Các doanh nghiệp việt nam đang phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt của các doanh nghiệp nước ngoài vậy doanh nghiệp việt nam cần phải làm gì để có thể tồn tại và phát triển bền vững

Vậy với một doanh nghiệp thành công, văn hóa kinh doanh của họ được tạo dựng như thế nào, phát triển ra sao, các yếu tố văn hóa doanh nghiệp, văn hóa doanh nhân của hộ được cấu thành như

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG: HỌC VIỆN PHỤ NỮ VIỆT NAM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG: HỌC VIỆN PHỤ NỮ VIỆT NAM

1.TH C TR NG C A CÁC DOANH NGHI P VI T NAM HI N NAY Ự Ạ Ủ Ệ Ệ Ệ 8

1.2 TH C TR NG C A DOANH NGHI P VI T NAM C NH TRANH V I CÁC DOANH NGHI P N Ự Ạ Ủ Ệ Ệ Ạ Ớ Ệ ƯỚ C NGOÀI: 9

2 NGUYẾN NHẦN NH NG THIẾẾU SÓT CÒN TỒỒN T I TRONG DOANH NGHI P VI T NAM: Ữ Ạ Ệ Ệ 10

2.1 NH NG NGUYẾN NHẦN BẾN NGOÀI DOANH NGHI P Ữ Ệ 10

2.2 NGUYẾN NHẦN BẾN TRONG DOANH NGHI P Ệ 11

3 M T SỒẾ GI I PHÁP Đ CÁC DOANH NGHI P PHÁT TRI N BẾỒN V NG Ộ Ả Ể Ệ Ể Ữ 11

3.1 XÁC Đ NH RÕ M C TIẾU KINH DOANH Ị Ụ 12

3.2 XẦY D NG CHO MÌNH M T H THỒẾNG QU N TR DOANH NGHI P HI U QU Đ GIÚP DOANH NGHI P PHÁT TRI N Ự Ộ Ệ Ả Ị Ệ Ệ Ả Ể Ệ Ể BẾỒN V NG VÀ GI I PHÓNG S C LAO Đ NG CHO Đ I NGŨ LÃNH Đ O Ữ Ả Ứ Ộ Ộ Ạ 12

3.3 XẦY D NG, DUY TRÌ VẮN HÓA DOANH NGHI P, COI VẮN HÓA DOANH NGHI P LÀ CÁI CỒẾT LÕI, NẾỒN T NG PHÁT Ự Ệ Ệ Ả TRI N Ể 13

3.4 QUAN TẦM ĐẾẾN TH ƯƠ NG HI U S N PH M C A MÌNH VÀ LUỒN LUỒN B O V TH Ệ Ả Ẩ Ủ Ả Ệ ƯƠ NG HI U Ệ 13

4.3 CÁC GI I PHÁP T PHÍA XÃ H I Ả Ừ Ộ 18

CH ƯƠ NG 2 : PHẦN TÍCH VẮN HOÁ KINH DOANH VI T NAM TRONG TH I KỲ HI N NAY? Ệ Ờ Ệ 20

1 VẮN HÓA KINH DOANH VI T NAM Ệ 20

1.1 KHÁI NI M VẮN HÓA KINH DOANH Ệ 20

1.2 TRIẾẾT LÝ KINH DOANH 22

1.2.1 VAI TRÒ 23

1.3 Đ O Đ C KINH DOANH Ạ Ứ 23

1.4 VẮN HÓA DOANH NHẦN 24

1.5 VẮN HÓA DOANH NGHI P Ệ 24

1.6 VẮN HÓA NG X TRONG KINH DOANH Ứ Ử 25

2 VẮN HÓA KINH DOANH VI T NAM TH I KÌ Đ I M I Ệ Ờ Ổ Ớ 26

2.1 THẼO H ƯỚ NG TÍCH C C Ự 26

2.2 THẼO H ƯỚ NG TIẾU C C Ự 28

3 NH NG GI I PHÁP XẦY D NG VẮN HÓA KINH DOANH TRONG TH I KÌ M I Ữ Ả Ự Ờ Ớ 29 3.1 THÍCH NG V I T P QUÁN KINH DOANH QUỒẾC TẾẾ Ứ Ớ Ậ 29

3.2 NẦNG CAO TỒẾ CHẦẾT C A DOANH NHẦN VI T NAM Ủ Ệ 30

3.3 TIẾẾP T C C I THI N MỒI TR Ụ Ả Ệ ƯỜ NG KINH DOANH 30

3.4 DÁM Đ I M I, DÁM LÀM, CHẦẾP NH N M O HI M, R I RO Ổ Ớ Ậ Ạ Ể Ủ 31

3.5 CÓ T DUY VÀ TẦỒM NHÌN TOÀN CẦỒU Ư 31

4 M T SỒẾ VÍ D VẾỒ VẮN HÓA KINH DOANH C A M T SỒẾ DOANH NGHI P VI T NAM Ộ Ụ Ủ Ộ Ệ Ệ 32 4.1 VẮN HÓA KINH DOANH C A T P ĐOÀN VINGROUP Ủ Ậ 32

4.2 VẮN HÓA KINH DOANH C A T P ĐOÀN TH TRUẼ MILK Ủ Ậ 34

KẾẾT LU N Ậ 36

TÀI LI U THAM KH O Ệ Ả 37

4 | Tiểu luận Văn hóa kinh doanh

LỜI MỞ ĐẦU

Con người sinh ra là nhờ văn hóa, trưởng thành là nhờ văn hóa, hướng tới tương lai là nhờ văn hóa Vì vậy, văn hóa có chức năng giúp tôi luyện nhân cách và tâm hồn cao đẹp của con người Việt Nam: lòng yêu nước, yêu hệ thống xã hội chủ nghĩa, tinh thần hữu nghị và hợp tác quốc tế,hình thành thuần phong mỹ tục, ý thức xây dựng một cộng đồng gia đình văn minh

Một doanh nhân người Pháp đã nói rằng: “Văn hóa là những gì còn lại sau khi người ta đã quên

đi tất cả” Văn hóa là yếu tố cốt lõi, là nền tảng cho sự tồn tại của mỗi cá nhân, mỗi quốc gia, dân tộc Nếu văn hóa là nền tảng tinh thần đảm bảo sựphát triển bền vững của xã hội thì văn hóa kinh doanh là nền tảng tinh thần cho sự phát triển của doanh nghiệp

Trong nền kinh tế ngày càng năng động, phát triển hiện nay thì yêu cầu đặt ra đối với mỗi doanh nghiệp không đơn giản là chỉ đặt ra mục tiêulợi nhuận kinh tế mà còn là đạt được sự tin tưởng, hài lòng của khách hàng Để có được điều đó thì việc phát triển văn hóa kinh doanh là

vô cùng quan trọng Bản chất của văn hóa kinh doanh là làm cho cái lợi gắn bó chặt chẽ với cáiđúng, cái tốt và cái đẹp Văn hóa kinh doanh là một phương diện của văn hóa trong xã hội, kinhdoanh có văn hóa đòi hỏi chủ thể không chỉ đạt được mục tiêu lợi nhuận mà còn mang đến cái lợi, cái thiện, cái đẹp cho khách hàng và xã hội, nó cần áp dụng trong hoạt động của doanh nghiệp, doanh nhân và trong cả hành vi ứng xử của khách hàng Văn hóa kinh doanh sẽ là một

cơ sở quan trọng giúp doanh nghiệp vượt qua những sóng gió Phát triển văn hóa kinh doanh mang lại giá trị tốt đẹp cho chủ thể kinh doanh góp phần mang lại màu sắc cũng như bản sắc riêng

Một doanh nghiệp thành công là một doanh nghiệp có nền tảng văn hóa kinh doanh vững chắc Vậy với một doanh nghiệp thành công, văn hóa kinh doanh của họ được tạo dựng như thế nào, phát triển ra sao, các yếu tố văn hóa doanh nghiệp, văn hóa doanh nhân của hộ được cấu thành như thế nào? Có những thách thức với khó khăn khi đối mặt với các doanh nghiệp nước ngoài cần phải làm gì để tồn tại và phát triển? Từ đó rút ra các phân tích kỹ lưỡng về văn hóa kinh doanh Việt Nam trời thời kỳ hiện nay

6 | Tiểu luận Văn hóa kinh doanh

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: Trong bối cảnh hiện nay, các doanh nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt của các doanh nghiệp nước ngoài Vậy doanh nghiệp Việt Nam cần phải làm gì để có thể tồn tại và phát triển bền vững?

1.Thực trạng của các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay

Toàn cầu hóa kinh tế đã đem lại cho các doanh nghiệp Việt Nam nhiều cơ hội để phát triển và

mở rộng hoạt động kinh doanh Bên cạnh đó, cũng có không ít thách thức mà họ phải đương đầu, vì áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt Cùng với các hoạt động nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ, việc xây dựng văn hóa kinh doanh và văn hóa doanh nghiệp là phương thức quan trọng giúp các doanh nghiệp Việt Nam tạo ra sự khác biệt để nâng cao lợi thế cạnh tranh Văn hóa doanh nghiệp là hệ thống các giá trị, những chuẩn mực, các quan niệm và hành vi của doanh nghiệp Nó không chỉ chi phối hoạt động của các thành viên trong doanh nghiệp, mà còntạo ra bản sắc kinh doanh riêng cho doanh nghiệp

Sự khác biệt hóa từ văn hóa doanh nghiệp đã mang lại thành công cho nhiều doanh nghiệp Việt Nam, như: Vinamilk, Viettel, Vingroup,…Theo báo cáo nghiên cứu về môi trường văn hóadoanh nghiệp của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), văn hóa doanh nghiệp

có vai trò quan trọng, có sự tác động tích cực, có tính quyết định đến tinh thần, thái độ, động cơlao động của các thành viên trong tổ chức Văn hóa doanh nghiệp giúp doanh nghiệp trở thành một cộng đồng làm việc hợp tác, tin cậy, gắn bó, thân thiện và tiến thủ Từ đó, hình thành tâm

lý chung và lòng tin vào sự thành công của doanh nghiệp

Bên cạnh những doanh nghiệp đã xây dựng văn hóa doanh nghiệp thành công, còn tồn tại nhiềudoanh nghiệp chưa tạo ra được nét văn hóa đặc trưng Xuất phát từ thực tế đó, trong nghiên cứunày, tác giả tìm hiểu về thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại một số doanh nghiệp Việt Nam; từ

đó đưa ra các giải pháp nhằm góp phần xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp tại Việt Nam trong thời kỳ hội nhập toàn cầu

7 | Tiểu luận Văn hóa kinh doanh

1.2 Thực trạng của doanh nghiệp Việt Nam cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài:

Hiện nay, Việt Nam có khoảng 760.000 doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó hơn 25.000 doanh nghiệp FDI với số vốn đầu tư nước ngoài trên 40 tỷ USD Khối các doanh nghiệp trong nước hiện nay đa phần là doanh nghiệp nhỏ và vừa, chiếm đến 98% với 4 loại hình là công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty liên danh và doanh nghiệp tư nhân

Vấn đề liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước cũng đã có những tín hiệu khả quan Theo điều tra của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Ngân hàng Thế giới (WB) (2021), khu vực FDI với các hiệu ứng lan tỏa về công nghệ và quản lý, đã mang lại lợi ích nhất định cho các doanh nghiệp tư nhân trong nước, khi khu vực tư nhân Việt Nam ngày càng tích cực hướng đến gia nhập các chuỗi cung toàn cầu

Cụ thể, kể từ khi đạt mức đỉnh năm 2016, các doanh nghiệp FDI ngày càng bớt phụ thuộc vào các nhà cung cấp nguyên liệu đầu vào tại nước xuất xứ Tỷ lệ doanh nghiệp FDI mua nguyên liệu đầu vào từ các doanh nghiệp tại nước xuất xứ đã giảm dần từ 58,7% năm 2016 xuống 41,4% năm 2020 Cùng với đó, doanh nghiệp FDI cũng giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp

từ nước thứ ba hơn so với 5 năm trước Chỉ 26,8% doanh nghiệp FDI cho biết đã sử dụng nhà cung cấp bên thứ ba trong năm 2020, so với 39% năm 2016

Các số liệu này cho thấy, các doanh nghiệp FDI đang chuyển hướng, về chiều sâu chứ không phải về chiều rộng, sang sử dụng nhà cung cấp Việt Nam Nói cách khác, tỷ lệ doanh nghiệp FDI sử dụng nhà cung cấp Việt Nam không tăng, song dường như mức độ hài lòng của những doanh nghiệp FDI - vốn có nguồn cung ứng đa dạng, đối với các nhà cung cấp Việt Nam đã đủ

để họ ngừng sử dụng hoặc giảm phụ thuộc vào các nhà cung ứng nước ngoài

Tuy nhiên, Việt Nam chưa tận dụng được hết những lợi ích từ dòng vốn FDI Sau 30 năm thu hút vốn FDI, phải thừa nhận rằng, kết nối giữa các nhà đầu tư trong và ngoài nước vẫn mờ nhạt, hiệu ứng lan tỏa về công nghệ và năng suất lao động từ đối tác nước ngoài đến doanh nghiệp trong nước còn rất hạn chế Sự liên kết yếu thể hiện trước hết ở tỷ lệ khoảng 80% số doanh nghiệp FDI là 100% vốn nước ngoài (Nguyệt Bắc, 2018) Bên cạnh đó, theo VCCI và

8 | Tiểu luận Văn hóa kinh doanh

WB (2021), việc liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước vẫn tiến triển kháchậm Năm 2020, chỉ khoảng 8% doanh nghiệp FDI tham gia điều tra cho biết đã chuyển sang

sử dụng nhà cung cấp là doanh nghiệp nhà nước Con số này cao hơn với nhóm cá nhân/hộ kinh doanh (14,8%) và nhóm doanh nghiệp tư nhân (62,5%)

Tình trạng liên kết yếu còn thể hiện qua tỷ lệ nội địa hóa của các sản phẩm CNHT trong nước vẫn còn thấp Cụ thể, đối với các doanh nghiệp cung ứng sản phẩm phụ tùng linh kiện ô tô, phần lớn doanh nghiệp CNHT mới chỉ cung ứng sản phẩm cho lắp ráp ô tô trong nước Theo Cục Công nghiệp - Bộ Công Thương, tỷ lệ nội địa hóa đối với xe cá nhân đến 9 chỗ ngồi đạt thấp, đạt bình quân khoảng (7%-10%) Trong khi mục tiêu đề ra là (30%-40%) vào năm 2020, (40%-45%) vào năm 2025 và (50%-55%) vào năm 2030 Hay, tỷ lệ nội địa hóa của ngành điện

tử hiện mới đạt (5%-10%) Các sản phẩm điện tử trên thị trường Việt Nam đa số là hàng nhập khẩu nguyên chiếc hoặc lắp ráp trong nước bằng phần lớn các linh kiện nhập khẩu Trong khi

đó, mục tiêu đến năm 2025, ngành điện tử phải nội địa hóa đến 45%, đây là mục tiêu đầy thách thức (Thùy An, 2021)

Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng trên là do năng lực các doanh nghiệp nội địa trong ngành còn nhiều hạn chế, chất lượng sản phẩm chưa đáp ứng được yêu cầu cao của thị trường cũng như của các doanh nghiệp FDI Sự liên kết giữa các doanh nghiệp cung ứng trong nước với cácdoanh nghiệp FDI và các tập đoàn đa quốc gia còn mờ nhạt

2 Nguyên nhân những thiếu sót còn tồn tại trong doanh nghiệp Việt Nam:

2.1 Những nguyên nhân bên ngoài doanh nghiệp

Văn hóa dân tộc Việt Nam trọng tình hơn trọng lý nên ý thức tuân thủ nguyên tắc kinh doanh

và ý thức chấp hành pháp luật, tính kỷ luật kém Nền “văn hóa khổng giáo, đề cao đức trị” còn nhiều ảnh hưởng nên trong sử dụng con người thì trọng đức hơn trọng tài, nặng về quan hệ gia đình thân thuộc nên có nhiều biểu hiện hẹp hòi trong thu hút và sử dụng con người, chưa phát huy được tài năng Nền văn minh nông nghiệp lâu đời làm cho “tố chất nông dân”, “văn hóa làng” trong đội ngũ quản lý doanh nghiệp tạo ra thói quen tùy tiện, cẩu thả trong công việc và

9 | Tiểu luận Văn hóa kinh doanh

thường chỉ quan tâm đến lợi ích trước mắt Những di sản của văn hóa doanh nghiệp “thời bao cấp” trong doanh nghiệp Nhà nước sản xuất theo kế hoạch, không quan tâm đến chất lượng sảnphẩm và lợi ích của người tiêu dùng, quản lý theo mệnh lệnh hành chính thiếu năng động, sáng tạo còn ảnh hưởng không ít đến ngày nay Pháp luật và chính sách Nhà nước chưa đầy đủ, đồng

bộ, nhất quán, minh bạch và khả thi cũng là một nguyên nhân quan trọng của những biểu hiện tiêu cực, vi phạm pháp luật trong văn hóa kinh doanh của doanh nghiệp hoặc buộc doanh nghiệp phải tự bảo vệ mình bằng cách không làm lớn, không làm lâu dài và không nói thật

2.2 Nguyên nhân bên trong doanh nghiệp

Việt Nam là một nước đang phát triển, với trên 82% doanh nghiệp có qui mô vừa và nhỏ do đó văn hóa doanh nghiệp chưa được quan tâm xây dựng Đội ngũ lãnh đạo doanh nhiệp chưa thật

sự quan tâm đến xây dựng văn hóa kinh doanh hoặc chỉ quan tâm mang tính hình thức, chưa làm tốt vai trò “người truyền lửa” cho đội ngũ nhân viên hướng đến những giá trị cốt lõi của doanh nghiệp mình Khảo sát trực tiếp gần 100 đại điện doanh nghiệp tham dự tại Hội thảo định hướng lãnh đạo Văn hóa doanh nghiệp cho thấy, 76% cho rằng lãnh đạo cấp cao thể hiện

rõ nét các giá trị văn hóa của công ty, trong khi chỉ tỷ lệ này trong quản lý cấp trung chỉ là 45%,

và chỉ 2% cho biết nhẫn viên kỹ thuật của họ thể hiện rõ nét văn hóa công ty (Thảo Thảo, 2018) Một số doanh nghiệp không hiểu thấu đáo hết những bản chất thực sự và cơ chế hoạt động của những mô hình Văn hóa doanh nghiệp nên áp dụng sai, không đạt hiệu quả

3 Một số giải pháp để các doanh nghiệp phát triển bền vững.

3.1 Xác định rõ mục tiêu kinh doanh.

Mỗi doanh nghiệp đều phải trả lời được câu hỏi: "Vì sao lại làm điều mình đang làm?" Đây chính là kim chỉ nam dẫn đường cho mỗi hoạt động của công ty, từ tuyển dụng đến quản lý khách hàng, sales, hay phát triển sản phẩm mới Khi đầu tư vào một lĩnh vực nào đó, điều đầu tiên mà doanh nghiệp nghĩ đến là lợi nhuận, doanh thu và thời gian thu hồi vốn đầu tư Do đó,

10 | Tiểu luận Văn hóa kinh doanh

doanh nghiệp sẽ hiểu rằng, để phát triển bền vững thì họ cần xác định cái gì sẽ đầu tư và cái gì

sẽ không nên đầu tư để đạt được hiệu quả cao nhất

Việc xác định lĩnh vực đầu tư hay ra quyết định đầu tư thuộc về trách nhiệm của doanh nghiệp

mà Chính phủ không thể làm thay được Chính phủ có thể hỗ trợ cho doanh nghiệp trong tình huống này là cung cấp một hệ thống thể chế pháp lý hợp nhất và không có sự phân biệt đối xử hoặc ưu tiên tiếp cận nguồn lực để thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp

3.2 Xây dựng cho mình một hệ thống quản trị doanh nghiệp hiệu quả để giúp doanh nghiệp phát triển bền vững và giải phóng sức lao động cho đội ngũ lãnh đạo.

Để giành được thắng lợi trong cuộc cạnh tranh với doanh nghiệp nước ngoài, doanh nghiệp nội địa cần có năng suất làm việc của người lao động trong doanh nghiệp cao và tỷ suất lợi nhuận

so với doanh thu cao Ngược lại, doanh nghiệp nào có năng suất làm việc thấp, tỷ suất lợi nhuận thấp sẽ khó có thể duy trì lâu dài Ở Việt Nam hiện nay, có khoảng 90% doanh nghiệp sản xuất tư nhân được thành lập và phát triển bởi những người có trình độ chuyên môn kỹ thuật Dưới sự dẫn dắt của những người lãnh đạo doanh nghiệp xuất thân từ thợ làm nghề, các doanh nghiệp này sẽ “nhanh chóng” phát triển và mở rộng sản xuất trong giai đoạn đầu.Tuy nhiên, khi quy mô doanh nghiệp mở rộng thì lãnh đạo doanh nghiệp không thể kiểm soát được hoạt động của doanh nghiệp bởi vì thiếu kỹ năng quản trị doanh nghiệp Điều đó cho thấy, để giúp cho doanh nghiệp phát triển bền vững, người lãnh đạo doanh nghiệp không chỉ cần am hiểu về chuyên môn kỹ thuật mà còn nắm vững kỹ năng quản trị doanh nghiệp và thực hành linh hoạt, có tính nghệ thuật các kỹ năng đó

3.3 Xây dựng, duy trì văn hóa doanh nghiệp, coi văn hóa doanh nghiệp là cái cốt lõi, nền tảng phát triển.

Văn hóa doanh nghiệp nên được hiểu là một vấn đề thực tiễn, là gốc rễ của mỗi doanh nghiệp thay vì coi đây như một vấn đề lý thuyết Một doanh nghiệp nếu mất chiến lược có thể làm lại,

11 | Tiểu luận Văn hóa kinh doanh

mất kỹ năng có thể đào tạo lại, mất nhân tài có thể tuyển dụng lại nhưng mất văn hóa doanh nghiệp sẽ mất đi thương hiệu vĩnh viễn Môi trường làm việc là nơi có thể học hỏi, vui chơi và môi trường làm việc thoải mái sẽ đem lại những hiệu quả công việc và cống hiến hết mình từ nhân viên của mình Hãy tạo ra và duy trì một môi trường thực sự lành mạnh để thu hút và giữ chân các tài năng tốt và nhiệt huyết nhất Tạo ra một môi trường vui vẻ để giao tiếp, để thiết lậpmột mô hình quản lý cởi mở "Mở" thay mặt cho các đồng nghiệp trong một phòng khác phải trung thực, thẳng thắn, thái độ hợp tác xã.

Tiếp thu các quan điểm của các đồng nghiệp, nhưng cũng sẵn sàng để cải thiện bản thân Đồng thời, nó sẽ được các bên chấp nhận để suy nghĩ cách quan điểm, thực hiện sau khi có quyết định, đoàn kết, không phân biệt bạn và tôi và tập trung vào sức mình để đi tới một mục tiêu chung

3.4 Quan tâm đến thương hiệu sản phẩm của mình và luôn luôn bảo vệ thương hiệu

Doanh nghiệp muốn đứng vững trong nền kinh tế và phát triển bền vững, lâu dài thì cần phải quan tâm đến thương hiệu sản phẩm của mình Thương hiệu là giá trị vô hình nhưng nó có tỷ trọng lớn trong việc tạo lợi nhuận và giá trị cho doanh nghiệp Các doanh nghiệp, không kể đếnquy mô của mình, đều phải quan tâm phát triển và bảo vệ thương hiệu sản phẩm nếu muốn doanh nghiệp mình phát triển bền vững

3.5 Không ngừng đổi mới, sáng tạo để phát triển bền vững.

Đổi mới, sáng tạo mang tính chất sống còn đối với doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập kinh

tế thế giới và đặc biệt trước làn sóng của cuộc Cách mạng công nghệ 4.0 đang diễn ra hiện nay.Đổi mới, sáng tạo đối với doanh nghiệp không chỉ là việc sáng tạo ra những sản phẩm mới, công nghệ mới mà còn bao hàm cả việc thay đổi phương thức trao đổi giữa doanh nghiệp với khách hàng, cách thức chăm sóc khách hàng hay đơn giản là những thay đổi trong cách thức các nhân viên của doanh nghiệp giao tiếp với nhau hiệu quả hơn Nghiên cứu và áp dụng các

12 | Tiểu luận Văn hóa kinh doanh

mô hình kinh doanh mới Trong môi trường nền kinh tế số xu hướng chuyển đổi từ việc bán sảnphẩm hữu hình sang cung cấp dịch vụ là một xu hướng rõ nét.

Các doanh nghiệp ngoài việc nắm bắt các xu hướng để chuyển đổi mô hình kinh doanh mới còn có thể phát triển các dịch vụ mới từ chính các ngành sản xuất kinh doanh truyền thống của mình Chẳng hạn thông qua dữ liệu khách hàng, công nghệ và kết cấu hạ tầng của mình, các công ty trong lĩnh vực ngân hàng, viễn thông hoàn toàn có thể lấn sân sang các thị trường khác như du lịch, vận tải, chăm sóc sức khỏe…

3.6 Tìm kiếm nguồn lực đổi mới.

Thông thường các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo hoặc tái cấu trúc theo xu hướng đổi mới sáng tạo thường là các doanh nghiệp trẻ, năng động, quy mô nhỏ, nắm bắt nhanh về công nghệ và xu hướng kinh doanh nhưng lại thiếu nguồn lực tài chính, dữ liệu thị trường, khách hàng vốn là điểm mạnh của các doanh nghiệp lớn kinh doanh theo mô hình truyền thống lâu năm Nếu biết kết hợp giữa các doanh nghiệp này với nhau trên cơ sở đối tác kinh doanh chiến lược thì bài toán tìm kiếm nguồn lực cho đổi mới sáng tạo sẽ được giải quyết

Ngoài ra, các Quỹ đầu tư mạo hiểm, Quỹ bảo lãnh tín dụng, Quỹ đổi mới công nghệ thuộc cả khu vực công và tư cũng là các nguồn lực quan trọng cho các dự án đổi mới sáng tạo

4 Những giải pháp nhằm tăng cường mối liên kết hợp tác giữa các doanh nghiệp Việt Nam và các doanh nghiệp nước ngoài

4.1 Các giải pháp về phía nhà nước.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm thu hút các doanh nghiệp FDI đầu tư vào Việt Nam, bên cạnh đó cần tăng cường sự tương tác trong đầu tư kinh doanh giữa các doanh nghiệp FDI với các doanh nghiệp trong nước Hướng tới thu hút các doanh nghiệp FDI quan tâm đến việc phát triển chuỗi giá trị tại Việt Nam và có cơ chế ưu đãi vượt trội, linh hoạt cho những doanh nghiệp này

13 | Tiểu luận Văn hóa kinh doanh

Thứ hai, có chiến lược phát triển các doanh nghiệp trong nước mạnh, quy mô lớn để hợp tác kinh doanh với các doanh nghiệp FDI Cần gắn doanh nghiệp trong nước với các nhà khoa học,với sự hỗ trợ của Nhà nước, phát huy vai trò của những doanh nghiệp lớn trong nước để cùng phát triển cộng đồng doanh nghiệp.

Thứ ba, có giải pháp đột phá để cải thiện và thu hẹp khoảng cách về trình độ công nghệ giữa các doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI, thông qua cung ứng dịch vụ tư vấn công nghệ, vận hành quỹ phát triển công nghệ, sử dụng các chính sách về thuế, tài chính để khuyến khích đầu tư công nghệ cao… Bên cạnh đó, cần tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong nướctiếp cận với các nguồn vốn tín dụng ngân hàng để doanh nghiệp chủ động, tự tin tham gia vào chuỗi cung ứng giá trị toàn cầu

Thứ tư, đẩy mạnh quảng bá, mời gọi các tập đoàn đa quốc gia, các doanh nghiệp và thương hiệu lớn đầu tư vào Việt Nam, đặc biệt là từ những nước có thế mạnh về công nghệ, vốn và kỹ năng quản trị cao như Mỹ, EU và Nhật Bản Mở rộng thương mại đối với các thị trường và đối tác mà Việt Nam đã ký kết các FTA song phương và đa phương

Thứ năm, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời khuyến khích các FDI sử dụng nguồnlao động là người Việt Nam chất lượng cao Các trường đại học, cao đẳng và địa phương cần cónhững chương trình đào tạo lao động những ngành nghề như kinh tế số, kỹ thuật số, công nghệ thông tin, ứng dụng tin học, điện tử viễn thông, cơ khí chế tạo Thực hiện rà soát các chương trình đào tạo để phù hợp với nhu cầu sử dụng lao động của các doanh nghiệp FDI

Thứ sáu, xây dựng cơ sở dữ liệu và thường xuyên cập nhật thông tin về các doanh nghiệp FDI, các doanh nghiệp cung ứng nội địa và danh sách lao động kỹ thuật cao để cung ứng cho doanh nghiệp tuyển chọn Thiết kế cấu trúc hệ thống của cơ sở dữ liệu quốc gia về cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam cần phải đáp ứng tiêu chuẩn về dữ liệu và các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, công nghệ thông tin và định mức kinh tế kỹ thuật, có tính tương thích, chia sẻ thông tin và an toàn giữa các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp

Thứ bảy, siết chặt lại những điều kiện, thủ tục về đầu tư nước ngoài để đạt được những mục tiêu đề ra Phải có chế tài đủ mạnh để các doanh nghiệp FDI thực hiện được tỷ lệ nội địa hóa,

14 | Tiểu luận Văn hóa kinh doanh

liên doanh với các doanh nghiệp trong nước sản xuất linh kiện, phụ kiện; đưa ra các tiêu chí và biện pháp khuyến khích cũng như chế tài xử phạt những doanh nghiệp FDI không thực hiện đúng cam kết về tỷ lệ nội địa hóa Đồng thời, tập trung phát triển công nghiệp hỗ trợ trong nước để giữ chân dòng vốn FDI.

4.2 Các giải pháp về phía doanh nghiệp

4.2.1Trước hết là việc đẩy mạnh nghiên cứu thị trường nói riêng và nghiên cứu phát triển nói chung

Nghiên cứu phát triển (R&D) là việc đầu tư, phát triển các nghiên cứu, công nghệ mới để tạo rasản phẩm, quá trình và dịch vụ mới, có tính cải tiến để đáp ứng nhu cầu của khách hàng hoặc của thị trường tốt hơn Hoạt động nghiên cứu và phát triển luôn được các công ty đa quốc gia (TNTCs), các công ty tiên phong về công nghệ trên thế giới quan tâm triển khai thường xuyên

và liên tục Doanh nghiệp cần lựa chọn được ngành “thời” để đầu tư, phát triển sản xuất, kinh doanh Điều đó cũng có nghĩa nếu ngành, lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp đã “hết thời”,

“lỗi thời” thì doanh nghiệp cần nhanh chóng tái cấu trúc cho phù hợp với xu thế phát triển của kinh tế và kinh doanh quốc tế trong giai đoạn mới

4.2.2Phát huy tính tích cực, chủ động của các doanh nghiệp

Bản thân các doanh nghiệp trước hết phải nhận thức được đầy đủ, sâu sắc vai trò, tầm quan trọng của văn hóa doanh nghiệp đối với sự phát triển bền vững Các doanh nghiệp phải đầu tư thực sự vào xây dựng văn hóa doanh nghiệp, từng bước hiện thực hóa trong thực tiễn hoạt động; đồng thời tích cực, chủ động học hỏi kinh nghiệm từ các doanh nghiệp khác và tham khảo kinh nghiệm, mô hình, phương thức quản lý, kinh doanh tiên tiến của thế giới để vận dụng linh hoạt, sáng tạo vào thực tiễn, kịp thời điều chỉnh, bổ sung trong quá trình xây dựng văn hóa doanh nghiệp Đặc biệt, trong bối cảnh đại dịch COVID-19, việc tham khảo, học hỏi lẫn nhau giữa các doanh nghiệp trong nước, tạo hệ sinh thái kinh doanh lành mạnh, hỗ trợ nhaucùng vượt qua thách thức để phát triển cần được đề cao

4.2.3Nêu cao vai trò đầu tàu, dẫn dắt của lãnh đạo doanh nghiệp

15 | Tiểu luận Văn hóa kinh doanh

Lãnh đạo doanh nghiệp không chỉ là người xây dựng nên doanh nghiệp, quyết định cơ cấu tổ chức, ngành nghề kinh doanh, chiến lược kinh doanh, bộ máy nhân sự, kỹ thuật - công nghệ,

mà còn là linh hồn, thủ lĩnh tinh thần của doanh nghiệp Họ chính là những hiện thân cụ thể, trực quan, sống động về những tiêu chuẩn của văn hóa doanh nghiệp Quá trình xây dựng và quản lý doanh nghiệp, triết lý sống, nhân sinh quan, niềm tin, tính cách của lãnh đạo doanh nghiệp sẽ phản chiếu lên văn hóa của doanh nghiệp Văn hóa doanh nghiệp chính là sự mô hìnhhóa hoặc chịu tác động rất lớn từ các giá trị văn hóa của cá nhân lãnh đạo doanh nghiệp Do đó,bản thân người lãnh đạo phải là những tấm gương thực hành các giá trị văn hóa cốt lõi, tạo dựng niềm tin và nguồn cảm hứng cho cấp dưới, nhân viên

4.2.4Phát huy ý thức tự giác và nỗ lực phấn đấu của đội ngũ nhân viên

Trong công cuộc xây dựng văn hóa doanh nghiệp, chỉ có lãnh đạo doanh nghiệp mong muốn là chưa đủ, mà còn rất cần sự nỗ lực thực thi văn hóa doanh nghiệp của từng nhân viên

Để hình thành nên hệ thống quan niệm, giá trị, niềm tin, chuẩn mực trong toàn doanh nghiệp đòi hỏi một quá trình lâu dài, thông qua nhiều hình thức khác nhau Tuy nhiên, khi đã được định hình, văn hóa doanh nghiệp trở thành nền tảng đặc biệt, có giá trị định hướng, điều chỉnh hoạt động của toàn thể nhân viên trong doanh nghiệp; có thể khơi gợi nguồn cảm hứng trong

họ, kích thích những khát vọng và hoài bão, nuôi dưỡng và vun đắp những giá trị văn hóa chung

Do vậy, nhiều khi, các thế hệ lãnh đạo thay đổi, chiến lược kinh doanh thay đổi, sản phẩm và cung cách quản trị có thể thay đổi, nhưng những giá trị nền tảng trong doanh nghiệp không thay đổi Và chính văn hóa đó có khả năng cảm hóa, lôi cuốn, thay đổi văn hóa của các lãnh đạo mới, cũng như những nhân viên mới gia nhập tổ chức Đó là văn hóa tạo nên truyền thống, bản sắc, đặc trưng của doanh nghiệp, được trao truyền từ cá nhân này tới cá nhân khác, từ thế

hệ này sang thế hệ khác

4.2.5Thực hiện chuyển đổi số trong doanh nghiệp một cách triệt để

Thông qua chuyển đổi số doanh nghiệp có thể nắm được hành vi, kỳ vọng của khách hàng, của người tiêu dùng để hoàn thiện sản phẩm, dịch vụ, cải tiến phương thức phân phối, bảo hành,

16 | Tiểu luận Văn hóa kinh doanh

bảo trì sản phẩm, dịch vụ Cũng qua dữ liệu, thông tin được số hóa, doanh nghiệp có thể nâng cao hiệu suất sử dụng tài sản, nguồn nhân lực, tăng năng suất, giám sát hiệu quả hơn quá trình sản xuất và bảo trì sản phẩm Tăng hiệu suất sử dụng tài sản và năng suất về lâu dài vẫn là yếu

tố quan trọng quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

4.3 Các giải pháp từ phía xã hội.

4.3.1Tăng cường vai trò của dư luận xã hội

Dư luận xã hội, phản biện xã hội có vai trò rất quan trọng để giám sát, điều chỉnh hoạt động củacác doanh nghiệp Tiếng nói của các chuyên gia, những người có uy tín đối với những vấn đề,

sự kiện nóng trên thương trường có tác dụng định hướng dư luận rất lớn Dư luận xã hội góp phần phê phán, lên án những cái xấu trong hoạt động kinh doanh; tôn vinh, ca ngợi những cái tốt, cái đẹp trong cộng đồng doanh nghiệp Hiện nay, đây là một kênh quan trọng để định hướng, điều tiết hành vi ứng xử của giới kinh doanh, lan truyền hệ giá trị của văn hóa doanh nghiệp, đồng thời cũng thực hiện vai trò kiểm tra, giám sát của công luận, có tác dụng điều chỉnh, răn đe rất lớn

Về phía người dân, cần có một thái độ phản kháng mạnh mẽ trước những hành vi sai trái, xâm hại quyền và lợi ích của người tiêu dùng, như sản xuất thực phẩm bẩn, gây ô nhiễm môi trường, hành xử vô đạo đức, thiếu văn hóa trong kinh doanh

4.3.2Nâng cao vai trò của các tổ chức xã hội, hiệp hội doanh nghiệp

Hiện nay, cả nước có trên 300 hội và hiệp hội doanh nghiệp, tập hợp được hàng vạn hội viên, đặc biệt là có Hiệp hội Phát triển văn hóa doanh nghiệp Việt Nam (VNABC) Các tổ chức này ngày càng khẳng định vai trò, uy tín và trở thành tác nhân không thể thiếu cho sự phát triển củadoanh nghiệp Việt Nam Do đó, cần tiếp tục phát huy vai trò và nâng cao hiệu quả hoạt động của các hội, hiệp hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tạo cầu nối giữa doanh nghiệp với Nhà nước trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách; góp ý phản biện trong công tác hoàn thiện thể chế, cơ chế, môi trường hoạt động sản xuất, kinh doanh; tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn, hội thảo, hội nghị về xây dựng văn hóa doanh nghiệp; cung cấp các kiến thức, thông

17 | Tiểu luận Văn hóa kinh doanh