SỰ RA ĐỜI VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘI VIỆT NAM TUYÊN TRUYỀN GIẢI PHÓNG QUÂN Ở CAO BẰNG (22/12/1944 – 15/5/1945) - KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

MỤC LỤC MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1 1. Lý do chọn đề tài .......................................................................................... 1 2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ........................................................................... 2 3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu, nhiệm vụ và đóng góp của đề tài ............ 4 3.1. Đối tượng nghiên cứu ................................................................................ 4 3.2. Phạm vi nghiên cứu ................................................................................... 4 3.3. Nhiệm vụ của đề tài .................................................................................... 4 3.4. Đóng góp của đề tài .................................................................................... 5 4. Cơ sở tài liệu, phương pháp nghiên cứu ..................................................... 5 4.1. Cơ sở tài liệu ............................................................................................... 5 4.2. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................... 5 5. Bố cục của đề tài ........................................................................................... 5 CHƯƠNG 1. SỰ CHUYỂN HƯỚNG CHỈ ĐẠO CHIẾN LƯỢC CÁCH MẠNG TRONG THỜI KỲ 1939 - 1941 VÀ CHỦ TRƯƠNG CỦA ĐẢNG TRONG VIỆC LỰA CHỌN CAO BẰNG ĐỂ XÂY DỰNG LỰC LƯỢNG CÁCH MẠNG .................................................................................................. 6 1.1. Sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cách mạng của Đảng trong thời kỳ 1939 - 1941 ........................................................................................................ 6 1.1.1. Tình hình cách mạng Việt Nam trong những năm 1939 – 1941 ............ 6 1.1.2. Sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cách mạng của Đảng trong thời kỳ này .............................................................................................................. 12 1.2. Cao Bằng được Đảng ta lựa chọn để xây dựng lực lượng cách mạng .. 15 CHƯƠNG 2. SỰ RA ĐỜI CỦA ĐỘI VIỆT NAM TUYÊN TRUYỀN GIẢI PHÓNG QUÂN .............................................................................................. 20 2.1. Quá trình thành lập đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân ........ 20 2.1.1. Sự ra đời các lực lượng vũ trang cách mạng ở Cao Bằng .................... 20 2.1.2. Quá trình thành lập đội Việt Nam tuyên truyền Giải phóng quân ....... 23 2.2. Vài nét về cuộc đời hoạt động của 34 chiến sĩ dự buổi lễ thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân ngày 22/12/1944 ........................... 33 CHƯƠNG 3. HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘI VIỆT NAM TUYÊN TRUYỀN GIẢI PHÓNG QUÂN Ở CAO BẰNG (12/1944 - 5/1945) ............................ 37 3.1. Trận đánh đồn Phai Khắt (25/12/1944) .................................................. 37 3.2. Trận đánh đồn Nà Ngần (26/12/1944) .................................................... 40 3.3. Trận đánh đồn Đồng Mu (4/2/1945) ....................................................... 43 3.4. Trận phục kích ở đèo Cao Bắc (25/2/1945) ............................................ 45 KẾT LUẬN ..................................................................................................... 47 TÀI LIỆU THAM KHẢO

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

HOÀNG THỊ NHÂM

SỰ RA ĐỜI VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘI VIỆT NAM

TUYÊN TRUYỀN GIẢI PHÓNG QUÂN Ở

CAO BẰNG (22/12/1944 – 15/5/1945)

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

SƠN LA, NĂM 2013

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

HOÀNG THỊ NHÂM

SỰ RA ĐỜI VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘI VIỆT NAM

TUYÊN TRUYỀN GIẢI PHÓNG QUÂN Ở

CAO BẰNG (22/12/1944 – 15/5/1945)

CHUYÊN NGÀNH: LỊCH SỬ VIỆT NAM

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Người hướng dẫn: TS Phạm Văn Lực

SƠN LA, NĂM 2013

LỜI CẢM ƠN

Hoàn thành khóa luận này, em xin chân thành cảm ơn thầy giáo - Tiến sĩ

Phạm Văn Lực giảng viên khoa Sử - Địa đã tận tình giúp đỡ em trong quá trình

nghiên cứu và hoàn thành khóa luận

Em xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô giáo trong khoa Sử - Địa, thư viện trường Đại Học Tây Bắc đã nhiệt tình giúp đỡ em trong quá trình thực hiện khóa luận này

Qua đây em cũng xin gửi lời cảm ơn tới tập thể sinh viên K50 Đại học sư phạm Lịch Sử và toàn thể bạn bè đã giúp đỡ em trong quá trình thực hiện khóa luận này

Để khóa luận thêm hoàn thiện em rất mong nhận được sự chỉ bảo, góp ý của quý thầy cô và các bạn sinh viên

Em xin chân thành cảm ơn!

Sơn La, tháng 5 năm 2013

Người thực hiện:

Hoàng Thị Nhâm

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu, nhiệm vụ và đóng góp của đề tài 4

3.1 Đối tượng nghiên cứu 4

3.2 Phạm vi nghiên cứu 4

3.3 Nhiệm vụ của đề tài 4

3.4 Đóng góp của đề tài 5

4 Cơ sở tài liệu, phương pháp nghiên cứu 5

4.1 Cơ sở tài liệu 5

4.2 Phương pháp nghiên cứu 5

5 Bố cục của đề tài 5

CHƯƠNG 1 SỰ CHUYỂN HƯỚNG CHỈ ĐẠO CHIẾN LƯỢC CÁCH MẠNG TRONG THỜI KỲ 1939 - 1941 VÀ CHỦ TRƯƠNG CỦA ĐẢNG TRONG VIỆC LỰA CHỌN CAO BẰNG ĐỂ XÂY DỰNG LỰC LƯỢNG CÁCH MẠNG 6

1.1 Sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cách mạng của Đảng trong thời kỳ 1939 - 1941 6

1.1.1 Tình hình cách mạng Việt Nam trong những năm 1939 – 1941 6

1.1.2 Sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cách mạng của Đảng trong thời kỳ này 12

1.2 Cao Bằng được Đảng ta lựa chọn để xây dựng lực lượng cách mạng 15

CHƯƠNG 2 SỰ RA ĐỜI CỦA ĐỘI VIỆT NAM TUYÊN TRUYỀN GIẢI PHÓNG QUÂN 20

2.1 Quá trình thành lập đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân 20

2.1.1 Sự ra đời các lực lượng vũ trang cách mạng ở Cao Bằng 20

2.1.2 Quá trình thành lập đội Việt Nam tuyên truyền Giải phóng quân 23

2.2 Vài nét về cuộc đời hoạt động của 34 chiến sĩ dự buổi lễ thành lập Đội

Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân ngày 22/12/1944 33

CHƯƠNG 3 HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘI VIỆT NAM TUYÊN TRUYỀN GIẢI PHÓNG QUÂN Ở CAO BẰNG (12/1944 - 5/1945) 37

3.1 Trận đánh đồn Phai Khắt (25/12/1944) 37

3.2 Trận đánh đồn Nà Ngần (26/12/1944) 40

3.3 Trận đánh đồn Đồng Mu (4/2/1945) 43

3.4 Trận phục kích ở đèo Cao Bắc (25/2/1945) 45

KẾT LUẬN 47 TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân là “đội quân chủ lực”, “đội

quân đàn anh” của lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam, được thành lập

ngày 22/12/1944 tại Nguyên Bình - Cao Bằng Sự ra đời của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân đánh dấu bước phát triển rất quan trọng của lực lượng vũ trang nhân dân ta trong quá trình hình thành và phát triển từ năm 1930

Đó cũng là cái mốc đánh dấu một bước tiến quan trọng trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta

Xuất phát từ kinh nghiệm đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc và lý

luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, Bác Hồ và Đảng ta đã xác định: “phải dùng

bạo lực cách mạng để chống lại bạo lực phản cách mạng” Chính vì vậy, ngay

từ khi mới ra đời Đảng ta đã rất coi trọng từng bước xây dựng lực lượng vũ trang, trong Chánh cương vắn tắt và Sách lược vắn tắt năm 1930 - cương lĩnh

đầu tiên của Đảng ta do Bác Hồ khởi thảo đã đề ra vấn đề thành lập “Quân đội

công nông” Thực hiện chủ trương ấy của Đảng, từ rất sớm, các đội Tự vệ đỏ

trong Xô viết Nghệ - Tĩnh, đội du kích Bắc Sơn, du kích Nam kỳ, du kích Ba

Tơ, các đội Cứu quốc quân… đã ra đời Khi cách mạng đã phát triển thành cao trào, cần tích cực chuẩn bị vũ trang khởi nghĩa, Bác Hồ đã nhận định đúng tình

hình, sáng suốt đề ra chủ trương lập “đội quân chủ lực” - Đội Việt Nam tuyên

truyền giải phóng quân

Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân là đội quân chủ lực, đội viên của Đội được chọn từ những thành viên ưu tú trong hàng ngũ các lực lượng vũ trang địa phương, các đội du kích Cao - Bắc - Lạng, đội quân Nam tiến, một số

là đội viên Cứu quốc quân Vừa mới ra đời, với lực lượng rất non trẻ, dù chưa được huấn luyện quân sự cùng nhau ngày nào, Đội đã ra quân đánh thắng giòn

giã trận Phai Khắt và trận Nà Ngần, mở đầu cho truyền thống “đã ra quân là

đánh thắng” và truyền thống đánh thắng trận đầu của quân đội ta

Trước những chuyển biến nhanh chóng của tình hình thế giới và trong nước, sự phát triển của phong trào cách mạng, sự lớn mạnh của các đơn vị vũ trang, tháng 5/1945, Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân đã thống nhất với cứu quốc quân và các lực lượng vũ trang các địa phương trong cả nước thành một lực lượng vũ trang thống nhất có tên gọi là Việt Nam giải phóng quân

để cùng nhân dân tiến hành khởi nghĩa từng phần, tiến tới Tổng khởi nghĩa

Thế nhưng, cho đến nay vẫn chưa có công trình nào đề cập đến vấn đề này

một cách cụ thể, chi tiết và hoàn chỉnh Vì thế, việc lựa chọn “Sự ra đời và hoạt

động của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân ở Cao Bằng (22/12/1944 - 15/5/1945)” có ý nghĩa khoa học và thực tiễn:

Về khoa học:

+ Khôi phục lại một cách hoàn chỉnh, hệ thống quá trình ra đời và hoạt động của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân ở Cao Bằng (22/12/1944 - 15/5/1945)

+ Làm rõ vị trí, vai trò của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân đối với cách mạng Cao Bằng nói riêng và cách mạng Việt Nam nói chung

+ Cuốn “Lịch sử Đảng bộ tỉnh Cao Bằng (1930 - 2000)” của Nhà xuất bản

Chính trị quốc gia, in năm 2003 đã khái quát toàn bộ sự nghiệp lãnh đạo của Đảng bộ Cao Bằng trong cuộc vận động giải phóng dân tộc, kháng chiến chống Pháp, công cuộc khôi phục và phát triển kinh tế, cải tạo Xã hội chủ nghĩa cũng như xây dựng Chủ nghĩa xã hội và tiến hành cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1930 - 1975), sự nghiệp xây dựng Chủ nghĩa xã hội, thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, tiến lên công nghiệp hóa - hiện đại hóa, đấu tranh bảo vệ chủ quyền quốc gia, bảo vệ biên giới phía Bắc Tổ quốc (1975 - 2000) Trong đó có đề cập đến tình hình cách mạng Cao Bằng trước và sau Cách mạng tháng Tám 1945 và sự ra đời của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân (22/12/1944)

+ Cuốn “Cao Bằng - Lịch sử đấu tranh vũ trang cách mạng (1930 - 1954)”

do Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Cao Bằng tổ chức biên soạn và xuất bản năm 1990

viết về thời kì ra đời và phát triển lực lượng vũ trang tỉnh Cao Bằng (1930 - 1954) Trong đó sự ra đời của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân được coi là bước ngoặt của cuộc đấu tranh cách mạng ở Cao Bằng

+ Cuốn “Lịch sử Đảng bộ huyện Nguyên Bình (1930 - 1945)” tập 1, do

Ban Chấp hành Đảng bộ Nguyên Bình xuất bản năm 1994 đã khái quát toàn bộ hoạt động của Đảng bộ và nhân dân các dân tộc huyện Nguyên Bình từ khi ra đời đến năm 1945 Trong đó có đề cập đến sự ra đời của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân và các hoạt động của Đội ở Nguyên Bình

+ Cuốn “Lịch sử Đảng bộ xã Tam Kim (1930 - 2000)” do Ban Thường vụ

Huyện ủy Nguyên Bình xuất bản năm 2005 đã khái quát toàn bộ quá trình lịch

sử đấu tranh cách mạng giai đoạn (1930 - 2000) của Đảng bộ và nhân dân xã Tam Kim Trong đó có đề cập đến hoạt động của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân ở Tam Kim những năm cuối 1944 đầu năm 1945

+ Cuốn “Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân” của Nhà xuất bản

Quân đội nhân dân, 2003, đã khái quát quá trình ra đời và hoạt động của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân từ tháng 12 năm 1944 đến tháng 5 năm

1945, nhưng còn mang tính chung chung, sơ lược, chưa đi sâu phân tích tình hình cách mạng Việt Nam 1939 - 1945 và yêu cầu cấp thiết của việc thành lập đội quân chủ lực của lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam, chưa làm rõ ý nghĩa của việc thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân

+ Cuốn “Lịch sử quân sự Việt Nam” tập 9 của Nhà xuất bản Chính trị

quốc gia, 2000, đã đề cập đến các hoạt động quân sự từ năm 1897 đến Cách mạng tháng Tám 1945 trong đó có vấn đề chuyển hướng chiến lược của Đảng, tích cực chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền (1939 - 1945) và việc thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân tháng 12 năm 1945 nhưng còn mang tính sơ lược, chưa đi sâu làm rõ toàn bộ quá trình ra đời và các hoạt động của Đội ở Cao Bằng

+ Cuốn “Quân đội nhân dân Việt Nam - 65 năm chiến đấu, xây dựng và

trưởng thành” của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Hà Nội, 2009, bao gồm các

bài viết của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước, các tướng lĩnh, sĩ quan thuộc nhiều lĩnh vực và một số nhà khoa học trong và ngoài quân đội Nội dung cuốn sách đã phản ánh một cách khái quát, có hệ thống quá trình chiến đấu, xây dựng và trưởng thành của Quân đội ta trong suốt 65 năm qua, trong đó có đề cập đến những ngày đầu của Quân đội nhân dân Việt Nam - Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân ở nhiều khía cạnh khác nhau

+ Cuốn “55 năm Quân đội nhân dân Việt Nam - Miền đất khai sinh và quá

trình phát triển” của Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, năm 1999, đã đề cập đến

nhiều vấn đề của Quân đội nhân dân Việt Nam, trong đó có vấn đề căn cứ địa cách mạng Cao Bằng và Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân

+ Cuốn “Những chặng đường lịch sử” của Võ Nguyên Giáp do Nhà xuất

bản Văn học xuất bản năm 1977 Cuốn sách gồm 2 tập: Từ nhân dân mà ra và Những năm tháng không thể nào quên Hai tập sách này đã đề cập đến hai thời

kỳ kế tiếp nhau trong lịch sử đấu tranh cách mạng có quan hệ tới vận mệnh sống còn của dân tộc Đặc biệt tập Từ nhân dân mà ra đã đề cập tới công việc chuẩn

bị khởi nghĩa vũ trang và xây dựng căn cứ địa cách mạng dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh Tập sách này tuy có đề cập tới sự thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân và những chiến công đầu tiên: trận Phai Khắt, trận Nà Ngần, trận đánh đồn Đồng Mu nhưng ở mức độ khái quát, sơ lược, chưa đi sâu tìm hiểu, phân tích vấn đề một cách hệ thống

Có thể nói, tất cả các công trình nghiên cứu trên đều đã đề cập đến vấn đề này dưới nhiều góc độ, khía cạnh khác nhau nhưng sự phản ánh đó còn rất chung chung Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu trên cũng đã góp phần định hướng và

là nguồn tài liệu tham khảo quý để chúng tôi đi vào nghiên cứu đề tài này, làm rõ thêm một số vấn đề khoa học mà các công trình trước chưa có điều kiện thực hiện

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu, nhiệm vụ và đóng góp của đề tài

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu sự ra đời và hoạt động của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu về sự ra đời và các hoạt động tiêu biểu của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân ở Cao Bằng trong khoảng thời gian từ ngày 22 tháng 12 năm 1944 đến ngày 15 tháng 5 năm 1945

3.3 Nhiệm vụ của đề tài

- Làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn cách mạng đưa đến sự ra đời của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân

- Các hoạt động của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân ở Cao Bằng từ ngày 22 tháng 12 năm 1944 đến ngày 15 tháng 5 năm 1945

- Làm rõ vai trò và những đóng góp của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân đối với cách mạng Cao Bằng và cách mạng cả nước

- Khơi dậy truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc của thế hệ trẻ, tinh thần tự lực tự cường và truyền thống bách chiến bách thắng của Quân đội nhân dân Việt Nam trong đấu tranh cách mạng cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc ngày nay

4 Cơ sở tài liệu, phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở tài liệu

Để thực hiện đề tài này, chúng tôi đã sử dụng các nguồn tài liệu lưu trữ ở Trung ương và địa phương, kết hợp với việc khai thác các tài liệu đã được công bố trong các công trình nghiên cứu được cụ thể trong danh mục tài liệu tham khảo

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở nền tảng của phương pháp luận sử học Mác xít và tư tưởng Hồ Chí Minh

Đề tài được thực hiện bằng hai phương pháp nghiên cứu chính: phương pháp lịch sử và phương pháp logic Ngoài ra, còn sử dụng kết hợp các phương pháp khác để bổ trợ: phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu,…

5 Bố cục của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, đề tài được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1 Sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cách mạng trong thời kỳ

1939 - 1941 và chủ trương của Đảng trong việc lựa chọn Cao Bằng để xây dựng lực lượng cách mạng

Chương 2 Sự ra đời của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân Chương 3 Hoạt động của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân ở Cao Bằng (12/1944 - 5/1945)

CHƯƠNG 1

SỰ CHUYỂN HƯỚNG CHỈ ĐẠO CHIẾN LƯỢC CÁCH MẠNG TRONG THỜI KỲ 1939 - 1941 VÀ CHỦ TRƯƠNG CỦA ĐẢNG TRONG VIỆC LỰA CHỌN CAO BẰNG ĐỂ XÂY DỰNG LỰC LƯỢNG CÁCH MẠNG

1.1 Sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cách mạng của Đảng trong thời kỳ

Đặc biệt, cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 - 1933 làm cho những mâu thuẫn trên thêm sâu sắc, dẫn tới việc lên cầm quyền của Chủ nghĩa phát xít

ở một số nước với ý đồ gây chiến tranh để phân chia lại thế giới

Trong khi chủ nghĩa phát xít Đức, phát xít Italia và chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản đang ráo riết chuẩn bị chiến tranh thì các cường quốc phương Tây lại thực hiện chính sách hai mặt, điều đó đã tạo điều kiện cho phe phát xít gây ra cuộc chiến tranh thế giới thứ hai tàn sát nhân loại

Nguy cơ một cuộc chiến tranh thế giới khó tránh khỏi đang đến gần đã làm cho tình hình thế giới càng trở nên căng thẳng

Trên thế giới, từ những năm 30 của thế kỉ XX các nước phát xít mở rộng xâm lược nhằm phân chia khu vực thống trị thế giới Năm 1935, Đức chiếm đóng vùng Xarơ do Hội Quốc Liên quản trị Tháng 10 năm 1935, Italia xâm lược Êtiôpia Mùa hè năm 1936, Đức và Italia can thiệp quân sự vào Tây Ban Nha, giúp bọn phát xít Franco chống chính quyền cộng hòa Cũng trong năm

1936, Đức chiếm đóng vùng Rênani do Hội Quốc Liên quản trị

Tháng 3 năm 1938, Đức chiếm đóng Áo Tháng 3 năm 1939, Đức chiếm Praha, sau đó chiếm cả Tiệp khắc Tháng 4 năm 1939, Italia chiếm đóng Anbani Hơn nữa, Đức còn định lôi kéo cả Anh Và Mĩ đánh Liên Xô

Trước nguy cơ của chủ nghĩa phát xít và chiến tranh thế giới lần thứ hai, các Đảng Cộng sản vẫn kiên trì, bền bỉ lãnh đạo quần chúng nhân dân đấu tranh cho hòa bình, độc lập dân tộc và tự do dân chủ ở khắp nơi trên thế giới Dưới sự chỉ đạo của Quốc tế Cộng sản, các Đảng Cộng sản điều chỉnh chiến lược cách mạng tập hợp lực lượng rộng rãi để đòi quyền dân sinh, dân chủ chống phát xít

và nguy cơ chiến tranh

Ở Châu Á Thái Bình Dương, bọn quân phiệt Nhật Bản phát xít hóa lên nắm quyền liên tục gây hấn và uy hiếp nhiều nước trong khu vực Nhân tình hình căng thẳng ở Châu Âu do phát xít Đức và Italia gây ra, năm 1937, Nhật gây ra

sự kiện Lư Cầu Kiều và mở rộng chiến tranh xâm lược Trung Quốc Năm 1938, Nhật Bản khiêu khích ở vùng Khátxan (Mông Cổ) Sau khi đánh chiếm Trung Quốc, Nhật Bản đã ngang nhiên thách thức các cường quốc có quyền lợi ở Trung Quốc Qua việc xâm chiếm Trung Quốc, Nhật Bản thấy được thái độ ương hèn, thiếu nhất trí của các tập đoàn đế quốc vì lợi ích dân tộc hẹp hòi trong đêm trước của cuộc chiến tranh

Cuối cùng, ngày 1 tháng 9 năm 1939, Đức mở cuộc tấn công ồ ạt xâm lược

Ba Lan Hai ngày sau, Anh, Pháp tuyên chiến với Đức, cuộc chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ

Lợi dụng tình thế chiến tranh, chính phủ Pháp Daladier mạnh tay thi hành hàng loạt biện pháp đàn áp các lực lượng dân chủ ở trong nước và phong trào cách mạng ở thuộc địa Mặt trận nhân dân Pháp bị tan vỡ Đảng Cộng sản Pháp

bị đặt ra ngoài vòng pháp luật

Tháng 4 năm 1940, Đức tập trung lực lượng bất ngờ đánh chiếm các nước Tây Âu: Na Uy, Đan Mạch, Bỉ, Hà Lan, Lúcxămbua Sau đó, quân Đức vượt

qua “chiến lũy Magino” tiến đánh Pháp Liên quân Anh - Pháp bị đánh bất ngờ,

hoảng hốt bỏ chạy khỏi các phòng tuyến và bỏ ngỏ Pari cho quân Đức Ngày 14 tháng 6 năm 1940, Pari bị chiếm đóng Ngày 22 tháng 6 năm 1940, quân đội Pháp đầu hàng Chính phủ Pêtanh rút về Vichy ở Miền Nam nước Pháp trở thành chính phủ bù nhìn, một bộ phận do tướng Đờ Gôn cầm đầu phải chạy ra nước ngoài

Sự thất bại và đầu hàng nhanh chóng của Pháp làm cho uy thế của Pháp bị sụp đổ trên trường quốc tế, toàn bộ hệ thống thuộc địa của Pháp bị lung lay Pháp đầu hàng Đức, làm cho Anh bị cô lập, đặt Anh trước nguy cơ mất nước Mĩ cũng cảm thấy nguy cơ chiến tranh sẽ đe dọa đến nước mình Vì vậy, tháng 9 năm 1940, Hiệp nghị Anh - Mĩ được kí kết, liên minh Anh - Mĩ hình

Sau khi chiếm đóng nước Pháp, từ cuối năm 1940 đến đầu năm 1941, Đức đánh chiếm Nam Tư và Hi Lạp

Trong vòng một năm rưỡi kể từ khi chiến tranh bùng nổ, phát xít Đức đã thôn tính và đặt ách thống trị của mình lên hầu hết các nước châu Âu tư bản chủ nghĩa Đức trở thành cường quốc quân sự mạnh nhất, là kẻ cạnh tranh nguy hiểm nhất của Mĩ và Anh trên thị trường thế giới, đang trực tiếp uy hiếp sự tồn tại của Anh, Mĩ, Liên Xô và toàn thế giới

Ngày 27 tháng 9 năm 1940, tại Béclin, Nhật Bản, Đức và Italia ký “Hiệp

ước tay ba” nhằm phân chia khu vực thống trị thế giới Nhật công nhận sự thống

trị của Đức và Italia ở châu Âu Đức, Italia công nhận sự thống trị của Nhật ở Đông Á

Gây ra chiến tranh thế giới, chủ nghĩa phát xít đã gieo rắc đau thương, tang tóc và bắt nhân dân các nước làm nô lệ cho chúng Tập đoàn phát xít Đức - Italia

- Nhật là kẻ thù nguy hiểm nhất của loài người

Khi đã chiếm được Pháp và châu Âu tư bản chủ nghĩa, Đức chuẩn bị xâm

lược Liên Xô, mang tên kế hoạch “Bacbarot” với mục tiêu tiến công chớp

nhoáng chiếm Liên Xô trong vòng ba tháng và hủy diệt hàng loạt dân thường Chiến tranh thế giới thứ hai ngày càng phát triển ác liệt với quy mô rộng lớn chưa từng thấy, lôi cuốn loài người vào một cuộc hủy diệt

Trước sự phát triển mạnh mẽ của chiến tranh thế giới thứ hai, một yêu cầu đặt ra cho giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn thể loài người là giải phóng dân tộc thoát khỏi ách nô dịch của phát xít Đức, Italia và Nhật Bản, cứu loài người khỏi họa diệt chủng của phát xít, chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình

Sứ mệnh của các Đảng Cộng sản, công nhân toàn thế giới là lãnh đạo và đứng hàng đầu trong cuộc chiến tranh của các dân tộc vì độc lập, tự do, hòa bình, chủ nghĩa xã hội, đánh bại cuộc tiến công của phát xít xâm lược

Liên Xô - nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới, trụ cột cho nền hòa bình và cách mạng thế giới đảm đương trọng trách nặng nề nhất trong cuộc đấu tranh này Đứng trước âm mưu xâm lược của bè lũ phát xít và đứng trước thái

độ hai mặt của Anh - Pháp và Mĩ, Liên Xô phải gấp rút củng cố lực lượng quốc phòng, củng cố biên giới phía Tây và phía Đông của mình đồng thời phải triệt

để lợi dụng mâu thuẫn nội bộ các tập đoàn đế quốc, tranh thủ thời gian hòa bình tăng thêm sức mạnh cho Nhà nước Xô Viết

Tháng 6 năm 1941, Đức tấn công Liên xô, cuộc chiến tranh vệ quốc của nhân dân Liên xô đã cổ vũ mạnh mẽ phong trào cách mạng thế giới

Cùng thời gian, tại châu Á Thái Bình Dương, chiến tranh bắt đầu lan rộng Lợi dụng sự thất thủ và đầu hàng của các đế quốc có thuộc địa ở châu Á như: Pháp, Anh, Hà Lan, phát xít Nhật nhanh chóng cướp lấy thuộc địa, nô dịch nhiều dân tộc khu vực này

Đông Dương là thuộc địa lớn nhất của Thực dân Pháp được Nhật Bản quan tâm hàng đầu trong chính sách Châu Á chỉ sau Trung Quốc Nhật xâm lược Đông Dương nhằm vơ vét nguồn nguyên liệu dồi dào cung cấp cho chiến tranh

và làm căn cứ quân sự đánh vào Hoa Nam và các nước khác ở Đông Nam Á

* Trong nước:

+ Nhật nhảy vào Đông Dương

Việc nước Pháp đầu hàng phát xít Đức vào tháng 6 năm 1940 là cơ hội cho phát xít Nhật triển khai các hoạt động quân sự của chúng ở Đông Nam Á đã được vạch ra từ trước

Từ tháng 9 năm 1940, chiến trường Đông Dương có những thay đổi lớn Sau một loạt các hành động mở đường, ngày 22 tháng 9 năm 1940, phát xít Nhật đánh vào Lạng Sơn, đổ bộ vào Hải Phòng, chính thức phát động cuộc chiến tranh xâm lược Đông Dương, buộc thực dân Pháp phải dâng Đông Dương cho Nhật Chính quyền của thực dân Pháp ở Đông Dương từ Toàn quyền Catơru đến Đờcu phải liên tiếp nhượng bộ các quyền lợi của thực dân Pháp ở Đông Dương cho Nhật

Đông Dương từ chỗ là thuộc địa của Pháp đến nay trở thành thuộc địa chung của Pháp và Nhật

Sự đầu hàng của chính phủ phản động Pháp và việc quân Nhật vào Đông Dương đã làm đảo lộn mọi mặt của đời sống kinh tế, chính trị, xã hội ở khu vực này và cả Đông Dương bị lôi kéo vào guồng máy chiến tranh

Về chính trị, chính quyền thực dân đã thủ tiêu các quyền tự do dân chủ mà nhân dân ta đã giành được trong thời kỳ đấu tranh đòi dân chủ 1936 - 1939 Pháp - Nhật điên cuồng tấn công vào Đảng Cộng sản và các đoàn thể, các tổ chức do Đảng lãnh đạo, báo chí tiến bộ bị đóng cửa Những cuộc khám xét, bắt

bớ diễn ra hàng loạt Ngày 29 tháng 9 năm 1939, đế quốc Pháp bắt đồng chí Lê Hồng Phong tại Sài Gòn Nhiều cán bộ, đảng viên bị bắt giam Nhiều cơ sở Đảng bị đánh phá nhiều lần Nhiều trại giam mới mọc lên ở Bắc Kỳ, Trung Kỳ

và Nam Kỳ

Về kinh tế, phát xít Nhật và thực dân Pháp thực thi ở Đông Dương nền

“kinh tế chỉ huy”, độc quyền, vơ vét sức người, sức của của nhân dân Đông

Dương phục vụ cho chiến tranh

Những chính sách đàn áp, khủng bố mà thực dân, phát xít Pháp - Nhật thi hành như chính sách kinh tế, tài chính phục vụ chiến tranh đã đẩy các tầng lớp nhân dân đến bước đường cùng Trừ một số đại địa chủ nhân cơ hội này tịch thu hoặc mua rẻ ruộng đất của nông dân, số đông trung tiểu địa chủ bị thiệt hại, một

Dưới ách áp bức bóc lột của Pháp - Nhật, nhân dân ta bị đẩy vào tình cảnh

“một cổ hai tròng”, đã vùng lên khởi nghĩa ở nhiều nơi

+ Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng:

Ngày 5 tháng 6 năm 1911, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đi sang phương Tây tìm con đường cứu nước giải phóng dân tộc, đến năm 1920, sau khi tiếp xúc với

bản “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc

địa” của Lênin, Người hoàn toàn tin theo Lênin và quyết định lựa chọn con

đường cứu nước giải phóng dân tộc cho dân tộc Việt Nam theo con đường cách mạng vô sản; sự kiện này cũng đánh dấu bước chuyển biến về chất trong nhận thức tư tưởng của Người

Sau khi đón nhận được ánh sáng của cách mạng tháng Mười, Chủ nghĩa Mác - Lênin và lựa chọn được con đường cứu nước đúng đắn, Nguyễn Ái Quốc bước vào thời kỳ hoạt động cách mạng mới đầy sôi nổi và nhiệt huyết

Trước những diễn biến hết sức mau lẹ của tình hình thế giới và trong nước, Lãnh tụ Hồ Chí Minh quyết định về nước để chuẩn bị cho công cuộc giải phóng dân tộc

Cuối tháng 1 năm 1929, Nguyễn Ái Quốc rời Xiêm sang Trung Quốc sau

đó đến Hồng Kông để tổ chức Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản ở Việt Nam Tiếp đó, theo chỉ thị của Quốc tế Cộng sản người tiến hành một số công tác tại Xiêm và Malaixia Đầu tháng 5 năm 1930, Người trở lại Hồng Kông Sau

vụ án “vụ án Tống Văn Sơ” được luật sư F.H Loseby người Anh bào chữa trắng

án, Nguyễn Ái Quốc trở lại Liên Xô vào mùa hè năm 1934

Đến mùa hè năm 1936, Nguyễn Ái Quốc tích cực chuẩn bị kế hoạch xin về nước Người dự định sang Béclin rồi sang Pháp và từ Pháp đi tàu về Đông Dương Nếu gặp khó khăn thì đến Thượng Hải, nơi Quốc tế Cộng sản đã lập lại các cơ sở liên lạc của mình rồi tìm đường về Việt Nam Nguyễn Ái Quốc đã được vụ tổ chức cán bộ của Quốc tế cộng sản mời đến làm tờ khai lí lịch, hộ chiếu, giấy đi đường… Song chuyến đi này phải hủy bỏ vì tình hình thay đổi Trong thời gian bị giam lỏng ở Liên xô, không lúc nào người rồi xa mục đích về nước cứu đồng bào

Trước những chuyển biến của tình hình thế giới, có lợi cho cách mạng, ngày 6 tháng 6 năm 1938, Nguyễn Ái Quốc chủ động viết thư đề nghị Quốc tế

cộng sản cho về nước hoạt động Người yêu cầu: “đừng để tôi sống quá lâu

trong tình trạng không hoạt động và giống như là sống ở bên cạnh, ở bên ngoài của Đảng” [11, 90] Yêu cầu của Người được Quốc tế Cộng sản chấp thuận

Vào một buổi chiều se lạnh, Nguyễn Ái quốc đáp xe lửa ở ga Iaroxalapxki rời

Mátxcơva đi về phương Đông Nhưng “cơn lốc” của cuộc chiến tranh thế giới

làm gián đoạn hành trình của Người, buộc Người phải ở lại Trung Quốc một thời gian

Trong thời gian ở Trung Quốc, Người đã tham gia các hoạt động của Đảng Cộng sản Trung Quốc Người tham gia viết sách, đặc biệt là viết bài in trên báo

Notre Voix (Tiếng nói của chúng ta), dưới dạng viết thư Ngoài ra, Người còn

viết bài đăng trên tờ “Cứu vong nhật báo” (Trung Quốc) Qua đó, Người tố cáo

những vụ tàn sát dã man, như hàng chục nghìn đàn bà, con gái Trung Quốc ở nhiều lứa tuổi bị giặc Nhật bắt cóc và hãm hiếp

Cuối tháng 2 năm 1940, Nguyễn Ái Quốc với biệt danh “Ông Trần” về

Côn Minh Người hỏi về tình hình trong nước, những hoạt động ở Côn Minh và bắt liên lạc với ban chỉ huy ở ngoài của Đảng Tại Côn Minh, Người đã đến ở nhà ông Tống Minh Phương trong một gian buồng nhỏ ở trên gác số nhà 77 ở đường Kim Bích Đây là gia đình Việt kiều được giác ngộ và tham gia cách mạng từ những năm 30 của thế kỉ XX

Suốt quá trình từ tháng 6 năm 1940 đến tháng 1 năm 1941 là giai đoạn chuẩn bị trực tiếp cho sự trở về Tổ quốc của Người Tháng 6 năm 1940, với sự kiện nước Pháp bị phát xít Đức xâm lược, chính phủ Pháp đầu hàng phát xít Đức Người đã nhận định: việc Pháp mất nước là một cơ hội rất thuận lợi cho

cách mạng Việt Nam Ta phải tìm mọi cách về nước ngay để tranh thủ thời cơ Chậm trễ lúc này là có tội với cách mạng

Ngày 28 tháng 1 năm 1941, Nguyễn Ái Quốc và một số cán bộ cách mạng được Người huấn luyện tại Trung Quốc đã vượt qua cột mốc biên giới số 108 tại châu Hà Quảng trở về đất nước sau gần 30 năm hoạt động ở nước ngoài

Sau khi về nước, Nguyễn Ái Quốc đã trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam Người đã chủ trì Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 tại Pác Bó (Hà Quảng – Cao Bằng) từ ngày 10 đến ngày 19/5/1941 Hội nghị đã quyết định đặt vấn đề dân tộc giải phóng lên hàng đầu, thành lập Mặt trận Việt Minh để tập hợp đông đảo lực lượng của dân tộc trong một mặt trận nhằm thực hiện một mục tiêu

duy nhất là “dân tộc giải phóng” Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 đã hoàn

thành sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược của cách mạng Việt Nam trong thời

kỳ mới, giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc

Sự trở về của Nguyễn Ái Quốc đã mở ra một thời kỳ mới cho cách mạng Việt Nam Người đã tích cực chuẩn bị mọi mặt cho công cuộc giải phóng dân tộc, trong đó có việc xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng của dân tộc, thực hiện khởi nghĩa từng phần và tiến tới tổng khởi nghĩa giành độc lập dân tộc khi thời cơ đến

1.1.2 Sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cách mạng của Đảng trong thời kỳ này

Từ năm 1939, trước sự chuyển biến của tình hình cách mạng trong nước và thế giới, Đảng Cộng sản Đông Dương đã triệu tập hai hội nghị Trung ương: Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 6 (11/1939) tại Bà Điểm, quận Hóc Môn, tỉnh Gia Định (cách Sài Gòn khoảng 20km) Hội nghị do Tổng bí thư Nguyễn Văn Cừ chủ trì

Hội nghị đã phân tích tính chất của cuộc chiến tranh thế giới thứ hai; vị trí của Đông Dương trong cuộc chiến tranh đó; những chính sách của đế quốc Pháp; thái độ của các giai cấp xã hội và vạch ra đường lối chính trị của cách mạng Đông Dương trước tình hình mới

Hội nghị xác định mục tiêu chiến lược trước mắt của cách mạng Đông Dương là đánh đổ đế quốc và tay sai, giải phóng các dân tộc Đông Dương, làm cho Đông Dương hoàn toàn độc lập

Đây là sự chuyển hướng quan trọng nhất về chỉ đạo chiến lược Để phù hợp với sự chuyển hướng đó, khẩu hiệu cách mạng cũng thay đổi Hội nghị chủ trương tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất và đề ra khẩu hiệu tịch thu ruộng

đất của đế quốc và địa chủ phản bội quyền lợi dân tộc, chống tô cao, chống lãi nặng Khẩu hiệu lập chính quyền Xô viết công, nông, binh được thay thế bằng khẩu hiệu lập chính quyền dân chủ cộng hòa

Về phương pháp cách mạng, chuyển từ đấu tranh đòi quyền dân sinh, dân chủ sang đấu tranh trực tiếp đánh đổ chính quyền của đế quốc và tay sai; từ hoạt động hợp pháp, nửa hợp pháp sang hoạt động bí mật và bất hợp pháp

Đảng Cộng sản Đông Dương chủ trương thành lập Mặt trận thống nhất dân

tộc phản đế Đông Dương thay cho Mặt trận dân chủ trước đó nhằm tập trung

mọi lực lượng của dân tộc vào nhiệm vụ chủ yếu là chống chiến tranh đế quốc

và ách thống trị phát xít ở thuộc địa

Nghị quyết Hội nghị Trung ương Đảng tháng 11 năm 1939 đánh dấu bước chuyển hướng quan trọng về đường lối và phương pháp cách mạng của Đảng, thể hiện sự nhạy bén về chính trị và năng lực sáng tạo của Đảng Nghị quyết này góp phần làm phong phú kho tàng lí luận của Đảng ta về cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân

Trước sự chuyển biến mau lẹ của tình hình quốc tế và sự sục sôi của cách mạng trong nước, đặc biệt là từ khi Nhật xâm chiếm Đông Dương tháng 9 năm

1940 Thực dân Pháp buộc phải ký hiệp định chấp nhận cho Nhật chiếm một số địa bàn ở Đông Dương Nhân dân ta một cổ hai tròng đã vùng lên khởi nghĩa ở nhiều nơi Ở Lạng Sơn có khởi nghĩa Bắc Sơn ngày 27 tháng 9 năm 1940 Lúc này đòi hỏi Đảng ta cần có những chủ trương, chính sách thích hợp với hoàn cảnh, điều kiện mới

Trong hoàn cảnh đó, từ ngày 6 đến ngày 9 tháng 11 năm 1940, Hội nghị lần thứ 7 của Ban chấp hành Trung ương được triệu tập tại làng Đình Bảng, huyện

Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, do đồng chí Trường Chinh chủ trì Hội nghị khẳng định tiếp tục chủ trương chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, tập trung vào nhiệm vụ giải phóng dân tộc, quyết định duy trì lực lượng vũ trang Bắc Sơn và phát triển thành Đội du kích Bắc Sơn, xây dựng căn cứ vùng Bắc Sơn - Võ Nhai; quyết định đình chỉ khởi nghĩa vũ trang ở Nam Kì vì thời cơ chưa chín muồi

Bước sang năm 1941, cuộc chiến tranh đế quốc ngày càng diễn ra quyết liệt

và phong trào giải phóng dân tộc ngày càng phát triển ở cả Âu, Á, Mỹ Trước những diễn biến của tình hình trong nước và quốc tế, Nguyễn Ái Quốc đã triệu tập Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng tại lán Khuổi Nậm - Pác Bó (Hà Quảng - Cao Bằng) từ ngày 10 đến ngày 19 tháng 5 năm 1941 Tham dự Hội, nghị có các đồng chí Trường Chinh, Hoàng Văn Thụ, Hoàng

Quốc Việt, Phùng Chí Kiên, đại biểu Xứ ủy Bắc kì, Trung kì, và một số đại biểu hoạt động ngoài nước

Dưới sự chủ trì của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương đã quyết định những vấn đề lịch sử trọng đại của dân tộc Hội nghị phân tích sâu sắc tình hình quốc tế, tình hình cách mạng trong nước sau các cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kì, binh biến Đô Lương và nhận định: cách mạng đã bước sang thời kỳ mới - thời kỳ đấu tranh bằng bạo lực để giành chính quyền cách mạng Hội nghị đề ra chủ trương: Chuẩn bị khởi nghĩa

vũ trang là nhiệm vụ trung tâm của toàn Đảng, toàn dân ta trong giai đoạn hiện nay Hội nghị khẳng định: cần phải thay đổi chiến lược cách mạng bằng việc tiếp tục nêu cao ngọn cờ giải phóng dân tộc Trong lúc này quyền lợi của bộ phận, của giai cấp phải đặt dưới sự sinh tử, tồn vong của quốc gia, của dân tộc

vì “nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc

lập, tự do cho toàn thể dân tộc, thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận, giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được” [3, 113]

Hội nghị quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh, gọi

tắt là Việt Minh nhằm tập hợp đông đảo các giai cấp, tầng lớp, các dân tộc cho mục tiêu giải phóng dân tộc Hội nghị nhận định: với lực lượng sẵn có, ta có thể lãnh đạo một cuộc khởi nghĩa từng phần trong từng địa phương, cũng có thể giành được sự thắng lợi và mở đường cho một cuộc khởi nghĩa to lớn Từ đó, hội nghị đề ra chủ trương thành lập lực lượng vũ trang toàn quốc bằng nhiều hình thức, trong đó có việc mở rộng và củng cố các tổ chức cứu quốc sẵn có làm cho các đoàn thể có một tinh thần hy sinh tranh đấu sẵn sàng gây cuộc khởi nghĩa, phải có những tiểu tổ du kích, du kích chính thức và tổ chức binh lính đế

quốc Hội nghị đưa ra điều lệ của “Việt Nam tiểu tổ du kích cứu quốc”, tên gọi,

tổ chức, biên chế và mục đích hoạt động của các đơn vị này

Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng tháng 5 năm 1941 đã hoàn chỉnh đường lối đấu tranh mới của Đảng được nêu ra ở Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương (tháng 11/1939) Đó là đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, đoàn kết rộng rãi mọi lực lượng yêu nước trong Mặt trận Việt Minh, xây dựng lực lượng quần chúng ở cả nông thôn và thành thị; tiến tới xây dựng căn cứ địa cách mạng và lực lượng vũ trang Đó cũng chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự thành lập Đội Việt nam tuyên truyền giải phóng quân sau này

1.2 Cao Bằng được Đảng ta lựa chọn để xây dựng lực lượng cách mạng

Cao Bằng là một tỉnh ở địa đầu phía Bắc của Tổ quốc Ở đây, núi rừng trùng điệp xen kẽ với những cánh đồng, thung lũng vừa và nhỏ Toàn tỉnh nằm trên cao nguyên có độ cao trung bình trên 1000 mét, đặc điểm địa hình thấp dần

từ Tây Bắc xuống Đông Nam và từ Tây sang Đông, tạo thành một dải đất án ngữ tự nhiên với những cụm điểm cao rất có ý nghĩa cho công cuộc phòng thủ đất nước Phía Bắc và Đông giáp tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc), phía Nam giáp Lạng Sơn và Bắc Cạn, phía Tây giáp Hà Giang, Tuyên Quang Toàn tỉnh có 15 huyện và 1 thị xã thì 9 huyện nằm sát biên giới Việt - Trung là Thạch An, Phục Hòa, Hạ Lang, Trùng Khánh, Trà Lĩnh, Hà Quảng, Thông Nông, Bảo Lạc, Bảo Lâm Đây cũng là tỉnh có đường biên giới với Trung Quốc dài nhất trong các tỉnh biên giới phía Bắc

Địa hình của tỉnh chia làm 3 vùng rõ rệt: phía Tây là vùng núi đất xen núi

đá, phía Đông là núi đá cao có nhiều hang động, là căn cứ của các lực lượng vũ trang trong các cuộc kháng chiến Vùng phía Tây Nam phần lớn là núi đất có nhiều rừng cây to rậm rạp Cao Bằng có hệ thống sông suối có độ dốc lớn, lắm thác, lắm ghềnh Tuy nhiều đèo dốc, địa hình hiểm trở nhưng Cao Bằng có mạng lưới giao thông nội tỉnh nối liền các huyện, vừa có các con đường ra các cửa khẩu Tà Lùng (Phục Hòa), Sóc Giang (Hà Quảng)… Quốc lộ 3 và 4 là hai con đường chính nối Cao Bằng với các tỉnh miền xuôi

Cao Bằng cũng là tỉnh có nhiều nguồn lâm thổ sản phong phú như sa nhân, mộc nhĩ, nấm hương… Rừng có nhiều gỗ quý như: lim, sến táu… và nhiều hương liệu quý Lòng đất Cao Bằng có nhiều mỏ khoáng sản có giá trị như: thiếc, sắt, nhôm…

Về xã hội, Cao Bằng là một tỉnh có nhiều dân tộc anh em sinh sống Cả tỉnh có 10 dân tộc, trong đó có hai dân tộc đông nhất là Tày (gần 43%) và Nùng (34%), còn lại là các dân tộc khác như: Kinh, Dao, Mông, Sán Chỉ, Hoa…

Từ xa xưa, đồng bào các dân tộc Cao Bằng đã có truyền thống đấu tranh bất khuất chống lại ách thống trị hà khắc của các triều đại phong kiến và chống lại kẻ thù xâm lược, bảo vệ biên cương của Tổ quốc Do đó, cũng như bao nơi khác trên đất nước Việt Nam, con người Cao Bằng luôn mang trong mình những phẩm chất tốt đẹp như anh dũng, kiên cường, bất khuất, trung thực, thủy chung son sắt Từ ngày có Đảng lãnh đạo, những phẩm chất tốt đẹp đó được phát huy cao độ trong phong trào đấu tranh cách mạng giành độc lập tự do cho nước nhà Trên cơ sở sự phát triển của phong trào công nhân, phong trào yêu nước ở

mạng của nhà yêu nước Nguyễn Ái Quốc, mà chủ yếu là qua những hạt giống

đỏ - những thanh niên Cao Bằng giác ngộ cách mạng về hoạt động, ngày 1/4/1930, chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên đã được thành lập ở Nặm Lìn, xã Hoàng Tung, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng Chi bộ đầu tiên của tỉnh làm việc như một Ban tỉnh ủy lâm thời, do đồng chí Hoàng Văn Nọn làm Bí thư Từ đây giai cấp công nhân và nhân dân các dân tộc Cao Bằng bước vào một thời kỳ lịch

sử mới - thời kỳ đấu tranh cách mạng dưới ngọn cờ lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

Từ chi bộ ban đầu, đến cuối năm 1930, một số chi bộ khác đã ra đời ở mỏ thiếc Tĩnh Túc, châu Hòa An Ban tỉnh ủy Cao Bằng được thành lập để tăng cường sức lãnh đạo cho phong trào cách mạng của tỉnh Lần lượt các chi bộ Đảng được thành lập ở châu Hà Quảng (5/6/1931), chi bộ Đảng châu Quảng Uyên (2/1932), chi bộ Đảng xã Vân Trình huyện Thạch An (1933), chi bộ Đảng

xã Minh Tâm châu Nguyên Bình (1935)…

Nhằm chuẩn bị cho việc đấu tranh giành chính quyền, Đảng bộ Cao Bằng vẫn chú trọng phát triển lực lượng vũ trang Một mặt, Tỉnh ủy chọn 40 cán bộ cử đi học tập quân sự ở Trung Quốc Mặt khác, thành lập binh công xưởng để chế tạo vũ khí, trang bị cho các đội viên tuyên truyền Cuối năm

1939, tại châu Hà Quảng, đội vũ trang tuyên truyền đầu tiên được thành lập Lúc đầu, có 3 đồng chí hoạt động tại địa bàn Lục Khu hỗ trợ cho phong trào đấu tranh của quần chúng

Khi tình hình quốc tế và trong nước có những biến chuyển mau chóng, đặc biệt với sự kiện nước Pháp bị phát xít Đức xâm lược (6/1940), Nguyễn Ái Quốc nhận định: đây là cơ hội rất thuận lợi cho cách mạng Việt Nam Và Người quyết định về nước để chuẩn bị cho công cuộc giải phóng dân tộc Rồi Người điện cho Lâm Bá Kiệt (tức Phạm Văn Đồng), Dương Hoài Nam (tức Võ Nguyên Giáp)

và Cao Hồng Lĩnh đang trên đường đi học ở Diên An (Trung Quốc) quay lại chuẩn bị để về nước

Trong quá trình chuẩn bị về nước, việc chọn điểm về - chỗ đứng chân trong nước là một việc quan trọng quyết định sự thành bại và sự phát triển của cách mạng về sau Không phải ngẫu nhiên mà Cao Bằng lại được Nguyễn Ái Quốc chọn làm điểm trở về để lãnh đạo cách mạng Thực ra, ý tưởng ban đầu là chọn đột phá khẩu ở một tỉnh hay một huyện quan trọng để tuyên truyền cách mạng rồi sau đó xây dựng và mở rộng căn cứ địa cách mạng ra cả nước

Đầu tiên, Người có ý định chọn hướng Côn Minh - Lào Cai, Người đã phái Bùi Đức Minh và Hoàng Văn Lộc về Hà Khẩu để điều tra nắm tình hình trong

nước và đặt cơ sở liên lạc Nhưng cầu Hồ Kiều - chiếc cầu lớn trên sông Nậm Thi, trên đó có tuyến đường sắt Việt - Điền nối hai nước đã bị phá sập vào ngày 16/9/1940 Như vậy cửa khẩu lớn giữa hai nước Việt Nam và Trung Hoa đã bị đóng sập Do đó, cùng với những lý do khác về cơ sở quần chúng…, ý tưởng về nước theo hướng Lào Cai không thành Sau đó, Người tin cho Bùi Đức Minh và Hoàng Văn Lộc trở lại Côn Minh tìm hướng mới Đó chính là hướng Cao Bằng Trong suy nghĩ của Người, Cao Bằng quy tụ được nhiều yếu tố cần thiết về

“địa” và “nhân” thuận lợi cho việc xây dựng chỗ đứng chân, căn cứ địa cách

mạng để từ đó phát triển phong trào ra cả nước

Về yếu tố địa lý tự nhiên, Cao Bằng thông thương với Trung Quốc bằng những con đường mòn nhỏ, những con sông mà dân cư sống ở hai bên thường hay qua lại Đây là điểm thuận lợi cho những người hoạt động bí mật nhưng lại

là điểm bất lợi với chính quyền cai trị của Pháp Trên ba con sông ở Cao Bằng là sông Bằng Giang, sông Bắc Vọng, sông Quây Sơn nhân dân có thể dùng thuyền nhỏ để đi từ Mỏ Sắt (Hòa An) đến Tà Lùng, sát biên giới Việt - Trung Về đường bộ, trên các huyện biên giới của Cao Bằng có rất nhiều cửa khẩu và hàng trăm lối mòn sang Trung Quốc Những con đường này thuận lợi cho việc tiếp nhận những gì cần thiết từ vùng đất nằm ngoài sự kiểm soát của địch và đồng thời là những lối thoát ra ngoài khi gặp khó khăn, bị vây ráp Đây là những điều

kiện thuận lợi để “thoái”

Bên cạnh đó, Cao Bằng nối với Bắc Cạn - Thái Nguyên, thông với cả nước

bằng quốc lộ số 3 Đây là yếu tố đảm bảo cho việc “tiến” để nối với miền xuôi

Nối được với Thái Nguyên tức là nối được với các vùng rừng núi phía Đông Bắc

và Tây Bắc cũng như phát triển về xuôi, bởi Thái Nguyên là vùng đệm giữa đồng bằng và miền núi Từ Cao Bằng còn theo quốc lộ 4 để đến được với Lạng Sơn, một điểm nút giao thông quan trọng trên con đường quốc tế xuyên Việt Ngoài việc đảm bảo hai yếu tố thuận lợi có thể rút sang Trung Quốc và tiến

về các nơi khác, về miền xuôi, địa hình Cao Bằng còn rất hiểm trở, giao thông đi lại khó khăn Ở đây, những vùng sâu, vùng xa, bộ máy cai trị của thực dân cũng chưa vươn tới được, nhờ đó cán bộ cách mạng của ta có thể gây cơ sở để phát triển phong trào

Ngoài yếu tố “địa”, Cao Bằng còn chứa yếu tố “nhân”, đảm bảo cho việc

xây dựng một căn cứ địa cách mạng Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Hồ Chí Minh đã gặp nhiều người quê ở Cao Bằng, qua đó hiểu biết được rất nhiều về vùng đất này Một trong những người Cao Bằng đầu tiên lãnh tụ Hồ Chí Minh gặp đó là Hoàng Văn Nọn (Tú Hưu) vào tháng 7/1935 tại Mátxcơva,

sau đó là Hoàng Đình Giong Mặt khác, Cao Bằng là nơi có phong trào cách mạng phát triển mạnh Tháng 4/1930, chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên đã ra đời ở đây, cũng là chi bộ đầu tiên ở Việt Bắc: chi bộ Nặm Lìn (Hòa An - Cao Bằng) Dưới ảnh hưởng của chi bộ này, lần lượt ra đời một số chi bộ khác tại Phúc Tăng, Xuân Phách (Hòa An), Tĩnh Túc (Nguyên Bình), Sóc Hà (Hà Quảng) và nhất là chi bộ Cốc Cooc (Quảng Hòa) - chi bộ giữ đường dây liên lạc từ Cao Bằng ra Long Châu (Trung Quốc), nơi có chi bộ hải ngoại của Đảng Cộng sản Đông Dương Tới tháng 7/1933, Ban lãnh đạo Đảng hải ngoại đã công nhận Ban chấp hành tỉnh Cao Bằng do đồng chí Hoàng Văn Nọn làm Bí thư Tiếp sau đó, các châu ủy cũng lần lượt được thành lập ở Hòa An (1933), Hà Quảng (1935) Như vậy, so với các tỉnh biên giới phía Bắc, Cao Bằng là nơi có phong trào cách

mạng sớm nhất và vững chắc nhất Đây là “hàng rào” quần chúng rất tốt bảo vệ

cho các cơ sở cách mạng

Tháng 10/1940, trên đường từ Quế Lâm về Nam Ninh, Hồ Chí Minh đã

nhận định về vị trí Cao Bằng: “Căn cứ địa Cao Bằng sẽ mở ra triển vọng lớn

cho cách mạng nước ta, Cao Bằng có phong trào tốt từ trước lại kề sát với biên giới, lấy đó làm cơ sở liên lạc với quốc tế rất thuận lợi, nhưng từ Cao Bằng còn phải phát triển về Thái Nguyên và thông xuống nữa mới có thể tiếp xúc với toàn quốc được Có nối được với Thái Nguyên và toàn quốc thì khi phát động đấu tranh

vũ trang lúc thuận lợi có thể tiến công, lúc khó khăn có thể giữ” [10, 38 - 39]

Cũng cuối năm 1940, do thực dân Pháp khủng bố mạnh, một số thanh niên dân tộc ở Cao Bằng đã vượt biên giới sang Trung Quốc Hồ Chí Minh đã cùng với một số đồng chí khác tập hợp và mở lớp huấn luyện cho số thanh niên này Sau đó, Người cử họ về nước làm nhiệm vụ củng cố, mở rộng phong trào Cao Bằng và tổ chức đường liên lạc về nước

Trong quá trình chuẩn bị về nước, từ cuối năm 1940, Hồ Chí Minh đã cử đồng chí Vũ Anh (Trịnh Đông Hải) về trước tìm một địa điểm đảm bảo các yêu cầu: thật bí mật, có hàng rào quần chúng bảo vệ và có đường rút lui Theo sự hướng dẫn của Người, đồng chí Vũ Anh đã tìm được một địa điểm đáp ứng các yêu cầu trên, đó là hang Cốc Bó, thuộc bản Pác Bó, châu Hà Quảng Đây là một hang có địa thế hiểm trở, lại thông sang được với bên kia biên giới để khi cần có thể rút lui an toàn Cách hang không xa là bản Pác Bó - một bản có phong trào quần chúng bảo vệ rất tốt

Đầu tháng 1/1941, thời điểm quan trọng của việc lựa chọn địa điểm về nước, tại làng Tân Khư (Tĩnh Tây - Trung Quốc), Hồ Chí Minh đã gặp gỡ và trao đổi với đồng chí Hoàng Văn Thụ - đại diện của Ban Thường vụ Trung ương

Đảng từ trong nước sang Đồng chí Hoàng Văn Thụ đã báo cáo với Người tình hình phong trào cách mạng trong nước và ở Cao Bằng, đề nghị Người về nước theo hướng Cao Bằng bởi ở đây trình độ giác ngộ của nhân dân tương đối cao, cán bộ lãnh đạo cách mạng khá vững vàng

Ngày 28/1/1941, Hồ Chí Minh và một số cán bộ cách mạng được Người huấn luyện tại Trung Quốc đã vượt qua cột mốc biên giới số 108 tại châu Hà Quảng trở về đất nước sau gần 30 năm hoạt động ở nước ngoài Tới ngày

8/2/1940, với bí danh “Già Thu”, Người tới ở và làm việc tại hang Cốc Bó thuộc

bản Pác Bó Từ đây, Pác Bó trở thành nơi đứng chân của Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng chỉ đạo phong trào cách mạng toàn quốc

Như vậy, trước sự thay đổi của tình hình cách mạng thế giới và trong nước, Đảng ta đã kịp thời đưa ra những quan điểm đúng đắn để chỉ đạo phong trào cách mạng trong thời kì mới, tập trung vào nhiệm vụ giải phóng dân tộc, tích cực xây dựng căn cứ địa cách mạng và lực lượng vũ trang Trong đó, Cao Bằng là nơi hội tụ đầy đủ các yếu tố cần thiết đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh

và Trung ương Đảng chọn làm chỗ đứng chân chỉ đạo phong trào cách mạng toàn quốc

CHƯƠNG 2

SỰ RA ĐỜI CỦA ĐỘI VIỆT NAM TUYÊN TRUYỀN

GIẢI PHÓNG QUÂN

2.1 Quá trình thành lập đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân

2.1.1 Sự ra đời các lực lượng vũ trang cách mạng ở Cao Bằng

Ngay sau khi về nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã chủ trương chọn Cao Bằng xây dựng thành căn cứ địa cách mạng và chuẩn bị lực lượng cho Tổng khởi nghĩa Song song với công tác xây dựng lực lượng chính trị của quần chúng trong các đoàn thể quốc của Mặt trận Việt Minh, lãnh tụ Hồ Chí Minh còn quan tâm xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng

Nguyễn Ái Quốc đã chủ trương tổ chức thí điểm Việt Minh lấy từ số cán bộ mới về nước làm nòng cốt Đây là các đồng chí vừa là cán bộ chính trị vừa là cán bộ quân sự để phát triển các Hội cứu quốc trong quần chúng Địa bàn chủ yếu của đợt thí điểm Việt Minh là vùng Hà Quảng, Hòa An và Nguyên Bình Hồ Chí Minh chỉ thị, Việt Minh phát triển đến đâu là tổ chức ngay tự vệ đến đó Sau

3 tháng tổ chức thí điểm Việt Minh, số hội viên cứu quốc ở các châu này tăng lên 2000 người với đầy đủ các thành phần già, trẻ, gái, trai,… Tại các tổng, xã trong 3 châu này đã xuất hiện các đội tự vệ gồm những nam nữ hội viên hăng

hái Đây còn là lực lượng để củng cố và phát triển Hội cứu quốc, làm thành “bức

tường thành” quần chúng bảo vệ cơ quan Đảng đóng ở đây, đưa đón cán bộ qua

lại hoạt động, làm giao liên và khi cần có thể chiến đấu với địch Qua phong trào, các cơ sở cách mạng chọn những cán bộ trung kiên cử ra nước ngoài học tập quân sự để phát triển lực lượng về sau

Sau Hội nghị Trung ương lần thứ 8, với tư cách là trung tâm căn cứ địa của

cả vùng, nơi đặt bản doanh lãnh đạo của Trung ương, Cao Bằng là nơi đi đầu thực hiện các chủ trương chính sách của Hội nghị Sau hội nghị, phong trào cách mạng của quần chúng phát triển khắp các châu trong tỉnh, đặc biệt là 3 châu: Hà Quảng, Nguyên Bình, Hòa An trở thành 3 châu hoàn toàn Việt Minh Các tổ chức tự vệ ra đời ngày một nhiều làm nhiệm vụ hỗ trợ phong trào đấu tranh của quần chúng Mặt khác, Nguyễn Ái Quốc rất chú trọng xây dựng lực lượng vũ trang vùng căn cứ địa để vừa giữ vững địa bàn, vừa đào tạo nguồn cán bộ cung cấp cho tỉnh Từ tháng 6 đến tháng 10 năm 1941, Hồ Chí Minh và Đảng bộ Cao Bằng đã chọn hơn 70 cán bộ gửi sang Trung Quốc học quân sự

Theo tinh thần hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8, lãnh tụ Hồ Chí Minh chỉ thị thành lập đội vũ trang tập trung để làm hạt nhân quân sự đầu tiên cho hoạt động vũ trang của tỉnh Theo chủ trương đó, Tỉnh ủy Cao Bằng, sau khi nghiên cứu xét chọn đã thành lập Đội do đồng chí Lê Quảng Ba làm Đội trưởng Đội có nhiệm vụ bảo vệ cơ quan, bảo vệ cán bộ, làm giao thông liên lạc đặc biệt,

vũ trang tuyên truyền trong quần chúng và huấn luyện cho các đội tự vệ chiến đấu ở địa phương Vũ khí trang bị của Đội có 6 khẩu súng săn và 6 khẩu súng trường Chi bộ Đảng của Đội cũng được thành lập để chỉ đạo các hoạt động gồm

có các đồng chí Lê Thiết Hùng, Hoàng Sâm, Lê Quảng Ba, Bằng Giang, Đức Thanh và Dương Mạc Hiếu Tất cả đều là đảng viên chính thức Các đội viên của Đội là những người có nhiệt tình cách mạng, rất dũng cảm trong đấu tranh Lãnh tụ Hồ Chí Minh đã trực tiếp giáo dục chính trị và viết tài liệu huấn

luyện quân sự cho Đội Người đã biên soạn các tài liệu quân sự như Kinh

nghiệm du kích Nga, Kinh nghiệm du kích Tàu và nhất là cuốn Cách đánh du kích gồm 13 chương rất dễ đọc, dễ hiểu Người cũng trực tiếp viết Mười điều kỷ

luật của Đội, thông qua kế hoạch tổ chức hoạt động, đặt tên và trực tiếp giao

nhiệm vụ cho Đội: “Tên Đội là Đội du kích và nhiệm vụ của Đội thêm một

nhiệm vụ thứ năm là làm nòng cốt cho việc xây dựng lực lượng vũ trang và nửa

vũ trang sau này” [7, 30] Trong quá trình huấn luyện quân sự, Người đã nêu

một số nguyên tắc hoạt động của Đội du kích Cũng trong quá trình này, các đồng chí trong Đội đã Việt hóa các khẩu ngữ quân sự đã từng học tập ở nước ngoài, hình thành một hệ thống các khẩu lệnh cho quân đội ta về sau như: nghiêm, quay phải, quay trái, chào,… Đội cũng đã rèn luyện được những yếu tố bản lĩnh cơ bản, một số kỹ thuật như bắn súng, ném lựu đạn, đâm lê, chiến thuật chiến đấu cá nhân, tổ và tiểu đội

Sau một thời gian huấn luyện, Đội bắt đầu triển khai công tác vũ trang tuyên truyền ở các địa phương trong các châu Hà Quảng, Hòa An, Nguyên Bình Hoạt động của Đội gồm hai thời kỳ: thời kỳ tập trung từ cuối năm 1941 đến tháng 3/1942 và thời kỳ phân tán từ tháng 3/1942 đến tháng 7/1943

Trong thời kỳ hoạt động tập trung, toàn đội cùng hoạt động tại một địa bàn Khi tới các địa phương, Đội cùng với các cán bộ ở đây vận động quần chúng cốt cán đến nghe nói chuyện Có nơi, đội tổ chức mít tinh quần chúng, treo cờ đỏ sao vàng, phối hợp với tự vệ canh gác đề phòng quân Pháp hoặc thổ phỉ đến bất ngờ Ở những nơi quần chúng bị bọn chức dịch khống chế, các đồng chí trong đội kết hợp với cán bộ địa phương tổ chức vũ trang đột nhập vào nhà những tên

phản động hoặc dùng vũ khí để cảnh cáo, ngăn chặn những hoạt động chống phá của chúng, hoặc thuyết phục họ theo Việt Minh

Qua các hoạt động của mình, Đội đã làm cho nhân dân hiểu và thêm tin tưởng vào mặt trận Việt Minh, đẩy mạnh phong trào mua sắm vũ khí trong cán

bộ và nhân dân để giữ gìn bản làng, chống phỉ Hoạt động của đội cũng đã làm cho hàng ngũ lý dịch phân hóa nhanh, số đi theo Việt Minh càng tin tưởng và hăng hái hoạt động; số lừng khừng thì dứt hẳn và ngả theo cách mạng; những tên phản động bớt hung hăng Với danh nghĩa bộ đội Việt Minh, hoạt động của đội ở vùng này đã làm cho bọn phỉ trong nước co lại, không dám ngang nhiên hoành hành, còn bọn phỉ bên kia biên giới không dám tràn sang khu căn cứ của Việt Minh

Từ kết quả của những hoạt động này, cuối tháng 3 đầu tháng 4/1942, Hồ Chí Minh chỉ thị cho đội phân tán hoạt động, điều các đội viên đi làm nòng cốt

để tổ chức các đội vũ trang ở địa phương

Từ những cán bộ cốt cán của Đội du kích Pác Bó và các đồng chí đã được

huấn luyện quân sự, nhiều đội vũ trang ở các châu lần lượt được thành lập

Trong đó, Đội du kích Pác Bó đã đóng vai trò làm nòng cốt trong việc phát triển

lực lượng nửa vũ trang ở Cao Bằng lúc bấy giờ Tới tháng 7/1943, hầu hết các

thành viên của Đội du kích Pác Bó đã nhận nhiệm vụ về cơ sở để thành lập các đơn vị vũ trang mới Vì vậy Đội du kích Pác Bó chấm dứt sự tồn tại của mình, hoàn thành nhiệm vụ mà lãnh tụ Hồ Chí Minh giao phó Đội du kích Pác Bó cũng

đã hỗ trợ phong trào quần chúng phát triển bằng việc xây dựng các đội vũ trang châu, tổng, các đội tự vệ chiến đấu và tự vệ xã ở các châu Hà Quảng, Hòa An và Nguyên Bình và đặc biệt là cuộc đấu tranh chống khủng bố trong các năm 1943 –

1944 “Đội tồn tại được độ hai năm Song đây là một thực tiễn sinh động để Đảng,

Bác Hồ tổ chức xây dựng Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân” [18, 234]

Cùng với sự xuất hiện ngày càng nhiều các xã, tổng hoàn toàn, các đội tự

vệ chiến đấu cũng được thành lập ở nhiều nơi Một số địa phương còn tập hợp các đội tự vệ tiến hành các cuộc diễn tập lớn

Tháng 3/1944, châu Hà Quảng đã thành lập được một trung đội vũ trang thoát ly gồm 50 đội viên, do đồng chí Dương Đại Lâm làm Đội trưởng

Châu Hòa An cũng thành lập được một trung đội, do đồng chí Nguyễn Thế

Đô làm trung đội trưởng

Khu Thiện Thuật của đồng bào Mông cũng có một trung đội, do đồng chí Cao Lý làm Trung đội trưởng