Chương 3 kỹ thuật nuôi tôm càng xanh thương phẩm 2023

13 - Nuôi chuyên canh tôm càng xanh Quãng canh và thâm canh - Nuôi luân canh: vụ tôm – vụ lúa - Nuôi luân canh vụ tôm nước lợ sú/tôm thẻ và tôm càng xanh - Nuôi xen canh tôm càng xanh kê

3 Kỹ Thuật Nuôi Tôm Càng Xanh

2 Đặc Điểm Sinh Học và Sinh Sản

2

Giới thiệu

-Năm 2018 diện tích thả nuôi tôm càng xanh là 57.758

ha (tăng 57% so với năm 2017), sản lượng đạt 21.711

tấn (tăng 59% so với năm 2017)

-Nhu cầu con giống khoảng 1,8-2,0 tỷ con giống/năm

Giới thiệu

-Năm 2018, Chính phủ ban hành Quyết định số 79/QĐ-TTg phê duyệt “Kế hoạch hành động Quốc gia phát triển ngành tôm Việt Nam đến năm 2025”

-Sản xuất và xuất khẩu tôm càng xanh với mục tiêu năm 2025 có

24 tỉnh có nuôi tôm càng xanh, diện tích nuôi đạt khoảng 50.000

ha, sản lượng đạt 55.000 tấn

-Sản xuất cung ứng giống tôm càng xanh từ 2 - 3 tỷ con tôm giống/năm 2025

3

Ngành chân khớp: Arthropoda

Lớp giáp xác: Crustacea

Bộ phụ giáp xác bậc cao: Malacostraca

Bộ mười chân: Decapoda

Bộ phụ chân bơi: Natantia

4

Đặc điểm sinh học

Phân biệt tôm càng nước ngọt với tôm thẻ và sú Phân bố tự nhiên

Nhiệt đới và cận nhiệt: Ấn độ Dương và Thái Bình Dương Châu Á Thái Bình Dương: Myanmar,Singapo,Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Hồng Kông, Nhật Bản, Việt Nam vào năm 1937

Đặc điểm sinh học

5

6

Đặc điểm sinh học

Vòng đời

7

 Giai đoạn ấu trùng

 Sống trôi nổi

 Qua 11 lần lột xác -> ấu

Giai đoạn ấu niên

- Bắt đầu sống ở nền đáy -Có thể bơi ngược dòng nước, vào các lưu vực sông để kiếm ăn và di cư lên môi trường nước ngọt

- Giai đoạn này có thể được sử dụng làm giống nuôi trong ao hồ hay ruộng lúa

Vịng đời và mơi trường sống

8

Giai đoạn trưởng thành

 Sống hoàn toàn trong nước ngọt

 Thành thục và sinh sản sau 4 – 5

tháng

 Tôm thích nền đáy sạch, nước chảy

và thay đổi thường xuyên

 Tôm thường chui vào các bụi rậm,

cây cỏ để tránh dòng nước mạnh và

để kiếm ăn

 Tính chất này được lợi dụng để thả

chà bắt tôm

Đặc điểm sinh học

 35-50g tơm đực sinh trưởng nhanh hơn tơm cái

 Sự phân đàn khá rõ kể cả trong cùng một nhĩm giới tính

Đặc điểm sinh học

9

Lột xác và sinh trưởng

 Tôm chỉ lớn khi lột xác

 Khoảng cách giữa hai lần lột xác

kéo dài ra theo tuổi của tôm

 Tôm lột thừơng bơi ven bờ

 Quá trình lột xác kéo dài 5 – 10

phút

 Sau 3 – 6 giờ thì vỏ đủ cứng để

tôm hoạt động

Chu kỳ lột xác của tơm càng xanh

Khối lượng (g/con) Chu kỳ lột xác (ngày)

2-5 6-10 11-15 16-20 21-25 26-35 36-60

Đặc điểm sinh học

Phân biệt đực cái

11

 Giao vĩ bắt cặp

 Tơm đực và tơm cái giao vĩ bắt cặp

trong mơi trường nước ngọt

 Tinh nang được gắn vào dưới

carapace của con cái

 Trứng thụ tinh được ấp và giữ dưới

o Dùng râu để tìm kiếm thức ăn

o Háu ăn và ăn liên tục, ăn mạnh hơn về ban đêm

o Ăn lẫn nhau nếu thiếu thức ăn

o Bắt mồi theo mùi hấp dẫn là chính

Tại sao chọn nuơi tơm càng xanh tồn đực

- Sự phân đàn rất lớn trong

ao nuôi tôm càng xanh:

- Tôm đực lớn nhanh hơn tôm cái

- Tơm càng lớn giá càng cao

13

- Nuôi chuyên canh tôm càng xanh (Quãng canh và thâm canh)

- Nuôi luân canh: vụ tôm – vụ lúa

- Nuôi luân canh vụ tôm nước lợ (sú/tôm thẻ) và tôm càng xanh

- Nuôi xen canh tôm càng xanh kết hợp với trồng lúa

- Nuôi tôm càng xanh trong mương vườn

Mô hình nuôi

Nuôi quảng canh (extensive culture)

 Tôm được nuôi trong ruộng lúa, hồ chứa,… với mật độ 1-4 tôm/m2

 Tôm giống có thể là tôm sản xuất nhân tạo hay tôm tự nhiên

 Năng suất nuôi dưới 500 kg/ha/năm

 Tôm được cho ăn bổ sung thức ăn không thường xuyên

và bón phân để gây thức ăn tự nhiên

Nuôi bán thâm canh (semi-intensive culture)

 Tôm được nuôi trong ao với mật độ thả từ 5-10 tôm/m2

 Tôm giống chủ yếu là tôm sản xuất giống nhân tạo

 Năng suất nuôi từ 500 kg/ha/năm đến dưới 5 tấn/ha

 Ao nuôi được quản lý tốt như khống chế chất lượng nước, ngăn ngừa địch hại, theo dõi sinh

 trưởng của tôm thường xuyên

 Bón phân và kết hợp cho ăn thức ăn viên hay tươi sống

Nuôi chuyên canh tôm càng xanh

14

Nuôi thâm canh (intensive culture)

 Hình thức nuôi trong các ao có diện tích nhỏ

(0,2-0.5ha)

 Mật độ nuôi hơn 20 tôm/m2 và chủ yếu là tôm

giống sản xuất nhân tạo Năng suất nuôi 4-5

tấn/ha/năm

 Ao nuôi được xây dựng hoàn chỉnh, có sục khí và

trao đổi nước liên tục

 Dùng thức ăn chất lượng cao, quản lý tốt môi

trường nước và địch hại

 Mô hình nuôi tôm càng trong ao nuôi tôm sú tại

các vùng bị ngọt hóa vào mùa mưa (Trà Vinh, Sóc

Trăng, Bạc Liêu…)

Nuôi chuyên canh tôm càng xanh

Kỹ thuật nuôi tôm càng xanh

Chất lượng nước cho ao nuôi thâm canh tôm càng xanh

Kỹ thuật nuôi tôm càng xanh

15

 Mô hình nuôi tôm kết hợp lúa Hè – Thu (2 lúa – 1 tôm kết hợp): vùng

lũ thấp

Nuôi luân canh: vụ tôm – vụ lúa

Mô hình nuôi tôm luân canh với lúa đông xuân

- Tôm được thả vào ruộng vào tháng 3 và nuôi đến đầu vụ lúa Đông-Xuân (tháng 11-12) thì thu hoạch để cải tạo ruộng trồng lúa Đông-Xuân

-Mô hình nầy ngày càng được áp dụng rộng rãi, đặc biệt là vùng ngập lũ sâu, lúa hè thu không ăn chắc hoặc năng suất thấp, kém hiệu quả tại các huyện đầu nguồn Đồng Tháp (Tam Nông, Tháp Mười)

Nuôi luân canh: vụ tôm – vụ lúa

16

Mô hình nuôi tôm luân canh với lúa đông xuân và hè thu (2 lúa -1 tôm luân

canh)

-Mô hình nầy thực hiện ở những vùng ngập lũ sâu, ruộng không trồng lúa Thu

- Đông (lúa vụ 3) mà thay nuôi tôm

-Mô hình này có thời gian nuôi ngắn nên phải tuân thủ đúng thời vụ và thả tôm

giống (juvenile) có đạt kích cở thương phẩm khi thu hoạch

Nuôi luân canh: vụ tôm – vụ lúa

Kỹ thuật nuôi tôm càng xanh

 Sử dụng các ao nuôi tôm sú trong vùng ven biển để nuôi tôm càng xanh khi bị ngọt hóa (tháng 8-12)

 Qui trình chuẩn bị ao nuôi như qui trình nuôi tôm sú

 Ao có quạt nước và mật độ 5-20 con/m2 tùy theo mức thâm canh

Nuôi luân canh

Kỹ thuật nuôi tôm càng xanh

17

 Gần sông, rạch, kênh, mương để việc cấp nước dễ dàng

 Chất đất: tốt nhất là đất thịt pha cát

 Nguồn nước cấp phải sạch, có độ pH thích hợp

 Vùng trồng lúa ít dùng thuốc hóa học, thuận tiện cho chăm

sóc và quản lý

Điều kiện ruộng nuôi

Nuôi xen canh tôm càng xanh kết hợp với trồng lúa

Xây dựng ruộng nuôi

 Diện tích bờ ruộng từ 0,5 - 2 ha, trung bình 1ha

 Bờ ao phải chắc chắn, nước lụt không ngập, mặt bờ cao hơn mức nước 0,5m Mức nước trên ruộng đạt 0,3m

 Mương bao quanh rộng 3 - 5m, sâu từ 0,6 - 1 m, mương cách bờ ruộng 0,5 m để tránh sạt lở, phía mương sát ruộng cấy lúa làm gờ nhỏ để giữ cho đất bùn khỏi đổ xuống mương,

 Đáy mương bằng phẳng, dốc về phía cống thoát, đào thêm các mương phụ rộng 1-2 m, sâu 0,8 m nối liền với các mương chính, diện tích đào mương chiếm khoảng 20% tổng diện tích ruộng

 Cống: có 1 cống lấy nước, 1 cống tiêu nước, miệng cống 0.5-0.6m

miệng cống có lưới bao ngăn không cho địch hại vào trong ao nuôi hoặc tôm thoát ra ngoài nơi xung yếu có đăng chắn

Nuôi xen canh tôm càng xanh kết hợp với trồng lúa

18

Khoảng 4 - 5m cắm một bó chà

Hinh : Sơ đồ tổng thể nuôi tôm càng xanh trong ruộng lúa

Xây dựng ruộng nuôi

Nuôi xen canh tôm càng xanh kết hợp với trồng lúa

Kỹ thuật nuôi tôm càng xanh

Xây dựng ruộng nuôi

Nuôi xen canh tôm càng xanh kết hợp với trồng lúa

Kỹ thuật nuôi tôm càng xanh

19

Xây dựng ruộng nuôi

Nuôi xen canh tôm càng xanh kết hợp với trồng lúa Thả tôm giống

 Với mô hình nuôi tôm luân canh (1 lúa-1 tôm hay 2 lúa-1 tôm):

 Sau khi lấy nước vào đầy ruộng (0,8 m) thì thả tôm trực tiếp vào mà có thể không cần qua giai đoạn ương

 Mật độ thả 3-5 con/m2 ruộng hay cao hơn nếu cho ăn tích cực

 Với mô hình nuôi xen canh (2 lúa-1 tôm):

 Tôm phải ương lên tôm giống và thả giống khi xạ lúa được

1 tháng hay cấy lúa được trên 15 ngày

 Mật độ thả 2-3 con/m3

 Mỗi ngày cho ăn 2 lần vào lúc sáng và chiều tối

Kỹ thuật nuôi tôm càng xanh

21

22

 TCX là loài ăn tạp thiên về động vật nhu cầu không đòi hỏi

nhu cầu protein cao như tôm sú

 Giai đoạn nhỏ (ương) dùng thức ăn có hàm lượng đạm cao từ

35-37%

 Tôm >10 g/con thì dùng thức ăn có hàm lượng đạm từ 28-32%, và

giảm xuống 25% khi tôm đạt khối lượng 30g trở lên

 Có nhiều loại thức ăn viên công nghiệp có bán trên thị

trường để nuôi tôm càng xanh (CP, Uni-President), có thể

sử dụng thức ăn tôm thẻ chân trắng

Nuôi tôm càng xanh bán thâm canh & thâm canh trong ao

Thức ăn tôm càng xanh

Kỹ thuật nuôi tôm càng xanh

Cách cho ăn

- Cho tôm ăn ít nhất là 4 lần mỗi ngày và nên rãi thức ăn khắp ao (tránh những nơi dơ)

- Nên dùng sàng ăn (4-6 cái/ha) kết hợp với dùng lưới (xệp) đẩy ở đáy ao để

kiểm tra sức ăn của tôm

- Lượng thức ăn dùng cho tôm nên dược điều chỉnh 2 tuần/lần

- Hàng ngày cũng phải xem sức ăn của tôm để điều chỉnh phù hợp

Kỹ thuật nuôi tôm càng xanh

23

Định lượng trung bình thức ăn cho tôm càng xanh

Kích cở tôm (g) Khẩu phần ăn (% khối lƣợng)

Kiểm tra sức ăn thức ăn của tôm

- Hình dạ dày tôm rỗng – tôm đói,

- Hình dạ dày tôm đầy thức ăn – tôm no Quản lí và chăm sóc

24

Quản lí và chăm sóc

 Phải đảm bảo nước sạch, thường xuyên thay nước

 Thường xuyên kiểm tra để loại bỏ nhiều địch hại (cá dữ, rắn,

ếch…)

 kiểm tra cống cấp và thoát nước để phát hiện rò rỉ kịp thời

 Trước khi sử dụng nông dược rút nước xuống từ từ để dồn

tôm xuống hết trong mương

Kỹ thuật nuôi tôm càng xanh

Thu hoạch

 Thu hoạch lúa xong (10-12 ngày), dâng nước ngập mặt ruộng cho tôm lên ruộng ăn thóc, sâu bọ, côn trùng nước Tiếp đó thu tôm ở chà, kéo lưới thu tôm trong mương rồi rút nước thu tôm qua cống, sau đó tháo cạn nước để bắt tôm

 Ngoài ra, sau 4-6 tháng nuôi có thể thu hoạch dần những tôm lớn kích cỡ 70-100g/con

Kỹ thuật nuôi tôm càng xanh

25

26

Hạn chế và khả năng phát triển tôm càng xanh

 Tỷ lệ phân đàn cao

 Thị trường tiêu thụ

 Nội địa và xuất khẩu

 Năng suất nuôi và các mô hình nuôi

 Năng suất không quá 5 tấn/ha

 Dịch bệnh ??

Kỹ thuật nuôi tôm càng xanh