(Skkn 2023) một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động làm quen văn học ở lớp mẫu giáo bé tại trường mầm non

Từ kết quả khảo sát đầu năm tôi đã nhận thấy việc nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động làm quen văn học ở lớp mẫu... Chính vì vậy mà tôi đã mạnh dạn đưa ra

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

Bác Hồ kính yêu của chúng ta khi còn sống Bác rất quan tâm đến mọi người, đặc biệt là các cháu thiếu niên nhi đồng Bác luôn nhắc nhở mọi người phải biết chăm lo cho các cháu từ bữa ăn, giấc ngủ đến việc học hành Bác nói:

“Trẻ em như búp trên cành

Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan”

Đúng như vậy, trẻ ở tuổi mầm non thật đáng yêu, tâm hồn trẻ thơ ngây Mọi hoạt động học tập và vui chơi trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầm non đều góp phần hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ

Phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những mục tiêu quan trọng nhất của giáo dục mầm non Ngôn ngữ là công cụ để giúp trẻ giao tiếp, học tập và vui chơi Bên cạnh đó ngôn ngữ còn là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn diện bao gồm sự phát triển về đạo đức, tư duy nhận thức và chuẩn mực hành vi văn hóa Chính vì vậy cho trẻ tếp xúc với văn học là con đường phát triển ngôn ngữ cho trẻ tốt nhất, hiệu quả nhất

Ngay từ đầu năm học tôi đã tiến hành khảo trẻ 3 - 4 lớp tôi Trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động LQVH đạt 17/25 trẻ đạt: 68%, 8 trẻ chưa đạt: 32% Diễn đạt đủ câu từ 15/25 trẻ đạt: 60%, 10 trẻ chưa đạt: 40% Đặt câu sáng tạo theo hình ảnh 15/25 trẻ đạt: 60%, 10 trẻ chưa đạt: 40% Mạnh dạn trong giao tiếp 14/25 trẻ đạt: 56%, 11 trẻ chưa đạt: 44%

Từ kết quả khảo sát đầu năm tôi đã nhận thấy việc nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động làm quen văn học ở lớp mẫu

giáo bé là rất cần thiết Vì thế, tôi luôn băn khoăn, lo lắng, trăn trở suy nghĩ xem phải làm gì, làm thế nào để chất lượng phát triển ngôn ngữ đạt kết quả cao

Chính vì vậy mà tôi đã mạnh dạn đưa ra:“Một số kinh nghiệm nâng cao chất

lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động làm quen văn học ở lớp mẫu giáo bé tại trường mầm non”.

* Phạm vi nghiên cứu:

- Nghiên cứu việc nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động làm quen văn học ở lớp mẫu giáo bé

* Đối tượng nghiên cứu:

- Trẻ mẫu giáo 3- 4 tuổi ở trường mầm non: Lớp C3

* Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp phân tích, phương pháp trực

quan hình ảnh, phương pháp dùng lời nói, phương pháp thực hành

* Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 8/2018 – tháng 4/2019

PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Những nội dung lý luận của vấn đề nghiên cứu.

Hoạt động làm quen với tác phẩm văn học đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của trẻ, giúp trẻ cảm nhận về tác phẩm, cảnh đẹp của quê hương, đất nước, hiểu được cuộc sống lao động của con người trong xã hội, nhận ra cái đẹp trong cuộc sống Văn học giáo dục, bồi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp, tính trung thực, lòng nhân ái, sự biết ơn… Văn học còn giáo dục cho trẻ những hình tượng nghệ thuật trong sáng, những từ ngữ gợi cảm, những bức tranh thiên nhiên phong phú, đầy màu sắc… có tác dụng rất lớn đến tâm hồn trẻ

là một bộ phận của văn hoá tinh thần Chính vì thế là một giáo viên mầm non tôi luôn nghĩ rằng việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học có tác dụng góp phần giáo dục và phát triển toàn diện cho trẻ Thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học đem đến cho trẻ ấn tượng về cái đẹp và những cảm xúc chân thật, những phẩm chất tốt đẹp của nhân cách con người Việt trong thời đại mới

và nhất là góp phần vào việc nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ Đây

là những vấn đề quan trọng mà người giáo viên mầm non như tôi luôn lưu tâm

Theo thông tư số 17/2009/tt – BGDDT ngày 27/7/2009 của bộ trưởng bộ giáo dục và đào tạo thì mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển về ngôn ngữ, thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp một hình thành và phát triển ở trẻ

em những chức năng tâm sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng,

những kỹ năng sống phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời Muốn trẻ em phát triển một cách toàn diện việc dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua các tác phẩm văn học là vô cùng quan trọng Như vậy trẻ muốn phát triển toàn diện cần có sự kết hợp hài hòa trong công tác giáo dục của cả ba môi trường “Gia đình, nhà trường và xã hội” nếu làm được điều này thì chất lượng giáo dục của trẻ ngày một nâng lên

Từ những cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý nêu trên là một giáo viên đứng lớp chịu trách nhiệm trước nhà trường về công tác chăm sóc – giáo dục của trẻ 3 tuổi tôi luôn cố gắng để thực hiện cho có hiệu quả việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học giúp trẻ phát triển ngôn ngữ nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ góp phần thực hiện nhiệm vụ giáo dục chung của nhà trường

2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.

2.1 Đặc điểm tình hình:

- Trường có hai địa điểm: Điểm trung tâm nằm ở thôn hai, điểm lẻ nằm ở thôn một

- Tháng 11 năm 2015 trường đã được công nhận là trường chuẩn quốc gia mức độ I

- Tháng 11 năm 2017 trường đã kiểm định chất lượng và được công nhận trường đạt tiêu chuẩn cấp độ III

- Tổng số học sinh toàn trường là 381 trẻ, với 50 đồng chí cán bộ giáo viên và nhân viên Trong đó 72% giáo viên đứng lớp có trình độ trên chuẩn

- Với quy mô toàn trường có 13 lớp học trong đó:

+ 3 lớp mẫu giáo lớn

+ 3 lớp mẫu giáo nhỡ

+ 4 lớp mẫu giáo bé

+ 3 lớp nhà trẻ

- Năm học 2018 – 2019 tôi được phân công giảng dạy tại lớp MGB - C3, lớp có 2 cô

- Trình độ:

+ Hai cô đã có bằng đại học chuyên ngành giáo dục mầm non

+ Bản thân tôi với 9 năm kinh nghiệm giảng dạy

2.2 Thuận lợi:

- Ban giám hiệu nhà trường trang bị đầy đủ đồ dùng và trang thiết bị của lớp, có nhiều tài liệu, sách báo, tạp chí liên quan đến vấn đề phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non, nhà trường thường xuyên tổ chức kiến tập chuyên đề phát trển ngôn ngữ cho trẻ tại các lớp

- Giáo viên:

- Bản thân tôi luôn yêu nghề mến trẻ, say sưa với công việc tích cực học hỏi nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn, nhiều năm dạy trẻ 3-4 tuổi phần nào tôi hiểu rõ đặc điểm tâm sinh lý trẻ

- Nhờ vào các đợt bồi dưỡng tập huấn nghiệp vụ và nhiệm vụ cụ thể của từng năm học do ngành giáo dục mầm non huyện nhà tổ chức và những buổi dự giờ thao giảng, được sự góp ý của đồng nghiệp nên tôi đã học hỏi và rút ra được những kinh nghiệm bổ ích phục vụ cho giờ dạy ngày càng tốt hơn

- Học sinh:

+ Trẻ thông minh, nhanh nhẹn, khỏe mạnh và rất thích tham gia vào hoạt động học

- Cơ sở vật chất:

- Trường có nhiều phòng học sân chơi rộng rãi thoáng mát, có nhiều đồ dùng đồ chơi thuận lợi cho cô và cho trẻ hoạt động với môn văn học

- Phụ huynh: Rất tin tưởng và nhiệt tình giúp đỡ giáo viên Có tinh thần

phối hợp với giáo viên trong việc giáo dục trẻ

2.3 Khó khăn:

- Giáo viên:

+ Trong quá trình hoạt động nhiều lúc cô chưa phát huy hết tính sáng tạo của trẻ, chưa tạo cho trẻ tự rèn luyện và phát triển ngôn ngữ qua việc cho trẻ thể hiện giọng nhân vật, tập kể lại chuyện và kể chuyện sáng tạo, theo hướng dẫn của cô đọc thơ đúng vần điệu giúp trẻ phát triển tốt hơn vốn từ của mình

- Học sinh:

+ Mặc dù ở cùng độ tuổi nhưng khả năng nhận thức và sự tập chung chú ý của mỗi trẻ không đồng đều

+ Một số trẻ phát âm còn ngọng chưa đủ từ, đủ câu, còn lúng túng khi giao tiếp Những khó khăn này làm cho trẻ thiếu tự tin trong giao tiếp nên trẻ ngày càng ít có cơ hội phát triển ngôn ngữ

- Phụ huynh:

+ Phần lớn là làm nông nghiệp nên mức thu nhập còn thấp vì vậy phụ huynh chưa có điều kiện chăm sóc tốt cho trẻ

Từ những khó khăn trên tôi đã tập chung nghiên cứu và mạnh dạn áp dụng một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động làm quen văn học

- Cơ sở vật chất:

+ Tài liệu về các lĩnh vực phát triển ngôn ngữ chưa phong phú đa dạng Xuất phát từ những cơ sở thực trạng trên của lớp tôi với mong muốn nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động làm quen văn học tôi đã thực hiện một số biện pháp sau:

3 Các biện pháp:

3.1 Biện pháp 1: Làm đồ dùng đồ chơi tự tạo, trang trí nhóm lớp tạo môi trường cho trẻ hoạt động.

3.2 Biện pháp 2: Xây dựng hệ thống câu hỏi đàm thoại đa dạng và phong phú.

3.3 Biện pháp 3: Sử dụng linh hoạt các phương pháp, hình thức khi tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

mạnh dạn hơn trong giao tiếp, trẻ muốn học đôi khi còn yêu cầu cô cho trẻ học Tiết học làm quen với văn học giờ đây không con nhàm chán đối với trẻ

mà trở nên hấp dẫn và lôi cuốn trẻ cho dù ở bất kì nơi đâu và bất kỳ lúc nào

3.4 Biện pháp 4: Ứng dụng công nghệ thông tin xây dựng bài giảng

E- Learning trên phần mềm Iping vào hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

3.5 Biện pháp 5: Tuyên truyền với các bậc cha mẹ học sinh tạo điều kiện giúp trẻ phát triển ngôn ngữ tốt hơn khi ở nhà.

4 Kết luận chung

Sau một thời gian thực hiện các biện pháp thích hợp tôi thấy trẻ lớp tôi

đã phát triển đúng tâm lý lứa tuổi trẻ, trẻ mạnh dạn hơn Cùng với những bài tuyên truyền, trao đổi cởi mở với phụ huynh về quan điểm của mình về việc ngôn ngữ cho trẻ từ đó phụ huynh ngày càng tin tưởng có ý thức và trách nhiệm cao hơn khi phối hợp cùng cô để nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ

PHẦN III KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

1 Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm:

Với việc nghiên cứu kỹ đề tài, nắm chắc phương pháp bộ môn và tích hợp lồng ghép sử dụng các phương pháp linh hoạt theo chương trình giáo dục mầm non mới, tôi đã tích hợp được nhiều nội dung các môn học một cách lô gíc và sử dụng linh hoạt, chuẩn xác các đồ dùng, kết hợp sử dụng vi tính, trình chiếu, cùng với tác phong sư phạm nhẹ nhàng đã tạo được hứng thú say sưa, duy trì hứng thú tư duy lâu dài cho trẻ, phát huy được tính chủ động, tính tích cực của trẻ khi tham gia hoạt động phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động làm quen văn học

Kết quả cụ thể như sau:

Bảng đánh giá chất lượng trẻ đầu năm và cuối năm:

Nội dung

Trước khi thực hiện các biện pháp

Sau khi thực hiện các biện pháp

So sánh

Hứng thú tham gia

vào giờ học

17/25 = 68 % 25/25 = 100% Tăng 32%

Diễn đạt đủ câu, từ 15/25 = 60% 24/25 = 96% Tăng 36%

Đặt câu sáng tạo

theo hình ảnh

15/25= 60% 21/25 = 84% Tăng 24%

Mạnh dạn trong

giao tiếp

14/25= 56% 23/25 = 92% Tăng 36%

Như vậy từ đầu năm đến cuối năm trẻ thay đổi đó là một kết quả rất đáng mừng Sáng kiến của tôi được phổ biến và áp dụng trong toàn trường được các đồng nghiệp áp dụng đã mang lại hiệu quả giáo dục cao, góp phần thực hiện tốt

phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”

2 Kết luận:

Giáo dục trẻ ở độ tuổi mầm non là một việc làm khó, giáo dục trẻ có chất lượng lại càng khó hơn Là một giáo viên mầm non, tôi hết sức tâm huyết với công việc của mình và cố gắng tìm tòi những giải pháp hữu hiệu để cùng với chị

em đồng nghiệp thực hiện tốt chuyên đề Có thể những giải pháp trên chưa phải

là giải pháp có hiệu quả tuyệt đối nhưng đối với bản thân tôi nó đã mang lại kết quả tương đối tốt, nó làm thay đổi chất lượng hoạt động làm quen văn học trong nhà trường Trẻ hứng thú, hoạt bát, nhanh nhẹn, giao tiếp mạnh dạn hơn, sử dụng vốn từ có biểu cảm, tinh tế hơn

Để nâng cao chất lượng giáo dục trẻ làm quen với tác phẩm văn học, bản thân tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm cho mình như sau :

Từ thực tế giảng dạy, giáo viên phải hiểu rõ và nắm vững phương pháp của bộ môn, sử dụng hiệu quả các phương pháp bổ trợ

Tổ chức hoạt động giáo dục theo hướng tích hợp các nội dung và đổi mới phương pháp giảng dạy cho trẻ cùng với việc vận dụng linh hoạt các hình thức

dạy học phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi "Học bằng chơi, chơi mà học"

Cô giáo phải thực sự say mê với nghề, yêu trẻ, biết lắng nghe tiếp thu ý kiến đóng góp của chuyên môn và bạn bè đồng nghiệp Luôn cố gắng tìm tòi, học hỏi, nghiên cứu tài liệu, năng động, sáng tạo, tạo nhiều tình huống để thu hút và phát huy tính tích cực của trẻ

Cô giáo cần làm tốt công tác tuyên truyền để phối hợp giữa gia đình nhà trường cùng dạy trẻ kể truyện diễn cảm ở mọi lúc, mọi nơi

3 Khuyến nghị:

- Tổ chức cho giáo viên đi tham quan các trường bạn trong và ngoài Huyện để học tập kinh nghiệm trong việc thực hiện phong trào thi đua nói riêng

và học tập kinh nghiệm về chuyên môn nghiệp vụ nói chung

- Trang bị thêm tài liệu để chúng tôi có thêm kiến thức cũng như kinh nghiệm để dạy trẻ đạt kết quả tốt hơn

Trên đây là “Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng phát triển

ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động làm quen văn học ở trường mầm non” Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các cấp lãnh đạo, bạn

bè đồng nghiệp giúp cho sáng kiến kinh nghiệm của tôi hoàn thiện hơn, áp dụng vào việc chăm sóc, giáo dục trẻ tốt hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn

Hà Nội, ngày 15 tháng 3 năm 2019

Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến kinh nghiệm của mình viết, không sao chép nội dung của người khác

Người viết

Nguyễn Thị Huyền

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bùi Thị Kim Tuyến (Chủ biên) Các hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non

2 Hoàng Thị Oanh (Chủ biên) Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ dưới 6 tuổi

3 Bùi Kim Tuyến (Chủ biên) Các hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non

4 Nguyễn Ánh Tuyết (Chủ biên) Tâm lý học trẻ em lứa tuổi mầm non từ lọt lòng đến 6 tuổi

5 Đinh Hồng Thái (Chủ biên) Giáo trình phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non

6 Đinh Hồng Thái (Chủ biên) Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non

7 Trần Nguyễn Nguyên Hân (Chủ biên) Giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mầm non Nhà xuất bản đại học sư phạm Hà Nội Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo

8 Nhà xuất bản giáo dục Tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non theo hướng tích hợp

MỤC LỤC

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 1

PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 2

1 Những nội dung lý luận của vấn đề nghiên cứu 2

2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu 3

2.1 Đặc điểm tình hình: 3

2.2 Thuận lợi: 3

2.3 Khó khăn: 4

3 Các biện pháp: 4

3.1 Biện pháp 1: Làm đồ dùng đồ chơi tự tạo, trang trí nhóm lớp tạo môi trường cho trẻ hoạt động 4

3.2 Biện pháp 2: Xây dựng hệ thống câu hỏi đàm thoại đa dạng và phong phú 8

3.3 Biện pháp 3: Sử dụng linh hoạt các phương pháp, hình thức khi tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học 9

3.4 Biện pháp 4: Ứng dụng công nghệ thông tin xây dựng bài giảng 14

E- Learning trên phần mềm Iping vào hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học 14

3.5 Biện pháp 5: Tuyên truyền với các bậc cha mẹ học sinh tạo điều kiện giúp trẻ phát triển ngôn ngữ tốt hơn khi ở nhà 15

4 Kết luận chung 18

PHẦN III KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 19

1 Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm: 19

2 Kết luận: 19

3 Khuyến nghị: 20 TÀI LIỆU THAM KHẢO

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ KINH NGHIỆM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO TRẺ THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VĂN HỌC Ở TRƯỜNG MẦM NON

Đơn vị công tác : Trường mầm non A Vạn Phúc