GIỚI THIỆU Tài liệu này miêu tả “Tiêu chuẩn thực hành chăn nuôi tốt cho gia cầm chăn thả” GAHP FRP, đây là tài liệu được biên soạn ban đầu trong khuôn khổ dự án STOP AI, được tài trợ bởi
Trang 1TIÊU CHUẨN THỰC HÀNH CHĂN NUÔI
Bản phác thảo: tháng 9/2009
Trang 2NỘI DUNG
NỘI DUNG 1
I GIỚI THIỆU 2
II TIÊU CHUẨN CHUNG CHO THỰC HÀNH CHĂN NUÔI TỐT VỚI GIA CẦM CHĂN THẢ 4
A TIÊU CHÍ VÀ ĐIỂM KIỂM SOÁT 4
B TÀI LIỆU NỘI BỘ 5
III TIÊU CHUẨN THỰC HÀNH CHĂN NUÔI TỐT ĐỐI VỚI GÀ THỊT CHĂN THẢ 6
A. TIÊU CHÍ VÀ ĐIỂM KIỂM SOÁT 6
B TÀI LIỆU NỘI BỘ 6
IV TIÊU CHUẨN THỰC HÀNH CHĂN NUÔI TỐT CHO GÀ CHĂN THẢ LẤY TRỨNG 8
A. TIÊU CHÍ VÀ ĐIỂM KIỂM SOÁT 8
B TÀI LIỆU NỘI BỘ 8
V TIÊU CHUẨN THỰC HÀNH CHĂN NUÔI TỐT CHO VỊT THỊT CHĂN THẢ 9
VI TIÊU CHUẨN THỰC HÀNH CHĂN NUÔI TỐT CHO VỊT ĐẺ TRỨNG CHĂN THẢ 9
VII CHỨNG NHẬN THỰC HÀNH CHĂN NUÔI TỐT CHO GIA CẦM CHĂN THẢ 9
A. TIÊU CHÍ ĐẠT CHUẨN CHUNG CHO CHĂN NUÔI GIA CẦM CHĂN THẢ 9
B TIÊU CHÍ ĐẠT CHUẨN RIÊNG CHO MỖI CHUỖI CUNG ỨNG 9
PHỤ LỤC 1: ĐIỂM KIỂM SOÁT VÀ TIÊU CHÍ ĐẠT CHUẨN CHUNG CHO GIA CẦM CHĂN THẢ 10
PHỤ LỤC 3: ĐIỂM KIỂM SOÁT VÀ TIÊU CHÍ ĐẠT CHUẨN RIÊNG CHO GÀ ĐẺ CHĂN THẢ LẤY TRỨNG 18
Trang 3I GIỚI THIỆU
Tài liệu này miêu tả “Tiêu chuẩn thực hành chăn nuôi tốt cho gia cầm chăn thả” (GAHP FRP), đây là tài liệu được biên soạn ban đầu trong khuôn khổ dự án STOP AI, được tài trợ bởi tổ chức phát triển Quốc tế Hoa Kỳ: “Phát triển các chuỗi chăn nuôi gà chăn thả tại Việt Nam và chứng nhận chuỗi cung ứng gà an toàn”
Tài liệu này được thiết lập theo 3 bước:
‐ Tham khảo một số tài liệu nước ngoài và quy định của Việt Nam (có kèm theo danh sách các website)
‐ Xem lại hệ thống chăn nuôi gia cầm thả vườn tại Pháp và Thái Lan
‐ Thăm các chuỗi cung ứng gà thả vườn tại Bình Dương, Tiền Giang, Bà Rịa – Vũng Tàu, Hà Giang, Thái Nguyên, Hà Nội nhằm đánh giá nhu cầu thực tế của các chuỗi cung ứng
Mục tiêu
Bản tiêu chuẩn này được biên soạn riêng cho các chuỗi cung ứng gà chăn thả, nhằm cung cấp những sản phẩm gà có chất lượng và giá trị cao hơn tới người tiêu dùng
Các tiêu chuẩn chung và tiêu chuẩn riêng
Trước hết, bản tiêu chuẩn này nêu chi tiết các yêu cầu chung cho chăn nuôi gia cầm chăn thả Tiếp theo đó, với mỗi chuỗi cung ứng sẽ có những tiêu chuẩn riêng (gà thịt,
gà trứng, vịt,…) mà các chuỗi này phải tuân theo Chi tiết của bộ tiêu chuẩn này sẽ được trình bày trong phần phụ lục Trong thời gian tới, các tài liệu về: thực hành chăn nuôi gà thả vườn tốt, thực hành giết mổ và vận chuyển sản phẩm gia cầm tốt sẽ được hoàn thiện
Nội dung
Để thực hiện các tiêu chuẩn thực hành sản xuất tốt đối với chăn nuôi gia cầm chăn thả, các chuỗi cung ứng phải thực hiện theo các tiêu chuẩn được tóm tắt như sau:
‐ Tuân thủ các quy định của Việt Nam đối với các trang trại
‐ Thực hành tốt về: vệ sinh, an toàn sinh học, chăm sóc, thức ăn, nước uống…nhằm mục địch đảm bảo sức khỏe đàn gia cầm, qua đó tăng hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi Qua việc thực hành chăn nuôi tốt sẽ giúp đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng
‐ Góp phần bảo vệ môi trường thông qua việc tuân thủ quy trình xử lý chất thải
‐ Áp dụng phương thức chăn nuôi truyền thống, sử dụng các giống gia cầm có chất lượng cao (các giống địa phương - tăng trưởng chậm)
‐ Ghi chép đầy đủ số liệu trong suốt quá trình chăn nuôi và giết mổ, nhằm mục đích nâng cao hiệu quả của quá trình sản xuất, cũng như đảm bảo tính minh bạch của sản phẩm đối với người tiêu dùng
Trang 4Dựa theo những tiêu chí trên, người tiêu dùng có thể nhận biết những sản phẩm gia cầm có chất lượng cao, được sản xuất theo “tiêu chuẩn thực hành chăn nuôi tốt áp dụng cho gia cầm chăn thả”
Tài liệu
“thực hành chăn nuôi tốt với gia cầm chăn thả” bao gồm 3 tài liệu Tài liệu thứ nhất là
“Các tiêu chuẩn kĩ thuật”, đưa ra những tiêu chuẩn chung mà các chuỗi cung ứng gia cầm chăn thả phải tuân theo Tài liệu thứ hai, “điểm kiểm soát và tiêu chí đạt chuẩn” nêu ra chi tiết các tiêu chí phù hợp cho gia cầm chăn thả và dễ dàng ứng dụng trong trong quá trình chăn nuôi Việc đánh giá được chia làm 3 mức độ quan trọng (bắt buộc, quan trọng và khuyến cáo áp dụng) Tài liệu thứ ba là “tài liệu nội bộ” bao gồm các tài liệu và những giấy tờ bắt buộc phải có của các chuỗi cung ứng Người đứng đầu mỗi chuỗi cung ứng phải có trách nhiệm chuẩn bị, quản lý và trình cho cán bộ thanh tra khi
có yêu cầu
Làm thế nào để đạt tiêu chuẩn “thực hành tốt trong chăn nuôi gia cầm chăn thả”?
Tùy thuộc vào hoạt động sản xuất của mỗi chuỗi cung ứng, người kiểm tra sẽ căn cứ vào (1) các tiêu chuẩn chung cho sản phẩm gia cầm chăn thả và (2) các tiêu chí riêng cho mỗi chuỗi cung ứng
Thông qua việc kiểm tra sổ sách và thăm trực tiếp trang trại, người kiểm tra sẽ đánh giá theo các mức độ sau: 1- Thỏa mãn, 2- Có thể chấp nhận, 3- Chưa thỏa mãn, 4- Thiếu
Để đạt tiêu chuẩn, mỗi tiêu chí phải đạt được ở mức độ: 1- thỏa mãn, 2- Có thể chấp nhận
Để đạt chứng nhận thực hành chăn nuôi tốt, mỗi trang trại chăn nuôi cần phải đạt được tối thiểu 75% các chỉ tiêu BẮT BUỘC và 50% các chỉ tiêu QUAN TRỌNG Trong trường hợp không đạt yêu cầu, người kiểm tra sẽ đưa ra những giải pháp tới người quản lý của chuỗi cung ứng Người quản lý có trách nhiệm thi hành những gợi ý đó, sau 2 tháng phải báo cáo lại tiến độ thực hiện Người kiểm tra sẽ bố trí chuyến đánh giá tiếp theo để kiểm tra lại việc áp dụng tiêu chuẩn của trang trại
Tra cứu trực tuyến
Tài liệu này sẽ được tải lên trang web: www.poultryvietnam.com vào ngay 15/12/2009 Chúng tôi xin hoan nghênh những đóng góp cho việc hoàn thiện tài liệu này Mong rằng
bộ tiêu chuẩn này sẽ phù hợp với điều kiện của các trang trại chăn nuôi gia cầm chăn thả tại Việt Nam, đáp ứng tốt nhất cho nhu cầu của người tiêu dùng
Trang 5II TIÊU CHUẨN CHUNG CHO THỰC HÀNH CHĂN NUÔI TỐT VỚI GIA CẦM
LƯU Ý: Phần này đưa ra các tiêu chuẩn CHUNG cho tất cả các chuỗi chăn nuôi gia cầm chăn thả Phần tiếp theo sẽ đề cập các tiêu chuẩn RIÊNG cho mỗi chuỗi cung ứng Để áp dụng tiêu chuẩn cho chăn nuôi gia cầm chăn thả, các trại chăn nuôi phải
áp dụng cả phần tiêu chuẩn chung và tiêu chuẩn riêng cho mỗi chuỗi cung ứng
“Tiêu chuẩn thực hành chăn nuôi tốt cho gia cầm chăn thả” sẽ được viết tắt là “H” sử dụng trong các đề mục sau đây và trong phụ lục 1
‐ H.01 GIẤY PHÉP
o Trang trại phải được cơ quan chức năng có thẩm quyền cấp phép
‐ H.02 GHI CHÉP THÔNG TIN
o Các thông tin trong quá trình chăn nuôi phải được ghi chép cẩn thận
‐ H.03 AN TOÀN SINH HỌC ĐỐI VỚI CÁC TÁC NHÂN TỪ BÊN NGOÀI
Trang trại được đảm bảo an toàn với các tác nhân từ bên ngoài khi đảm bảo 3 yếu tố: Cách ly, kiểm soát tất cả các thứ vào ra và vệ sinh:
o Có hệ thống hàng rào để ngăn chó và các loại động vật hoang dã xâm nhập vào trong khu vực chăn nuôi
o Người và các phương tiện vào khu chăn nuôi phải được sát trùng
o Chủ trang trại cần cung cấp giầy sử dụng một lần hoặc ủng cho khách tham quan trước khi vào khu vực chăn nuôi
‐ H.04 AN TOÀN SINH HỌC VÀ VIỆC ĐẢM BẢO VỆ SINH TRONG KHU VỰC CHĂN NUÔI Để đảm bảo nội an toàn sinh học cao cần thực hiện:
o Mỗi trang trại đều phải có khu vực cách ly gia cầm ốm
o Không nuôi chung nhiều loài gia cầm trong cùng một khu vực chăn nuôi
o Thực hiện cùng nhập cùng nhập cùng xuất Khi xuất bán gia cầm, nếu quá trình này diễn ra trong vòng hai tuần vẫn có thể chấp nhận được
o Đảm bảo việc vệ sinh sát trùng dụng cụ và chuồng trại giữa 2 lứa nuôi
o Thời gian trống chuồng tối thiểu là 8 ngày
o Chất độn chuồng luôn khô ráo, đặc biệt xung quanh máng uống
o Xác gia cầm chết phải được xử lý tốt
o Phân sau khi dọn chuồng phải được di chuyển ngay tới khu vực xử lý chất thải nằm ngoài khu vực chăn nuôi, cuối hướng gió, không bị trôi khi
có mưa nhằm tránh lây bệnh cho đàn mới
Trang 6‐ H.06 QUẢN LÝ SỨC KHỎE ĐÀN GIA CẦM
o Quản lý sức khỏe đàn gia cầm phải được thực hiện hoặc được giám sát bởi bác sĩ thú y
o Quản lý sức khỏe đàn gia cầm theo quy định của trạm thú y
o Kiểm soát các thuốc còn tồn dư trên gia cầm khi giết thịt
o Kho bảo quản thuốc, chất sát trùng và các chất diệt côn trùng cần được đảm bảo trong điều kiện tốt, tránh lây sang thức ăn cho vật nuôi và thức
ăn cho người
o Kiểm soát chất lượng thức ăn và nước uống
o Hệ thống cung cấp thức ăn và nước uống không bị nhiễm bẩn, nấm mốc, tạp chất và rong rêu
Để thực hiện “thực hành chăn nuôi tốt cho gia cầm chăn thả” mỗi chuỗi cung ứng cần thực hiện quản lý chất lượng riêng cho mình, thông qua việc quản lý “Sổ theo dõi cho từng lứa nuôi” – quyển sổ được thiết kế riêng cho mỗi chuỗi cung ứng, sử dụng riêng cho từng lứa nuôi và “Sổ ghi chép thông tin chung” – bao gồm tất cả quy trình chăn nuôi và các loại giấy tờ liên quan khác của trang trại Sổ theo dõi cần phải được ghi chép đầy đủ và xuất trình cho người kiểm tra, tạo điều kiện thuận lợi cho họ làm việc
- Sổ theo dõi cho từng lứa nuôi
o Vệ sinh và sát trùng chuồng nuôi
o Nhận gà
o Nhận thức ăn
o Tiêu thụ thức ăn
o Cân nặng
o Thu nhặt trứng
o Vắc xin và thuốc phòng bệnh
o Bệnh và điều trị bệnh
o Tỷ lệ chết và thất thoát
o Chuyến thăm của cán bộ kỹ thuật/ BSTY
o Xuất gà
- Sổ ghi chép thông tin chung
o Bản sao giấy phép chăn nuôi
o Bản sao chứng chỉ hành nghề của BSTY chịu trách nhiệm theo dõi đàn gia cầm
o Hóa đơn mua thuốc thú y
o Hóa đơn mua thức ăn chăn nuôi
o Giấy giao nhận gà con
Trang 7III TIÊU CHUẨN THỰC HÀNH CHĂN NUÔI TỐT ĐỐI VỚI GÀ THỊT CHĂN THẢ
LƯU Ý: Phần này chỉ đưa ra các tiêu chuẩn RIÊNG chăn nuôi gà thịt chăn thả Người chăn nuôi cần kết hợp phần tiêu chuẩn RIÊNG cho gà thịt chăn thả với tiêu chuẩn CHUNG được nêu ở trên để được một bộ tiêu chuẩn hoàn chỉnh
“Tiêu chuẩn thực hành chăn nuôi tốt cho gà thịt chăn thả” sẽ được viết tắt là “FB” sử dụng trong các đề mục sau đây và trong phụ lục 2
- FB.01 GIỐNG Có 2 loại giống được sử dụng dưới tên “gà thịt chăn thả”:
o Giống có khối lượng sống tối đa 2,5 kg ở 90 ngày tuổi được gọi là
“Gà chăn thả tăng trọng nhanh”
o Giống có khối lượng sống tối đa 2,0 kg ở 90 ngày tuổi được gọi là
“Gà chăn thả tăng trọng chậm”
Với cả hai loại giống ở trên, gà con 1 ngày tuổi phải có nguồn gốc rõ ràng
- FB.02 MẬT ĐỘ Mật độ tối đa cho phép:
o Chuồng nuôi: 10 gà /m²
o Bãi chăn thả: 3 gà / m²
- FB.03 CHĂN THẢ
o Chậm nhất ở 42 ngày tuổi gà phải được thả ra vườn
- FB.04 THỜI GIAN NUÔI
o Tuổi giết thịt tối thiểu là 90 ngày
- FB.05 THỜI GIAN NGỪNG ĂN TRƯỚC KHI GIẾT THỊT
o Thời gian ngừng cho ăn trước khi giết mổ ít nhất là 10 giờ
Để thực hiện các tiêu chuẩn cho gà thịt thả vườn, các chuỗi cung ứng cần tự quản lý chất lượng nội bộ, bao gồm “Sổ theo dõi cho từng lứa gà” thiết kế riêng cho gà thịt thả vườn và “Sổ ghi chép thông tin chung” – bao gồm tất cả quy trình chăn nuôi và các loại giấy tờ liên quan khác của trang trại Sổ theo dõi cần phải được ghi chép đầy đủ và xuất trình cho người kiểm tra, tạo điều kiện thuận lợi cho họ làm việc
- Sổ theo dõi cho từng lứa gà
o Theo dõi tăng trọng
- Sổ ghi chép thông tin chung
Trang 8o Thông tin đầy đủ về con giống theo yêu cầu với gà chăn thả được nêu ở phần trên
o Sơ đồ miêu tả khu vực chăn nuôi có biểu thị về kích thước chuồng nuôi cũng như bãi chăn thả Kích cỡ chuồng nuôi phải tuân theo các tiêu chí đã được nêu ở phần trên
Trang 9IV TIÊU CHUẨN THỰC HÀNH CHĂN NUÔI TỐT CHO GÀ CHĂN THẢ LẤY TRỨNG
LƯU Ý: Phần này chỉ đưa ra các tiêu chuẩn RIÊNG chăn nuôi gà chăn thả lấy trứng Người chăn nuôi cần kết hợp phần tiêu chuẩn RIÊNG cho gà chăn thả lấy trứng với tiêu chuẩn CHUNG được nêu ở trên để được một bộ tiêu chuẩn hoàn chỉnh
“Tiêu chuẩn thực hành chăn nuôi tốt cho gà chăn thả lấy trứng” sẽ được viết tắt là “FL”
sử dụng trong các đề mục sau đây và trong phụ lục 3
- FL.01 MẬT ĐỘ: Mật độ tối đa cho phép:
o Chuồng nuôi: 5 gà /m²
o Bãi chăn thả: 3 gà / m²
- FL.02 CHĂN THẢ
o Đối với gà đẻ trứng, chậm nhất phải được thả ra bãi chăn thả khi bước vào giai đoạn đẻ (16-20 tuần tuổi)
- FL.03 Ổ ĐẺ
o Số lượng ổ đẻ phải đảm bảo: 1 ổ cho 5 gà mái
o Ổ đẻ phải dược đặt ở nơi khô ráo, thuận tiện cho việc vệ sinh, sát trùng
o Ổ đẻ phải được thiết kế và đặt ở vị trí thuận tiện cho gà lên đẻ
- FL.04
o Số trứng thu được không bị bẩn, vỡ, sần sùi quá 10%
Để đạt được tiêu chuẩn đối với gà chăn thả lấy trứng, mỗi chuỗi cung ứng phải tự kiểm soát thông qua hệ thống kiểm soát chất lượng nội bộ bao gồm “Sổ theo dõi cho từng lứa gà” thiết kế riêng cho gà thịt thả vườn và Sổ ghi chép thông tin chung – bao gồm tất cả quy trình chăn nuôi và các loại giấy tờ liên quan khác của trang trại Sổ theo dõi cần phải được ghi chép đầy đủ và xuất trình cho người kiểm tra, tạo điều kiện thuận lợi cho họ làm việc
- Sổ theo dõi cho từng lứa gà
o Thu nhặt trứng hàng ngày
o Theo dõi số lượng trứng bẩn
- Sổ ghi chép thông tin chung
o Sơ đồ miêu tả khu vực chăn nuôi có biểu thị về kích thước chuồng nuôi cũng như bãi chăn thả Kích cỡ chuồng nuôi phải tuân theo các tiêu chí đã được nêu ở phần trên
o Miêu tả ổ đẻ và vị trí đặt ổ đẻ
Trang 10V TIÊU CHUẨN THỰC HÀNH CHĂN NUÔI TỐT CHO VỊT THỊT CHĂN THẢ
THẢ
Phụ lục 1 nêu chi tiết các điểm cần kiểm soát và tiêu chí đạt chuẩn cho “thực hành chăn nuôi tốt với gia cầm chăn thả” Các tiêu chí này được chia ra làm 3 mức, từ các tiêu chí bắt buộc phải tuân theo đến những tiêu chí khuyến cáo thực hiện: (1) BẮT BUỘC, (2) QUAN TRỌNG, (3) KHUYẾN CÁO THỰC HIỆN
Thông qua việc kiểm tra sổ sách và thăm trực tiếp trang trại, người kiểm tra sẽ đánh giá theo các mức độ sau: 1- Thỏa mãn, 2- Có thể chấp nhận, 3- Chưa thỏa mãn, 4- Thiếu
Để đạt tiêu chuẩn, mỗi tiêu chí phải đạt được ở mức độ: 1- thỏa mãn, 2- Có thể chấp nhận
Mỗi trang trại chăn nuôi cần phải đạt được tối thiểu 75% các chỉ tiêu BẮT BUỘC và 50% các chỉ tiêu QUAN TRỌNG Trong trường hợp không đạt yêu cầu, người kiểm tra
sẽ đưa ra những giải pháp tới người quản lý của chuỗi cung ứng Người quản lý có trách nhiệm thi hành những gợi ý đó, sau 2 tháng phải báo cáo lại tiến độ thực hiện Người kiểm tra sẽ bố trí chuyến đánh giá tiếp theo để kiểm tra lại việc áp dụng tiêu chuẩn của trang trại
Tùy theo loại hình và giống sử dụng trong chăn nuôi (gà, vịt, lấy thịt, lấy trứng) mà các chuỗi cung ứng cần đáp ứng các tiêu chí riêng Như vậy, bộ tiêu chuẩn áp dụng cho chăn nuôi gia cầm chăn thả sẽ bao gồm: tiêu chuẩn chung cho gia cầm chăn thả và tiêu chuẩn riêng cho mỗi chuỗi cung ứng Các tiêu chuẩn riêng sẽ được mô tả chi tiết trong phần phụ lục
1- Phụ luc 2: Các tiêu chí cho chăn nuôi gà thịt chăn thả
2- Phụ lục 3: Các tiêu chí cho chăn nuôi gà chăn thả lấy trứng
Trang 11PHỤ LỤC 1: ĐIỂM KIỂM SOÁT VÀ TIÊU CHÍ ĐẠT CHUẨN CHUNG CHO GIA CẦM
ĐẠT CHUẨN
MỨC ĐỘ QUAN TRỌNG
H
Trang trại đã được cơ quan chức
năng có thẩm quyền cấp phép cho
hoạt động chăn nuôi gà thịt chăn thả
chưa?
Giấy phép do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho chăn nuôi gà thịt chăn thả lưu trong sổ ghi chép thông tin chung
QUAN TRỌNG H.01.01
1 2 3 4
Sổ theo dõi được ghi chép cẩn thận
không?
Kiểm tra sổ theo dõi
H.02.01 Ghi chú
Mức độ:
1 2 3 4
Có hệ thống hàng rào xung quanh
khu vực chăn nuôi giúp ngăn không
cho các động vật và con người đi
vào trong khu vực chăn nuôi không?
Quan sát đánh giá
BẮT BUỘC H.03.01
1 2 3 4 Trang trại có ủng cho khách tham
khi vào thăm khu vực chăn nuôi
không?
H.03.02
1 2 3 4
Có hố sát trùng trước cửa chuồng
nuôi không?
Có thuốc sát trùng trong hố không?
H.03.03
1 2 3 4