ĐỀ CƯƠNG ôn chương đại cương về cơ thể sống và hằng tính nội môi ngắn gọn, đầy đủ, được soạn khoa học, chia ý giúp người đọc ôn tập nhanh chóng, đủ ý và nhớ tốt hơn. Đề cương được soạn chủ yếu dựa vào giáo trình sinh lý đại học y Hà Nội.
Trang 1BÀI 2: ĐẠI CƯƠNG VỀ CƠ THỂ
SỐNG VÀ HẰNG TÍNH NỘI MÔI
ĐẶC ĐIỂM CỦA SỰ SỐNG
3 đặc điểm
thay cũ đổi mới gồm 2 quá trình chuyển hóa: đồng hóa và dị hóa → là 2 mặt thống nhất của chuyển hóa và thường cân bằng với nhau để cơ thể tồn tại và phát triển
-quá trình đồng hóa: là quá trình thu nhận vật chất, chuyển vật chất thành chất
dinh dưỡng, tp cấu tạo đặc trưng của tb để cho sinh vật tồn tại và phát triển ‘
-quá trình dị hóa: là quá trình phân giải vật chất, giải phóng NL cho cơ thể hđ
và thải các sp chuyển hóa ra khỏi cơ thể chịu kích thích
-đặc tính chịu kích thích vừa là biểu hiện của sự sống vừa là điều kiện tồn tại của sự sống
-khả năng chịu kích thích: là khả năng đáp ứng với các tác nhân kích thích
vật lí như cơ học, điện học, quang học, nhiệt học, với các kích thích hóa học, tâm lý học,…
-ngưỡng kích thích: là cường độ tối thiểu tạo ra đáp ứng với mỗi tác nhân
kích thích sinh sản giống mình -thực hiện nhờ mã di truyền nằm trong phân tử ADN của các tb→ tạo ra tb con giống hệt tb mẹ
-mức tb: tạo ra các tb mới thay thế các tb già hoặc chết -mức cơ thể: duy trì nòi giống từ thế hệ này sang thế hệ khác
NỘI MÔI
-khoảng 56-60% trọng lượng cơ thể người trưởng thành là dịch
Trang 2-các tế bào trong cơ thể đều được sống trong cùng một môi trường đó là dịch ngoại
bào, và dịch ngoại bào đó được gọi là môi trường bên trong hay còn gọi là nội môi
-các tv chỉ có thể tồn tại, phát triển và thực hiện được chức năng của nó khi được
sống trong các môi trường thích hợp và ổn định về nồng độ các chất như:oxygen,
glucose, các ion, các dẫm, các ax béo,…
-sự khác nhau giữa dịch ngoại bào và nội bào
HẰNG TÍNH NỘI MÔI
Hằng tính nội môi được thực hiện nhờ 3 hệ thống: HT tiếp nhận, tiêu hóa và
chuyển hóa, HT vận chuyển, HT bài tiết
HT tiếp nhận, tiêu hóa và chuyển hóa chất dinh dưỡng Bao gồm:
-hệ tiêu hóa -hệ hô hấp -gan -hệ thống cơ
HT vận chuyển chất dinh dưỡng
Là hệ thống dịch ngoại bào: dịch kẽ, máu, dịch bạch huyết, dịch não tủy…đặc biệt là máu và hệ thống tuần hoàn
Trang 3Bao gồm:
Hệ hô hấp
Hệ tiêu hóa
Hệ tiết niệu Da: điều nhiệt qua việc tiết mồ hôi, ion Na+ hoặc chì cũng được bài tiết qua
da và niêm mạc
ĐIỀU HÒA CHỨC NĂNG THEO ĐƯỜNG THẦN KINH
-các cấu trúc thần kinh tham gia điều hòa chức năng thông qua phản xạ CĐK và
KĐK
-Cả hai loại phản xạ này đều được thực hiện nhờ 5 tp cơ bản hợp thành cung phản
xạ:
Bộ phận cảm thụ Đường truyền vào Trung tâm TK Đường truyền ra
Bộ phận đáp ứng
Trang 4ĐIỀU HÒA CHỨC NĂNG THEO ĐƯỜNG THỂ DỊCH
Yếu tố điều hòa bằng đường thể dịch là các chất hòa tan trong máu và thể dịch
như: nồng độ chất khí, nồng độ các ion, nồng độ của các hormon
chất khí duy trì nồng độ oxygen và Co2 điều hòa nồng độ oxygen là chức năng đệm oxygen của hemoglobin điều hòa nồng độ Co2 nhờ cơ chế TK: CO2 tăng → KT vào trung tâm hô hấp và bộ phận cảm nhận hóa học ở quai động mạch chủ và xoang đm cảnH → tăng thông khí thả CO2
ion
K+, Na+, Ca2+, Mg2+ RL hđ tb: đb là tb TK, tb cơ tim,cơ vân, cơ trơn
hormon -là tp chủ yếu tham gia điều hòa chứ năng chuyển hóa theo đường thể dịch -TD với nồng độ rất thấp
-nguồn gốc của hormon:
từ tuyến nội tiết: vùng dưới đồi, tuyến yên, tuyến giáp, tuyến cận giáp, tuyến tụy, tuyến thượng thận, tuyến sinh dục
từ các nhóm TB: histamin, prostaglandin, bradykinin,…
CƠ CHẾ ĐIỀU HÒA NGƯỢC
điều hòa ngược âm tính -là chủ yếu
-là kiểu điều hòa có td làm tăng nồng độ một chất hoặc tăng hoạt động của một
cơ quan khi nồng độ chất đó hoặc hđ của cơ quan đó đang giảm và ngược lại -hiệu suất không đạt 100%
Trang 5điều hòa ngược dương tính -khi một yếu tố nào đó hoặc hđ chức năng của cơ quan nào đó tăng, một loạt các phản ứng xảy ra dẫn tới kq làm tăng yếu tố đó hoặc hoạt động chức năng của cơ quan đó, và ngược lại
-không dẫn tới sự ổn định mà còn càng tạo ra sự mất ổn định hoạt động chức năng
-có thể dẫn tới cái chết -VD:
hiện tượng đông máu hoạt hóa kênh Na+ trong qtr hình thành điện thế hoạt động
sổ thai