Tiểu Luận - Môi Trường Và Phát Triển Bền Vững - Đề Tài - Tài Nguyên Biển Và Đại Dương.docx

0 TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH KHOA NGỮ VĂN 

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH

KHOA NGỮ VĂN

 🕮 

HỌC PHẦN MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

ĐỀ TÀI:

TÀI NGUYÊN BIỂN VÀ ĐẠI DƯƠNG

MỤC LỤC

CHƯƠNG I MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 2 NỘI DUNG 2

I Khái quát về tài nguyên biển, đại dương 2

II Nguyên nhân gây ô nhiễm, suy thoái tài nguyên biển, đại dương 5

III Hậu quà 7

IV Giải pháp khắc phục ô nhiễm môi trường biển, đại dương 8

CHƯƠNG 3 KẾT LUẬN 10

*TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

CHƯƠNG I MỞ ĐẦU

Như chúng ta đã biết, biển và đại dương chiếm khoảng 71% (tức gần 361 triệu km2) tổng diện tích bề mặt trái đất Biển và đại dương được các nhà khoa học công nhận là cội nguồn của sự sống trên Trái Đất, bởi vì nó có nhiều chức năng quan trọng liên quan đến sự sống trên Trái Đất, nếu không

có biển và đại dương thì sự sống trên trái đất này đã không tồn tại

Tài nguyên biển và đại dương đang là một vấn đề nóng hổi mà các quốc gia trên thế giới quan tâm Theo tính toán sơ bộ, dân số thế giới và các đô thị lớn phát triển tập trung ở vùng ven đại dương, vùng ven biển cách đường bờ biển chừng 100 km về phía lục địa và trên các đảo Xu hướng này sẽ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới do nhịp độ công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng và mạnh mẽ Điều này cũng kéo theo sự tăng cao nhu cầu tiêu thụ và

sử dụng tài nguyên biển Hậu quả là tài nguyên biển có nguy cơ bị suy giảm, suy thoái do bị khai thác quá mức; một số dạng tài nguyên quí hiếm dễ có nguy cơ mất hẳn Môi trường biển bị ô nhiễm và suy thoái đang tác động trực tiếp vào các hệ thống tài nguyên biển, vào khả năng tái tạo và phục hồi các dạng tài nguyên cụ thể

Để thấy được tầm quan trọng của biển và đại dương, chúng ta hãy cùng tìm hiểu vai trò, cũng như biển và đại dương có chức năng gì đối với sự sống trên Trái Đất, từ đó chúng ta cũng phải rút ra được những giải pháp cụ thể làm sao để bảo vệ tài nguyên biển và đại dương không bị ô nhiễm,cạn kiệt, suy thoái

CHƯƠNG 2 NỘI DUNG

I Khái quát về tài nguyên biển, đại dương

1.1 Một số khái niệm

Tài nguyên là tất cả các dạng vậy chất, tri thức, thông tin được con người

sử dụng để tạo ra của cải vật chất, hoặc tạo ra giá trị sử dụng mới Một tài nguyên mang một giá trị lịch sử xã hội nhất định, thể hiện bằng sự thay đổi giá trị tài nguyên theo quá trình phát triển, sự gia tăng số lượng và loại hình được con người khai thác, sử dụng

Đại dương là những thủy vực nước mặn có qui mô lớn trong đại dương thế giới Nó cũng là những bộ phận quan trọng của đại dương thế giới và được phân định tương đối bởi ranh giới “ nhân tạo” Thông thường, ranh giới

về phía lục địa của đại dương được phân định với các vùng biển phía trong bởi các hệ thống đảo, tương ứng với các đới phá hủy cấu trúc địa chất của rìa lục địa phía dưới

Biển là một loại hình thủy vực nước mặn của đại dương thế giới, nằm sát các đại lục và ngăn cách với đại dương ở phía ngoài bởi hệ thống đảo và bán đảo, và ở phía trong bởi bờ đại lục( còn gọi là bờ biển) Do nằm sát lục địa và chịu ảnh hưởng của các quá trình lục địa( thông qua hệ thống sông ngoài), nước biển thường có thành phần và tính chất khác nước đại dương Nước mặn là thuật ngữ chung để chỉ nước chứa một hàm lượng đáng kể các muối hòa tan (chủ yếu là NaCl ) Hàm lượng này thông thường được biểu diễn dưới dạng phần nghìn (ppt ) hay phần triệu (ppm ) hoặc phần trăm (%) hay g/l

Khái niệm nước mặn cũng thay đổi tùy theo các quan điểm nhìn nhận Chẳng hạn, Bách khoa Toàn thư Việt Nam coi nước mặn là tên gọi để chỉ một trong hai trường hợp:

Nước có chứa muối NaCl hoà tan với hàm lượng cao hơn nước lợ, thường quy ước trên 10 g/l

Thuật ngữ gọi chung các loại nước chứa lượng muối NaCl cao hơn nước uống thông thường (> 1g/l)

Nghĩa thứ nhất phổ biến khi nói về các nguồn nước tự nhiên ven biển Trên Trái Đất, nước biển trong các đại dương là nguồn nước mặn phổ biến nhất và cũng là nguồn nước lớn nhất

1.2 Vai trò

Nhờ có 71% diện tích biển và đại dương bao phủ bề mặt mà môi trường Trái đất có những điểm khác cơ bản so với các hành tinh khác trong hệ Mặt trời Biển và đại dương được các nhà khoa học công nhận là cội nguồn của sự sống trên Trái đất Không có biển và đại dương, cuộc sống như được biết hôm nay có thể không tồn tại (Seibol và Berger, 1989) Bởi lẽ, biển và đại dương có nhiều chức năng quan trọng liên quan tới sự sống của Trái đất Nó hoạt động với tư cách là một "cỗ máy điều hoà nhiệt độ" và "cỗ lò sưởi" khổng lồ có tác dụng điều chỉnh cân bằng các cực từ nhiệt độ thịnh hành trên Trái đất và làm dịu các ảnh hưởng khốc liệt của thời tiết như mưa bão, lũ, lụt, khô hạn, Thiếu biển và đại dương, các đại lục sẽ trở thành các sa mạc khô cằn, môi trường sống của loài người trên Trái đất sẽ khắc nghiệt hơn

Biến và đại dương cung cấp nguồn nguyên liệu dồi dào Sản lượng toàn

bộ các loại thực vật trong toàn bộ khối nước đạt tới 550,2 tỷ tấn, còn động vật

là 56,2 tỷ tấn

Bên cạnh nguồn lợi về sinh vật, biển còn là mỏ khoáng khổng lồ, trong thềm lục địa là những túi dầu với trữ lượng rất lớn Hầu hết các nguyên tố hóa học đều có mặt trong nước biển Song, muốn ăn có hàm lượng cao nhất Biển

và đại dương cung cấp nguồn năng lượng tiềm tàng sinh ra các dòng chảy, hoạt động của thủy triều, gió biển,… cùng với các nguồn tài nguyên khác chưa được phát hiện hết

Biển và đại dương là nguồn cung cấp hơi nước vô tận cho khí quyển Hơi nước sinh ra mây và mưa để duy trì cuộc sống của con người và tất cả các loài sinh vật

Môi trường biển và đại dương là kho tài nguyên vô tận với hơn 160.000 loài động vật và 10.000 loài thực vật Ngoài ra, còn là lượng khoáng sản lớn, đặc biệt là dầu khí

Thuỷ triều đang ngày càng được nhiều quốc gia tận dụng để phát triển nguồn điện sạch, tái tạo

Được xem là “chiếc cầu nối liền giữa các lục địa với nhau”, môi trường biển và đại dương trở thành đường giao thông vận tải hết sức rộng lớn

Biển và đại dương cũng là nơi mà con người dùng đễ khai thác để nghỉ dưỡng và du lịch vô cùng hấp dẫn, thu hút được đông đảo khách du lịch

1.3 Đặc điểm

Nước biển có chứa các chất muối, khí như oxi, nito, cacbonic… và chất hữu cơ có nguồn gốc động, thực vật

Trong đó, nhiều nhất là muối khoáng, trung bình mỗi kg nước biển có 35 gam muối khoáng, trong đó 77,8% là muối NaCl, tức là muối ăn

Tỉ lệ muối và độ muối trung bình của nước biển là 35 phần nghìn và có

sự khác nhau giữa các môi trường biển và đại dương

Về nhiệt độ của nước biển thì chúng sẽ giảm dần, tuỳ vào độ sâu đối với mặt đất liền, khi mà độ sâu đến hơn 3000m thì nhiệt độ nước biển ở đó hầu như không có thay đổi Ngoài ra, nhiệt độ của nước biển còn tuỳ thuộc vào các màu trong năm, khi đó mùa hạ sẽ cao hơn mua đông, và nhiệt độ của nước biển cũng sẽ phụ thuộc vào vị trí của xích đạo, khi đó sẽ giảm dần từ vĩ

độ thấp lên vĩ độ cao …

1.4 Phân loại

Tài nguyên biển và đại dương rất đa dạng, được chia ra thành các loại: Nguồn lợi hóa chất và khoáng chất chứa trong khối nước và đáy biển: biển và đại dương là kho chứa hóa chất vô tận tổng lượng muối tan chứa trong nước biển là 48 triệu km3, trong đó muối ăn, iot và 60 nguyên tố khác Hoạt động thăm dò và khai thác khoáng sản từ biển và đại dương đang được triển khai với qui mô ngày càng tăng Các loại khoáng sản được khai thác chủ yếu từ biển là quặng fe, Mn, quặng sa khoáng Au, Ti và các loại muối

Nguồn lợi nhiên liệu hóa thạch : chủ yếu là dầu và khí tự nhiên

Nguồn năng lượng sạch (khai thác từ gió, nhiệt độ nước biển, các dòng hải lưu và thủy triều) năng lượng sạch từ biển và đại dương đang được khai thác trong vận tải biển, chạy máy phát điện và nhiều mục đích khác của con

Sinh vật biển là nguồn lợi quan trọng nhất của con người, gồm hàng loạt nhóm động vật, thực vật và vi sinh vật

II Nguyên nhân gây ô nhiễm, suy thoái tài nguyên biển, đại dương.

Việt Nam là quốc gia đứng thứ 4 trên thế giới về mức độ ô nhiễm rác thải biển, đặc biệt là rác thải bằng nhựa Tại một số khu vực cửa sông và ven biển nước ta bị ô nhiễm dầu, chất thải sinh hoạt, những khu rừng ngập mặn tràn ngập túi nilong,… Ngoài ra, chất thải rắn trong sinh hoạt trên vùng Biển nước ta rơi vài khoảng 14,03 triệu tấn/năm

Không những ô nhiễm mà nguồn tài nguyên biển tại Việt Nam đang bị khai thác cạn kiệt Điều này gây ra tác hại vô cùng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế, xã hội của nước ta Tài nguyên biển ngày càng bị ô nhiễm do nhiều nguyên nhân

2.1 Nguyên nhân tự nhiên

Do sự bào mòn, sạt lở núi

Sự phun trào của nham thạch xuống dưới biển khiến các sinh vật biển chết, gây biến đổi nguồn nước

Khói từ núi lửa bốc lên kéo theo những cơn mưa xuống biển

Do triều cường dâng cao gây ô nhiễm dòng sông

Hòa tan muối khoáng với nồng độ cao, trong đó chứa hoạt chất gây ung thư, kim loại nặng,…

2.2 Nguyên nhân do con người

Hàng ngày có hàng tấn rác thải chưa được xử lý đổ ra biển, người dân sống ven biển cũng lấy bờ biển làm nơi đổ rác Hành động thiếu ý thức của người dân đã góp phần làm môi trường biển bị ô nhiễm hơn

Các nhà máy, xí nghiệp cũng xả nước thải cùng với những hóa chất độc hại ra biển không những làm cho biển ô nhiễm mà còn có tác hại xấu đến sức khỏe con người và mọi loài sinh vật sống ở đây

Ô nhiễm môi trường biển còn xảy ra ở một số cảng hàng hải do tàu thuyền ra vào nhiều, lạo vét luồng lạch, đổ rác thải,…, một số cảng biển còn

có lượng thủy ngân vượt quá mức cho phép như cảng Vũng Tàu vượt đến 3,1 lần

Nhiều người dân còn đánh bắt cá bằng cách sử dụng bom mìn gây ra rất nhiều chất hóa học có hại

Tài nguyên biển bị khai thác quá mức

Xã hội ngày càng phát triển và đồng thời nhu cầu của người dân ngày càng được nâng cao, ngành du lịch biển cũng từ đó mà phát triển mạnh mẽ Tuy nhiên du lịch ngày càng phát triển thì cũng đồng nghĩa với việc tài nguyên biển bị khai thác quá mức dẫn đến cạn kiệt nguồn tài nguyên biển đồng thời cũng thải một lượng rác thải không hề nhỏ ra biển Và một nguyên nhân nhỏ nữa đó chính là do tràn dầu

Tốc độ tăng trưởng kinh tế làm tăng lượng tiêu thụ dầu mỏ Lợi ích kinh

tế đi kèm với việc dầu bị khai thác quá mức làm cho một lượng dầu lớn bị rò

rỉ ra biển gây ô nhiễm biển, các loài cá cũng từ đó mà chết do không có đủ oxy để sống gây thiệt hại rất lớn cho môi trường biển và những vùng nuôi

Do các cơ quan quản lí còn lỏng lẻo và chưa thực sự thắt chặt việc kiểm soát vấn đề xử lí rác thải của các doanh nghiệp, xí nghiệp và các khu du lịch

III Hậu quả

Ô nhiễm môi trường biển gây ra rất nhiều hậu quả nghiêm trọng như: Làm suy thái đa dạng sinh học điển hình là là hệ sinh thái san hô: Nước

ta mất khoảng 15 nghìn ha diện tích rừng ngập mặn mỗi năm, 80% rạn san hô

ở vùng biển Việt Nam được xếp vào tình trạng rủi ro

Phá hoại và làm tuyệt chủng một số loài sinh vật hải sản gần bờ: hiện nay

có tới hơn 100 loài hải sản trong vùng biển cùa nước ta có nguy cơ tuyệt chủng và đã được đưa vào sách đỏ Việt Nam

Làm hỏng những thiết bị máy móc, thiết bi khác thác tài nguyên và vận chuyển đường thủy

Tác động và kiềm hãm sự phát triển kinh tế biển

Ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người: Người nhiễm chì lâu ngày

có thể mấc bệnh thận, thần kinh, nhiễm Amoni, Nitrat, Nitrit gây mắc bệnh xanh da, thiếu máu, có thể gây ung thư Metyl tert- butyl ete (MTBE) là chất phụ gia phổ biến trong khác thác dầu lửa có khả năng gây ung thư rất cao Nhiễm Natri gây bệnh cao huyết áp bệnh tim mạch, lưu huỳnh gây bệnh về đường tiêu hóa, Kali, Cadimi gây bệnh thái hóa cột sống, đau lưng

Mất đi các nguồn lợi từ biển: hải sản, du lịch biển Một nghiên cứu của ngân hàng thế giới năm 2008 dự báo, mỗi năm Việt Nam đang mất đi ít nhất

69 triệu USD thu nhập từ nguồn du lịch do hệ thống xử lí vệ sinh kém Ô nhiễm môi trường biển cũng làm giảm đi sức thu hút khách của ngành du lịch

Mất cân bằng đa dạng sinh học và môi trường sống.

IV Giải pháp khắc phục ô nhiễm môi trường biển, đại dương

Việc khắc phục và bảo vệ tài nguyên nói chung, tài nguyên biển , đại dương nói riêng là vấn đề đang được đưa lên hàng đầu và cấp bách nhất đối với việc khai thác và phát triển môi trường bền vững Trong những năm qua,

để giải quyết các vấn đề phát sinh liên quan đến biển tại mỗi nước nhằm hướng tới việc khai thác hợp lý tài nguyên, bảo vệ môi trường để phát triển bền vững biển, xu hướng chung cho thấy các quốc gia trên thế giới có nhiều

nỗ lực, không ngừng xây dựng, triển khai nhiều chính sách, biện pháp, chương trình và kế hoạch nhằm khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên và bảo

vệ môi trường biển, phát triển bền vững đất nước và đến nay, nhiều quốc gia

đã đạt được những tiến bộ và thành công đáng ghi nhận Một số biện pháp đó là:

Tuyên truyền, cổ động nhằm năng cao ý thức bảo vệ tài nguyên vùng biển, tổ chức các hoạt động cộng đồng dọn sạch vùng biển

Kiểm soát chặt chẽ các hoạt động khai thác khoáng sản (than, dầu mỏ

…), thủy hải sản Nghiêm cấm hành vi sử dụng chất nổ, hóa chất độc hại trong khai thác

Xử phạt nặng đối với những hành vi khai thác bừa bãi, tràn lan

Xây dựng thêm các hệ thống xử lý nước thải, chất thải đạt chuẩn

Cần có sự phối hợp liên tỉnh, liên vùng, liên ngành, thậm chí liên kết giữa các quốc gia trong khu vực bị ảnh hưởng để khắc phục vấn đề ô nhiễm môi trường biển triệt để

Đầu tư thích đáng cho ngành khoa học nghiên cứu về hệ sinh thái biển

Đánh vào yếu tố kinh tế trong việc bảo vệ môi trường biển như lệ phí xả thải, lệ phí ô nhiễm, cấp phép và thu hồi giấy phép khai thác…

Xây dựng cơ sở hạ tầng phòng chống thiên tai thảm họa, chống lỡ bờ biển, bảo vệ dân cư, ứng phó với biến đổi khí hậu, đẩy mạnh điều tra, khảo sát, nghiên cứu tài nguyên môi trường biển để sử dụng bề vững tăng cường giáo dục và đào tạo phát triển nguồn nhân lực

Lồng ghép vấn đề thích ứng biến đổi khí hậu vào trong chính sách, quy hoạch và công tác quản lý tài nguyên và môi trường biển

Thúc đẩy hợp tác quốc tế cả song phương lẫn đa phương về biển, các lĩnh vực có liên quan đó là thúc đẩy khoa học kĩ thuật biển , điều tra biển, cứu nạn trên biển phòng tránh thảm họa, kiểm soát tội phạm trên biển, đào tạo nguồn nhân lực ở các lĩnh vực có liên quan đến biển

Hoàn thiện pháp luật và , xậy dựng hệ thống quản lý môi trường Trong luật nên đưa ra điều lệnh và quy định rõ mức phạt đối với hành vi vi phạm và đồng thời cho đội ngũ nhân viên quản lý đi kiểm tra thường xuyên

Việt Nam đang phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm môi trường biển và ngày càng trở nên nghiêm trọng do hậu quả của sức ép dân số, tăng trưởng kinh tế, khả năng quản lý và sử dụng kém hiệu quả các nguồn tài nguyên biển Do vậy, việc tìm ra những giải pháp phù hợp, đồng thời học hỏi kinh nghiệm quản lý của một số nước nhằm khai thác hợp lý tài nguyên và bảo vệ môi trường biển theo hướng bền vững là vấn đề cấp thiết cho nước ta trong tình trạng đáng báo động như hiện nay

CHƯƠNG 3 KẾT LUẬN

Như vậy, chúng ta cũng đã hiểu được vai trò cũng như tầm quan trọng của biển và đại dương đối với sự sống của Trái Đất này, sự sống

sẽ không tồn tại nếu không có biển và đại dương Chính từ tiềm năng và triển vọng hấp dẫn của biển lại là một trong những nguồn gốc chính tạo

ra những cuộc tranh chấp, xung đột gay gắt để giành dật chủ quyền và tạo lập thế lực về kinh tế – chính trị, quân sự trên biển Ngày nay phần lớn các quốc gia trên thế giới đang hướng ra biển Có thể thấy rằng việc khai thác lục địa của thế giới đang chậm lại nhưng loài người thì mới đang bước vào thời kỳ đầu của một thời đại mới – Thời đại biển, các nước tiên tiến, các nước đang phát triển đã và đang bằng mọi cách chinh phục và làm chủ biển cả Đó là một con đường hoàn toàn đúng đắn và đầy triển vọng Tuy nhiên tài nguyên nào cũng vậy, nếu khai thác mà không đi đôi với việc bảo về và cải tạo, thì nó sẽ nhanh chóng

bị suy thoái, chính vì vậy mà ngày Đại dương thế giới (8/6) nhằm nhắc nhở con người quan tâm tới những giá trị của đại dương, lợi ích của nó đối với sự sống trên Trái đất, để con người cùng tôn vinh những giá trị của đại dương cho sự sống và kêu gọi con người cùng chung tay bảo

vệ Việc công nhận Ngày Đại dương Thế giới cho phép chúng ta thúc đẩy các hành động bảo tồn biển bền vững của các quốc gia, tổ chức và

cá nhân trên toàn thế giới Nghị quyết của Liên Hiệp quốc về ngày này

là cơ sở pháp lý quan trọng hướng tới việc cải thiện sức sống và sức khỏe của các đại dương