trích dẫn,dòng kẻ, nền,khoảng trắng

 Tổng kết đượccách trình bày bàibáo theo nhiềucửa (kết hợp vớikiến thức các bài

đã học)

Nội dung 7:  Nêu được những  Trình bày được Áp dụng được

những quy tắc cơbản về dùng màu

để thiết kế báo in

các quy tắc phốimàu và thiết kếmàu để phân tíchphong cách củacác tờ báo thôngqua màu sắc màchúng sử dụng

 Sản phẩm đáp ứngcác nguyên tắc đãhọc

 Sản phẩm thểhiện được quátrình làm việcnhóm của sinhviên

 Nhóm sinhviên thuyết trìnhtrôi chảy, giàusức thuyết phục

về sản phẩm củanhóm

4 Tóm tắt nội dung môn học:

Thiết kế và trình bày báo in là môn học cung cấp kiến thức và kỹ năng xây

dựng hình thức cho một tờ báo in

Sinh viên ngành báo chí đã được trang bị rất đầy đủ kiến thức về việc sáng tạonội dung của tác phẩm báo in (thông qua các môn học về thể loại báo chí,ngôn ngữ báo chí, biên tập báo chí, ảnh báo chí v.v.) Môn học thiết kế vàtrình bày báo in sẽ giúp sinh viên có khả năng sắp xếp các yếu tố nội dung đómột cách có hệ thống, tổ chức chúng thành một trang báo, một tờ báo cụ thể Bởi lẽ mục tiêu của môn học không phải là đào tạo ra những nhà thiết kế báo

in chuyên nghiệp nên môn học không chú trọng nhiều vào những kỹ năngtrình bày nặng tính kỹ thuật mà tập trung vào việc chỉ ra những đặc thù,phương pháp, quy tắc của việc trình bày báo

Nguyên tắc cơ bản mà môn học này theo đuổi là giúp sinh viên hình dungđược mối quan hệ chặt chẽ giữa hình thức của tờ báo với nội dung và phongcách của nó Từ đó, sinh viên sẽ có năng lực thẩm định, đánh giá độ chuyênnghiệp của một tờ báo in, đồng thời, tăng cường khả năng tổ chức một tácphẩm báo in, không chỉ về hình thức mà cả về nội dung của tác phẩm

5 Nội dung chi tiết môn học:

Nội dung 1 Dẫn nhập môn Thiết kế và trình bày báo in

1.1 Vị trí, vai trò của thiết kế và trình bày báo in trong quy trình làm báo 1.2 Sơ lược sự phát triển về hình thức tờ báo in trên thế giớ

1.3 Sơ lược sự phát triển về hình thức tờ báo in ở Việt Nam

1.4 Những áp lực và xu hướng thay đổi trong việc trình bày báo in hiện đại 1.5 Đặc trưng của thiết kế báo in so với các loại hình thiết kế khác

1.6 Các yếu tố hình thức trên trang báo in

Nội dung 2 Thiết kế một bài báo in

2.1 Quy trình đọc

2.2 Các quy tắc trình bày báo theo quy trình đọc: từ trên xuống, thuận chiều kiem đồng hồ, ngược chiều kim đồng hồ

2.3 Hướng đọc và các quy tắc xây dựng hướng đọc cho một bài báo

2.4 Quy tắc trình bày cụ thể với các loại bài báo:

- Bài báo không ảnh

- Bài báo một ảnh ( dọc hoặc ngang)

- Bài báo hai ảnh (dọc hoặc ngang)

Nội dung 3 Thiết kế một trang báo in

3.1 Vai trò và các quy tắc sử dụng cột báo

3.2 Thiết kế trang báo theo module (theo gói)

3.4 Thiết kế trang báo có điểm nhấn

3.5 Thiết kế trang nhất

3.6 Thiết kế một trang trong

- Trang đơn

- Trang đôi

Nội dung 4: Sử dụng ảnh trong thiết kế và trình bày báo in

5.1 Vai trò của ảnh trong việc thiết kế và trình bày báo in

5.2 Tiêu chí ảnh đẹp và các lỗi cần tránh khi sử dụng ảnh

5.3 Cắt cúp để tăng hiệu quả của ảnh

5.4 Quy tắc sắp xếp nhiều ảnh trên một trang báo để tạo điểm nhấn

5.5 Vai trò các cách viết chú thích ảnh

5.6 Đạo đức nhà báo trong việc sử dụng ảnh trên báo in.

Nội dung 5 : Sử dụng chữ trong thiết kế và trình bày báo in

4.1 Các cách đọc và vai trò của chữ trong thiết kế báo in

4.2 Đặc điểm và cách sử dụng chữ có chân và không chân

4.3 Đặc điểm và cách sử dụng chữ thường và chữ in hoa

4.4 Các yếu tố kỹ thuật trong việc sử dụng chữ:

- Chiều cao chữ x

- Tracking (khoảng cách chữ)

- Leading (khoảng cách dòng)

-Độ dài của dòng

4.5 Thiết lập phong cách cho tờ báo nhờ việc sử dụng chữ

Nội dung 6: Sử dụng thông tin đồ họa, hộp thông tin và các yếu tố phụ khác trên trang báo

6.1 Vai trò của thông tin đồ hoạ và hộp thông tin

6.2 Các loại thông tin đồ hoạ và hộp thông tin thường dùng cho báo in

6.3 Vai trò và cách trình bày các yếu tố: Dòng kẻ, trích dẫn, nền, khoảng trắng

6.4 Thiết kế bài báo nhiều cửa

Nội dung 7: Sử dụng màu sắc trong thiết kế và trình bày báo in

7.1 Màu sắc đối với báo in: So sánh báo đen trắng và báo màu

7.2 Các quy tắc cơ bản trong việc phối màu

7.3 Thận trọng khi dùng màu trong thiết kế và trình bày báo in

7.4.Dùng màu sắc để tạo phong cách cho tờ báo

Nội dung 8: Thuyết trình bài tập nhóm

6 Học liệu 

6.1 Học liệu bắt buộc:

1 Tim Harrower, The newspaper designer’s handbook 5 th Edition, NXB Mc

Grawhill, 2002, Mỹ

2 Hà Huy Phượng, Tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày báo in, Nxb Lý

luận chính trị, 2006 Tài liệu có tại Thư viện Quốc gia Việt Nam, 31 TràngThi, Hà Nội

3 Jan V White, Graphic Design for the electronic age – The manual for

traditional and desktop publishing, Watson Guptill Publications, 1998, New

liệu đã dịch ra tiếng Việt để sinh viên tiện theo dõi Việc dịch tài liệu giáo viên phục trách môn học hoàn

thành dần

4 Daryl Moen, Newspaper Layout and Design - A team approach, 3 th edition,

Iowa State University, 1995, Mỹ

5 Mario Garcia, Pure design, Miller media, 2002, Mỹ.

6 Vũ Quang Hào, Ngôn ngữ báo chí, NXB Đại học quốc gia, Hà Nội, 2001.

Tài liệu có tại phòng Tư liệu, Khoa Báo chí, phòng 107 nhà A, 336Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

7 Alan Swann, Design and layout (2 tập), NXB Trẻ, Tp HCM, 2004 Tài

liệu có tại Thư viện Quốc gia Việt Nam, 31 Tràng Thi, Hà Nội

8 Tina Sutton, Nghệ thuật phối màu, NXB Giao thông vận tải, Hà Nội, 2005.

Tài liệu có tại Thư viện Quốc gia Việt Nam, 31 Tràng Thi, Hà Nội

9 Earl English, Clarence Hach, Tom E.Rolnicki, Scholastic Journalism 8 th

edition, Iowa state university Press, 1990, Mỹ

10.John D.Berry (edited), Contemporary newspaper design, Mark Batty

Publisher, Mỹ, 2004

11.Vũ Quang Hào, Báo chí và đào tạo báo chí Thuỵ Điển, Hà Nội, 2004 Tài

liệu có tại phòng Tư liệu, Khoa Báo chí, phòng 107 nhà A, 336 NguyễnTrãi, Thanh Xuân, Hà Nội

12.Robert Lockwwod, News by design, Quark Express Press, Mỹ, 1992

13.John McWade, Before and after page design, Peachpit Press, Mỹ, 2003 14.Tom Ang, Picture Editing 2 nd edition, Focal Press, Anh, 2000

15.Steven E Ames, Element of newspaper design, Mỹ, 1989

16.Rob Melton, News writer’s handbook, Bản ebook, Mỹ, 2000.

6.3 Các nguồn tư liệu khác:

17.Website Viện nghiên cứu báo chí Poynter: www.poynter.org (phầngraphic/design)

18.Website của nhà thiết kế báo Mario Garcia: http://garciamedia.com

19.Website Today’s front page (Trang chủ các tờ báo trên thế giới cập nhậttheo ngày) - http://www.newseum.org/todaysfrontpages/

20.Website Hiệp hội thiết kế báo chí Mỹ (The society for news design): http://www.snd.org/

21.Trang web của American Press Institute:

http://www.americanpressinstitute.org

22.Trang web của nhà thiết kế báo Ron Reason: http:// www.ronreason.com

23.Lưu Thiên Hương, Maket báo chí Việt Nam, từ truyền thống đến hiện đại,

Luận văn thạc sĩ, Khoa báo chí – ĐHKHXH&NV HN, 2001

7.2 Lịch trình cụ thể cho từng nội dung

Tuần 1- Nội dung 1: Dẫn nhập môn Thiết kế và trình bày báo in

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu SV

- Tóm lược sự phát triển về mặt hình thức của báo in ở Việt Nam

- Áp lực thay đổi đặt

ra đối với báo in trước

sự cạnh tranh của các

- Tim Harrower, trang 2 -17

- Vũ Quang Hào,

Ngôn ngữ báo chí,

trang 313 – 341

- Hà Huy Phượng,trang 17-33, trang

132 – 141, trang 169-190

phương tiện truyền thông hiện đại hơn (gồm có áp lực thay đổi về cả nội dung và hình thức)

- Vị trí của khâu thiết

kế và trình bày báo in trong quy trình làm báo

- Thế nào là thiết kế?

Thiết nào là trình bày?

Vai trò của từng khâu

- Các yếu tố hình thứctrên trang báo in ((khổbáo, nền, chữ, khung, màu sắc v.v )

- Một vài xu hướng của thiết kế báo in hiện đại

- Mối quan hệ giữa yếu tố thông tin và yếu tố thẩm mỹ trong thiết kế và trình bày báo in

Nội dung chính Yêu cầu SV

- Sinh viên đọc kỹ tài liệu của tuần trước để có đủ kiến thức tham giathảo luận

- Thách thức đặt ra cho báo in hiện nay

Liệu báo in có bị

“tuyệt chủng” trước

sự cạnh tranh của các loại hình khác?

- Báo in ở Việt Nam

có đặc thù gì khác vớibáo in trên thế giới?

Điều đó ảnh hưởng thế nào đến tập quán làm báo và đọc báo của người Việt Nam?

- Các tờ báo in có lượng độc giả lớn hiệnnay của Việt Nam tập trung ở đâu? Tại sao lại như vậy?

- Thế nào là một tờ báo đẹp? (Lấy ví dụ bằng báo in Việt Nam

và báo in thế giới)

- Tại sao một hoạ sĩ

có tài lại có thể là mộtngười thiết kể báo tồi?

- Mỗi sinh viên mang theo một tờ báo in tự chọn (trong hoặc ngoài nước) để lấy ví dụ trong khi thảo luận

của Lưu Thiên Hương để tìm hiểu

sự phát triển về mặt hình thức của báo in Việt Nam

Tuần 3- Nội dung 2: Thiết kế một bài báo in

Hình thức tổ Thời gian, Nội dung chính Yêu cầu SV Ghi chú

chức dạy học địa điểm chuẩn bị

- Quy trình đọc một bài báo theo nghiên

cứu Eye track của

viện nghiên cứu báo chí Poynter như sau:

- Ba cách trình bày một bài báo thuận quytrình đọc: Từ trên xuống, thuận chiều kim đồng hồ, ngược chiều kim đồng hồ

- Thế nào là ngắt đứt dòng đọc?

- Các bố trí các yếu tốphụ trong việc tổ chứcmột bài báo, gồm có tít lớn/tít nhỏ, tít chính/tít phụ, tóm tắt, trích dẫn, hộp số liệu, biểu bảng

- Tim Harrower, trang 22, trang 46

- 69

- Hà Huy Phương,trang 146 – 152

Ở nhà Bắt đầu học sử dụng

phầm mềm dàn trang

Đọc: Hà Huy Phượng trang 223 – 267

Tuần 4 Nội dung 2: Thiết kế một bài báo in

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu SV

- Sinh viên nhận biết các lỗi trình bày bài báo trên tờ báo in mang theo

- Cắt dán để sắp xếp lại các bài báo bị trìnhbày sai theo đúng quy trình đọc (trình bày theo ít nhất 3 cách khác nhau)

- Nếu bài viết có 2 ảnh thì giải quyết ra sao?

- Cắt dán để trình bày thử một bài báo gồm 2ảnh

- Biên tập lại cấu trúc một bài báo (bổ sung thêm 1 -2 yếu tố phụ) rồi trình bày lại theo đúng quy trình đọc

- Đọc kỹ tài liệu

đã giao

- Mang theo một

tờ báo in trong nước, kéo, hồ dán,giấy A3, bút viết

- Sinh viên làm việc độc lập, nộp sản phẩm cho giáo

viên (5% điểm

số)

Ở nhà Tiếp tục học sử dụng

phầm mềm dàn trang

Đọc: Hà Huy Phượng trang 223 – 267

Tuần 5 Nội dung 3: Thiết kế một trang báo in

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu SV

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết

2 giờ tín chỉ

Trên lớp - Thứ tự ưu tiên cho

việc đọc trang báo:

ngoài/trong, lẻ/chẵn, trên/dưới, trái/phải, to/

nhỏ, đậm/nhạt

- Vai trò và các nguyên tắc chia cột báo

- Vai trò và nguyên tắc tạo dựng lưới (grid) cho trang báo

- Nguyên tắc điểm nhấn trong thiết kế báo

- Khái niệm Trung

tâm ấn tượng thị giác trên trang báo (Centre

of visual impact)

- Nguyên tắc chia mảng trên trang báo

- Nguyên tắc tổ chức trang báo theo gói (modular page design)

- Thiết kế trang nhất

- Thiết kế trang đôi

- Thiết kế trang chuyên đề

- Tim Harrower, trang 32 – 37, trang 72 – 98

- Hà Huy Phượng,trang 141 – 168

- Bài The magic of

sketching tại

www.poynter.org

- Bài The grid –

The structure of design tại

www.poynter.org

- Bắt đầu giao bài tập lớn theo nhóm 5-8 em tuỳ theo kích thước lớp học Mỗi nhóm cần 1 em khá tiếngAnh để giúp các bạn dịch tài liệu, 1

em khá máy tính

để thực hiện dàn

trang (45% điểm

số)

Ở nhà Bài tập về nhà: Tìm

lỗi sai trong những

mô hình các trang báo

do giáo viên cung cấp

Tuần 6 Nội dung 3: Thiết kế một trang báo in

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian, địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu SV

- Các nhóm dựng lại các trang báo có bố cục lộn xộn sử dụng nguyên liệu từ các trang báo cũ

- Sinh viên bắt đầulàm việc theo nhóm của bài tập lớn

- Các nhóm nộp cho giáo viên bài viết trình bày ý tưởng, phác thảo

và phương án thựcthi bài tập lớn đã giao từ tuần trước

Nhận xét sẽ được gửi cho các nhóm theo email trong vòng vài này để bắt đầu triển khai

- Mang theo một

số tờ báo Việt Nam và thế giới

- Mang kéo, hồ dán, giấy A3, bút viết, thước kẻ

Ở nhà - Triển khai các ý

tưởng, phác thảo của bài tập lớn

Làm bài tập lớn