Qua thực tế giảng dạy môn Giáo dục thể chấtnhiều năm trong trường Tiểu học Vĩnh Quỳnh, tôi luôn băn khoăn, trăn trở làmthế nào để tăng thêm hứng thú học tập cho học sinh và nâng cao chất
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lý do chọn đề tài
Sinh thời Bác Hồ đã dạy: “Mỗi người dân khỏe mạnh sẽ làm cho xã hộikhỏe, mỗi người dân yếu ớt sẽ làm cho xã hội yếu đi một phần Vì vậy, tất cảmọi người dân hãy hăng hái tham gia hoạt động thể dục thể thao để nâng caosức khỏe” Chính lời dạy của Bác đã thúc đẩy phong trào thể dục thể thao củanước ta phát triển mạnh mẽ
Khẩu hiệu “Khỏe để học tập, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” đã được Đảng
và nhà nước ta quan tâm sâu sát Ngoài việc học tập văn hóa thì phong trào thểdục thể thao trong các nhà trường từ bậc học mầm non đến bậc đại học đã đượccác nhà trường chú trọng đào tạo hơn rất nhiều
Đặc biệt, theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 (Thông tư số32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018) Theo kế hoạch giáo dục Tiểu học, mộtnăm học có 35 tuần tương ứng với 70 tiết học, mỗi tuần có 2 tiết trong tất cả cáckhối lớp ở Tiểu học Bên cạnh đó Phòng giáo dục năm nào cũng phối hợp vớiTrung tâm văn hóa thông tin thể thao huyện để có kế hoạch tổ chức Hội khỏePhù Đổng từ cấp trường đến cấp huyện nhằm rèn luyện phong trào thể dục thểthao và tuyển chọn đội tuyển đi thi Thành phố Từ những hoạt động thực tế đó,bản thân tôi đã nhận thấy được tầm quan trọng của hoạt động thể thao trong nhàtrường Nhưng làm thế nào để học sinh tham gia tập luyện thể dục thể thao tronggiờ học đạt chất lượng Học sinh Tiểu học còn rất hiếu động, nếu chỉ tập luyệnthì các em sẽ thấy rất nhanh chán Qua thực tế giảng dạy môn Giáo dục thể chấtnhiều năm trong trường Tiểu học Vĩnh Quỳnh, tôi luôn băn khoăn, trăn trở làmthế nào để tăng thêm hứng thú học tập cho học sinh và nâng cao chất lượng các
giờ dạy Giáo dục thể chất của nhà trường Vì vậy tôi đã chọn đề tài “Một số
biện pháp tổ chức trò chơi trong môn Giáo dục thể chất lớp 3 - chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đạt hiệu quả cao”.
2 Mục đích nghiên cứu đề tài
- Đưa trò chơi vào tiết học giúp học sinh yêu thích môn học và nâng caochất lượng giảng dạy, huấn luyện cho học sinh
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học học sinh lớp 3 - năm học
2022 - 2023, trường Tiểu học Vĩnh Quỳnh, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội
3.2 Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp tổ chức trò chơi trong môn
Giáo dục thể chất lớp 3 chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đạt hiệu quả cao
4 Phương pháp nghiên cứu
Với đề tài này, khi nghiên cứu tôi đã vận dụng các phương pháp sau:
- Phương pháp điều tra;
Trang 2- Phương pháp làm mẫu;
- Phương pháp quan sát;
- Phương pháp nghiên cứu lý luận;
- Phương pháp thực tiễn: Khảo sát thực tế đối tượng học sinh lớp 3 nămhọc 2022 – 2023
5 Phạm vi - thời gian nghiên cứu
Tôi đã thực hiện nghiên cứu đề tài này từ đầu tháng 9 năm 2022 đến đầutháng 4 năm 2023
Trang 3B GIẢI QUYÊT VẤN ĐỀ
1 Cơ sở lí luận
1.1 Mục tiêu của tổ chức trò chơi vận động trong dạy học môn Giáo dục thể chất:
Trong lịch sử xã hội loài người, đã có một thời kỳ dài con người phải
sống bằng săn bắt và hái lượm; đồng thời để tồn tại và phát triển con người cònphải chiến đấu chống lại sự tấn công của muông thú và đấu tranh với các hiệntượng tự nhiên như bão tố lũ lụt, nóng rét, bệnh tật,… Trong cuộc sống laođộng và đấu tranh để sinh tồn ấy có những lúc rất gay go, gian khổ, đôi khi khốcliệt mà con người phải trả giá bằng cả sinh mạng của mình Nhưng cũng chínhtrong điều kiện đó, con người đã vươn lên, đã thể hiện tài trí và sức mạnh củamình, mà nhờ đó xã hội loài người đã tồn tại và phát triển như ngày nay
Cũng nhờ khả năng tư duy, ngôn ngữ phát triển mà con người biết tích lũytrong cuộc sống Nhờ vậy, người ta dần dần nhận thấy được tầm quan trọng của
sự chuẩn bị trước về các công cụ lao động, sức khỏe và sự tập luyện những thaotác cơ bản để nhờ đó mà hiệu quả lao động cao hơn Lúc đầu sự chuẩn bị cácthao tác đó mang tính chất tự nhiên dưới hình thức vui chơi và tập luyện, tậpluyện mà vui chơi, sau đó người ta dùng trò chơi để dạy cho con cháu, dạy cholớp người trẻ chuẩn bị cho họ tiếp bước cha anh tham gia tích cực, có hiệu quảvào cuộc sống lao động, đấu tranh cho sự sinh tồn và phát triển của mình Nhưvậy sau khi ra đời, trò chơi đã mang ý nghĩa giáo dục rất cao và có một vai tròrất quan trọng trong đời sống xã hội loài người
Khi xã hội phát triển ở mức cao hơn, trường học được hình thành và mởrộng Trường học đã trở thành trung tâm thu hút những mầm non của xã hội, ởđây người ta sử dụng nhiều nội dung, phương pháp để giáo dục, rèn luyện thế hệtrẻ trong đó có trò chơi Ngày nay cũng vậy, trò chơi trở thành một trong nhữngnội dung, phương tiện, phương pháp giáo dục, rèn luyện thế hệ trẻ nhanh nhất,
có hiệu quả nhất đặc biệt ở lứa tuổi nhà trẻ, mẫu giáo và tiểu học
1.2 Vai trò của trò chơi vận động trong môn học Giáo dục thể chất cho học sinh Tiểu học:
Hầu hết, những trò chơi vận động được sử dụng trong môn học giáo dụcthể chất ở trường tiểu học đã mang sẵn tính mục đích một cách rõ ràng, trongquá trình chơi, học sinh tiếp xúc với nhau, cá nhân phải hoàn thành nhiệm vụcủa mình trước tập thể ở mức độ cao, tập thể có trách nhiệm động viên, giúp đỡ
cá nhân hoàn thành nhiệm vụ của mình, vì tình bạn, lòng nhân ái, tinh thần tậpthể, … được hình thành Cũng trong quá trình chơi, đã xây dựng cho học sinhtác phong khẩn trương, nhanh nhẹn, tính kỷ luật, sự sáng tạo để hoàn thành
Trang 4nhiệm vụ với chất lượng cao, … góp phần giáo dục đạo đức và hình thành nhâncách cho học sinh Do vậy có thể nói trò chơi mang tính tư tưởng rất cao.
Chơi là một yêu cầu mang tính sinh học của trẻ em, nhất là tuổi mẫu giáo vàhọc sinh Tiểu học Có thể nói, vui chơi cần thiết và quan trọng như ăn, ngủ, họctập, … trong đời sống thường ngày của các em Chính vì vậy, dù được hướng dẫnhay không hướng dẫn, các em vẫn tìm mọi cách và tranh thủ thời gian, điều kiệnchơi Khi được chơi, các em tham gia hết sức tự giác và chủ động, đây là một yếu
tố rất quan trọng trong công tác giáo dục thể chất cho thế hệ trẻ
Trong quá trình tham gia trò chơi, các em biểu lộ tình cảm rất rõ ràng, nhưniềm vui khi thắng lợi và buồn khi thất bại, vui mừng khi thấy đồng đội hoànthành nhiệm vụ, bản thân thấy có lỗi khi không làm tốt nhiệm vụ của mình, …
Vì tập thể mà các em phải khắc phục khó khăn, phấn đấu hết khả năng đểmang lại thắng lợi cho đội trong đó có bản thân mình, đây chính là đặc tính thiđua rất cao của trò chơi vận động
Mỗi trò chơi thường có những quy tắc, luật lệ nhất định, nhưng cách thức
để đạt mục đích lại rất đa dạng Trong khi đó bản thân trò chơi lại mang tính thiđua và sự tự giác rất cao Vì vậy khi đã tham gia trò chơi, học sinh thường vậndụng hết khả năng và sức lực, tập trung sự chú ý, trí thông minh và sự sáng tạocủa mình Nhưng cũng có một khía cạnh mà các giáo viên phải quan tâm đó làtránh để các em ham chơi quá, chơi đến mức độ quên cả ăn, học, chơi đến mứcquá sức dẫn đến mệt mỏi, trong trường hợp như vậy không những không có lợicho sức khỏe mà ngược lại còn có hại cho sức khỏe Đây là một đặc điểm quantrọng theo khía cạnh không hay mà giáo viên phải rất chú ý khi tổ chức cho các
em chơi ở trường và hướng dẫn cho các em chơi ở gia đình sao cho hợp lý
2 Cơ sở thực tiễn
2.1 Thực trạng của việc tổ chức trò chơi vận động trong giờ Giáo dục
thể chất cho học sinh Tiểu học.
Qua thực tế giảng dạy, điều tra việc dạy của giáo viên và việc học của họcsinh tôi nhận thấy một số thực trạng như sau:
2.1.1 Thuận lợi
Trong cuộc sống hiện nay, nhu cầu thư giãn tinh thần thoải mái thật cầnthiết, không phải ngẫu nhiên mà Đài truyền hình Việt Nam lại có biên tập truyềnhình giải trí của VTV3 như: Trò chơi âm nhạc, Chiếc nón kì diệu, Hãy chọn giáđúng, Đấu trường 100, … mà mục đích chính vẫn là giúp cho con người đượcthư giãn sau một ngày làm việc vất vả
Trò chơi là một nhu cầu tâm sinh lí tự nhiên của con người và đặc biệt rấtquan trọng đối với tuổi thiếu niên nhi đồng Về mặt sinh lí, trò chơi đối với các
Trang 5em là một điều kiện cần thiết để tiếp thu và điều hòa cân bằng những nguồn sinhlực - một đứa trẻ không muốn chơi là hiện tượng sa sút về sức khỏe, ốm yếu vềsinh lí.
Đứng trên quan điểm giáo dục, trò chơi là một phương tiện giáo dục hấpdẫn thoải mái, giúp các em được phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần.Điều đó rất cần cho cuộc sống tương lai của các em khi các em bước vào đời
Trong thực tiễn: “Trò chơi có một tác dụng rất lớn trong công tác giáo dụcnói chung và Giáo dục thể chất nói riêng, trò chơi giúp con người rèn luyện thểchất, rèn luyện tinh thần và các tố chất nhanh, mạnh, khỏe, khéo và tính xã hội”
Về mặt nhà trường: luôn quan tâm hỗ trợ, tạo điều kiện cho việc giảng dạy,
học tập của giáo viên và học sinh như cung cấp mọi trang thiết bị dạy học như:sách giáo khoa, dụng cụ sân bãi, đồ dùng dạy học cần thiết nhất cho tiết dạy
Ngay từ đầu năm học Phòng giáo dục đã quan tâm tổ chức chuyên đềmôn Giáo dục thể chất cho toàn bộ giáo viên trong huyện tạo điều kiện cho giáoviên học hỏi kinh nghiệm về phương pháp giảng dạy cũng như tổ chức một nộidung hay trò chơi có hiệu quả trong một giờ học
Về cơ sở vật chất tương đối đầy đủ, phục vụ tốt cho việc dạy học lớp 3theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018
Giáo viên có trình độ chuyên môn, được đào tạo đạt chuẩn, tuổi đời còntrẻ, có tinh thần trách nhiệm cao, nhiệt tình, năng động, tâm huyết với nghề
Học sinh đa số ngoan, có ý thức học tập tốt, tích cực tham gia các hoạtđộng của lớp, của nhà trường
Đa số các bậc phụ huynh quan tâm đến tình hình học tập của con nhưchuẩn bị đầy đủ sách vở, đồ dùng cần thiết với từng bài học cụ thể, …
2.1.2 Khó khăn:
Năm học 2022-2023 trường Tiểu học Vĩnh Quỳnh được đầu tư xây dựngtrường mới, trường phải học nhờ và chia thành hai cơ sở Do thiếu phòng họcnhà thể chất đã được sử dụng chia thành các lớp học, sân trường rộng cũng bịthu hẹp, cây cối bị chặt đi nên thiếu bóng mát cho nhiều lớp cùng một lúc họcmôn giáo dục thể chất ở ngoài trời
Trong trường có rất nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn, trong diện hộnghèo, cận nghèo nên các em không được quan tâm dẫn đến trình độ, thể lựchọc sinh không đồng đều do đó việc tiếp thu kiến thức cũng như hoàn thành mộtbài tập vận động sẽ khác nhau
Trang 6Sau dich covid 19 học sinh tiếp xúc nhiều với các trò chơi điện tử trongmáy tính, điện thoại tạo ra sự ì chệ không thích vận động, không hứng thú thamgia vào môn học.
Trò chơi trong chương trình chưa thực sự cuốn hút học sinh
2.2 Nguyên nhân
Năm học 2022-2023 tôi được nhà trường phân công giảng dạy môn Giáodục thể chất các lớp 1 và 3 Đối với khối 3 các con học trực tuyến gần 2 năm vàchỉ được học trực tiếp 2 tháng cuối của năm học 2021-2022 tôi cảm thấy:
- Có những em đến giờ học là hào hứng, rất say mê tập luyện và chơi cáctrò chơi Tuy nhiên có những em lười vận động, không có hứng thú tham giavào các trò chơi
- Trong đầu tôi lúc này đặt ra câu hỏi: Tại sao lớp học trở nên như vậy, tạisao các em không có hứng thú trong giờ học Phải chăng phương pháp dạy củatôi chưa phù hợp, chưa lôi cuốn hay trò chơi vận động chưa được hấp dẫn? Tôi
đã tìm hiểu nguyên nhân và tôi cũng thấy rằng:
+ Giáo viên dạy môn Giáo dục thể chất trong trường Tiểu học còn ngạisưu tầm thêm các trò chơi ngoài chương trình học Chưa mạnh dạn xin bổ sung
cơ sở vật chất của các trò chơi để đưa vào giờ học
+ Học sinh vẫn còn những em lười vận động, không thích tham gia vào cáchoạt động trong giờ Trò chơi vận động trong chương trình chưa thực sự cuốn húthọc sinh Đó chính là những nguyên nhân gây ra làm lớp học trầm lắng, chưa gâyhứng thú cho học sinh Để khắc phục được thực trạng đó, tôi đã đưa ra một số giảipháp và đã áp dụng vào thực tế, cụ thể kết quả khảo sát như sau:
Bảng khảo sát số liệu đầu năm học khối lớp 3
Lớp Tổng số
học
sinh.
Học sinh chưa có hứng thú chơi trò chơi.
Học sinh chưa mạnh dạn chơi.
Học sinh rất thích chơi trò chơi.
Trang 7được một số biện pháp tổ chức trò chơi vận động gây được hứng thú trong giờhọc và đạt được kết quả cao.
3 Các biện pháp tổ chức trò chơi vận động cho học sinh.
Trò chơi vận động vừa là phương tiện dạy học, đồng thời cũng là phươngpháp tập luyện đem lại hiệu quả cao trong quá trình dạy học môn Giáo dục thểchất ở cấp Tiểu học Giờ học được tổ chức thành nhiều trò chơi vận động hấpdẫn, với phương châm “học mà chơi, chơi mà học” sẽ tạo nên sự vui thích hứngthú của học sinh một cách tự nhiên, giúp cho những học sinh dù không giỏi vậnđộng cũng cảm thấy hứng thú với giờ học Các trò chơi được tổ chức theo tổnhóm cũng tăng cường khả năng hợp tác, phối hợp vận động của học sinh, tạomôi trường học tập thân thiện, hòa đồng, giúp đỡ, hỗ trợ và học hỏi lẫn nhautrong quá trình tập luyện Qua đó, tăng mật độ vận động trong mỗi tiết học vàlâu dài sẽ cải thiện năng lực vận động của học sinh đây là tiền đề quan trọnggiúp học sinh nuôi dưỡng niềm yêu thích với các hoạt động vận động, nuôidưỡng niềm yêu thích với thể thao và có thói quen tập thể dục, vận động hàngngày, tạo đà cho việc cải thiện nền tảng thể lực và phát triển thể chất cho họcsinh trong những giai đoạn phát triển tiếp theo Do vậy tôi xin phép được nêu racác biện pháp như sau:
3.1 Biện pháp 1: Luôn coi trọng ổn định tổ chức nền nếp học tập cho học sinh.
Trước đây mục tiêu chương trình thiên về kiến thức, yêu cầu về kỹ thuậtcao Nay yêu cầu kỹ thuật giảm đi, giáo viên không phải giảng giải nhiều màchú ý tới khâu tổ chức sao cho học sinh được tập càng nhiều càng tốt Do đó tổchức lên lớp một giờ Giáo dục thể chất làm sao thật nhanh nhẹn, trật tự, kỷ luậtgiảm thời gian chết tối đa, tranh thủ thì giờ cho các em được tập luyện, đảm bảothời gian cho các phần tiếp theo trong bài đặc biệt là phần trò chơi giáo viên cầntiến hành các bước như sau:
3.1.1 Tập hợp hàng dọc
Ở một số tuần đầu năm học, để ổn định một lớp phải mất nhiều thời gian.
Điều đó làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến các nội dung của giờ học Nguyênnhân học sinh không chú ý là:
- Chưa có nền nếp học ở ngoài trời
- Chưa biết cách tập hợp hàng ngũ
Ví dụ: Lệnh tập trung rồi mà học sinh vẫn chạy, vẫn chơi và không có
phản ứng gì Nếu một giáo viên mới hoặc giáo viên không dạy môn Giáo dụcthể chất sẽ khó có thể tập trung được Hiểu được nguyên nhân tôi đã kiên trìhướng dẫn tỉ mỉ từng động tác
Trang 8- Khi nghe giáo viên thổi một hồi còi dài, học sinh sẽ ngừng chơi và hướng
mắt về phía giáo viên Lúc đó giáo viên chỉ cần hô to: “Cả lớp chú ý…”!
Thành 1 (2, 3, 4) hàng dọc … tập hợp!
Khi đã có khẩu lệnh thì tổ trưởng tổ 1 sẽ rất nhanh chạy về đứng đối diệncách giáo viên 0,6m - 0,8m Tổ trưởng tổ 2, 3, 4 lần lượt đứng bên cạnh về phíatay trái của tổ trưởng tổ 1, mỗi tổ cách một cánh tay Còn các tổ viên đứng đằngsau tổ mình cũng cách nhau mỗi người một cánh tay trái Như vậy các em đãxếp thành hàng, giáo viên đi kiểm tra, chấn chỉnh rồi nhận xét
Làm nhiều lần như vậy học sinh sẽ tạo thành thói quen nên các em thựchiện rất nhanh, đều và đẹp ở các giờ học sau mà không mất nhiều thơi gian vàcông sức
3.1.2 Dóng hàng dọc
Như chúng ta đã biết, khi đã thực hiện được tập hợp hàng dọc rồi thì việcdóng hàng quả là khó khăn Làm thế nào để các hàng ngang, hàng dọc, dóng với
nhau thật thẳng thì trước tiên giáo viên cần có khẩu lệnh to rõ ràng: “Nhìn
trước… thẳng!” Khi nghe được khẩu lệnh bạn tổ trưởng tổ 1 giơ tay phải lên
cao áp sát mang tai, lòng bàn tay hướng vào trong Các bạn tổ trưởng tổ 2, 3, 4giơ tay phải sang ngang, đặt vào chạm vai của bạn tổ bên cạnh mình, mỗi tổcách một cánh tay Các bạn tổ viên tổ 1 nhanh chóng giơ tay trái đặt chạm vàovai bạn đứng trước, mắt nhìn vào gáy để dóng hàng Chừng nào không nhìn thấybạn ở phía trước mình lúc đó đã là thẳng Và chỉ có tổ 1 được giơ tay đặt lênchạm vai bạn, các tổ khác nhìn tổ 1 và tổ trưởng của mình để dóng hàng Khi
hàng đã thẳng giáo viên chỉ cần hô “Thôi!” các em tự bỏ tay xuống
Muốn thực hiện được nhanh như vậy giáo viên phải có những bí quyết:Cần phải cho một tổ làm mẫu, chỉ bảo từng em nhớ vị trí đứng, mình đứng thẳngvới ai, trước mình là ai, sau, bên cạnh mình là ai Khi đã nhớ được vị trí rồi thìviệc dóng hàng lại trở lên rất đơn giản và nhanh Khi tổ chức thi đua các em rấthào hứng, chủ động, nhiệt tình và có tính đồng đội rất cao
Trang 93.1.3 Điểm số.
Khâu điểm số rất quan trọng với một tiết học Giáo viên sẽ được biết lớp
học có tổng số bao nhiêu học sinh Với mục đích là để quản lý về mặt con người
trong giờ học của mình Giáo viên chỉ cần hô to: “Từ 1 đến hết … điểm số!” Lần
lượt từ tổ trưởng đánh mặt sang trái, về sau hô to số của mình và trở về tư thế
nghiêm Người cuối cùng hô số của mình và hô “Hết” nhưng không quay mặt ra
sau Tưởng chừng đơn giản thế thôi nhưng trước khi thực hiện giáo viên cầnnhắc lại kỹ thuật động tác khi điểm số, cần chú ý cái gì Ví dụ: Giáo viên nhắchọc sinh phải chú ý là khi thực hiện điểm số cần thật trật tự, nghe đúng số, chờbạn hô xong số của bạn thì mới tiếp tục hô số của mình và đánh mặt sang bên
trái khi điểm số Người cuối cùng hô số của mình và hô to: “Hết” nhưng không
quay mặt ra phía sau Chỉ có vậy thôi nhưng nếu giáo viên không cho học sinhlàm quen, học ngay từ đầu thì sẽ không có kết quả như mong đợi
3.1.4 Lớp trưởng (Cán sự ) báo cáo.
Sau khi điểm số xong lớp trưởng sẽ cho các bạn quay mặt về phía giáo
viên và lên báo cáo Với một âm lượng to rõ ràng, chuẩn xác:
“Báo cáo cô giáo, lớp … có tổng số… hiện có mặt đủ (có mặt … vắng 1… nghỉ ốm) trang phục gọn gàng, đã đến giờ mời cô giáo lên lớp”.
Trang 10Giáo viên nghe được thông tin thì cảm ơn, cho học sinh quay về vị trí và lớp
trưởng hô: “Cả lớp chúc cô giáo!” Cả lớp đáp đồng thanh: “Khỏe!” Giáo viên cũng chúc cả lớp “Khỏe”.
Trong vòng 1-2’ yêu cầu phải thực hiện xong phần “Ổn định tổ chức”
Giáo viên phải tỉ mỉ, dạy từng động tác, lời nói, sửa tập cho học sinh nhiều lần.Tập phối hợp liên kết các phần với nhau, sau một hai tuần, học sinh đã biết tự
“Ổn định tổ chức” rất nhanh, tạo ra thói quen, tính nghiêm túc ngay trong các
giờ học, giờ chơi
3.2 Biện pháp 2: Giúp học sinh chơi có hiệu quả giáo viên cần thực hiện đúng các bước tổ chức chơi trò chơi vận động.
Để hướng dẫn và tổ chức cho học sinh chơi có hiệu quả và an toàn, ngườigiáo viên cần chú ý thực hiện nội dung sau đây:
- Chọn trò chơi và biên soạn giáo án giảng dạy
- Chuẩn bị phương tiện và địa điểm tổ chức trò chơi
- Tổ chức đội hình cho học sinh chơi
- Giới thiệu và giải thích cách chơi
- Điều khiển trò chơi
- Đánh giá kết quả cuộc chơi
3.2.1 Chọn trò chơi và biên soạn giáo án giảng dạy:
Để giảng dạy cho học sinh một trò chơi, công việc đầu tiên của người giáoviên là chọn trò chơi (trừ những trò chơi đã quy định trong chương trình sáchgiáo khoa) Muốn chọn trò chơi đúng với yêu cầu, cần xác định được mục đích,yêu cầu của trò chơi định chọn Ví dụ: trong một buổi hoạt động ngoại khóa ởngoài trời, giáo viên muốn có một hoạt động sôi nổi, hấp dẫn có thể lôi cuốnđược tất cả học sinh vào hoạt động thi đua giữa tổ này với tổ khác hay lớp nàyvới lớp khác Như vậy là giáo viên đã xác định được mục đích, yêu cầu để chọntrò chơi, trong trường hợp này giáo viên có thể chọn trò chơi “chạy tiếp sức”,hay “tiếp sức chuyển vật” hoặc “lò cò tiếp sức”
Khi chọn trò chơi giáo viên cần phải chú ý đến trình độ và sức khỏe củahọc sinh, ví dụ như khối học sinh lớp 3 trong đó có 3A3 trình độ tiếp thu cũngnhư khả năng phối hợp vận động và sức khỏe còn có hạn, do đó không thể chọnnhững trò chơi phức tạp đòi hỏi sức mạnh cao mà chỉ chọn các trò chơi phù hợpchưa có tính nâng cao và độ khó nhiều Ngoài ra giáo viên còn phải chú ý tớiđặc điểm giới tính, địa điểm định tổ chức cho học sinh chơi rộng hay hẹp, cóđảm bảo an toàn không, phương tiện hay dụng cụ có đầy đủ để tổ chức trò chơi
đó không
Trang 11Sau khi đã chọn được trò chơi, giáo viên cần soạn thành giáo án giảngdạy, từng bước cho học sinh từ chỗ chưa biết đến biết, từ chỗ chỉ biết chơi cầmchừng, thụ động đến tham gia chơi hoàn toàn chủ động và có thể sáng tạo được.
Ví dụ: khi chọn trò chơi “Mèo đuổi chuột”, yêu cầu lúc đầu chỉ làm sao cho họcsinh biết cách chơi, chuột chạy đường nào mèo đuổi đường đó, yêu cầu sau nânglên cho học sinh biết đọc các câu đồng dao trước và trong khi chơi Mức cao hơnnữa có thể đổi một phần cách chơi như: không quy định “mèo” cứ phải đuổiđúng theo đường “chuột” đã chạy mà mèo có thể chạy đón đầu Chính vì cónhững sáng tạo đó trò chơi sẽ không bị nhàm chán, mỗi lần chơi lại có mộtphong thái và lượng vận động trong trò chơi khác nhau Qua đó học sinh có cảmgiác tràn đầy năng lượng, không khí vui vẻ, tạo cho tiết học trở lên hào hứngkhông thấy mệt mỏi bí bách
3.2.2 Chuẩn bị phương tiện và địa điểm tổ chức trò chơi:
Sau khi chọn được trò chơi, giáo viên nghiên cứu kĩ các quy tắc và luật lệcủa trò chơi, sau đó thiết kế bài dạy ở những mức độ khác nhau để dần dần tổchức cho các em biết tham gia chơi một cách thành thạo Công việc đầu tiên lúcnày là chuẩn bị phương tiện địa điểm để tổ chức cho các em chơi Về phươngtiện cần phân chia ra những phương tiện nào giáo viên chuẩn bị và phương tiệnnào học sinh phải chuẩn bị Ví dụ đá cầu, thì học sinh phải chuẩn bị cầu, muốnvậy giáo viên phải nhắc nhở học sinh từ buổi học trước để các em chuẩn bị,thậm chí ngày hôm sau là giờ học môn Giáo dục thể chất, thì hôm trước giáoviên phải nhắc lại một lần nữa để các em nhớ và chuẩn bị Đối với giáo viên thìphương tiện tổ chức cho học sinh cần chia ra làm hai loại, loại thứ nhất là loạicần phải chuẩn bị trước khi đến giờ tổ chức cho các em chơi, ví dụ: mua cầu,mua bóng và loại thứ hai là kẻ vẽ sân chơi nếu kẻ bằng vôi nước hoặc sơn thìphải kẻ trước còn kẻ bằng phấn thì đợi đến giờ chơi mới kẻ
Về địa điểm, sau khi đã xác định vị trí sân tập giáo viên cho học sinh thunhặt các vật có thể gây nguy hiểm như các mẩu gạch, đá vụn, nếu bẩn thì phảiquét dọn cho bảo đảm môi trường trong sạch
3.2.3 Chú trọng quan tâm tổ chức đội hình cho học sinh chơi:
Tổ chức đội hình cho học sinh chơi được quy định trong một số nhiệm vụsau: Tập hợp học sinh theo các đội hình khác nhau và ổn định tổ chức, phân chiađội (nếu trò chơi phải chia đội), chọn vị trí đứng của giáo viên để giải thích vàđiều khiển trò chơi, chọn đội trưởng của từng đội hoặc những người tham giađóng vai của cuộc chơi, ví dụ như “mèo”, “chuột”
Tùy theo tính chất của trò chơi mà giáo viên có thể tổ chức trò chơi theonhiều đội hình khác nhau: Đội hình hàng dọc, hàng ngang hay vòng tròn Ở mỗi
Trang 12đội hình như vậy vị trí của giáo viên đứng điều khiển cũng khác nhau, tuy nhiênphải theo một nguyên tắc là đứng làm sao học sinh phải nghe rõ được lời giáoviên nói, nhìn rõ được giáo viên làm mẫu, giáo viên phải bao quát được họcsinh, đội hình chơi và tiến trình cuộc chơi, nhưng không gây cản trở cuộc chơicủa các em.
3.2.4 Giới thiệu và giải thích cách chơi:
Giới thiệu và giải thích cách chơi có thể tiến hành theo nhiều cách khácnhau, tùy thuộc vào thực tiễn, điều kiện cụ thể và đối tượng Nếu các em chưabiết trò chơi đó thì cần giải thích và làm mẫu tỉ mỉ nhưng nếu các em đã biếthoặc nắm vững trò chơi đó thì cách giới thiệu và giải thích thật ngắn gọn Thôngthường khi giới thiệu và giải thích về trò chơi giáo viên cần nêu tên trò chơi,cách chơi, luật chơi, yêu cầu về tổ chức đội hình, cách đánh giá thắng thua vàthời gian chơi
Đối với học sinh Tiểu học hay học sinh khối lớp 3, khi được tổ chức chơicác em thường muốn được chơi ngay, nhất là những trò chơi mà các em đã biết,sau khi giáo viên gọi tên trò chơi các em đã biểu lộ tình cảm ngay như reo hò,hưởng ứng hoặc không đồng ý chơi, cho dù ở trong trường hợp nào, các emcũng không tập trung khi giảng giải dài dòng Vì vậy khi giải thích trò chơi, giáoviên nên nói ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu, nhưng phải làm sao cho tất cả học sinhđều nghe và nắm được cách chơi
Đối với trò chơi đã biết và hiểu luật chơi rồi thì không cần giải thích nữa
mà nêu thêm một số yêu cầu cao hơn Có thể đưa ra một số yêu cầu chơi caohơn lần trước, đòi hỏi học sinh cố gắng hơn mới hoàn thành được Có như vậycác em mới hào hứng, hăng hái hơn, phát huy hết khả năng sức lực, trí tuệ và ócsáng tạo của mình Ví dụ: Trò chơi “Lò cò tiếp sức” Thiết kế bài giảng tiết đầuchỉ cần lò cò lượt đi, lượt về được chạy Nhưng đến thiết kế bài giảng tiết sauyêu cầu cao hơn đó là cả lượt đi và lượt về đều phải nhảy lò cò Hay đơn giản tròchơi “Kết bạn” Lúc đầu chỉ là kết bạn nhóm 2, 3, 4 thôi, nhưng các thiết kế bàigiảng lần chơi sau giáo viên tạo cho học sinh có sự suy nghĩ, tính toán Giáoviên có thể hô như sau: Nhóm 7-5, nhóm 10 trừ 6, … Đây chính là sự kế thừa, đòihỏi học sinh đầu óc phải linh hoạt hơn, nhạy bén hơn và nhanh hơn
Bên cạnh đó, giới thiệu và giải thích trò chơi hấp dẫn, lôi cuốn được sựchú ý và khích lệ được học sinh tham gia chơi thì thực sự là nghệ thuật củangười điều khiển Vì vậy mỗi giáo viên cần tích lũy kinh nghiệm và không nêncoi thường khâu giới thiệu và giải thích trò chơi
3.2.5 Điều khiển trò chơi: