§¹i häc kinh tÕ quèc d©n Xin kÝnh chµo tÊt c¶ c¸c quý kh¸ch! Tªn t«i lµ Hoµng Ngäc Quúnh, lµ hãng dÉn viªn cña c«ng ty du lÞch Hµ Néi h«m nay t«i rÊt h©n h¹nh ®îc cïng quý kh¸ch tham dù chuyÕn hµnh tr[.]
Trang 1Xin kính chào tất cả các quý khách! Tên tôi là Hoàng Ngọc Quỳnh, là hóng dẫnviên của công ty du lịch Hà Nội hôm nay tôi rất hân hạnh đợc cùng quý khách tham dựchuyến hành trình tham quan mảnh đất thủ đô ngàn năm văn hiến Bây giờ xin mời quýkhách lên xe.
Tha quý khách! Hà Nội - điểm dừng chân của quý khách ngày hôm nay là trung tâmchính trị , văn hoá, kinh tế, thơng mại của Việt Nam Là thành phố cổ đợc xây dựng năm
1010 dới triều vua Lý Công Uẩn Theo dòng thời gian Hà Nội đã nhiều lần đổi tên từThăng Long, Đông Đô đến Hầ Nội ngày nay Bây giờ bác tài sẽ đa quý khách đến với điểmtham quan đầu tiên của ngày hôm nay- Bảo tàng Hồ Chí Minh
Bài thuyết trình Bảo Tàng Hồ Chí Minh
Xin kính chào các quý khách! Tôi rất vui mừng đợc hớng dẫn quý khách thămquan Bảo Tàng Hồ Chí Minh trong buổi sáng ngày hôm nay.Tôi xin tự giới thiệu, tên tôi làPhạm Thanh Sơn, là thuyết trình viên tại Bảo Tàng Hồ Chí Minh
Tha quý khách! Bảo Tàng Hồ Chí Minh là nơi lu giữ những kỷ vật, , kỷ niệm vềcuộc đời một con ngời vĩ đại mà vô cùng gần gũi với mỗi chúng ta – chủ tịch Hồ ChíMinh Chủ tịch Hồ Chí Minh là ngời yêu nớc vĩ đại đã sớm kết hợp truyền thống dân tộcViệt Nam với tinh hoa văn hoá nhân loại Ngời là linh hồn, là ngọn cờ lãnh đạo nhân dânViệt Nam đoàn kết một lòng, chiến đấu giành chiến thắng trong cách mạng tháng Tám
1945, lập nên nớc Việt Nam dân chủ cộng hoà, hoàn thành sự nghiệp giải phóng dân tộc,thống nhất tổ quốc
Năm 1987 UNESCO đã quyết định công nhận Chủ Tịch Hồ Chí Minh – Anh hùnggiải phóng dân tộc Việt Nam , nhà văn hoá kiệt suất, Ngời là “kết tinh của truyền thống vănhoá hàng ngàn năm của nhân dân Việt Nam và những t tởng cuả ngời là hiện thân củanhững khát vọng của các dân tộc trong việc khẳng định bản sắc dân tộc của mình và tiêubiểu cho việc thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau”
Thể theo nguyện vọng của toàn thể nhân dân Việt Nam và “Để tỏ lòng biết ơn và
đời đời ghi nhớ công lao to lớn của Chủ Tịch Hồ Chí Minh, để ra sức học tập t tởng, đạo
đức và tác phong của Ngời, quyết tâm thực hiện di chúc của Ngời , đào tạo con ngời mới,bồi dỡng thế hệ cách mạng cho đời sau, kế tục trung thành và suất sắc sự nghiệp cách mạnh
vĩ đại ” Viện bảo tàng Hồ Chí Minh đã đợc khởi công xây dựng ngày 31\08\1085 và khánhthành ngày 19\5\1990 nhân dịp ngày sinh thứ 100 của Ngời
Nhà Bảo Tàng
Xin mời quý khách vào phía trong của Bảo Tàng Trớc hết tôi sẽ giới thiệu cho quýkhách những nét khái quát về công trình này
Trang 2Tha quý khách! Công trình Viện bảo tàng Hồ Chí Minh do kiến trúc s trởng GaronIxaconic thiết kế và đợc xây dựng với sự giúp đỡ của nhân dân Liên Xô, bảo tàng tợng trngmột bông sen cao gần 20 m , diện tích sử dụng gần 13000 m2 trong đó có hơn 4000 m2 đểtrng bày Ngoài diện tích trng bày chính, Bảo tàng còn có gian triển lãm 400 m2 nơi có thể
tổ chức các cuộc triển lãm chuyên đề và các hoạt động văn hoá khác
Viện bảo tàng Hồ Chí Minh giới thiệu các tài liệu, hiện vật, hình ảnh và các hình ợng nghệ thuật thể hiện thời đại Hồ Chí Minh với ba nội dung chính:
1 Cuộc đời sự nghiệp cách mạng của Chủ Tịch Hồ Chí Minh và nhân dân Việt Nam thựchiện di chúc của Ngời Đây là nội dung chính gồm 8 chủ đề
2 Đất nớc và cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam chống xâm lợc bảo vệ Tổ Quốctrong thời đại Hồ Chí Minh, gồm 6 tổ hợp hình tợng
3 Các mốc lịch sử thế giới có ảnh hởng lớn đến Việt Nam từ giữa thế kỉ XIX đến ngàynay, gồm 8 gian chuyên đề
Bây giờ xin mời quý khách cùng tôi đi thăm quan gian mở đầu của Bảo Tàng Xin quýkhách lu ý không sờ vào các hiện vật đợc trng bày
Tha quý khách! Gian mở đầu của bảo tảng rộng 360 m2 cao 9 m là vị trí trung tâm của toànhà Quần thể kiến trúc nghệ thuật chính trong gian này là bức tợng chủ tịch Hồ Chí Minh
và hình tợng mặt trời, cây đa, tợng trng ánh sáng và sự trờng tồn của dân tộc Việt Nam Nhquý khách đã biết, toà nhà bảo tàng mang biểu tợng một bông sen trắng, còn gian trng bầy
là nhụy của bông sen và là vị trí long trọng của toà nhà Theo ý tởng triết học cổ đại ViệtNam với khái niện “trời tròn đất vuông”biểu hiện sự trọn vẹn nh cuộc đời Bác ,biểu hiện ởgian long trọng là trần của gian hình tròn tợng trng cho trời đất Sàn hình vuông trang tríhoa lá bốn mùa tợng trng đất nớc Việt Nam Bác Hồ đứng giữa đất trời lồng lộng Từ đây
mở tầm mắt nhìn về lịch sử xuyên suốt truyền thống đấu tranh dựng nớc của dân tộc
Hình tợng “bọc trăm trứng và rồng vàng “ biểu trng truyền thống đấu tranh dựng
n-ớc của dân tộc Việt Nam ,biểu tợng đó mở đầu toàn bộ phần trng bầy của bảo tàng Cònhình tợng “ngựa Gióng và Rùa vàng dâng gơm” ở kia biểu tợng cho truyền thống đấu tranhgiữ nớc của dân tộc Việt Nam Nh Ngời đã dạy:
Các vua Hùng đã có công dựng n
Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nớc “
Gian trng bầy chính là một không gian trng bầy mới lạ, mà trục chính dẫn dắtchúng ta là “con đờng Hồ Chí Minh” Nét độc đáo sáng tạo là nó đợc phân chia thành cáckhông gian trng bày, mỗi nơi có nhiệm vụ cụ thể của mình, nhng có mỗi liên hệ trặt chẽ,hợp lý, bộc lộ chủ đề chính là chủ tịch Hồ Chí Minh Có 6 khối môdun đợc bố trí bên phảicon đờng Hồ Chí Minh còn bên trái có 8 chuyên đề phản ánh các sự kiên quan trọng củalịch sử thế giới thế kỷ qua
Trang 3Xin mời quý khách cùng tôi đến với khu giới thiệu về thời thơ ấu và thanh niên củachủ tịch Hồ Chí Minh (1890-1911).
Tha quý khách! Bác Hồ của chúng ta sinh ngày 19 tháng 5 năm 1890 tại quê ngoại,làng Ngọc Trù, xã Kim Liên,huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An trong một gia đình nhà nhoyêu nớc
Trớc mắt chúng ta là những hiện vật về hoạt động yêu nớc của những ngời thân trong gia
đình chủ tịch Hồ Chí Minh, về cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm của nhân dân ViệtNam trong những năm đầu thế kỉ XX, và sự tiếp thu truyền thống yêu nớc của dân tộc đểlựa chọn con đờng yêu nớc của Hồ Chí Minh Thân phụ của chủ tịch là ông Nguyễn SinhSắc, sinh năm 1862 tại Kim Liên, Nam Đàn, Nghệ An, mồ côi cha mẹ từ nhỏ nhng có ý chíhọc tập ,thông minh ham học Năm 1901 ông thi Hội và đậu phó bảng Ông chỉ làm quanmột thời gian ngắn và sau đó sống bằng nghề dạy học và bốc thuốc chữa bệnh cho dân T t-ởng yêu nớc tiến bộ, nhân cách của ông đã ảnh hởng sâu sắc đến những ngời con Ông qua
đời năm 1929 thọ 67 tuổi tại thị xã Cao Lãnh tỉnh Đồng Tháp
Thân mẫu Chủ tịch Hồ Chí Minh là bà Hoàng Thị Loan sinh năn 1968 trong 1 gia
đình nho học Bà là 1 ngời phụ nữ thông minh, giầu lòng nhân ái và hết lòng vì chồng con.Cuộc đời bà tuy ngắn nhng đã để lại bao hình ảnh tiêu biểu của một ngời phụ nữ Việt Nam
Bà mất tại Huế năm 1901 lúc 33 tuổi Khi đó Bác Hồ của chúng ta còn rất nhỏ, mới chỉ 11tuổi
Chị gái của Bác, Nguyễn Thị Thanh sinh năm 1884 Bà đã tham gia nhiều phongtrào yêu nớc nhiều lần bị thực dân Pháp bắt Bà qua đời tại quê hơng năm 1954 thọ 70 tuổi.Khi đó Bác đang bận chỉ huy chiến dịch nên đã không có mặt trong đám tang của chịmình
Anh trai Bác, Nguyễn Sinh Khiêm sinh năm 1888.Từ tuổi thanh niên ông đã đinhiều nơi truyền thụ kiến thức ,mở mang văn hoá nên ông đã bị tù đầy nhiều năm Ông qua
đời năm 1952 thọ 62 tuổi Lần này Bác lại không có mặt tại đám tang
Tha quý khách ! Quý khách có thể thấy rất nhiều hiện vật gắn liền với tuổi thơ củaBác Phía bên tráI của quý khách là chiếc bàn làm việc của cụ Ngyễn Sinh Cung Còn đây làchiếc khung cửu mà mẹ của Bác ding để dệt vảI kiềm tiền nuôI gia đình Cạnh đó là chiếcvõng đay gán bó với Bác từ khi cất tiếng khóc chào đời Hàng ngày bà Hoàng Thị Loanngồi dệt vảI và đong đa chiếc võng ru các con ngủ Chiếc rơng nhỏ này là nơI đựng vậtdụng của cả gia điình Chiếc rơng này là chỗ vịn cho những bớc đI chập chững đầu tiên củaBác
Xin mời quý khách sang bên kia, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu hành trình tìm ờng cứu nớc của Bác
đ-Trớc hết chúng ta sẽ điểm qua vềtình hình thế giới cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX.Gian chuyên đề này giới thiệu về cuộc cách mạng và sự phát triển của văn hoá khoahọc kĩ thuật cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX ở các nớc phơng Tây đã làm thay đổi mọi lĩnh
Trang 4vực của đời sống xã hội Những thay đổi đó đã làm ảnh hởng sâu sắc đến nhận thức củaChủ tịch Hồ Chí Minh về con đờng cứu nớc của dân tộc Việt Nam
Tha quý khách! Chúng ta sẽ bắt đầu với hành trình cứu nớc của Bác
Quý khách dã biết, ngày 15 tháng 11 năm 1911 với bí danh Văn Ba, Nguyễn TấtThành nhận làm phụ cho tầu amiran latuso Torivin, rời Sài Gòn đi Macxay Pháp bắt đầucuộc hành trình tìm đờng cứu nớc
Từ năm 1911 đến năm 1920 Nguyễn Tất Thành đã đi nhiều nớc ở Châu á,châu Phi
và châu Mĩ nghiên cứu và học hỏi con đờng cứu nớc
Cuối năm 1917 Nguyễn Tất Thành từ Anh trở về Pháp
Năm 1919 thay mặt những ngời Việt Nam yêu nớc ở Pháp Nguyễn ái Quốc đã gửitới hội nghị yêu sách đòi quyền tự do cho nhân dân Việt Nam
Tháng 7/1920 qua báo nhân đạo ngời đợc đọc luận cơng của Lênin về vấn đề dântộc và thuộc địa Nguyễn Tất Thành tham gia đại hội lần thứ XVIII của Đảng Xã Hội Pháptại thành phố Tour
Mời quý khách đến đây, chúng ta tiếp tục tìm hiểu quá trình đấu tranh bảo vệ và vậndụng sáng tạo đờng lối của Lênin về vấn đề dân tộc và thuộc địa của Chủ Tịch Hồ Chí Minhnhằm tuyên truyền cho nhân dân thuộc địa hiểu rõ sức mạnh của đoàn kết và đấu tranh tựgiải phóng cho chính mình
Năm 1921, Nguyễn ái Quốc cùng một số ngời yêu nớc tại các nớc thuộc địa Phápthành lập hội liên hiệp thuộc địa nhằm tổ chức và lãnh đạo phong trào cách mạng giảiphóng dân tộc
Hội Liên Hiệp Thuộc Địa đã xuất bản báo Leparia Nguyễn ái Quốc là linh hồn của
tờ báo là chủ nhiệm kiêm , chủ bút và thủ quỹ.Tác phẩm “Bản án chế độ thực dân Pháp ”của Nguyễn ái Quốc xuất bản năm 1925 là một tác phẩm tiêu biểu tác động rất lớn đếnphong trào đấu tranh của nhân dân các nớc thuộc địa trên thế giới
Tháng 6 năm 1923 đợc sự giúp đỡ của Quốc Tế cộng sản và Đảng Cộng Sản Pháp,Nguyễn ái Quốc rời Pháp sang Liên Xô
Tháng 10/ 1923 tại hội nghị lần thứ I quốc tế nông dân, Nguyễn ái quốc đợc cử vào
đoàn chủ tịch của hội đồng Cuối năm 1924 Nguyễn ái Quốc yêu cầu đợc trở về châu á đểthực hiện hoài bão giải phóng nhân dân các dân tộc thuộc địa trong đó có Việt Nam
Tha quý khách! Trớc mắt quý khách là hình tợng của cách mạng Tháng Mời Nga.Chủ tịch Hồ Chí Minh viết về ý nghĩa của cuộc cách mạng Nga năm 1917 nh sau: “Giống
nh mặt trời chói lọi, cách mạng tháng Mời chiếu sáng khắp năm châu thức tỉnh hàng triệu,hàng triệu ngời dân bị bóc lột trên trái đất”
Bây giờ chúng ta cùng theo chân Bác trở về với phong trào cách mạng trong nớc.Chúng ta cùng bắt đầu với những mốc son quan trọng, đánh dấu bớc ngoặt của cách mạngViệt Nam
Ngày 11/11/1924, Nguyễn ái Quốc đến Quảng Châu Trung Quốc trong báo cáo gửiChủ Tịch Đoàn Quốc Tế Cộng Sản ngày 18 tháng 2 năm 1924, Nguyễn ái Quốc đã thông
Trang 5báo về việc đã tiếp súc với nhóm ngời yêu nớc ở Quảng Châu, Nguyễn ái Quốc cùng một
số đồng chí trực tiếp giảng bài cho lớp huấn luyện
Tháng 6/1925 Nguyễn ái Quốc thành lập hội VNTNCM tổ chức tiền thân của ĐảngCộng Sản Việt Nam
Ngày 21/6/1925 báo Thanh Niên ra đời
Tháng 5/927 Nguyễn ái Quốc rời Quảng Châu đi Matxcơva sau đó đi Berlin, điItalia và trở về Thái Lan
Cuối 1929 ngời trở lại Trung Quốc, triệu tập hội nghị thống nhất các tổ chức cộngsản thành lập Đảng Cộng Sản Việt Nam vào đầu năm 1930
Quý khách có thể thấy kia là các tác phẩm nghệ thuật lớn về hội nghị thành lập Đảng họp
bí mật ở Hồng Kông dới sự chủ trì của Nguyễn ái Quốc vào mùa xuân 1930.Những hình ợng này miêu tả một chặng đờng ngời đã sống và làm việc, học tập tích luỹ kiến thức vàkinh nghiệm khải hoàn môn ở Paris, Kremly ở Matxcova, Vạn Lý Trờng Thành và các biểutợng khác
t-Tha quý khách ! Với sự ra đời của Đảng Cộng Sản Việt Nam, phong trào đấu tranhgiải phóng dân tộc đã có những biến chuyển mạnh mẽ Mà kết quả là sự thành công củacách mạng Tháng Tám - lập ra nớc Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà
Trớc mắt quý khách là những t liệu và hình ảnh về lãnh đạo của Đảng Cộng SảnViệt Nam đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh để từng bớc tiến tới cuộc tổng khởi nghĩaTháng Tám năm 1945 thành công thành lập ra nớc Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà
Mở đầu gian trng bày này là một tổ hợp hình tợng về cuộc đấu tranh của nhân dânViệt Nam Đó là toàn cảnh cách mạng 1930- 1931, đỉnh cao là Xô Viết Nghệ Tĩnh – cuộctổng diễn tập đầu tiên do ĐCS Việt Nam lãnh đạo
Ngày 6/6/1931 Nguyễn ái Quốc bị chính quyền Anh bắt giam trái phép tại HồngKông, các hiện vật trng bày gợi nhớ về một thời kỳ huyền thoại trong cuộc đời cách mạngcủa Nguyễn ái Quốc về bản lĩnh vững vàng và sự cảm hoá kỳ diệu của Ngời, về tài năng vàlòng nhân ái của luật s Lôblơly, về những ngời đã bảo vệ cứu Nguyễn ái Quốc thoát ra khỏinhà tù
Cuối năm 1933 Nguyễn ái Quốc rời Hồng Công, đầu năm 1934 ngời trở lại LiênXô.Tại đây ngời học trờng Quốc Tế Lênin
Tháng 10/1938 Nguyễn ái Quốc rời Liên Xô về Trung Quốc
Ngày 6/6/1941 Nguyễn ái Quốc gửi lời kêu gọi đồng bào cả nớc
Trang 6Tháng 8/1942 lấy tên Hồ Chí Minh.
Ngày 29/8/1942 Ngời sang Trung Quốc và bị chính quyền địa phơng Tởng GiớiThạch bắt giam sau đó bị giải qua gần 30 nhà lao của 13 huyện thuộc tỉnh Quảng Tây, bác
đã viết tác phẩm thơ nổi tiếng “ Nhật ký trong tù”
Tháng 9/1943 HCM đợc trả tự do , tháng 3 năm 1944 ngời tham gia hội nghị các lựclợng cách mạng Việt Nam ở Liên Châu
Tháng 9/1944 HCM trở lại Cao Bằng
Tháng 12/1944 ngời quyết địng thành lập đội Việt Nam TTGPQ tiền thân của quân
độ nhân dân Việt Nam
Ngày 9/3/1945 nhật đảo chính hất cẳng Pháp
Ngày 4/5/1945 HCM rời cao bằng về tân trào chớp thời cơ tình hình thế giới biến
động
Ngày 12/8/1945 HCM cùng ban thờng vụ trung ơng đảng quyết định tổng khởinghĩa vũ trang trong cả nớc
Ngày 13/8/1945 hội nghị toàn quốc thông qua quyết định tổng khởi nghĩa
Ngày 16/8/1945 quốc dân đại hội tân trào đã bầu ra uỷ ban giải phong dân tộc ViệtNam
Ngày 2/9/1945 tại quảng trờng Ba Đình Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản tuyênngôn độc lập khai sinh ra nớc Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà
Tha quý khách! Trên đây là toàn bộ t liệu về quá trình thành lập ra nớc Việt NamDân Chủ Cộng Hoà Nhng đây mới chỉ là bớc khởi đầu của quá trình đấu tranh gian khổ củadân tộc
Bây giờ chúng ta sẽ đến với gian trng bày về phong trào đấu tranh của cách mạngViệt Nam sau khi nớc Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà ra đời
Sau khi thành lập nớc Việt Nam dân chủ cộng hoà, Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếplãnh đạo toàn dân đấu tranh xây dựng, củng cố và giữ vững chính quyền non trẻ
Ngày 3/9/1945 Ngời đề ra những nhiệm vụ cấp bách lúc đó là động viên toàn dânchống giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm
Để giữ vững thành quả cách mạng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có những biện pháp cầnthiết để xây dựng hệ thống chính quyền dân chủ nhân dân từ trung ơng tới điạ phơng, mộtchính quyền thực sự của dân, do dân và vì dân Ngời đặc biệt quan tâm hàng đầu tới việcxây dựng chính sách đại đoànkết dân tộc Ngày 3/12/1945 đại hội đại biểu các dân tộc thiểu
số Việt Nam đã khai mạc tại thủ đô Hà Nội.Trớc dã tâm của thực dân Pháp quay lại xâm
l-ợc nớc ta một lần nữa Sáng ngày 20/12/1946 trên làn sóng phát thanh lời kêu gọi cứu nớccủa Ngời đã truyền đi khắp nớc
Tháng 2/1951 đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 2 của Đảng khai mạc tại chiến khuViệt Bắc
Trang 7Ngày 6/12/1953 Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng bộ chính trị trung ơng đảng thông qua
kế hoạch tác chiến của bộ Tổng t lệnh và quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ Chiếndịch đã kết thúc thắng lợi sau 54 ngày đêm chiến đấu oanh liệt và dũng cảm của quân dân
ta, làm chấn động địa cầu
Bây giờ mời quý khách đến với gian trng bày t liệu nói về quá trình Chủ tịch Hồ ChíMinh lãnh đạo cách mạng xã hội ở miền Bắc và cuộc đấu tranh chống Mỹ xâm lợc ở miềnNam, giải phóng miền Nam thống nhất đất nớc.(1954 – 1969)
Phần trng bày này giới thiệu hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng trung ơng
đảng và chính phủ lãnh đạo nhân dân thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ chiến lợc
Trở lại thủ đô Hà Nội trong giai đoạn cách mạng mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõnhiệm vụ của nhân dân ta là thi hành đúng hiệp định Genever năm 1954 ở đông dơng
Năm 1958 chủ tịch HCM viết tác phẩm “ đạo đức cách mạng”
Về phần mình Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là tấm gơng sáng về thực hành đạo đứccách mạng , những kỷ vật của ngời để lại không chỉ nói về cuộc sống giản dị , đức khiêmtốn của một con ngời mà còn nói nên nhân cách của một vị lãnh tụ của nhân dân Việt Nam
Còn đây là những vật lu niệm từ miền Nam gửi tới Bác đợc trng bày đã nói nên tìnhcảm tha thiết của nhân dân miền Nam đối với Bác
Tháng 8/1964 đế quốc Mỹ gây ra sự kiện “Vịnh Bắc Bộ” và từ tháng 2/1965 đã mởrộng cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân ra miền Bắc ồ ạt đa quân viễn chinh Mỹvào miền Nam Việt Nam
Tháng 7 năm 1966 Mỹ đã dùng máy bay ném bom vào thủ đô hà Nội và thành phốHải Phòng, Chủ tịch Hồ Chí Minh động viên nhân dân Việt Nam vợt qua hi sinh và giankhổ
Tháng 11/1964 hội nghị quốc tế đoàn kết với nhân dân Việt Nam đã đợc tổ chức tạithủ đô Hà Nội với sự tham gia của 64 đoàn đại biểu của 52 nớc và tổ chức quốc tế
Vào hồi 9giờ 47 phút ngày 2/9/1969 trái tim của Chủ tịch Hồ Chí Minh ngừng đập,
để lại nỗi nhớ tiếc thơng vô hạn cho toàn thể nhân dân Việt Nam và bạn bè quốc tế Nhà thơ
Tố Hữu đã viết về những ngày tang lễ của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Hà Nội:
Suốt mấy hôm mây đen tiễn đ
Đời tuôn nớc mắt trời tuôn ma”
Trang 8Sáng 9/9/1969 tại quảng trờng Ba Đình đã tổ chức trọng thể lễ truy điệu Chủ tịch Hồ ChíMinh Hơn 20 vạn nhân dân Hà Nội và đại biểu nhân dân cả nớc cùng hơn 40 đoàn đại biểunớc ngoài và bạn bè quốc tế đã tham dự lễ truy điệu.
Sự ra đi của Ngời là một mất mát lớn đối với phong trào giải phóng dân tộc ở ViệtNam cũng nh trên toàn thế giới Tiếp nối con đờng của Bác, Đảng và nhân dân ta đã đồnglòng, hiệp sức đấu tranh đánh đuổi đế quốc Mỹ thực hiện ớc nguyện của ngời trớc lúc ra đi
Đây là phần trng bày giới thiệu chiến thắng của nhân dân Miền Bắc đánh bại cuộc tập kíchbằng không quân B52 của đế quốc Mỹ vào Hà Nội
Những hình ảnh trên là về chiến thắng vĩ đại của nhân dân Việt Nam vào mùa xuânnăm 1975 và chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất
Tha quý khách! Thuyết trình viên Phạm Thanh Sơn vừa đem lại cho chúng ta nhữngkiến thức rất bổ ích về lịch sử dân tộc nói chung và Bác Hồ Kính yêu nói riêng Thay mặt
đoàn tôi xin chân thành cảm ơn sự nhiệt tình của anh Sơn và tỏ lòng cảm phục trớc nhữnghiểu biết của anh về lịch sử nớc nhà Kính chúc anh cùng gia đình mạnh khoẻ
Tha quý khách, chúng ta đã kết thúc chuyến tham quan Bảo Tàng tại đây Theo lịchtrình, điểm tham quan tiếp theo là Văn Miếu Quốc Tử Giám Xin mời quý khách lên xe,chúng ta tiếp tục cuộc hành trình
Bài thuyết trình
Văn miếu- quốc tử giám
Chào mừng các quý khách đã đến với Văn Miếu – Quốc Tử Giám
Tôi là Nguyệt hớng dẫn viên du lịch, ngời sẽ đi cùng các quý khách trong chuyến hànhtrình thăm Văn Miếu – Quốc Tử Giám Tôi rất vui, hy vọng rằng chúng ta sẽ có một buổi thămquan lý thú và bổ ích
Trang 9Quý khách vừa đi thăm bảo tàng Hồ Chí Minh phải không ạ Tôi biết rằng quý khách vẫncòn cảm thấy hào hứng và xúc động trớc những câu chuyện về cuộc đấu tranh gian khổ nhng cũngrất hào hùng của Bác và cả dân tộc trong cuộc đấu tranh chống lại kẻ thù xâm lợc do hớng dẫn viênThanh Sơn của chúng tôi vừa cung cấp Còn bây giờ, tôi xin phép đợc giới thiệu và hớng dẫn quýkhách thăm quan về một công trình khác cũng rất tiêu biểu và là niềm tự hào của thủ đô Hà Nội-Văn Miếu – Quốc Tử Giám Nhng trớc hết cũng xin lu ý với các quý khách biển số xe của chúng
ta là 29S - 5365 và chuyến thăm quan của chúng ta sẽ bắt đầu từ lúc này- 10h00 theo đồng hồ củatôi và chúng ta sẽ kết thúc lúc 11h15
Tha quý khách! Chúng ta đang đứng trong khu Văn Miếu – Quốc Tử Giám rồi đấy ạ VănMiếu – Quốc Tử Giám nằm trên khu đất rộng 54331(m2) bao gồm Hồ Văn, khu Văn Miếu –Quốc Tử Giám mà kiến trúc chủ đạo là khu Văn Miếu – nơi thờ Khổng Tử và Quốc Tử Giám –trờng Đại học đầu tiên của Việt Nam
Tha quý khách ! Có lẽ chúng ta sẽ đi thăm khu Văn Miếu – Quốc Tử Giám trớc và sau đónếu có thời gian chúng ta sẽ quay lại Hồ Văn sau Văn Miếu đợc xây dựng năm 1070 đời vua LýThánh Tông, dùng làm nơi thờ Khổng Tử Năm 1076 vua Lý Nhân Tông, cho xây dựng thêm khuQuốc Tử Giám làm nhà trờng cho các Thái tử, con quan lại và sau đó đợc mở rộng thu nhận cảnhững ngời học trò xuất sắc con thờng dân Quý khách có nghĩ rằng mình cũng có thể là một họctrò trong Quốc Tử Giám nếu mình sống trong thời đó không Có thể chứ, nhng không dễ phảikhông ạ
Văn Miếu – Quốc Tử Giám nằm trên khu đất có chiều dài 300(m), chiều rộng phía Bắc là75(m) phía Nam là 61(m), hớng Bắc - Nam theo quan niệm “Thánh nhân nam diện nhi trị” tức làThánh nhân hớng về phía Nam để cai trị Văn Miếu đợc chia làm 5 khu tơng ứng với ngũ hành, vớidãy tờng gạch bao quanh chia Văn Miếu làm 5 khu nhỏ thông nhau bởi các cổng Đến thăm VănMiếu, chúng ta sẽ đợc hiểu biết thêm việc cha ông ta đã chọn ngời tài ra sao và thấy rõ ảnh hởngcủa Khổng giáo đối với đời sống dân tộc Việt Nam nh thế nào Và mặc dù Văn Miếu cũng nhnhiều công trình kiến trúc cổ còn lại đã qua nhiều lần trùng tu và những bớc thăng trầm nhng VănMiếu nh chúng ta thấy ngày nay vẫn là một công trình kiến trúc tiêu biểu nếu nh chúng ta so sánhvới những khu Văn Miếu ở rất nhiều tỉnh thành trên cả nớc
Nào chúng ta cùng bắt đầu chuyến hành trình Trớc mặt chúng ta nh quý khách đã thấy có 4cột lớn đó là tứ trụ nối vào khu tiền án Tứ trụ đợc xây bằng gạch, hai cột giữa cao hơn có hình haicon nghê chầu vào Quan niệm tâm linh cho rằng đây là hai con vật thiêng có thể nhận ra kẻ ác ng -
ời thiện Có lẽ đây là lý do mà hai con vật này đợc khắc ở đây chứ không phải là những loài vậtkhác Hai cột bên thấp hơn đắp nổi 4 con chim Phợng xoè cánh Quý khách hãy nhìn sang hai bên
có hai miếu nhỏ trong đó có hai bia đá đề Hạ Mã Tôi cho rằng quý khách có thể đoán ra Hạ Mã cónghĩa là gì vâng nó có nghĩa là xuống ngựa Nó dùng để nhắc nhở các bậc Công, Khanh, Phu, Sĩ
Trang 10khi đi qua đây phải xuống ngựa để tỏ lòng tôn kính các bậc Thánh nhân Trên bốn cột phía trong vàngoài quý khách có nhìn thấy các câu đối không Tôi biết đợc rằng hai trong số những câu đối đó
là” nhuộm mà không đen, mài mà không mòn” và “ ngẩng nhìn càng cao, càng dùi càng cứng”.
Bây giờ mời quý khách theo tôi Chúng ta đang đi qua khu Tiền án và hớng tới cổng thứ nhất VănMiếu Môn Văn Miếu Môn là tam quan lớn gồm hai tầng Phía trên đầu các bạn chính giữa có mộttấm biển đề 3 chữ Văn Miếu Môn Hai tầng cổng Văn Miếu mặt hình vuông tầng dới to, tầng trênnhỏ do đó xung quanh có chừa ra một hàng hiên rộng 4 mặt có lan can Các bạn có thấy hai conrồng đá kia không Đó là hai con rồng thuộc phong cách Lê khoảng thế kỷ 15 hay còn gọi là LongVân Phía trên cổng có trang trí hình con dơi, biểu tợng của Phúc Còn những hình trang trí trênmặt cột là cảnh Long Ng tụ hội bên cổng trái và Mãnh hổ hạ sơn bêm cổng phải Chắc quý khách
đang thắc mắc không biết hai cổng nhỏ ở hai bên dùng để làm gì phải không ạ Nếu quý khách lu ý
sẽ thấy không phải chỉ ở Văn Miếu mà ở rất nhiều nơi khác bao giờ ngoài cổng chính còn có cáccổng phụ Bởi vì cổng chính chỉ đợc mở vào những dịp lễ Tết hay khi có vua quan đến thăm Ngàynay thì ngay cả những ngời dân bình thờng cũng đợc đi qua lối cổng chính này Chúng ta sẽ đibằng lối cửa chính và quý khách sẽ có cơ hội ngắm nhìn lại lối kiến trúc cổ này
Tha quý khách! Chúng ta đang đi trên con đờng dẫn từ cổng Văn Miếu đến cổng ĐạiTrung Hai bên chúng ta là hai chiếc ao nhỏ đợc xây bao quanh bằng tờng Ngoài ý nghĩa là nơichứa nớc, hai chiếc ao nhỏ này còn tạo cho cảnh vật nơi đây thêm hài hoà, là nơi mà các nho sĩ thời
xa dừng chân ngắm cảnh
Tha quý khách! Chúng ta đang đứng trớc cổng Đại Trung Đại Trung môn“ ” gồm ba gian
nh quý khách thấy đợc xây trên nền gạch cao, đó là gạch Bát Tràng Còn những hàng ngói thẳngtắp kia là ngói mũi hài và những đờng cong trang trí bốn góc mái là gạch đất nung
Cổng Đại trung bao gồm ba hàng cột gỗ đợc sơn son thiếp vàng Hai hàng cột ngoài vàhàng cột giữa là cột chống nóc
Có ai trong số các quý khách biết về biểu tợng cá chép trên kia không Hai con cá chépchầu vào một cái bình giống nậm rợu Đó là bình đựng khí thiêng của trời đất, tinh hoa tri thức, t-ợng trng cho trí tuệ Còn cá chép là biểu tợng cho các sỹ tử đi thi Muốn đỗ đạt thành tài phải rènluyện, học tập gian khổ nh tích cá chép vợt vũ môn Cùng với ý đó quý khách có thể thấy hai cổngthành đức bên tay phải và đạt tài bên tay trái Đó là hai trong số những đức tính không thể thiếu đợccủa một ngời làm quan Qua đó chúng ta có thể thấy cha ông ta đã coi trọng cả tài và đức trong mộtcon ngời
Bớc qua Đại Trung môn quý khách và tôi đang đi vào khu thứ hai của Văn Miếu Quốc TửGiám Quốc T Giám dẫn tới Khuê Văn các Một khung cảnh thật hài hoà trong cách bài trí vớinhững con đờng nhỏ mà chúng ta đang đi vẻ trang nghiêm vốn có của nó Nó tạo cho chúng ta ấn t-
Trang 11ợng, cảm giác cảm giác thanh cao gần gũi với thiên nhiên- một phần tính cách lối sống của ngờiViệt.
Chào mừng các quý khách đã đến Khuê Văn Các Mặc dù tôi đã đến đây nhiều lần đứng tr
-ớc Khuê Văn Các mà ngắm nhìn nhng tôi vẫn không hết ngạc nhiên và thán phục về những ý tởng
độc đáo, sâu sắc trong lối kiến trúc của nó Không biết quý khách có cảm thấy nh thế không?
Gác Khuê Văn bừng sáng với lối kiến trúc và mầu sắc của nó Đợc xây dựng năm 1805 dới
đời vua Nguyễn Gia Long, Khuê Văn các bao gồm hai tầng ngự trên một nền vuông cao lát gạch.Bốn trụ lớn đợc trang trí chạm khảm sinh động với bốn bề trống tạo ra dáng vẻ vừa bề thế vừathanh cao Quý khách có biết không, đây chính là nơi mà các học sinh u tú lên đọc những bài thơminh làm và cũng là nơi diễn ra các cuộc bình thơ sôi nổi
Quý khách hãy nhìn lên phía trên gác hai của Khuê Văn Các, ngoài một bảng lớn đề ba chữKhuê Văn Các thì điều gì làm cho quý khách chú ý nhất Hãy nhìn vào bốn cửa sổ hình tròn kia đóchính là biểu tợng của ngôi sao Khuê Văn Đó cũng chính là lý do mà nó đợc gọi là gác Khuê Văn.Những song cửa toả ra hai bên là biểu tợng cho ánh sáng của ngôi sao đó Tôi sẽ nói cho quý khách
lý do tại sao lại lấy biểu tợng là ngôi sao hình tròn nh thế sau
Tiếp tục với kiến trúc tầng hai của gác Khuê Văn nh quý khách thấy toàn bộ gác hai đợclàm bằng gỗ sơn son thiếp vàng Do mái trên nhỏ hơn nên nó tạo ra đợc lan can bao quanh là cáccon tiện và đều đợc chạm khắc tinh vi Ngói lợp ở đây là ngói ống chứ không phải là ngói mũi hài.Còn hai cổng nhỏ ở hai bên đó là Xúc Văn va Bí Văn với ý nghĩa văn chơng xúc tích, chau chuốt
và sáng sủa
Nếu quý khách đã quan sát kỹ gác Khuê Văn rồi xin mời đi qua cùng tôi sang khu bia tiến
sỹ Trớc mắt quý khách là “Thiên Quang Tỉnh” Thiên Quang Tỉnh là một giếng hình vuông rộng
đợc bao quanh bởi lan can xây bằng gạch, quanh năm đầy nớc Thiên Quang Tỉnh có nghĩa là đón
ánh sáng của trời, tơng truyền nếu đem mài mực với nớc giếng ở đây thì thi cử sẽ đỗ đạt Quýkhách hãy quay lại phía sau lng chúng ta, nhìn lên cửa sổ của Khuê Văn Các Những cửa sổ hìnhtròn là biểu tợng của trời, còn giếng hình vuông là biểu tợng của đất với ý nghĩa đây là nơi kết tinhmọi tinh tuý của trời đất
Tha quý khách, 82 tấm bia đá trên đó khắc tên 1036 vị tiến sỹ đợc đặt thành hai dẫy đốixứng qua Thiên Quang Tỉnh là một trong những di vật quý giá nhất mà Văn Miếu Quốc Tử Giámcòn lu lại đợc Vì ngoài ý nghĩa kiến trúc đây còn là minh chứng hùng hồn cho một thời kỳ pháttriển rực rỡ của xã hội Việt Nam, ở đó những thành tựu về giáo dục đặc biệt đợc coi trọng
Trang 12Các kỳ thi chọn nhân tài của Việt Nam bắt đầu từ rất sớm nhng mãi đến năm 1442 vua LêThánh Tông mới có sáng kiến lập bia lu danh các vị tiến sỹ Công việc này đợc thực hiện từ đó tớinăm 1779 trải qua 124 kỳ thi nhng chỉ còn lại 82 bia đá nh ngày nay.
Mời quý khách lại gần hơn để quan sát những tấm bia đá này Xin lu ý với quý khách mặc
dù kích thớc hoa văn của các bia tiến sỹ nay khác nhau nhng chúng đều đợc làm từ một loại đá lấy
từ vùng núi An Thạch - Đông Sơn – Thanh Hoá Trên mỗi tấm bia ngoài những thông tin nh năm,niên đại của vị vua đã cho tổ chức kỳ thi thì còn có khắc họ tên quê quán của các vị đỗ kỳ thitheo thứ tự từ cao xuống thấp Nếu các quý khách muốn quan sát kỹ hơn, mời lại gần đây tôi cùngcác quý khách sẽ cùng nhau nhận biết 3 loại bia của các thời kỳ khác nhau
Tha quý khách đây là tấm bia tiến sỹ loại 1 Bia loại 1 đợc dựng từ năm 1484 đến 1536 gồm
14 chiếc với những đặc trng nh bia đợc trang trí hình hoa lá, không có hình rồng, rùa có đầu giống
đầu chim, mắt có lông mày, mai trơn
Còn đây là một bia thuộc loại 2 gồm 25 chiếc với những đặc trng nh hoa văn phong phú, cóhình động vật, bia co hình mặt nguyệt, rồng chầu Rùa có mắt tròn, mặt bẹt, sống mũi uốn cao
Cuối cùng là bia loại 3 bao gồm 43 chiếc Đây là một trong số đó Bia cao to, trang trí cách
điệu Rùa có đầu giống rùa loại 1 nhng có gò sống lng chạm hình 6 cạnh
Tha quý khách, xin chú ý tôi biết các bạn rất say mê nghiên cứu tìm hiểu các tấm bia Có lẽmột trong số các quý khách đang cố tìm xem có tên tổ tiên mình trên đó không Thật thú vị nhngtôi sẽ đa quý khách đi thăm tiếp một nơi khác Đó là khu thờ Khổng Tử và các bậc Tiên hiền, Tiênnho bao gồm điện Đại Thành, nhà Bái Đờng và hai dãy Đông Vu, Tây Vu
Nơi chúng ta đang đứng là Đại Thành môn Cửa Đại Thành với nối kiến trúc quen thuộcgồm 3 gian nh quý khách thấy, ba gian này đều có lắp cửa gỗ, trên có những hoạ tiết rồng mây hếtsức sinh động
Quý khách đã biết rằng Khuê Văn Các có tên lấy từ hình ảnh ngôi sao Khuê Văn, thế còn
Đại Thành môn? “Đại Thành” là từ lấy ra từ câu nói của Mạnh Tử “Khổng Tử là bậc đại thành” cangợi thầy mình là ngời thành đạt, đã biết tập hợp tất cả học vấn, đức tốt của các bậc tiên hiền
Chúng ta đang đứng ở sân Đại Bái, nơi đây ngày nay vẫn diễn ra các cuộc bình thơ nhân dịptết Nguyên Đán Sân Đại Bái hình vuông lát gạch Bát Tràng
Hai bên chúng ta là hai dãy Đông Vu, Tây Vu trớc kia là nơi thờ 72 vị học trò xuất sắc củaKhổng Tử nhng ngày nay nh quý khách thấy nó là nơi trng bày tranh ảnh, hiện vật về lịch sử củavăn miếu Kiến trúc của hai dãy nhà này đợc xây dựng nh hiện nay vào năm 1954
Trang 13Quý khách thân mến! Vì thời gian có hạn nên tôi đề nghị chúng ta sẽ đi thăm quan các
điểm còn lại sau đó sẽ ghé lại xem tranh ảnh sau Quý khách hãy nhìn nên phía trên toà Bái Đờngquý khách sẽ thấy hình ảnh đắp nổi hai con rồng chầu mặt nguyệt Hai gian đầu hồi mặt trớc và sau
là cửa gỗ chấn song con tiện Toà Bái Đờng là một căn nhà rộng 9 gian với 40 cột trụ Đây là nơi tổchức các nghi lễ tế lễ do vậy chính giữa là một hơng án lớn xung quanh là các bức hoành phi câu
đối
Chúng ta lại gặp lại hình ảnh cụ rùa quen thuộc nhng lần này không cõng bia đá mà cõngtrên lng một con hạc nhẹ hơn nhiêù, do vậy cụ rùa này rất nhỏ Hình ảnh này có liên quan tới mộttích về tình bạn giữa rùa và hạc giúp đỡ nhau cùng vợt qua hoạn nạn, khó khăn Hai con hac này cóngậm ngọc nên là hạc thiêng nếu hạc không ngậm ngọc thì là hạc thờng
Nếu quý khách say mê những câu chuyện về thời Xuân Thu Chiến Quốc chắc hẳn sẽ cảmthấy rất thú vị khi vào nhà Tổ Trớc mắt quý khách chính là tợng Khổng Tử và bốn vị học trò xuấtsắc của ông: Mạnh Tử, Nhan Tử, Tăng Tử, và Tử T Tợng Khổng Tử đang đợc thờ ở đây đợc đa vềvăn miếu năm 1960 nhng tợng đã đợc làm trớc đó rất lâu khoảng năm 1729 Hai gian đầu hồi thờ
10 bia đá bài vị Thập Triết - là những ngời tiêu biểu cho 4 khoa: đức hạnh, ngôn ngữ, chính trị vàvăn học
Chúng ta có thể thấy một nối kiến trúc đơn giản, không chạm trổ cầu kỳ giản dị, thanh nhã
mà uy nghiêm, cổ kính Xin lu ý các bạn không nên thắp quá nhiều hơng để tránh có quá nhiềukhói
Tha quý khách! Đây đã là điểm cuối của Văn Miếu Các bạn cảm giác thế nào Mặc dùVăn Miếu ở Hà Nội có quy mô nhỏ hơn khu thờ Khổng Tử tại Trung Quốc quê hơng ông Nhngchắc quý khách cũng cảm nhận đợc rằng công trình này chứa đựng những giá trị to lớn cả về kiếntrúc và t tởng Chúng ta cùng đi thăm Quốc Tử Giám ngay bây giờ Có hai con đờng nhỏ ở hai bêntoà Bái Đờng cùng dẫn tới Quốc Tử Giám, quý khách có thể chọn một trong hai
Trớc mắt chúng ta là nhà Thái Học tức Quốc Tử Giám xa Xa kia Quốc Tử Giám bao gồmnhà giảng đờng, th viện, khu tam xá cho học sinh ở, kho để đồ tế khí Học trò tại Quốc Tử Giám
xa gọi là giám sinh, chủ yếu là những ngời đã đỗ thi Hơng, qua các kỳ thi kiểm tra ở bộ lễ vàoQuốc Tử Giám học tập để chuẩn bị thi Hội và Đình
Nhà Thái Học ngày nay đợc khởi công xây dựng tháng 7 năm 1999 và hoàn thành vàomùng 8 tháng 10 năm 2000 nhân kỷ niệm 990 năm Thăng Long Hà Nội Công trình nhà Thái Học
đợc thiết kế theo kiến trúc truyền thống, sử dụng các vật liệu nh gỗ lim, ngói mũi hài, gạch đấtnung Toàn thể kiến trúc bao gồm hai dãy tả, hữu vu, Tiền Đờng, Hậu Đờng, nhà để chuông trốngtrên khu đất rộng 6150 m vuông
Trang 14Tiền Đờng ngày này là nơi tổ chức các sự kiện văn hoá- xã hội quan trọng Nh quý khách
đã biết trong thời gian vừa qua tại đây đã diễn ra các sự kiện nh: Lễ tuyên dơng những thủ khoa tốtnghiệp loại xuất sắc của các trờng đại học và cao đẳng Hay nh sự kiện tổ chức năm thơ Việt Namtại Hà Nội Tổng thống Nga Putin khi sang thăm chính thức Việt Nam đã tới thăm Văn Miếu –Quốc Tử Giám và đã đánh những tiếng trống đầu tiên tại đây năm 2000
Xin mời quý khách theo tôi tới khu hậu đờng của nhà Thái Học Hậu đờng là nơi thờ phụngcác vị vua Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông, Lê Thánh Tông và Chu Văn An Chắc hẳn các quýkhách đều đã biết tại sao những vị này đợc thờ ở đây Vâng công lao của họ với việc xây dựng gìngiữ những công trình này và phát triển nền giáo dục Việt Nam là không nhỏ Lý Thánh Tông năm
1070 cho xây dựng khu Văn Miếu, Lý Nhân Tông năm 1076 cho xây dng khu Quốc Tử Giám còn
Lê Thánh Tông chính là ngời cho lập bia, khắc tên lu danh các vị tiến sỹ Chúng ta sẽ thấy tợng thờcủa các vị này trên gác hai Gác một nơi chúng ta đang đứng trng bày về lịch sử các kỳ thi cũng nhtrang phục, đồ dùng của các nho sỹ hay quan lại Chúng ta sẽ thấy những bức ảnh về Văn Miếu tạirất nhiều nơi khác ở Việt Nam, những bài thi, đồ dùng của các sỹ tử cũng nh cảnh chen chúc tại cáctrờng thi Bây giờ tôi sẽ để cho các bạn một chút thời gian để đi thăm quan cụ thể Sau đó chúng ta
sẽ tập chung ngoài sân đợc không ạ?
Chúng ta vừa trải qua chuyến thăm quan Văn Miếu – Quốc Tử Giám theo trình tự các khu
đã đợc phân chia từ trớc Từ ngoài vào những cổng chính, ao, giếng đợc tạo ra với những nét kiếntrúc độc đáo, hài hoà kết hợp với những di vật quý giá nh bia tiến sỹ, tợng thờ tạo ra một sức hút
đối với tất cả du khách tới thăm
Tha quý khách, chắc tất cả các quý khách đã có đủ thời gian để thăm quan rồi chứ Các quýkhách cảm nhận nh thế nào sau khi đã đi thăm quan toàn thể khu kiến trúc này Tôi hy vọng quýkhách đã có một chuyến thăm quan Văn Miếu – Quốc Tử Giám bổ ích và lý thú Với những kiếnthức mà các quý khách có đợc qua chuyến thăm quan này tôi tin rằng các quý khách sẽ tự hào hơnnữa về những giá trị văn hoá,lịch sử của đất nớc ta
Chuyến thăm quan Văn Miếu – Quốc Tử Giám kết thúc tại đây Tôi xin cảm ơn các quýkhách vì đã giúp đỡ tôi hoàn thành chuyến thăm quan một cách thành công Và hy vọng với sự h-ớng dẫn của tôi các quý khách cũng đã có một chuyến thăm quan thành công Mong rằng tôi nóiriêng và các đồng nghiệp của tôi tại công ty một ngày nào đó sẽ đợc gặp lại các quý khách Còn bâygiờ là thời gian quý khách sẽ quay lại khách sạn dùng bữa tra.Xin mời quý khách lên xe Kínhchúc quý khách có một bữa tra ngon miệng
bàI thuyết trình
Hồ gơm
Trang 15Xin kính chào tất cả các quý khách Tôi rất vui mừng dựoc gặp lại quý khách trong buổichiều nay.Buổi sáng quý khách đã cùng hóng dẫn viên Phạm Thanh Sơn đến thăm Bảo Tàng HồChí Minh, đợc xem những tài liệu, hiện vật, hình ảnh phản ánh cuộc đời và sự nghiệp của Chủ Tịch
Hồ Chí Minh gắn liền với các sự kiện lịch sử quan trọng của Việt Nam và thế giới Quý khách đãdừng chân tại Văn Miếu Quốc Tử Giám cùng hớng dẫn viên Nguyễn Thị Nguyệt tìm hiểu và thămquan về nền nho giáo Việt Nam, về trờng Đại học đầu tiên của Việt Nam cùng nhữnh công trìnhkiến trúc của các thời đại và cách chọn nhân tài cho đất nớc của cha ông ta thủa trớc Chiều nay tôihân hạnh đợc cùng quý khách đến với một địa chỉ vô cùng thân quen, vô cùng gắn bó với nhân dânthủ đô, một địa chỉ mà đã làm nao lòng biết bao ngời dân xa xứ, một địa chỉ đã là nguồn cảm hứngcho biết bao nhà thơ, nhà văn, biết bao nghệ sỹ Vâng xin cùng quý khách đến với Hồ Gơm - tráitim của thủ đô Hà Nội
Tha quý khách! Hiện giờ chúng ta đang chuẩn bị tiến vào khuôn viên của HồGơm, xin mời quý khách hãy nhìn sang phía bên trái của quý khách đó chính là Hồ Gơm dịa điểm
mà chúng ta sẽ ding chân trong buổi chiều nay.Thật tuyệt vời phải không ạ! Bây giờ xin mời quýkhách xuống xe để chúng ta có thể tận hởng không khí trong lành mát mẻ của mùa thu Hà Nội.Thaquý khách! Hà Nội vốn nổi tiếng là thành phố có nhiều hồ và cây xanh.Hệ thống hồ ở Hà Nội cókhoảng 10 ha Theo các nhà khoa học thì hồ Gơm (tức Hoàn Kiếm là một đoạn còn sót lại của sôngHồng sau khi sông đã chuyển dòng nh hiện nay.Sự việc sông nớc biến thiên ấy diễn ra cách đây vàinghìn năm Trớc đây hồ có tên là Lục Thuỷ vì sắc nớc bốn mùa xanh Thế kỉ XV, hồ Lục Thuỷ đổitên thành hồ Hoàn Kiếm Cái tên Hoàn Kiếm có từ khoảng sau năm 1428 gắn liền với truyền thuyếttrả gơm cho rùa vàng của vua Lê Thái Tổ.: tục truyền từ thủa hàn vi, Lê Lợi vốn làm nghề chài lới,
đang nuôi chí khởi nghĩa đuổi giặc minh thì bắt đợc thanh kiếm thần có khắc hai chữ “ ThuậnThiên”, nghĩa là “ hợp vận trời”; sau khi thành công, ông lên ngôi vua năm 1428; một hôm ngựthuyền rồng du ngoạn trên hồ, bỗng có con rùa lớn nổi lên cạnh thuyền; vua tuốt gơm trỏ thì rùa
đớp lấy và lặn mất; vua cho là đất nớc thái bình, Rùa Thần đòi lại gơm, nên đổi tên hồ là Hồ HoànKiếm”
Ngày nay hồ vẫn xứng đáng với cái tên Lục Thuỷ bởi sắc nớc bốn mùa trong xanh Xungquanh hồ là các hàng cây bao bọc với nhiều loại khác nhau nh xà cừ, bàng, sấu, phợng, hoa sữa… Nếu nh quý khách đến Hà Nội vào mùa Hạ một mùa vô cùng nóng nực của Việt Nam, nhng nếudừng chân bên hồ thì cái nóng nực sẽ hầu nh tan biến Và cho dù trên đờng phố hay xung quanh hồ
là những chùm phợng đỏ chói cả góc trời nhng cũng không thể đốt cháy sự mềm mại, mát rợi củalàn nớc trong xanh.Với không gian thoáng đãng cùng những hành cây vi vút sẽ mang những làngió mát lành xua tan cái nóng nực của mùa hè, cho quý khách một cảm giác nhẹ nhàng, khoankhoái, xua tan cả cái mệt nhọc hay cái bực bội của một ngày là việc mệt nhọc Giữa buổi tr a hèlắng nghe trên những hành cây xanh toi là những bản nhạc không ngớt của những chú ve say sakhông biết mệt mỏi Còn hôm nay giữa tiết trời mùa thu trong xanh, mặt hồ lại càng trong xanh
Trang 16hơn Từ lúc dừng chân đến giờ chắc quý khách đã cảm nhận thấy một mùi hơng thom tinh khiết.Thă quý khách, đó là hơng thơm đặc trng của mùa thu Hà Nội, mùi hơng hoa sữa Chính cái mùihơng hoa sữa này, với tiết trời ấm áp nhẹ nhàng của mùa thu đã làm rung động biết bao tâm hồnthi sĩ Mùa thu với hoa sữa bên hồ đã là nguồn cảm hứng và là đề tài của rất nhiều các tác phẩmcũng nh các bài hát về Hà Nội “… mùa thu, khi hoa sữa thơm ven mặt hồ, theo năm tháng em lớntừng ngày, những kỷ niệm không bao giờ phai… … … ” Tha quý khách, xung quanh hồ là cây cốicùng hơng thơm của hoa sữa, còn dới hồ có rất nhiều sinh vật sinh sống, nhng điều đặc biệt là trông
số các loài sinh vật đó có một sinh vật có thể nói là vô cùng đặc biệt, vô cùng quan trọng đối với ýnghĩa của Hồ Gơm Tôi nói đến đây chắc quý khách đã đoán ra đó là loài sinh vật gì Vâng tha quýkhách, đó là loài rùa, những cụ rùa đã sống ở dây rất lâu rồi, gắn bó với những thăng trầm của HàNội Và trong tiềm thức của ngời dân đâu đó ở dới lòng hồ sâu thẳm kia là thanh kiếm thần nămnào.Đứng từ vị trí này nhìn ra chắc quý khách đã thấy một hòn đảo nhỏ cùng với một chiếc cầu đỏvô cùng nổi bật và thơ mộng, cây cầu đó sẽ giúp chúng ta đến với hòn đảo nhỏ kia Trên hòn đảo
đó có một ngôI đền là đền Ngọc Sơn Bây giờ xin mời quỳ khàch đi về phía đảo
Trớc mắt quý khách là đền Ngọc Sơn Đền đợc xây dựng trên một hòn đảo là đảo Ngọc Sơn
Đảo Ngọc Sơn xa đợc gọi là Tợng Nhĩ( tức tai voi), khi Lí Thái Tổ dời đô ra Thăng Long đặt tên làNgọc Tợng, đến đời Trần đổi tên là Ngọc Sơn Tại đây đã có một ngôi đền đợc dựng lên để thờnhững ngời anh hùng đã hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mông Nguyên Về sau lâu ngày
đền ấy sụp đổ, đến thời Vĩnh Hựu nhà Lê ( 1735-1739), chúa Trịnh Giang đã dựng cung ThuỵKhánh và đắp hai quả núi đất ở trên bờ phía Đông đối diện với Ngọc Sơn gọi là núi Đào Tai vàNgọc Bội Cuối đời Lê, cung Thuỵ Khánh bị Lê Chiêu Thống phá huỷ Một nhà từ thiện tên là TínTrai, nhân nền cung cũ đã lập ra một ngôi chùa gọi là chùa Ngọc Sơn.Năm Thiệu Trị thứ 3 (1843),chùa lại nhờng cho một hội từ thiện đổi làm đền thờ Tam Thánh Sau đổi là đền Ngọc Sơn vì trong
đền chỉ thờ thần Văn Xơng, là ngôi sao chủ việc văn chơng khoa cử( 25-55sau công nguyên- TrungQuốc) và thờ Trần Hng Đạo vị anh hùng phá quan Nguyên năm 1864 Ngôi đền ngày nay là docông tu sửa của Nguyễn Văn Siêu- một nhà văn hoá lớn của Hà Nội
Xin mời quý khách hãy nhìn về phía bên trái của quý khách,đó là một ngọn tháp với tên gọiTháp Bút Chắc quý khách đang thắc mắc tại sao tháp lại có tên nh vậy Vâng, tháp có tên nh vậybởi trên đỉnh tháp là hình ngọn bút lông.Tháp Bút đợc xây bằng đá Quý khách hãy nhìn lên phíathân của ngọn tháp, trên thân tháp có tác 3 chữ Hán” Tả Thanh Thiên” nghĩa là viết lên trời xanh,nói lên ngụ ý của con ngời chân chính Bây giờ xin mời quý khách đi tiếp Trớc mắt quý khách làmột của cuốn gọi là Đài Nghiên, trên có đặt một cái nghiên mức bằng đá theo hình quả đào đặt trênlng 3 con ếch trên nóc cửa vào đền Trên thân nghiên có khắc một bài minh bằng chữ Hán, do phóbảng Nguyễn Văn Siêu soạn, tú tài Vũ Tá Trứ viết chữ cho thợ khắc lần đầu năm 1864, năm 1877trùng tu khắc lại Nội dung của bài minh nói về công dụng to lớn của cái nghiên đối với văn hoá-giáo dục: nhờ nó mà ngời đời mới có thể chú thích Đạo đức kinh của Lão Tử Trên cửa có 4 câu đối, trong số đó có 2 câu đối dáng chú ý nhất là câu chính diện nói lên sức mạnh của văn ch ơng mang
Trang 17chí khí lớn: “Bát đảo mặc ngân hồ thuỷ mãn kình thiên bút thế thạch phong cao” nghĩa là: “Vết mực tung khắp đảo nh nớc hồ tràn ngập Thế bút chống đỡ trời tựa đỉnh non ngất cao” Còn hai
bức tờng hai bên , một bên là bảng rang, một bên là bảng hổ, tợng trng cho hai bảng cao quý nêutên những ngời thi đỗ, khiến cho các sỹ tử đi qua càng gắng công học hành
Bây giờ mời quý khách bứơc qua cổng này để đến một cây cầu dẫn vào đền.Cây cầu mà quýkhách đang đứng dây có tên là cầu Thê Húc Chiếc cầu cong, bắc từ bờ sang đảo Ngọc Sơn, là một
bộ phận kiến trúc cấu thành đền Ngọc Sơn, đợc nhà nho Nguyễn Văn Siêu cho dựng trong lần chủtrì việc trùng tu tôn tạo đền những năm 1860-1863 Còn cái tên Thê Húc của cầu nghĩa là “ ánhsáng ban mai đậu lại” vì thời ấy đứng trên cầu có thể nhìn vọng đến bờ sông Hồng nơi mặt trờimọc, và nh vậy những tia nắng bình minh cũng rọi tới cầu Ngày nay với nhiều công trình kiếntrúc , với sự phát triển nhiều nhà mọc lên khiến chúng ta kông thể nhìn ra đến tận sông Hồng nhng
đứng trên cầu quý khách cũng có thể cảm nhận đợc sắc thu với làn gió mát, với nắng ấm buổi chiềucũng nh ngắm cảnh đẹp của Hồ Gơm với những rặng liễu xoã mái tóc dài mềm mại xuống hồ Cuốicây cầu là một cái cổng dẫn vào đền Cổng này có tên là Đắc Nguyệt Lâu nghĩa là lầu đón ánhtrăng.Cổng núp dới bóng cây đa cổ thụ Mời quý khách chúng ta bắt đầu vào thăm đền đền nằmgiữa một vùng cây cối um tùm trông nh từ dới nớc nhô lên.Tha quý khách, cạnh chỗ quý khách
đang đứng xa kia là Đình Kính chữ, nay là chỗ hoá vàng hơng, đình có 3 chữ hán “ Kính tự đình” ,
xa ngời nhặt đợc những mẩu giấy có chữ nho thờng đem đốt ở đây để biểu lộ lòng kính trọng chữnghĩa thánh hiền, mong rằng con cháu sẽ đợc sáng dạ.Hai bên là hai câu đối Câu đối ở đây cũng
khẳng định vai trò khai sáng của chữ: “Văn quang xung Đẩu Bắc.Đình ảnh lạc hồ trung” nghĩa
là:ánh chữ rọi tới sao Bắc Đẩu, bóng đình soi giữa lòng hồ sâu Xin mời quý khách đi tiếp.Th a quýkhách đay là đình Trấn Ba, nghĩa là đình chắn sáng, ngụ ý là cột trụ đứng vững giữa làn sáng khônglành mạnh trong nền văn hoá đơng thời Đình có kiến trúc hình vuông, có tám mái, mái hai tầng có
8 cột chống đỡ, bốn cột ngoài bằng đá còn bốn cột trong bằng gỗ Các bạn có nhận thấy kiến trúctám mái này giống với kiến trúc của Khuê Văn Các trong Văn Miếu không a? Bây giờ xin mời quýkhách chúng ta và thăm khu vực chính của đền Về kiền trúc ngôi đền cũng gần giống với kiến trúccủa Văn Miếu Quốc Tử Giám.Nóc mái đền có hình ảnh của 2 con cá chầu bình, mái lợp ngói, đềnlàm bằng gỗ lim, trên cửa là hình ảnh chim phợng ngậm th.Đền chính gồm hai ngôi nối liền nhau,ngôi đền thứ nhất về phía Bắc thờ Trần Hng Đạo và Văn Xơng Tợng đặt ở hậu cung trên bệ đá caokhoảng 1m, hai bên là hai cầu thang đợc làm bằng đá.Các nhân vật đợc thờ trong đên ngoài Văn X-
ơng Đế Quân.Lã động tân,Quan Vân Trờng, Trần Hng Đạo,con thờ Cả phật A Di Đà Điệu này thểhiện quan niệm Tam giáo đồng nguyên của ngời Việt
Tuy là một ngồi đền kiến trúc mới, song đền Ngọc Sơn là một điền hình về không gian vàtạo tác kiến trúc Sự kết hợp đền và hồ đã tạo thành một tổng thể kiến trúc Thiên-Nhân hợpnhất ,tạo vẻ đẹp cổ kính , hài hoà, đăng đối cho đền và hồ, gợi lên những cảm giác chan hoà giữacon nguời và thiên nhiên đền và hồ đã trở thành những chứng tích gợi lại những kỉ niệm xa về lịch