MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 12 2.1 Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu chung
Góp phần nâng cao giá trị các sản phẩm du lịch sinh thái, giúp thu hút lượng khách du lịch tiềm năng Đồng thời, dự án còn thúc đẩy việc tổ chức hoạt động giáo dục môi trường cho du khách, nâng cao nhận thức về bảo vệ thiên nhiên và phát triển bền vững Việc này không chỉ gia tăng trải nghiệm cho du khách mà còn góp phần bảo tồn các nguồn tài nguyên thiên nhiên giá trị của địa phương.
Các mục tiêu cụ thể
Để thu hút du khách, cần xác định các yếu tố quan trọng mang tính hấp dẫn và độc đáo của điểm đến, đồng thời nhận diện những điểm nhạy cảm sinh thái cần hạn chế hoạt động du lịch nhằm bảo vệ môi trường tự nhiên Việc này giúp duy trì sự bền vững của du lịch, đảm bảo trải nghiệm tích cực cho khách hàng và giữ gìn cảnh quan tự nhiên lâu dài Điều quan trọng là kết hợp giữa khai thác giá trị du lịch và bảo vệ các yếu tố sinh thái nhạy cảm, qua đó xây dựng hình ảnh điểm đến thân thiện, bền vững và hấp dẫn du khách trong dài hạn.
- Xác định nhu cầu trải nghiệm thiên nhiên của đối tƣợng du khách tiềm năng
- Định hướng kế hoạch diễn giải môi trường trên một số tuyến du lịch tại Vườn quốc gia Ba Vì.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
2.2.1 Đối tượng nghiên cứu: Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là đặc điểm tài nguyên du lịch sinh thái tại VQG Ba Vì và đặc điểm xã hội học của nhóm du khách tiềm năng
Trong bài viết này, chúng tôi phân tích đặc điểm tài nguyên và môi trường của bốn tuyến du lịch tại Vườn quốc gia, nhằm làm rõ vai trò của các yếu tố tự nhiên trong phát triển du lịch bền vững Đồng thời, nghiên cứu cũng xem xét các đặc điểm xã hội học của các đối tượng du khách đến tham quan, giúp hiểu rõ hơn về hành vi và mong đợi của khách du lịch Việc đánh giá các tuyến du lịch dựa trên tiêu chí về tài nguyên tự nhiên, môi trường và đối tượng khách du lịch là cơ sở để đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo tồn tài nguyên và thúc đẩy du lịch sinh thái hiệu quả Bên cạnh đó, phân tích các đặc điểm này giúp xác định các cơ hội và thách thức trong phát triển du lịch bền vững, đảm bảo sự cân bằng giữa khai thác tài nguyên và bảo vệ môi trường.
Ba Vì vào thời kỳ Xuân Hè.
Nội dung nghiên cứu
Điều tra đã ghi nhận thông tin về tài nguyên thiên nhiên phong phú tại các tuyến du lịch trong Vườn Quốc gia Ba Vì, góp phần nâng cao nhận thức về giá trị của hệ sinh thái địa phương Đồng thời, nghiên cứu còn thu thập kiến thức bản địa liên quan, giúp phát huy giá trị truyền thống và thúc đẩy phát triển du lịch bền vững dựa trên tài nguyên tự nhiên và di sản văn hóa đặc trưng của khu vực.
Nội dung 2: Điều tra xã hội học đối với các du khách tiềm năng đến tham quan VQG Ba Vì
Nội dung 3: Thiết kế thông điệp và lựa chọn phương thức diễn giải phù hợp trên mỗi tuyến du lịch tại VQG Ba Vì
Phương pháp nghiên cứu
2.4.1 Phương pháp nghiên cứu đối với nội dung 1
2.4.1.1 Thu thập các nguồn tài liệu
Kế thừa các tài liệu, tư liệu và kết quả nghiên cứu trong nước giúp khái quát và hệ thống hóa cơ sở lý luận về dịch vụ hệ sinh thái Đồng thời, việc sử dụng các tài liệu, nghiên cứu liên quan của Vườn cùng số liệu về kinh tế - xã hội, tổng lượt khách tham quan, doanh thu từ vé vào cửa và dịch vụ du lịch trong Vường góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu đáng tin cậy để phân tích và phát triển bền vững ngành du lịch sinh thái.
Thu thập thông tin và tài liệu từ sách báo, internet, bản đồ hiện trạng phân bố tài nguyên và bản đồ du lịch giúp nâng cao hiểu biết về các hoạt động du lịch sinh thái Dữ liệu từ vườn quốc gia cũng cung cấp các thông tin quan trọng về các hoạt động du lịch sinh thái phù hợp với từng khu vực Việc tổng hợp các nguồn tư liệu này hỗ trợ lên kế hoạch phát triển du lịch bền vững và thúc đẩy khám phá các điểm đến sinh thái độc đáo.
2.4.1.2 Khảo sát thực tế theo các tuyến- điểm du lịch Điều tả theo tuyến nhằm đánh giá hiện trạng DLST, các tài nguyên DLST, và xác định các tuyến DLST tiềm năng, Phương pháp này được tiến hành trên các địa điểm có tiềm năng phát triển DLST nhƣ các đỉnh núi, hang động, thác nước, các khu vực có cảnh quan đẹp, khu vực có các loài động thực vật tiềm năng… Qúa trình điều tra thực hiện trên các tuyến và điểm tiềm năng du lịch
Phương pháp này được điều tra như sau:
Tiến hành điều tra theo các tuyến điểm
Các điểm du lịch tâm linh tại địa phương bao gồm sáu địa danh nổi bật: Đền Thượng, Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tháp Báo Thiên, Đền Trung, chùa Tản Viên, chùa Kho và đền Bảo Linh Sơn cùng động Ngọc Hoa Những điểm này không chỉ là nơi thờ cúng linh thiêng mà còn thu hút du khách bởi vẻ đẹp kiến trúc và giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc, góp phần thúc đẩy du lịch tâm linh bền vững và nâng cao hiểu biết về lịch sử tâm linh của địa phương.
- Các tuyến du lịch khám phá thiên nhiên: 2 tuyến (Tuyến hoa dã quỳ, Tuyến suối Ngọc Hoa)
- Các tuyến, điểm nghiên cứu khoa học, thực tập : 2 tuyến (Tuyến Đỉnh Tiểu Đồng, tuyến Vườn Thực Vật)
- Các phế tích thời Pháp thuộc: 4 tuyến (Khu trại hè Pháp, Tuyến Vách Đá Trắng, Di tích căn cứ điểm 600, Trại cô Nhi Viện)
Trong hành trình tham quan cùng đoàn khách du lịch, hướng dẫn viên giới thiệu về các điểm đến hấp dẫn và các tài nguyên du lịch phong phú, giúp khách hàng hiểu rõ hơn về địa phương Đồng thời, họ hướng dẫn khách điền vào phiếu điều tra tài nguyên du lịch để thu thập ý kiến phản hồi, nâng cao chất lượng dịch vụ và phát triển du lịch bền vững Việc này không chỉ góp phần quảng bá các điểm du lịch nổi bật mà còn giúp các cơ quan quản lý nắm bắt thông tin khách hàng, từ đó cải thiện trải nghiệm du lịch cho du khách trong tương lai.
Hướng dẫn viên cần chú ý đến các yếu tố thu hút khách du lịch như địa hình, cảnh quan, động thực vật và khí hậu để cung cấp thông tin chính xác và hấp dẫn Ngoài ra, việc tìm hiểu kỹ các điểm đặc biệt này giúp điền đầy đủ thông tin vào phiếu điều tra, từ đó nâng cao chất lượng hướng dẫn và tạo ấn tượng tốt với khách tham quan.
2.4.1.3 Phương pháp xử lý số liệu
- Thống kê tài nguyên và các hoạt động của du khách trên tuyến- điểm du lịch
- Dùng excel và word để thống kê các tài nguyên trong quá trình nghiên cứu
2.4.2 Phương pháp nghiên cứu đối với nội dung 2
2.4.2.1 Điều tra xã hội đối với các du khách tiềm năng đến tham quan VQG Ba Vì
Phỏng vấn khách du lịch để thu thập số liệu theo mẫu sau:
VỀ HOẠT ĐỘNG DU LỊCH SINH THÁI Ở VƯỜN QUỐC GIA BA VÌ
(Dành cho khách du lịch)
2.4.2.2 Phương pháp xử lý số liệu
- Sử dụng một số nhóm hàng thông dụng và cơ bản nhƣ logic, toán học, thống kê, chuỗi, ngày tháng trong excel để thống kê lại các số liệu
Sử dụng dữ liệu trong Excel để tạo biểu đồ giúp trực quan hoá các số liệu thu thập, từ đó dễ dàng phân tích và diễn giải các thông tin định lượng trong bảng câu hỏi Việc biểu diễn dữ liệu bằng đồ thị cung cấp cái nhìn tổng thể, hỗ trợ đưa ra các quyết định chính xác dựa trên các số liệu đã được xử lý rõ ràng và trực quan.
2.4.3 Phương pháp nghiên cứu đối với nội dung 3
2.4.3.1 Thiết kế thông điệp và lựa chọn phương thức diễn giải phù hợp trên mỗi tuyến du lịch sinh thái tại VQG Ba Vì
Chọn thông điệp phù hợp cho các tuyến du lịch sinh thái là yếu tố then chốt để nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học Thông điệp cần ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ để du khách dễ dàng tiếp thu và hành động Việc truyền đạt rõ ràng về bảo vệ môi trường giúp thúc đẩy ý thức cộng đồng trong việc bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên Các thông điệp phù hợp sẽ góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm của du khách trong việc gìn giữ môi trường và đa dạng sinh học tại các khu du lịch sinh thái.
Lựa chọn phương thức diễn giải phù hợp trên từng tuyến du lịch xem chim, bao gồm nội dung, phương pháp và thiết bị hỗ trợ, đóng vai trò quan trọng để nâng cao trải nghiệm cho khách tham quan Việc chọn phương pháp phù hợp không những giúp người xem chim hiểu rõ hơn về đa dạng sinh học mà còn phù hợp với đối tượng sinh viên, tạo điều kiện học tập và khám phá tự nhiên một cách hiệu quả Áp dụng các thiết bị hỗ trợ hiện đại như kính viễn vọng, máy nghe âm thanh tự nhiên sẽ góp phần làm phong phú thêm trải nghiệm quan sát chim và tăng khả năng truyền đạt kiến thức một cách sinh động.
Bài diễn giải cần tuân theo tiến trình:
(1) Đƣa ra thông điệp chính của bài diễn giải
(2) Giới thiệu sơ lƣợc về tuyến-điểm du lịch
(3) Những tài nguyên du lịch nổi bật thu hút du khách
(4) Những nguyên tắc cần thiết khi phỏng vấn du khách
(5) Giới thiệu về các loại hình du lịch sinh thái trên tuyến và mối liên hệ với môi trường tự nhiên và xã hội
(6) Một lần nữa nhấn mạnh thông điệp và gắn kết với các thông tin đã đƣa ra trong bài diễn giải
2.4.3.2 Phương pháp xử lý số liệu
Dựa trên các số liệu thu thập từ công tác nghiên cứu, khảo sát thực địa và kết quả điều tra phỏng vấn, chúng tôi tiến hành thống kê, phân tích và xử lý dữ liệu để đưa ra những kết quả chính xác Những kết quả này sẽ làm căn cứ quan trọng để xây dựng bài báo cáo nghiên cứu một cách khách quan và có giá trị thực tiễn cao Quá trình phân tích dữ liệu giúp xác định các xu hướng chính và cung cấp các thông tin hữu ích cho các định hướng phát triển tiếp theo.
- Sử dụng một số nhóm hàng thông dụng và cơ bản nhƣ logic, toán học, thống kê, chuổi, ngày tháng trong excel để thống kê lại các số liệu
Sử dụng số liệu trong Excel để vẽ biểu đồ giúp trực quan hóa dữ liệu thu thập được từ bảng câu hỏi Việc diễn giải các số liệu này giúp xử lý thông tin định lượng một cách chính xác, từ đó phân tích kết quả một cách hiệu quả hơn Các biểu đồ trong Excel hỗ trợ trực quan hóa xu hướng và mối quan hệ giữa các dữ liệu, nâng cao khả năng trình bày và hiểu biết về kết quả nghiên cứu.
KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
Đặc điểm tài nguyên và môi trường trên các tuyến du lịch tại VQG Ba Vì
Vườn quốc gia Ba Vì hiện có 6 điểm du lịch tâm linh nổi bật, bao gồm Đền Thượng, Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tháp Báo thiên, Đền Trung và chùa Tản Viên, Chùa Kho và đền Bảo Linh Sơn, cùng Động Ngọc Hoa Các điểm này tạo thành hệ thống đa dạng để du khách khám phá giá trị văn hóa, lịch sử và tâm linh của khu vực Với tổng cộng 8 tuyến du lịch, Vườn quốc gia Ba Vì là điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích du lịch sinh thái và trải nghiệm tâm linh trong thiên nhiên.
Hình 1 Sơ đồ các tuyến-điểm du lịch ở Vườn quốc gia Ba Vì
Hai (02) tuyến du lịch khám phá thiên nhiên: (1) Tuyến hoa Dã quỳ; (2) Tuyến suối Ngọc Hoa
Hai (02) tuyến du lịch khảo nghiệm: (1) Tuyến đỉnh Tiểu Đồng; (2) Tuyến Vườn thực vật
Bốn (04) tuyến du lịch tham quan các phế tích thời Pháp thuộc: (1) Khu trại hè Pháp; (2) Tuyến vách đá Trắng; (3) Di tích căn cứ điểm 600; (4) Trại cô Nhi Viện
Mục tiêu chính của dự án là gia tăng giá trị các sản phẩm du lịch sinh thái nhằm thu hút lượng khách du lịch tiềm năng Để đạt được mục tiêu này, đề tài đã tiến hành khảo sát 4 tuyến du lịch sinh thái tiêu biểu, giúp đánh giá tiềm năng và khả năng phát triển của từng tuyến Việc khảo sát giúp xác định các yếu tố nổi bật cũng như cơ hội nâng cao trải nghiệm du khách, từ đó đề xuất các giải pháp thúc đẩy phát triển du lịch sinh thái bền vững.
Các tuyến tham quan tại Vườn quốc gia Ba Vì bao gồm Tuyến hoa Dã quỳ, Tuyến suối Ngọc Hoa, Tuyến đỉnh Tiểu Đồng và Tuyến Vườn thực vật, mang lại trải nghiệm đa dạng cho du khách Tuy nhiên, phạm vi khảo sát và chiều dài các tuyến hiện tại đã có những điều chỉnh phù hợp với quy hoạch mới của VQG Ba Vì.
3.1.1 Đặc điểm tài nguyên và môi trường trên tuyến hoa Dã Quỳ
- Vị trí: Đi cuối khu du lịch cốt 400m, rẽ trái 250m sẽ đến rừng hoa dã quỳ
Rừng hoa dã quỳ tại Ba Vì gồm 5 khu vực, rộng hơn 7 ha, với đường đi bộ lát bê tông rộng từ 1,2 đến 1,5m dài khoảng 2km, nối liền đường trục chính đối diện lối rẽ động Ngọc Hoa Vào cuối mùa thu, đầu mùa đông, mùa hoa cúc quỳ khoe sắc vàng rực rỡ giữa rừng đại ngàn, biểu tượng của tình yêu thủy chung và ý chí kiên cường vượt qua thử thách của thiên nhiên Giữa khung cảnh rừng xanh bạt ngàn của Vườn quốc gia Ba Vì, màu vàng rực rỡ của hoa cúc quỳ tạo thành một bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp giống như những tấm thảm do tạo hóa ban tặng.
Chỉ mất khoảng 1 giờ xe từ trung tâm thủ đô Hà Nội, du khách có thể thưởng ngoạn cảnh sắc thiên nhiên tuyệt đẹp của Vườn quốc gia Ba Vì Nơi đây nổi bật với rừng hoa cúc quỳ vàng rực rỡ, mang đến cảm giác hoang dại, lãng mạn và đầy mơ mộng Không khí se se lạnh của mùa đông sớm càng làm tôn lên vẻ đẹp tự nhiên, giúp du khách thư giãn, tận hưởng hương vị đất trời và cảnh vật thơ mộng, làm say đắm lòng người.
3.1.1.1 Các yếu tố quan trọng có tiềm năng hấp dẫn du khách trên tuyến hoa
Hoa cúc quỳ, còn gọi là hoa dã quỳ, hoa sơn quỳ hoặc hoa hướng dương dại, biểu tượng của sức sống mãnh liệt và tình yêu chung thủy Loài hoa này thể hiện sự kiêu hãnh không bao giờ chịu khuất phục trước khó khăn, như một cuộc thách thức đối với sự khắc nghiệt của thiên nhiên Được người Pháp đem gieo trồng trên núi Ba Vì từ những năm 1930, hoa cúc quỳ đã trở thành biểu tượng đẹp của thiên nhiên Việt Nam, thu hút nhiều du khách yêu thích vẻ đẹp hoang sơ, bền bỉ của loài hoa này.
Hoa Cúc quỳ là loài hoa đặc trưng của Vườn quốc gia Ba Vì, phân bố tự nhiên giữa các vạt rừng xanh tươi Mùa hoa Cúc quỳ bắt đầu nở vào khoảng đầu tháng 11 và kéo dài đến trung tuần tháng 12 dương lịch hàng năm, tạo nên một khung cảnh rực rỡ, thu hút nhiều du khách đến chiêm ngưỡng vẻ đẹp của thiên nhiên.
3.1.1.2 Những điểm nhạy cảm sinh thái, cần hạn chế hoạt động của du khách trên tuyến hoa Dã Quỳ
Những vấn đề cần lưu ý khi tham gia trải nghiệm tuyến ngắm hoa dã quỳ:
Hoạt động trải nghiệm tuyến ngắm hoa dã quỳ yêu cầu du khách mua vé và tuân thủ quy định về đỗ xe đúng nơi quy định Du khách nên nghe theo hướng dẫn của hướng dẫn viên để đảm bảo an toàn và có trải nghiệm thuận lợi khi tham gia hoạt động khám phá vẻ đẹp của hoa dã quỳ cùng nhiều du khách khác.
Khi tham quan, cần tránh các tảng đá có dấu hiệu rạn nứt hoặc lở, cũng như cành cây cao có khả năng rơi xuống đầu để đảm bảo an toàn Việc chú ý đến những vấn đề này giúp hạn chế rủi ro và tránh các tình huống không mong muốn xảy ra trong quá trình tham quan.
Tuân thủ các nguyên tắc và quy định của Vườn Quốc gia nhằm giữ gìn môi trường tự nhiên, trong đó cần tránh xả rác thải và phế phẩm ra môi trường, góp phần bảo vệ hệ sinh thái Đồng thời, hạn chế hoạt động gây tiếng ồn lớn để giữ gìn không gian yên bình và tránh tập trung quá đông người, đặc biệt vào cuối tuần, nhằm giảm áp lực lên khu area và đảm bảo trải nghiệm thoải mái cho tất cả khách tham quan.
+ Đối với hoạt động ngắm hoa thì tuyệt đối không đƣợc hái hoa, trách dẫm lên hoa trong lúc di chuyển
+ Không hút thuốc sai nơi quy định, thời tiết hanh khô có thể gây ra cháy rừng ảnh hưởng đến khách du lịch, ĐDSH và hệ sinh thái rừng
Để đảm bảo an ninh và giữ gìn cảnh quan, du khách không nên tập trung quá đông tại một điểm gây ùn tắc và ảnh hưởng đến mỹ quan của vườn Ngoài ra, trong quá trình tham quan, du khách cần giữ gìn vệ sinh bằng cách không xả thải rác ra môi trường, đồng thời mang chai nước, túi đựng thức ăn về hoặc bỏ vào thùng rác đúng quy định, góp phần bảo vệ môi trường xanh sạch đẹp.
3.1.2 Đặc điểm tài nguyên và môi trường trên tuyến suối Ngọc Hoa
- Vị trí: Đối diện lối rẽ vào rừng hoa dã quỳ (cốt 400), đi bộ khoảng 500m sẽ tới tuyến Suối Ngọc Hoa
Khám phá hành trình trekking qua rừng xanh mướt, du khách sẽ được thưởng thức âm thanh róc rách của suối chảy, mang lại cảm giác thư thái và nhẹ nhàng Tận hưởng không khí trong lành, mát mẻ của thiên nhiên, đây chính là cách thư giãn lý tưởng của nhiều du khách khi đến với Vườn.
3.1.2.1 Các yếu tố quan trọng có tiềm năng hấp dẫn du khách trên tuyến suối Ngọc Hoa
Tuyến suối Ngọc Hoa nổi bật với nhiều tài nguyên tự nhiên và không gian trong lành, thu hút đông đảo khách du lịch tham quan Vào mùa hè, suối Ngọc Hoa trở thành điểm đến lý tưởng nhờ khí hậu mát mẻ và dòng suối chảy róc rách quanh năm, giúp du khách tránh khỏi nắng nóng oi ả trong lòng thủ đô.
Tuyến suối ngọc hoa nổi bật với nhiều loại cây thuốc quý có giá trị chữa bệnh, góp phần vào việc bảo tồn đa dạng sinh học phong phú của khu vực Đặc biệt, hệ sinh thái phong phú với các loài động vật và chim cò đa dạng đã thu hút nhiều du khách yêu thiên nhiên Khu vực này không chỉ là nguồn dược liệu quý giá mà còn là điểm đến lý tưởng cho du lịch sinh thái và khám phá thiên nhiên.
3.1.2.2 Những điểm nhạy cảm sinh thái, cần hạn chế hoạt động của du khách trên tuyến suối Ngọc Hoa
Đối với hoạt động trải nghiệm tuyến suối Ngọc Hoa, du khách cần mua vé và tuân thủ quy định về đỗ xe đúng nơi quy định Ngoài ra, bạn nên nghe theo hướng dẫn của hướng dẫn viên để đảm bảo an toàn và tận hưởng trọn vẹn trải nghiệm cùng các du khách khác.
Đặc điểm du khách tham quan VQG Ba Vì
3.2.1 Thành phần du khách đến tham quan VQG Ba Vì
Bảng 1: Lƣợng khách du lịch đến Ba Vì từ năm 2011-2015 Đơn vị tính: Triệu đồng
Từ bảng số liệu cho thấy doanh thu liên tục tăng từ năm 2011 đến 2015, đặc biệt kể từ năm 2012 trở đi Doanh thu từ chi phí tham quan, phương tiện và các nguồn khác đều có xu hướng tăng, trong đó doanh thu từ thắng cảnh như chi phí tham quan và phí phương tiện đều tăng trưởng, chủ yếu là từ chi phí tham quan tại VQG Ba Vì với giá vé 40.000 đồng cho khách tham quan, 20.000 đồng cho sinh viên và người cao tuổi Theo dữ liệu, doanh thu tỉ lệ thuận với lượng khách truy cập, thể hiện rõ mối quan hệ giữa số lượng khách và doanh thu tăng lên qua các năm.
Khi doanh thu tại vườn tăng, lượng khách đến tham quan cũng tăng theo Trong các nguồn doanh thu chính như chụp ảnh, vận chuyển, ăn uống và quay phim, dịch vụ ăn uống mang lại lợi nhuận lớn nhất cho vườn Phòng nghỉ của vườn chủ yếu phục vụ sinh viên và học sinh đến nghiên cứu và học tập tại đây.
Dữ liệu từ số liệu và biểu đồ cho thấy lượng khách đến Vườn Quốc Gia trong giai đoạn từ năm 2011 đến 2015 đều có xu hướng tăng qua các năm Cụ thể, năm 2012 số lượng khách tăng hơn so với năm 2011, đạt mức tăng 24.195 người, tiếp theo là năm 2013 tăng thêm 14.995 người, và năm 2014 tăng 9.837 người.
Năm 2015, lượng khách du lịch đến tham quan và ngắm cảnh tại khu vực trồng hoa dã quỳ đã tăng mạnh, tăng thêm 66.855 người nhờ vào dự án trồng hoa dã quỳ bắt đầu được triển khai từ năm này Sự kiện này đã góp phần thu hút đông đảo du khách đến tham quan, khám phá vẻ đẹp tự nhiên của địa phương.
Bảng 2: Lượng khách nước ngoài đến VQG Ba Vì từ năm 2011-2015 Đơn vị tính :Số lần vào vườn
Số lƣợng du khách quốc tế (người) 538 620 1.350 1.635 2.043
Hình 4: Biểu đồ lượng khách nước ngoài đến VQG từ năm 2011-2015
Lượng khách quốc tế đến tham quan Vườn quốc gia Ba Vì vẫn còn hạn chế, chủ yếu vẫn là khách trong nước Tuy nhiên, số lượng khách nước ngoài đến thăm VQG Ba Vì chưa đáng kể, cho thấy tiềm năng phát triển du lịch quốc tế còn nhiều cơ hội để mở rộng trong tương lai.
Biểu đồ lượng khách nước ngoài vào vườn từ năm 2011-2015
Từ năm 2011 đến 2015, lượng du khách quốc tế tăng nhưng không đáng kể so với tổng số du khách, cho thấy còn hạn chế trong công tác quảng cáo, tuyên truyền nhằm thu hút khách quốc tế Năm 2015 ghi nhận số lượng du khách cao nhất, nhờ sự kiện du lịch hoa dã quỳ thu hút thêm du khách đến Vườn Quốc Gia Đối tượng du khách chủ yếu là sinh viên đi nghỉ cuối tuần và các nhà khoa học thực hiện nghiên cứu, thực tập tại khu vực.
Bảng 3: Đối tƣợng du khách tham quan VQG Ba Vì Đơn vị tính :%
Tuyến- điểm du lịch Đối tƣợng du khách ƣa thích Số lƣợt chọn Tỉ lệ %
Tuyến hoa Dã quỳ Sinh viên, cán bộ nhận viên, thanh niên 16 28,57
Tuyến suối Ngọc Hoa Sinh viên, người chững tuổi 9 16,07 Tuyến đỉnh Tiểu Đồng Sinh viên, nhà khoa học 5 8,92
Tuyến Vườn thực vật Sinh viên, nhà khoa học, thanh niên 26 46,44
Theo bảng số liệu, khách du lịch tại Vườn Quốc Gia chủ yếu là sinh viên, chủ yếu đến để tìm hiểu, học tập hoặc tham gia các hoạt động dã ngoại cuối tuần và đi phượt cùng bạn bè hoặc người thân Với vị trí địa lý gần thủ đô và giao thông thuận tiện, hoạt động du lịch nghỉ dưỡng ngày càng thu hút đông đảo du khách.
3.2.2 Đặc trưng tâm lý và động cơ tham quan của du khách tiềm năng
Phân tích kết quả phỏng vấn 47 du khách
Bảng 4: Số lần đến VQG Ba Vì của khách du lịch Đơn vị tính :%
Lần đầu Lần 2 Nhiều lần
Ba Vì là vùng núi có khí hậu trong lành, mát mẻ, thu hút du khách bởi vẻ đẹp tự nhiên và sự thanh bình Theo số liệu thống kê, hơn 70% khách tham quan lần đầu đến thăm Vườn quốc gia Ba Vì, chứng tỏ sức hút mạnh mẽ của điểm đến này trong lòng du khách muốn khám phá và trải nghiệm Số lượng du khách quay trở lại lần thứ hai và nhiều lần cũng tương đối cao, cho thấy Ba Vì không chỉ thu hút khách mới mà còn để lại ấn tượng sâu sắc, khiến họ muốn trở lại để trải nghiệm nhiều hoạt động và du lịch vào các mùa khác nhau trong năm.
Bảng 5: Các mùa đƣợc khách du lịch muốn đến trong năm Đơn vị tính :%
Mùa xuân Mùa hạ Mùa thu Mùa đông
Dựa trên bảng số liệu, mùa hè là thời điểm du khách lựa chọn nhiều nhất để đến thăm VQG, vì khí hậu ở miền Bắc tăng nhiệt, trong khi không khí tại VQG lại mát mẻ và trong lành, đặc biệt với con suối bắt nguồn từ vùng núi Ba Vì tạo thành điểm đến lý tưởng Quý 3 là giai đoạn cao điểm du lịch, kéo dài từ cuối tháng 6 đến tháng 9, phù hợp với kỳ nghỉ hè của học sinh, sinh viên và dịp giỗ Bác (21/7 âm lịch) Trong thời gian này, du khách chủ yếu là các tổ chức, cá nhân, học sinh, sinh viên và người dân đến viếng Bác, tham quan và nghỉ dưỡng.
Mùa xuân là thời điểm lý tưởng để khám phá vườn quốc gia Ba Vì, nơi du khách có cơ hội tham quan các di tích lịch sử cấp quốc gia như đền thờ Chủ Tịch Hồ Chí Minh, Tháp Báo Thiên, đền Thượng, đền Trung, Chùa Tản Viên và Chùa Kho.
Mùa thu là thời điểm mới nổi thu hút khách du lịch đến Vườn Quốc gia, đặc biệt vào cuối tháng 10 và tháng 11 khi hoa Dã Quỳ nở rộ Thời gian này thu hút những du khách yêu thiên nhiên, học sinh, sinh viên và hộ gia đình đến thưởng thức vẻ đẹp của hoa Dã Quỳ và cảnh quan thiên nhiên cuối thu của núi rừng Đây là mùa cao điểm du lịch với lượng khách tham quan đông nhất trong năm, mang lại trải nghiệm thú vị và khám phá vẻ đẹp mùa thu của VQG.
Mùa đông tại Ba Vì là thời điểm nổi bật nhất của Hà Nội, đặc biệt khi nơi đây ghi nhận trận tuyết rơi đầu tiên vào năm 2015, với nhiệt độ xuống thấp, mang đến trải nghiệm lạnh giá độc đáo cho du khách Đây là điểm đến lý tưởng để khám phá vẻ đẹp mùa đông và trải nghiệm cảm giác lạnh giá đặc trưng của khu vực Ba Vì mùa đông là nơi lý tưởng để tận hưởng không khí se lạnh và tận mắt chứng kiến tuyết rơi lần đầu tiên trong lịch sử thủ đô Hà Nội.
Bảng 6: Mục đích của khách du lịch đến vườn quốc gia Đơn vị tính :%
Nghỉ ngơi thƣ giãn Nghiên cứu Công tác Về thăm quê
Từ bảng số liệu, có thể thấy mục đích chính đến VQG Ba Vì là để nghỉ ngơi, thư giãn và đi phượt cùng bạn bè, chiếm tới 80.8%, chứng tỏ Ba Vì là điểm đến lý tưởng cho các hoạt động cuối tuần của bạn bè và người thân Ngoài ra, mục đích nghiên cứu, công tác, thăm quê cũng thu hút sự quan tâm đến VQG, đặc biệt là đội ngũ sinh viên đến đây để nghiên cứu và học tập, qua đó thể hiện rõ tính đa dạng sinh học phong phú của VQG Ba Vì.
Bảng 7: Các tuyến du lịch đƣợc quan tâm ở VQG Đơn vị tính :%
Các tuyến Số lƣợt chọn Tỉ lệ %
Tuyến du lịch khám phá những sinh vật đặc hữu/quý hiếm 5
Tuyến du lịch tìm hiểu sinh cảnh động, thực vật 9 15,8
Leo núi, khám phá thiên nhiên 26 45,6
Tuyến du lịch dã ngoại 16 28
Tuyến du lịch thể thao mạo hiểm 0 0
Theo kết quả điều tra, tuyến leo núi khám phá thiên nhiên được khách du lịch chọn nhiều nhất với tỷ lệ 45,6%, tiếp theo là tuyến du lịch dã ngoại chiếm 28%, và tuyến tìm hiểu sinh cảnh động, thực vật đạt 15,8%, chủ yếu vì khách đến VQG để tham quan và nghỉ dưỡng cùng bạn bè, người thân Ngoài ra, 8,7% du khách chọn tuyến khám phá các sinh vật đặc hữu, quý hiếm, góp phần nâng cao nhận thức về bảo tồn đa dạng sinh học của khu vực.
Văn hóa nghiên cứu và thực tập tại Vườn Quốc gia Ba Vì thể hiện qua nhóm 28 người đi nghiên cứu, công tác phục vụ Nghiên cứu Khoa học (NCKH) và thực tập Nhờ đó, VQG Ba Vì nổi bật với độ đa dạng sinh học cao, thu hút nhiều nhà nghiên cứu khoa học và sinh viên thực tập đến khám phá và học hỏi Kết quả này chứng tỏ vị trí quan trọng của Vườn Quốc gia Ba Vì trong hoạt động nghiên cứu và bảo tồn các loài sinh vật quý hiếm, góp phần nâng cao kiến thức về hệ sinh thái đa dạng của khu vực.
Bảng 8: Phát triển DLST có tác động nhƣ thế nào đến hệ sinh thái VQG Đơn vị tính :%
Tác động tốt Tác động xấu Không rõ
Kế hoạch diễn giải môi trường trên các tuyến du lịch tại VQG Ba Vì
3.3.1 Kế hoạch diễn giải môi trường trên tuyến hoa Dã Quỳ
Bảng11 Kế hoạch diễn giải môi trường trên tuyến hoa Dã Quỳ
Tiến trình Nội dung hướng dẫn viên cần diễn giải Đƣa ra thông điệp “Khám phá bạt ngàn một màu vàng rực rỡ của loài hoa
Cúc quỳ giữa thiên nhiên Vườn quốc gia Ba Vì”
Giới thiệu sơ lƣợc về tuyến du lịch
Tuyến du lịch này nằm ở cốt 400 rừng hoa dã quỳ ở cốt
Tuyến đường rẽ trái tại vị trí 400, cách 250m là điểm đến thu hút nhiều khách du lịch nhất, với lượng du khách có thể lên tới 15.000 lượt trong một ngày Để chuẩn bị cho chuyến đi, du khách cần mang theo các thiết bị và vật dụng cần thiết nhằm đảm bảo trải nghiệm thuận tiện và an toàn.
Trong chuyến đi, việc mang theo nước uống, đồ ăn nhẹ và giày chống trượt là rất cần thiết để đảm bảo sự thoải mái và an toàn khi khám phá Địa hình có nhiều bậc thang trong suối kết hợp với sương mù dễ gây trơn trượt, vì vậy việc chọn giày phù hợp là vô cùng quan trọng Ngoài ra, máy ảnh sẽ giúp lưu giữ những kỷ niệm đẹp của chuyến đi, ghi lại từng khoảnh khắc đáng nhớ để sau này có thể hồi tưởng và chia sẻ với mọi người.
Những nguyên tắc khi tham quan trên tuyến
(1) Tuân thủ quy định của Vườn và người hướng dẫn, không xả rác ra môi trường
(2) Đảm bảo an toàn khi di chuyển, không đùa nghịch
(3) Trang phục phù hợp với mục đích của mình
(4) Mang theo balo, đồ ăn nhẹ và các thiết bị, vật dụng cần thiết cho chuyến đi
(5) Đi nhẹ nói khẽ, không tự tiện tách đoàn Giới thiệu về các tài nguyên, những điển nổi bật của tuyến điểm
Điều gì khiến điểm du lịch này thu hút khách du lịch? Lựa chọn thời điểm thích hợp để thỏa sức khám phá cảnh sắc nơi đây là mùa hoa dã quỳ nở rộ vào khoảng cuối tháng 10 đến đầu tháng 12 hàng năm, tạo nên một bức tranh thiên nhiên rực rỡ Lịch sử về hoa dã quỳ tại Vườn Quốc Gia thể hiện vẻ đẹp trường tồn qua nhiều thế kỷ, trở thành biểu tượng của sự kiên trung và bền bỉ Các tài nguyên trong tuyến du lịch nổi bật gồm những cánh đồng hoa dã quỳ trải dài và các điểm ngắm cảnh tự nhiên độc đáo, góp phần tôn vinh vẻ đẹp tự nhiên và ý nghĩa văn hóa của vùng đất này.
Một lần nữa nhấn mạnh thông điệp và gắn kết với các thông tin đã đƣa ra trong bài diễn giải
Nhƣ vậy sau khi tham gia trải nghiệm tuyến khám phá thiên nhiên giữa bạt ngàn rừng xanh của Vườn quốc gia
Ba Vì nổi bật với màu vàng rực rỡ của hoa Cúc Quỳ, tạo nên cảnh sắc tuyệt đẹp bên sườn núi Những cánh hoa tạo thành bức tranh tự nhiên, như những tấm thảm do tạo hóa ban tặng, mang lại cảm giác thư thái và hài lòng cho du khách khi chụp ảnh Vườn Quốc Gia Ba Vì không chỉ là điểm đến để thưởng ngoạn vẻ đẹp thiên nhiên mà còn là nơi giúp du khách tận hưởng không gian trong lành, thoáng đãng.
3.3.2 Kế hoạch diễn giải môi trường trên tuyến suối Ngọc Hoa
Trên tuyến suối Ngọc Hoa, hướng dẫn viên cần diễn giải về môi trường xung quanh, nhấn mạnh rằng du khách có thể tận hưởng không khí trong lành và mát mẻ của thiên nhiên Cung cấp thông điệp rằng đây là nơi lý tưởng để đi bộ thưởng ngoạn cảnh vật, nghe tiếng nước chảy róc rách quanh năm, mang lại cảm giác thư giãn, gần gũi với thiên nhiên Việc giới thiệu này giúp du khách hiểu rõ giá trị của môi trường tự nhiên và khuyến khích họ tận hưởng trải nghiệm hòa mình vào cảnh quan tươi đẹp của suối Ngọc Hoa.
Giới thiệu sơ lƣợc về tuyến du lịch
Tuyến du lịch Suối Ngọc Hoa nằm cách cốt 400m, rẽ trái khoảng 500m theo hướng có bảng chỉ dẫn và đối diện lối đi rừng hoa dã quỳ Suối Ngọc Hoa nổi bật với khí hậu trong lành, mát mẻ, cùng dòng suối chảy róc rách quanh năm, tạo điều kiện lý tưởng để khám phá hệ sinh thái phong phú với nhiều loài động thực vật quý hiếm.
Những thiết bị và vật dụng cần thiết phải mang theo
Trong chuyến đi, bạn nên chuẩn bị nước uống và đồ ăn nhẹ để giữ năng lượng Đừng quên mang giày chống trượt, đặc biệt là tại các bậc thang trong suối kết hợp sương mù, dễ gây trơn trượt Máy ảnh là dụng cụ cần thiết để lưu lại những khoảnh khắc đẹp và kỷ niệm đáng nhớ của chuyến hành trình.
Những nguyên tắc khi tham quan trên tuyến
(1) Tuân thủ quy định của Vườn và người hướng dẫn, không xả rác ra môi trường
(2) Đảm bảo an toàn khi di chuyển, không đùa nghịch
(3) Trang phục phù hợp với mục đích của mình
(4) Mang theo balo, đồ ăn nhẹ và các thiết bị, vật dụng cần thiết cho chuyến đi
(5) đi nhẹ nói khẽ, không tự tiện tách đoàn
Việc không hút thuốc giúp phòng ngừa cháy rừng, bảo vệ du khách, đa dạng sinh học và hệ sinh thái trong Vườn Quốc Gia Đồng thời, tuyến điểm du lịch tại đây sở hữu những tài nguyên phong phú và những điểm nổi bật thu hút du khách, góp phần nâng cao giá trị và ý nghĩa của khu vực bảo tồn thiên nhiên.
Suối Ngọc Hoa thu hút du khách bởi vẻ đẹp thiên nhiên kỳ vĩ, với nước trong xanh, mát lạnh, tạo nên cảnh quan thơ mộng trong Vườn Quốc gia Thời điểm lý tưởng để tham quan là mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4, khi thời tiết thuận lợi và cảnh quan tuyệt đẹp Suối Ngọc Hoa có lịch sử lâu đời và nguồn gốc phản ánh nét đẹp văn hóa và thiên nhiên độc đáo của khu vực, mang ý nghĩa quan trọng về mặt bảo tồn sinh thái Những tài nguyên trong tuyến du lịch, gồm suối nước trong, thác nước hùng vĩ và hệ sinh thái đa dạng, góp phần tạo nên điểm nhấn nổi bật và nâng cao giá trị của khu vực, thu hút đông đảo khách tham quan.
Một lần nữa nhấn mạnh thông điệp và gắn kết với các thông tin đã đƣa ra trong bài diễn giải
Sau khi tham gia trải nghiệm suối Ngọc Hoa, du khách sẽ cảm thấy thư giãn sau những ngày làm việc căng thẳng và mệt mỏi Không khí mát mẻ, trong lành và tiếng chim hót, tiếng suối chảy tạo nên không gian hòa mình cùng thiên nhiên yên bình, giúp xua tan mệt mỏi và lấy lại sự tươi mới.
3.3.3 Kế hoạch diễn giải môi trường trên tuyến đỉnh Tiểu Đồng
Bảng 13 trình bày kế hoạch diễn giải môi trường trên tuyến đỉnh Tiểu Đồng, giúp hướng dẫn viên truyền đạt thông điệp quan trọng về việc rèn luyện và nâng cao kiến thức Nội dung hướng dẫn viên cần tập trung vào việc giải thích ý nghĩa của câu nói “Dao có mài mới sắc – người có học mới khôn,” nhấn mạnh rằng sự rèn luyện liên tục và học hỏi không ngừng là chìa khóa để trở nên sắc bén và thông thái Điều này góp phần nâng cao nhận thức của du khách về vai trò của việc học tập, rèn luyện kỹ năng để phát triển bản thân và bảo vệ môi trường xung quanh.
Giới thiệu sơ lƣợc về tuyến du lịch
Khu vực chủ yếu nằm ở cốt 400 và cốt 900, nơi tập trung nhiều loại tài nguyên động, thực vật phong phú Đây là nơi phù hợp để nghiên cứu của các nhà khoa học và thực tập cho học sinh, sinh viên Các tuyến này đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển các hoạt động khoa học, giáo dục.
Những thiết bị và vật dụng cần thiết phải mang theo
Nước uống, đồ ăn nhẹ, máy ảnh, giày chống trượt, sách, bút, vở, và các dụng cụ phục vụ cho việc nghiên cứu và học tập
Những nguyên tắc khi tham quan trên tuyến
(1) Tuân thủ quy định của Vườn và thầy hướng dẫn
(2) Đảm bảo an toàn khi di chuyển, không đùa nghịch
(3) Ăn mặc gọn gàng, kín đáo để tránh các loài côn trùng cắn và phù hơp cho quá trình học tập
(4) Mang theo balo, đồ ăn nhẹ và các thiết bị, vật dụng cần thiết cho chuyến thực tập
(5) Đi nhẹ nói khẽ, không tự tiện tách đoàn
6) Không hút thuốc tránh trường hợp gây cháy rừng ảnh hưởng đến du khách, ĐDSH và hệ sinh thái VQG
Giới thiệu về các tài nguyên, những điển nổi bật của tuyến điểm
Trong tuyến có những tài nguyên nổi bật thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu và học tập, đặc biệt là sự đa dạng và phong phú của các loại động thực vật, góp phần làm giàu giá trị sinh thái và khoa học của khu vực Lịch sử nghiên cứu về tuyến mang nhiều điểm nhấn, phản ánh quá trình khám phá và khám phá khoa học qua các thời kỳ, từ đó thể hiện tầm quan trọng của các nguồn tài nguyên này Các tài nguyên trong tuyến không chỉ có giá trị về mặt sinh thái và biodiversité mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong bảo tồn và phát triển bền vững, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ thiên nhiên Nhấn mạnh thông điệp về công tác bảo tồn và khai thác hợp lý các tài nguyên này là cực kỳ cần thiết để duy trì sự đa dạng sinh thái và phát triển toàn diện của khu vực, đồng thời kết nối chặt chẽ với các thông tin đã trình bày nhằm thúc đẩy sự hiểu biết và hành động có trách nhiệm từ cộng đồng.
Sau khi tham gia trải nghiệm tuyến nghiên cứu khoa học và thực tập, sinh viên đã mở rộng kiến thức về đa dạng môi trường sống và phát hiện nhiều loài động vật và thực vật mới Hoạt động này giúp sinh viên nâng cao kỹ năng nghiên cứu khoa học và tích lũy kiến thức thực tế, góp phần vào quá trình học tập và phát triển năng lực nghiên cứu Tham gia các hoạt động thực tế này còn giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các phương pháp nghiên cứu khoa học, từ đó ứng dụng hiệu quả vào học tập và các dự án nghiên cứu.
3.3.4 Kế hoạch diễn giải môi trường trên tuyến vườn Thực vật
Bảng 14 trình bày kế hoạch diễn giải môi trường trên tuyến vườn Thực vật, nhằm giúp du khách hiểu rõ hơn về các loài cây trong lâm nghiệp và cây thuốc chữa bệnh dân gian Hướng dẫn viên cần truyền tải thông điệp: “Tham quan để tìm hiểu và nhận biết các loài cây đa dạng trong khu vực, đặc biệt là các cây thuốc truyền thống dùng trong dân gian.” Đây là hoạt động giúp nâng cao nhận thức về giá trị của hệ sinh thái thực vật và công dụng của các loài cây chữa bệnh truyền thống.
Giới thiệu sơ lƣợc về tuyến du lịch
