ẢNH HƯỞNG CỦA TIN GIẢ TRÊN MẠNG XÃ HỘI ĐỐI VỚI BÁO CHÍ VIỆT NAM HIỆN NAY

báo cáo, thực tập, tin giả, mạng xã hội, báo chí, giới trẻ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC HUẾ

KHOA BÁO CHÍ – TRUYỀN THÔNG

BÀI NIÊN LUẬN

ẢNH HƯỞNG CỦA TIN GIẢ TRÊN MẠNG XÃ HỘI ĐỐI VỚI BÁO CHÍ VIỆT NAM HIỆN NAY

Giảng viên hướng dẫn : LÊ QUANG MINH

Sinh viên thực hiên : VƯƠNG SAN SAN

Lớp : Báo chí K4

Hà Nội

Lời cảm ơn!

Trong quá trình thực hiện niên luận này, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Trường Đại học Khoa học Huế và các giảng viên

đã hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn đến Thầy Lê Quang Minh, giảng viên hướng dẫn của tôi, đã tận tình giúp đỡ và hỗ trợ tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành bài niên luận này Thầy đã cung cấp cho tôi những kiến thức và kinh nghiệm quý báu, giúp tôi hiểu sâu hơn về chủ đề và có thể hoàn thành bài niên luận này một cách tốt nhất.

Tôi cũng xin cảm ơn bạn bè và gia đình của tôi đã động viên,

hỗ trợ và cổ vũ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến tất cả những người đã cung cấp tài liệu và hỗ trợ cho tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành bài niên luận này.

Xin chân thành cảm ơn.

Trân trọng,

Vương San San

Mục Lục

I Phần mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

2 Mặt tích cực và tiêu cực của mạng xã hội đến báo chí Việt Nam

3 Tổng quan về tin giả trên mạng xã hội và ảnh hưởng đến báo chí

II Nghiên cứu

4 Các hình thức và cách thức lan truyền tin giả trên mạng xã hội

5 Tình hình tin giả trên mạng xã hội và ảnh hưởng đến báo chí ở Việt Nam

5.1 Tình hình chung mạng xã hội

5.2 Tin giả trên mạng xã hội ảnh hưởng đến báo chí như thế nào?

6 Các biện pháp để giảm thiểu ảnh hưởng của tin giả đối với báo chí

7 Tầm quan trọng của báo chí trong đối phó với tin giả trên mạng xã hội

7.1 Để giảm thiểu ảnh hưởng của tin giả đối với báo chí, có thể áp dụng

một số giải pháp sau:

7.2 Trách nhiệm của báo chí trong cuộc chiến chống tin giả

8 Đề xuất giải pháp giảm thiểu ảnh hưởng của tin giả đối với báo chí

III Kết luận

Danh mục tài liệu tham khảo

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đề tài "Ảnh hưởng của tin giả trên mạng xã hội đối với báo chí ở Việt Nam hiệnnay" được chọn là một chủ đề quan trọng và cần thiết vì mối quan tâm ngày càngtăng về vấn đề tin giả trên mạng xã hội và ảnh hưởng của nó đến các hoạt độngtruyền thông, đặc biệt là đến báo chí Việt Nam không phải là ngoại lệ trong vấn đềnày, và cũng đang phải đối mặt với những thách thức đáng kể trong việc quản lý,kiểm soát và phòng chống tin giả trên mạng xã hội

Mặc dù Việt Nam đã có những bước đi tích cực trong việc đưa ra các quy định vàchính sách nhằm hạn chế và xử lý tin giả, nhưng tin giả vẫn đang lan rộng trênmạng xã hội, gây ảnh hưởng tiêu cực đến độ tin cậy và uy tín của các phương tiệntruyền thông, đặc biệt là các tờ báo Vì vậy, việc nghiên cứu về ảnh hưởng của tingiả trên mạng xã hội đến báo chí ở Việt Nam là rất cần thiết để giúp độc giả có thể

phân biệt được tin tức chính thống và tin giả, đồng thời giúp cho các phương tiệntruyền thông cải thiện chất lượng nội dung và tăng cường độ tin cậy của mình.

Ngoài ra, đề tài cũng giúp cho người nghiên cứu có thể tìm hiểu sâu hơn về cơ chếhoạt động và phát triển của tin giả trên mạng xã hội, cũng như hiểu rõ hơn về thựctrạng và hệ lụy của vấn đề này đối với báo chí và xã hội Từ đó, đề xuất các giảipháp khả thi nhằm giảm thiểu ảnh hưởng của tin giả trên mạng xã hội đối với báochí và xã hội

2 Mặt tích cực và tiêu cực của mạng xã hội đến báo chí Việt Nam

Mạng xã hội có thể mang đến cho báo chí những tác động tích cực và tiêu cực:

Tích cực:

Mạng xã hội là một nguồn thông tin phong phú và nhanh chóng, giúp cho báo chí

có thể đưa tin nhanh chóng và cập nhật thông tin mới nhất đến độc giả

Mạng xã hội cũng là một nơi để các báo có thể tiếp cận và tương tác với độc giảcủa mình, giúp cho báo có thể đáp ứng nhu cầu của độc giả một cách tốt nhất.Ngoài ra, mạng xã hội còn là một công cụ quảng cáo, giúp cho các báo có thểquảng bá và tiếp cận được đến nhiều độc giả hơn

Các báo còn phải đối mặt với sự cạnh tranh với các trang mạng xã hội, khi màngười dùng ngày càng tìm kiếm thông tin trên các trang mạng xã hội hơn là trêncác trang tin tức truyền thống.

Vì vậy, các báo cần phải có một chiến lược để tận dụng những tác động tích cực từmạng xã hội, đồng thời cũng cần đối phó với những tác động tiêu cực của mạng xãhội một cách khéo léo và hiệu quả

3 Tổng quan về tin giả trên mạng xã hội và ảnh hưởng đến báo chí

Tin giả trên mạng xã hội là những tin tức hoặc thông tin sai sự thật, không đượcxác thực và chứa đựng các nội dung lừa đảo, gây hoang mang cho người đọc Trênmạng xã hội, tin giả thường được lan truyền nhanh chóng và rộng rãi, đặc biệt làtrên các nền tảng mạng xã hội phổ biến như Facebook, Twitter, Instagram

Tin giả trên mạng xã hội đang trở thành một vấn đề đáng lo ngại trong hoạt độngtruyền thông và đối tượng chịu ảnh hưởng lớn nhất của tình trạng này chính là báochí.

Trước đây, báo chí được xem là nguồn tin đáng tin cậy và đáng gờm nhất trong xãhội, vì báo chí đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin cho ngườiđọc, giúp họ có cái nhìn rõ ràng hơn về thế giới xung quanh Tuy nhiên, với sựphát triển của công nghệ và mạng xã hội, tình trạng tin giả trên mạng xã hội đã phủsóng rộng khắp, lan truyền nhanh chóng và gây ra nhiều ảnh hưởng xấu đến hoạtđộng của báo chí

Hiện nay, với sự phổ biến của các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Twitter,Instagram, tin giả trên mạng xã hội được lan truyền rất nhanh và có tầm ảnh hưởngrộng lớn đến cộng đồng mạng Tin giả này có thể được lan truyền thông qua cáckênh thông tin như email, tin nhắn, các trang web giả mạo hay các trang web chia

sẻ tin tức không đáng tin cậy

Tin giả trên mạng xã hội gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến báo chí Đầu tiên, tingiả làm giảm sự tin cậy và uy tín của các tờ báo, đồng thời làm giảm số lượng độcgiả và độ tin cậy của các tờ báo Ngoài ra, tin giả có thể ảnh hưởng đến quyền lợi

và danh dự của các nhân vật, tổ chức, doanh nghiệp được đề cập trong bài báo, vàkhi đó, các tờ báo có thể bị phản đối hoặc bị phân tâm

Để giải quyết vấn đề tin giả trên mạng xã hội, các tờ báo đã phải đầu tư thêm nhiềunguồn lực để kiểm tra và xác thực thông tin trước khi đăng tải Tuy nhiên, việckiểm soát tin giả trên mạng xã hội vẫn rất khó khăn, do các nội dung này thườngđược lan truyền nhanh chóng và không kiểm soát được

II Nghiên cứu

4 Các hình thức và cách thức lan truyền tin giả trên mạng xã hội:

Các hình thức và cách thức lan truyền tin giả trên mạng xã hội đa dạng và phứctạp, và chúng có thể được phân loại theo nhiều cách khác nhau Sau đây là một sốhình thức và cách thức lan truyền tin giả trên mạng xã hội:

Tin nhắn rác (spam)

Đây là hình thức lan truyền tin giả khá phổ biến trên mạng xã hội Những tin nhắnrác thường chứa nội dung hoặc link đưa tới các trang web giả mạo, nhằm lừa đảongười dùng

Hồ sơ giả

Khi một tài khoản mạng xã hội được tạo ra bằng thông tin giả mạo về tên, địa chỉemail và hình ảnh, đó được gọi là hồ sơ giả Hồ sơ giả có thể được sử dụng để pháttán tin giả hoặc để tạo ra một nhóm người ủng hộ hoặc chống lại một chủ đề nàođó

Phát tán thông tin giả trên trang cá nhân

Một số người sử dụng mạng xã hội có thể chia sẻ thông tin giả mạo trên trang cánhân của họ Điều này có thể dẫn đến việc lan truyền tin giả đến những người kháctrong mạng lưới của họ.

Tạo nhóm hoặc trang mạng giả mạo

Người tạo ra các trang mạng xã hội giả mạo thường đưa ra những thông tin giảmạo và được chia sẻ trên các trang này Các trang mạng xã hội giả mạo này có thểđược tạo ra để lừa đảo người dùng, hoặc để lan truyền các thông tin sai lệch hoặcchính trị

Kỹ thuật tạo tin giả (deepfake)

Đây là một kỹ thuật tạo ra video hoặc hình ảnh giả mạo, nhằm tạo ra các tìnhhuống hoặc thông tin giả mạo nhằm lừa dối người xem.

Điển hình như trường hợp chị V.T.M (26 tuổi ở Long Biên, TP Hà Nội) nhận đượctin nhắn mượn tiền từ tài khoản Facebook của một người thân bên nước ngoài nhắnđến Facebook với nội dung nhờ chuyển tiền vào một số tài khoản 75 triệu đồng.Lúc này, chị V.T.M nghĩ đây là người thân trong nhà nên không chần chừ chuyểntiền

Chị V.T.M cho biết, khi nhận được tin nhắn hỏi vay tiền của người thân, bản thâncũng đã cẩn thận gọi video lại để kiểm tra thì thấy hình ảnh đúng là bạn mình ChịV.T.M đã tin tưởng chuyển khoản cho vay luôn Nhưng một thời gian sau đó, thấytrên trang cá nhân của người thân đăng bài thông báo việc bị kẻ gian hack nick

Facebook để hỏi vay tiền một số bạn bè và người thân Chị V.T.M gọi điện lại chongười thân, thì mới biết mình bị lừa.

Hay như tình huống của anh VĐC (42 tuổi ở Cổ Nhuế, TP Hà Nội) cho biết đã bịlừa mất 30 triệu đồng bởi cuộc gọi điện video Deepfake Cụ thể, ngày gần đây cótài khoản người thân bên nước ngoài nhắn tin mượn tiền vì có việc gấp Liền sau

đó chị Tâm nhận được cuộc gọi video qua ứng dụng Messenger của Facebook

“Cuộc gọi chỉ diễn ra được ít giây nhưng tôi thấy được khuôn mặt người thân củamình cùng với cách xưng hô quen thuộc nhưng cuộc gọi diễn ra chập chờn Sau đótôi nhận được tin nhắn vì sóng yếu nên không gọi video tiếp được, chuyển sangnhắn tin cho tiện Tôi đã tin tưởng và chuyển tiền theo hướng dẫn”, anh VĐC thuậtlại

Sử dụng các chủ đề nhạy cảm

Những tin giả thường sử dụng các chủ đề nhạy cảm như chính trị, tôn giáo, giớitính, dân tộc, để thu hút sự chú ý và sự quan tâm của người đọc hoặc người xem

Ngoài những hình thức truyền tải tin giả trên mạng xã hội đã nêu trên, còn có một

số cách thức khác được sử dụng để lan truyền tin giả Chẳng hạn, việc sử dụng cáctài khoản giả mạo để chia sẻ, tạo ra các trang web giả mạo để đăng tải tin giả, sửdụng các bot (chương trình máy tính tự động) để tạo ra các bình luận, đánh giá giả

Các nhà báo và phóng viên báo chí cần phải cẩn trọng trong việc xác minh thôngtin trước khi đưa tin lên mạng xã hội hoặc đưa vào bài báo Một số tài khoản giảmạo, trang web giả mạo có thể dễ dàng nhận biết được bởi việc kiểm tra tên tàikhoản, ảnh đại diện hay các đường dẫn đến trang web

Tuy nhiên, việc xác minh thông tin trở nên khó khăn hơn khi tin tức lan truyền rấtnhanh trên mạng xã hội, đặc biệt là trong những tình huống khẩn cấp Trongtrường hợp này, nhiều nhà báo và phóng viên báo chí đã sử dụng mạng xã hội đểthu thập thông tin và xác minh thông tin Một số trang web như Snopes,FactCheck.org cũng đã được tạo ra để giúp người dùng kiểm tra tính chính xác củatin tức trên mạng xã hội.

Tóm lại, tin giả đang gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến báo chí, ảnh hưởng đến

sự tin tưởng của công chúng vào báo chí và những tác động xã hội khác Việc xácđịnh và ngăn chặn tin giả trên mạng xã hội đang là một thách thức lớn đối với báochí và cần có sự phối hợp giữa các tổ chức báo chí, cơ quan chức năng và cộngđồng mạng để giải quyết vấn đề này

5 Tình hình tin giả trên mạng xã hội và ảnh hưởng đến báo chí

ở Việt Nam

5.1 Tình hình chung mạng xã hội

Ngày 30/6, tại TP Hồ Chí Minh, Bộ Thông tin và Truyền thông tổ chức hội thảoĐánh giá hoạt động thông tin điện tử 06 tháng đầu năm và định hướng 06 thángcuối năm 2022

Báo cáo tại hội thảo cho biết, tính đến tháng 6 năm 2022, cả nước có 1895 trangthông tin điện tử (TTĐT) tổng hợp được cấp phép Trong đó, số lượng trang TTĐTtổng hợp được cấp phép mới hàng năm nhiều nhất ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh

Cụ thể, Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp 561 giấy phép, Sở Thông tin và

Truyền thông TP Hồ Chí Minh cấp 524 giấy phép, Sở Thông tin và Truyền thôngcác tỉnh còn lại cấp 355 giấy phép, Cục trưởng Cục Phát thanh, truyền hình vàtruyền thông điện tử cấp 455 giấy phép So với cùng kỳ năm 2021, số lượng trangTTĐT tổng hợp được cấp phép giảm 46%.

Đối với mạng xã hội, tính đến tháng 6 năm 2022, Bộ Thông tin và Truyền thông đãcấp 932 Giấy phép thiết lập mạng xã hội của các tổ chức, doanh nghiệp trongnước So với cùng kỳ năm 2021, số lượng trang mạng xã hội được cấp phép giảm35% Trong 06 tháng đầu năm 2022, chỉ có 69 giấy phép được cấp so với 106 giấyphép của cùng kỳ năm 2021, giảm 35%

Về việc lan truyền tin giả trên mạng xã hội, thời gian qua, Bộ đã thực hiện các giảipháp nhằm hạn chế, xử lý tình trạng phát tán, lan truyền tin giả như: Nghiên cứu,

bổ sung nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật; bổ sung nhiều quy định về chống tingiả, tăng chế tài và mức phạt tin giả; Thành lập Trung tâm xử lý tin giả Việt Nam(VAFC) để xác minh, công bố tin giả trên các phương tiện thông tin đại chúng;Tăng cường tuyên truyền, nâng cao ý thức, trách nhiệm cho người sử dụngInternet, mạng xã hội và blog cá nhân; chỉ đạo các cơ quan báo chí chính thống chủđộng tìm hiểu, xác minh tin đồn khi có kết quả xác minh đẩy mạnh việc lan tỏathông tin chính thống, thông tin tích cực trên không gian mạng, các thông tin cảnhbáo người dân về tin giả

Thứ trưởng Phạm Anh Tuấn đề nghị các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vựcthông tin điện tử nghiêm túc chấp hành các quy định của pháp luật hiện hành trongquá trình hoạt động Đặc biệt, các đơn vị tiếp tục công tác cung cấp thông tin,tuyên truyền văn hóa, đạo đức xã hội lành mạnh để từng người sử dụng trong nước

có đủ “sức đề kháng” trước những thông tin sai sự thật, vi phạm pháp luật trên môi

trường mạng; tuyên truyền để nâng cao ý thức sử dụng dịch vụ trò chơi điện tử trênmạng của người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, để người sử dụng khai thác được nhữngmặt tích cực, giảm thiểu tối đa những tác động tiêu cực của trò chơi điện tử trênmạng.

Bộ Thông tin và Truyền thông sẽ tiếp tục triển khai các giải pháp để ngăn chặn,hạn chế tình trạng "báo hóa" trang thông tin điện tử tổng hợp, mạng xã hội trongnước

5.2 Tin giả trên mạng xã hội ảnh hưởng đến báo chí như thế nào?

Hiện nay, tình hình tin giả trên mạng xã hội ở Việt Nam đang diễn biến phức tạp

và lan rộng Những năm gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện ngày càng nhiều tàikhoản giả mạo, trang web giả, và các nội dung tin tức không đúng sự thật đượcchia sẻ rộng rãi

Theo một báo cáo của Hiệp hội Báo chí Việt Nam, chỉ tính riêng trong tháng8/2018, đã có hơn 2.500 trang Facebook được phát hiện là giả mạo, sử dụng têncác cơ quan báo chí, nhà báo nổi tiếng để lan truyền những thông tin giả mạo Điềunày đã gây ra ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín của các cơ quan báo chí cũng như làmrối loạn thông tin của người dân

Bên cạnh đó, việc các nội dung tin giả được lan truyền trên mạng xã hội cũng đanggây ảnh hưởng đến báo chí ở Việt Nam Các cơ quan báo chí phải đối mặt với sựcạnh tranh khốc liệt trong việc thu hút độc giả và quảng bá trang tin của mình trênmạng xã hội Điều này đẩy các cơ quan báo chí phải đưa ra những thông tin hấp

dẫn, sống động để thu hút người đọc, nhưng đồng thời cũng tạo ra áp lực về thờigian và sự chính xác của thông tin.

Hơn nữa, tin giả còn gây ra sự nhầm lẫn và hoang mang trong cộng đồng, ảnhhưởng đến quyết định và hành động của người dân Việc các cơ quan báo chí phảiđối mặt với những nội dung tin giả, tin đồn độc hại và các tin tức không đúng sựthật trên mạng xã hội đang là thách thức lớn đối với ngành báo chí ở Việt Nam

6 Tầm quan trọng của báo chí trong đối phó với tin giả trên mạng xã hội:

Báo chí đóng vai trò quan trọng trong đối phó với tin giả trên mạng xã hội, bởi vìbáo chí có sức ảnh hưởng lớn đến quan điểm và hành vi của công chúng Vì vậy,tầm quan trọng của báo chí là không thể phủ nhận trong việc giảm thiểu ảnh hưởngcủa tin giả