Tiểu Luận - Môi Trường Và Phát Triển Bền Vững - Đề Tài - Tài Nguyên Năng Lượng.docx

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA NGỮ VĂN ����� MÔN HỌC MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG ĐỀ TÀI TÀI NGUYÊN NĂNG LƯỢNG MỤC LỤC 1 Khái niệm và phân loại tài nguyên năng lượng 1 2 Vai tr[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA: NGỮ VĂN

˜˜˜˜˜

MÔN HỌC: MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

ĐỀ TÀI:

TÀI NGUYÊN NĂNG LƯỢNG

MỤC LỤC

1 Khái niệm và phân loại tài nguyên năng lượng 1

2 Vai trò của tài nguyên năng lượng 3

3 Ảnh hưởng của tài nguyên năng lượng 5

4 Giải pháp cho vấn đề về tài nguyên năng lượng hiện nay 7

5 Tài nguyên năng lượng ở Việt Nam 8

6 Kết luận 10

TÀI NGUYÊN NĂNG LƯỢNG

1 Khái niệm và phân loại tài nguyên năng lượng

Năng lượng là một trong những điều kiện quan trọng cho sự sống và phát triển của con người cũng như toàn nhân loại, năng lượng đóng vai trò rất lớn trong việc phát triển kinh tế của mỗi quốc gia Nó cũng là cơ sở để hình thành các cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật trong lịch sử loài người

Năng lượng được hiểu là năng lực làm vật thể hoạt động Một số loại hình năng lượng thường gặp như điện năng làm chuyển hướng các hạt trong vật thể, động năng làm dịch chuyển vật thể, nhiệt năng làm tăng nhiệt độ của vật thể, hóa năng làm thay đổi dạng chất của vật thể, quang năng chiếu sáng vật thể,…

Tài nguyên năng lượng (Energy resources) là một loại tài nguyên thiên nhiên, là một dạng tài nguyên vật chất được xuất phát từ 2 nguồn chủ yếu là năng lượng mặt trời và năng lượng lòng đất

- Năng lượng mặt trời tồn tại ở dạng chính là: bức xạ mặt trời, năng

lượng sinh học (sinh khối động thực vật), năng lượng chuyển động của khí quyển và khí quyển (gió, sóng, các dòng hải lưu, thủy triều, dòng chảy sông ), năng lượng hóa thạch (than, dầu, khí đốt, đá dầu)

- Năng lượng lòng đất gồm nhiệt lòng đất biểu hiện ở các nguồn địa

nhiệt, lửa và năng lượng phóng xạ

Năng lượng được chia thành 2 loại chính: Năng lượng không tái tạo (chuyển hóa toàn phần) và năng lượng tái tạo:

1.1 Năng lượng Không tái tạo (chuyển hóa toàn phần)

Là dạng năng lượng mà nhiên liệu sản sinh ra nó không có khả năng tái sinh và có thể mất đi vĩnh viễn nếu khai thác thiếu hợp lý, bao gồm: Năng lượng hạt nhân, năng lượng hóa thạch

1.1.1 Năng lượng hạt nhân (nguyên tử)

Là một loại công nghệ hạt nhân, thiết kế để tách năng lượng hữu ích

từ hạt nhân nguyên tử thông qua các lò phản ứng hạt nhân có kiểm soát

Lò phản ứng hạt nhân đầu tiên được hình thành tại Hoa Kỳ năm 1942

Theo đánh giá của công ty BP về Năng lượng thế giới năm 2020, Hoa Kỳ hiện là quốc gia sử dụng năng lượng hạt nhân lớn nhất thế giới, thứ 2 là Pháp (2 nước này chiếm 45% tổng lượng điện hạt nhân của thế giới)

1.1.2 Năng lượng hóa thạch:

Là năng lượng được sinh ra từ các tài nguyên hóa thạch như than đá, than bùn, dầu mỏ, khí tự nhiên hình thành thông qua sự phân hủy kỵ khí của động, thực vật trong một thời gian rất dài, tính tới hàng trăm triệu năm Đây là loại năng lượng được sử dụng nhiều nhất hiện nay và đang có

xu hướng cạn kiệt rất nhanh

1.2 Năng lượng tái tạo (năng lượng sạch)

Là nguồn năng lượng tự nhiên liên tục được bổ sung, tái sử dụng vô hạn, là nguồn năng lượng rất lớn nhiều đến mức không thể cạn kiệt, bao gồm: năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng lượng địa nhiệt, năng lượng sinh khối, năng lượng thủy điện, năng lượng thủy triều và năng lượng sóng biển

1.2.1 Năng lượng mặt trời:

Năng lượng mặt trời được sử dụng chủ yếu gồm năng lượng Điện Mặt Trời (phát điện dựa trên động cơ nhiệt và pin quang điện) và Nhiệt Mặt Trời (Công nghệ nhiệt mặt trời có thể được sử dụng cho đun nước nóng, sưởi ấm không gian, làm mát không gian và quá trình sinh nhiệt) Năng lượng mặt trời không gây ô nhiễm không khí và hiệu ứng nhà kính,

ít ảnh hưởng đến môi trường

1.2.2 Năng lượng gió:

Năng lượng gió được con người khai thác từ các tua-bin gió và sử dụng để cung cấp điện như năng lượng mặt trời bằng cách quay các cánh quạt tua-bin, chuyển từ năng lượng của gió thành năng lượng cơ học và cuối cùng chuyển thành điện năng Hiện nay không chỉ phát triển năng lượng gió trên bờ, mà nhiều nước trên thế giới trong đó có Việt Nam đang triển khai khai thác năng lượng gió ngoài khơi Theo TS Nguyễn Mạnh

Hiến (Hội đồng Khoa Học Tạp Chí Năng Lượng Việt Nam) “Tốc độ gió

ngoài khơi cao hơn đáng kể so với vị trí tương đương trên đất liền do không có chướng ngại vật như rừng, núi hoặc các chướng ngại vật khác

do con người tạo nên” Do vậy tiềm năng là rất lớn.

1.2.3 Năng lượng Địa nhiệt:

Địa nhiệt năng là loại năng lượng lấy từ nguồn nhiệt tự nhiên trong lòng đất bằng cách khoan sâu xuống lòng đất Nguồn nhiệt này được đưa lên mặt đất dưới dạng hơi nóng hoặc nước nóng

1.2.4 Năng lượng Thủy điện:

Thuỷ điện là nguồn điện bắt nguồn từ năng lượng nước, phụ thuộc vào dòng nước chảy với tốc độ nhanh ở các con sông hoặc nước chảy nhanh từ trên cao xuống như thác, tận dụng sức nước để thiết lập các tuabin máy phát điện

1.2.5 Năng lượng Thủy triều (điện thủy triều)

Là lượng điện thu được từ năng lượng chứa trong khối nước chuyển động do thủy triều

1.2.6 Năng lượng sinh khối:

Sinh khối chứa năng lượng hóa học, nguồn năng lượng tử mặt trời tích lũy trong thực vật qua quá trình quang hợp Sinh khối là các phế phẩm

từ nông nghiệp (rơm rạ, bã mía, vỏ, xơ bắp v v ), phế phẩm lâm nghiệp (lá khô, vụn gỗ), giấy vụn, metan từ các bãi chôn lấp, trạm xử lý nước thải, phân từ các trại chăn nuôi gia súc và gia cầm Nhiên liệu sinh khối có thể ở dạng rắn, lỏng, khí… được đốt để phóng thích năng lượng

1.2.7 Năng lượng sóng biển:

Sóng đại dương sinh ra do gió, gió gây ra bởi mặt trời (chuyển động của các khối khí do chênh lệch nhiệt độ v.v ) Vì vậy, năng lượng sóng được xem như dạng gián tiếp của năng lượng Mặt Trời Giống như các dạng dòng nước chảy khác, năng lượng sóng có khả năng làm quay tuabin phát điện

2 Vai trò của tài nguyên năng lượng

Năng lượng có vai trò sống còn đối với cuộc sống con người, nó quyết định sự tồn tại, phát triển và chất lượng cuộc sống của con người

Tài nguyên năng lượng được xem là nguồn lực cơ bản để phát triển kinh tế - xã hội: con người sử dụng năng lượng cho các hoạt động sản xuất, đi lại, xây dựng và đời sống hàng ngày Điều đó được thể hiện cụ thể qua số liệu của cơ quan năng lượng quốc tế (IEA), tiêu thụ năng lượng trên thế giới cho các lĩnh vực sản xuất và tiện nghi nhà ở như sau:

Đối với lĩnh vực sản xuất:

- Công nghiệp, giao thông vận tải cũng như lĩnh vực tiện nghi nhà chiếm phần lớn tiêu thụ năng lượng (mỗi lĩnh vực khoảng 25%); thương mại và dịch vụ công cộng khoảng 10%; nông lâm và ngư nghiệp khoảng 3%; sử dụng khác khoảng 12%

- Trong lĩnh vực giao thông vận tải: tiêu thụ khoảng 60% năng lượng dầu đã được chế biến

- Trong ngành sản xuất điện năng, sử dụng các nguồn năng lượng để sản xuất điện năng như sau: nhiên liệu hóa thạch chiếm 64%, năng lượng hạt nhân: 17%, thủy điện: 18%, năng lượng tái tạo: 1% điện năng toàn cầu

 Đối với lĩnh vực tiện nghi nhà ở:

Năng lượng tái tạo chiếm hơn 40%, sử dụng khí đốt và điện gần bằng nhau (khoảng hơn 20%), năng lượng than và hơi nước nóng chiếm khoảng 7%, sản phẩm dầu khoảng 10%,…

Con người sử dụng tài nguyên năng lượng cho tiện nghi nhà ở với các mục đích như: nấu thức ăn, đun nước nóng sinh hoạt và điều hóa không khí, chạy các thiết bị cơ điện nội thất, chiếu sáng, thiết bị điện tử,…

Bên cạnh đó, khủng hoảng năng lượng thường có tác động rất lớn tới kinh tế và xã hội của các nước trên thế giới

Hơn thế nữa, vai trò to lớn của tài nguyên năng lượng cũng được khẳng định qua việc vấn đề năng lượng đã trở thành quốc sách, đặt thành vấn đề “an ninh năng lượng” đối với sự phát triển của quốc gia

Vai trò của tài nguyên năng lượng được thể hiện cụ thể qua các loại năng lượng như sau:

2.1 TÀI NGUYÊN KHÔNG TÁI TẠO

2.1.1 Năng lượng hạt nhân (nguyên tử):

Năm 2005, năng lượng điện hạt nhân cung cấp 2,1% nhu cầu và chiếm khoảng 15% sản lượng điện từ trên thế giới Năm 2007 chiếm 14% sản lượng trên thế giới

Ở Hoa Kỳ doanh thu của ngành điện tử hạt nhân là 33 tỷ đô la Mỹ, tăng trưởng trung bình giai đoạn 2007 - 2012 là 2,7% năm

Sử dụng phản ứng tổng hợp hạt nhân và sử dụng nhiệt để lọc nước biển và hệ thống sưởi khu vực

2.1.2 Năng lượng hóa thạch:

Về phương diện kinh tế: là nguồn nguyên liệu chính cho nhiều ngành then chốt như đá vôi, quặng, sắt Cung cấp năng lượng chủ yếu và

phục vụ cho cuộc sống hằng ngày như dầu mỏ, khí gas, than đá… Nguồn

xuất khẩu khoáng sản mang lại thu nhập nhập lớn cho đất nước

Về phương diện chính trị: góp phần vào vị trí giao lưu kinh tế thế giới Tăng sức ảnh hưởng về mặt chính trị đối với từng quốc gia Các quốc gia không có tài nguyên khoáng sản thường sẽ phụ thuộc vào kinh tế và chính trị các quốc gia có ưu thế khoáng sản

Tác động của năng lượng hóa thạch tới môi trường là tương đối nhỏ

2.2 NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO

2.2.1 Năng lượng Mặt Trời:

Sản xuất điện mặt trời dựa trên động cơ điện và pin quang mặt trời Sưởi ấm và làm mát không gian, chưng cất nước uống, khử trùng nước, chiếu sáng, hệ thống nước nóng, nấu ăn bằng bếp năng lượng mặt trời

Hóa học năng lượng mặt trời: sử dụng năng lượng mặt trời dẫn đến phản ứng hóa học (nhiệt hóa và quang hóa)

2.2.2 Năng lượng gió:

Sản xuất điện từ các tuabin gió kết hợp với năng lượng mặt trời ban ngày

Tạo ra công cơ học nhờ cối xay gió

Ngành công nghiệp gió tạo ra hàng chục nghìn việc làm và hàng tỷ

đô hoạt động kinh tế

Một số trang trại gió thành điểm thu hút du lịch (White Wind Farm) Tác động tới môi trường của nhiên liệu gió tới môi trường là tương đối nhỏ

2.2.3 Năng lượng địa nhiệt:

Sản xuất điện dùng phục vụ cho đời sống và sinh hoạt

Sử dụng trực tiếp bằng cách sưởi (các hồ bơi nước nóng, dùng cho nông nghiệp, công nghiệp), lọc nước biển bằng địa nhiệt

2.2.4 Năng lượng thủy điện:

Sử dụng năng lượng dòng chảy hiện nay chiếm 20% sản lượng điện

trên thế giới

2.2.5 Năng lượng thủy triều:

Quá trình sử dụng dòng chảy của nước và tuabin quay để tạo ra điện

2.2.6 Năng lượng sinh khối:

Sử dụng năng lượng sinh khối tác động tích cực đến môi trường Tạo ra cơ hội cho các địa phương, các quốc gia trên thế giới tự đảm bảo nguồn cung cấp năng lượng một cách độc lập

2.2.7 Năng lượng sóng biển:

Sản xuất điện, khử muối trong nước hoặc bơm nước

Không ai có thể phủ nhận rằng tầm quan trọng của tài nguyên năng lượng trong việc tăng trưởng kinh tế và góp phần vào bảo vệ môi trường Ngày nay do sự phát triển của công nghiệp hiện đại cùng với sự phát triển của kinh tế xã hội, nhu cầu sử dụng năng lượng ngày càng tăng lên một cách nhanh chóng Vì thế việc sử dụng và khai thác tài nguyên năng lượng không hợp lý sẽ dẫn tới nhiều hậu quả vô cùng nghiêm trọng

3 Ảnh hưởng của tài nguyên năng lượng

Tất cả các nguồn năng lượng có một số tác động đến vấn đề ô nhiễm môi trường như: Nhiên liệu hóa thạch – than đá, dầu mỏ, khí tự nhiên – làm tổn hại đáng kể hơn so với các nguồn năng lượng tái tạo bởi hầu hết các biện pháp, trong đó có không khí và ô nhiễm nguồn nước, gây thiệt hại đến sức khỏe cộng đồng, động vật hoang dã và mất môi trường sống, sử dụng nước, sử dụng đất đai, và lượng khí thải nóng lên toàn cầu

Hiện nay, cũng như trong các thập kỷ sắp tới đây, việc làm sao để giảm thiểu khí nhà kính sinh ra trong quá trình sử dụng và đốt cháy năng lượng là một vấn đề vô cùng cấp thiết vì sự gia tăng lượng khí nhà kính sẽ gây biến đổi khí hậu không khí trở nên ô nhiễm nặng nề

Chúng ta sẽ đề cập đến các yếu tố do việc tiêu thụ năng lượng tác động lên môi trường, khí quyển do đó làm tăng các chất gây ô nhiễm cho không khí như chì, sulfur oxides, nitrogen oxides, các vật chất hữu cơ không ổn định

Ở nhiều quốc gia còn quan tâm đến cả việc giảm lượng thủy ngân tạo ra trong quá trình sản xuất điện năng để tránh gây ô nhiễm đất, sông ngòi, ao hồ và đại dương

Tất cả các hình thức sản xuất ra điện có một tác động đến môi trường không khí, nước và đất Trong tổng số năng lượng tiêu thụ tại Hoa

Kỳ, khoảng 40% được sử dụng để tạo ra điện, làm điện sử dụng một phần quan trọng của ô nhiễm môi trường của mỗi người Sản xuất và sử dụng điện hiệu quả hơn làm giảm cả lượng nhiên liệu cần thiết để tạo ra điện và lượng khí thải nhà kính và ô nhiễm không khí khác phát ra như một kết quả Điện từ các nguồn tái tạo như mặt trời, địa nhiệt, và gió thường không

góp phần vào sự thay đổi khí hậu, ô nhiễm không khí tại địa phương vì không có nhiên liệu được đốt cháy Khai thác năng lượng từ gió là một trong những cách sạch nhất và bền vững nhất để tạo ra điện như nó không gây ô nhiễm hoặc nóng lên toàn cầu, khí thải độc hại Nguồn năng lượng Gió là phong phú, vô tận, là một lựa chọn khả thi và có quy mô lớn với các nhiên liệu hóa thạch

Dầu ảnh hưởng đến vấn đề ô nhiễm môi trường như thế nào: Dầu thô được sử dụng để làm cho sản phẩm dầu mỏ sử dụng để máy bay nhiên liệu, xe hơi và xe tải; để sưởi ấm; và để làm cho các sản phẩm như các loại thuốc và chất dẻo

Trong thế giới công nghiệp hóa, hơn một nửa lượng khí thải CO2

năm 2001 là do sử dụng dầu mỏ, tiếp theo đó 31% lượng khí thải là do sử dụng than Theo dự báo qua từng giai đoạn thì dầu vẫn là nguồn nhiên liệu chủ yếu gây ra khí thải CO2 ở các quốc gia công nghiệp hóa vì nó vẫn là một phần quan trọng được sử dụng trong ngành vận tải Sử dụng khí tự nhiên và lượng khí thải sinh ra trong trình sử dụng cũng được dự đoán là

sẽ tăng lên, đặc biệt trong ngành công nghiệp điện và có thể lượng khí thải sinh ra trong quá trình sử dụng khí tự nhiên sẽ lên tới 24% vào năm 2025

Ảnh hưởng của môi trường trước biến đổi khí hậu:

- Nhiệt độ tăng lên: làm tăng các quá trình chuyển hóa sinh học cũng như hóa học trong cơ thể sống, gây nên sự mất cân bằng

- Sức khỏe: Số người chết vì nóng có thể tăng do nhiệt độ cao trong những chu kì dài hơn trước Sự thay đổi lượng mưa và nhiệt độ có thể đẩy mạnh các bệnh truyền nhiễm

- Năng lượng và vận chuyển: Nhiệt độ ấm hơn tăng nhu cầu làm lạnh và giảm nhu cầu làm nóng Sẽ có ít sự hư hại do vận chuyển trong mùa đông hơn, nhưng vận chuyển đường thủy có thể bị ảnh hưởng bởi số trận lụt tăng hay bởi sự giảm mực nước sông

4 Giải pháp cho vấn đề về tài nguyên năng lượng hiện nay

Nguồn năng lượng Việt Nam đã có những bước chuyển đổi tích cực, năng động, đóng góp rất quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế

-xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh đất nước Thì nhu cầu cung cấp tài nguyên năng lượng ngày càng tăng trong khi khả năng cung cấp nguồn tài nguyên năng lượng trong nước có hạn vì vậy mà nhập khẩu năng lượng ngày càng lớn Cùng với đó công tác quản lý, khai thác, sử dụng tài nguyên năng lượng chưa hiệu quả, cơ sở hạ tầng ngành năng lượng thiếu đồng bộ Vì vậy cần phải có các giải pháp sử dụng có hiệu quả và tiết kiệm nguồn tài nguyên năng lượng:

Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả: nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, cải thiện hiệu suất năng lượng để giảm mức tiêu hao năng lượng Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là một trong những giải pháp hữu hiệu nhất giúp giảm áp lực trong việc khai thác, chế biến và cung ứng các dạng năng lượng, giúp cải thiện hiệu quả của nền kinh tế Giúp bảo tồn nguồn năng lượng quốc gia, bảo vệ môi trường và giảm phát thải khí nhà kính, đóng góp cho công cuộc giảm thiểu các tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu,

4.1 Đối với hộ gia đình:

- Lựa chọn và sử dụng các thiết bị điện có dán nhãn tiết kiệm năng lượng, tắt các thiết bị điện khi không sử dụng, vận hành các thiết bị điện một cách hợp lý và tiết kiệm,…

- Sử dụng máy điều hòa không khí ở chế độ hợp lý

- Sử dụng tủ lạnh đúng cách như: không đặt nhiệt độ quá lạnh, hạn chế số lần mở tủ lạnh để giảm lượng khí lạnh bay ra bên ngoài, kiểm tra gioăng cao su, cửa tủ phải kín để giữ nhiệt

4.2 Đối với doanh nghiệp sản xuất

- Bố trí kế hoạch sản xuất hợp lý, hạn chế vận hành các thiết bị tiêu thụ công suất điện, không để các thiết bị điện hoạt động không tải