Khâu trung gian trong sự phát triển xã hội và ý nghĩa phương pháp luận của nó đối với quá trình đổỉ mới kinh tế ở việt nam hiện nay

Đề tài: Khâu trung gian trong sự phát triển xã hội và ý nghĩa phơng pháp luậncủa nó đối với quá trình đổỉ mới kinh tế ở Việt Nam hiện nay.. Khái niệm đó có đối tợng rất rộng, bao gồm các

Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Độc lập, tự do, hạnh phúc -

biên bản họp hội đồng đánh giá luận án tiến sĩ cấp cơ sở

Thực hiện quyết định số 331/SĐH ký ngày 14/9/1999 của Giám đốc Học việnChính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng đánh giá luận án cấp cơ sở đã đợc thànhlập và đã họp vào hồi 15 giờ, ngày 19/9/1999 tại Học viện CTQGHCM để đánh giáluận án của NCS Trơng Nọc Nam

Đề tài: Khâu trung gian trong sự phát triển xã hội và ý nghĩa phơng pháp luậncủa nó đối với quá trình đổỉ mới kinh tế ở Việt Nam hiện nay

Chuyên ngành: Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử.Mã số: 5.01.02

Hội đồng gồm chín thành viên sau đây:

1 GS.PTS Nguyễn Ngọc Long, Học viện CTQGHCM, Chủ tịch hội đồng

2 PTS Trần Văn Phòng, Học viện CTQGHCM, Th ký hội đồng

3 GS.PTS Phạm Ngọc Quang, Học viện CTQGHCM, Ngời đọc nhận xét

4 PGS.PTS Vũ Văn Viên, Trung tâm KHXH & NV, Ngời đọc nhận xét

5 GS.PTS Trần Ngọc Hiên, Học viện CTQGHCM, Uỷ viên hội đồng

6 GS.PTS Lê Hữu Nghĩa, Học viện CTQGHCM, Uỷ viên hội đồng

7 PGS.PTS Nguyễn Tĩnh Gia, Học viện CTQGHCM, Uỷ viên hội đồng

8 PTS Nguyễn Hàm Gía, Đại học Quốc gia Hà Nội, Uỷ viên hội đồng

9 PTS Đoàn Quang Thọ, Đại học KTQD Hà Nội, Uỷ viên hội đồng

Số các thành viên hội đồng có mặt trong buổi họp đánh giá luận án củaNCS

Trơng Ngọc Nam là 08 (tám), Vắng PTS Nguyễn Hàm Gía, có gửi nhận xét

Tiến trình buổi bảo vệ

1- PTS Nguyễn Đức Hng, đại diện vụ quản lý đào tạo sau đại học, Học việnCTQGHCM, công bố quyết định về việc thành lập hội đồng đánh giá luận án tiến sĩcấp cơ sở cho NCS Trơng Ngọc Nam của Giám đốc Học viện CTQGHCM

2- GS.PTS Nguyễn Ngọc Long, Chủ tịch hội đồng công bố số thành viên hội

đồng có mặt và công bố chơng trình làm việc của hội đồng

3- PTS Trần Văn Phòng, th ký hội đồng thay mặt hội đồng đọc lý lịch khoahọc, kết quả các chứng chỉ, các điều kiện để nghiên cứu sinh bảo vệ luận án tại hội

đồng cấp cơ sở Không có ý kiến nào hỏi về các điều kiện bảo vệ luận án tiến sĩ củanghiên cứu sinh Trơng Ngọc Nam

4- Sau khi NCS Trơng Ngọc Nam báo cáo tóm tắt kết quả nghiên cứu, GSPhạm Ngọc Quang - ngời nhận xét 1- đọc nhận xét luận án (có văn bản kèm theo)

5- PGS PTS Vũ Văn Viên - Ngời đọc nhận xét 2 - đọc nhận xét luận án (cóvăn bản kèm theo

6- GS.PTS Trần Ngọc Hiên phát biểu, đánh giá chung, đây là luận án tốt, có

ý nghĩa lý luận và thực tiễn Phơng pháp nghiên cứu tin cậy, có sự vận dụng triếthọc vào kinh tế Để nâng cao hơn nữa chất lợng luận án, nghiên cứu sinh cần lu ýlàm rõ hơn vai trò của khâu trung gian trong sự phát triển xã hội, rút ra bài học kinhnghiệm sử dụng khâu trung gian trong kinh tế

- Phân tích thêm các khâu trung gian tiếp theo sau các hình thức kinh tế trunggian nh kinh tế t bản nhà nớc, kinh tế hợp tác

- Chú ý hơn nữa đến các mối quan hệ tạo ra khâu trung gian Chẳng hạn mối

quan hệ giữa các thành phần kinh tế, giữa kinh tế trong nớc và kinh tế ngoài nớc

- Kết luận chung: Đây là luận án tốt, đáp ứng yêu cầu của luận án tiến sĩ triếthọc Sau khi sửa chữa, bổ sung có thể đa ra bảo vệ tại hội đồng chấm luận án cấpnhà nớc

7- PTS Đoàn Quang Thọ phát biểu: Đây là đề tài hay, có giá trị lý luận vàthực tiễn, phù hợp với chuyên ngành CNDVBC và CNDVLS, mã số 5.01.02

- Tác giả đã làm rõ đợc khâu trung gian trong sự phát triển xã hội Bớc đầukhái quát đợc một số đặc điểm của khâu trung gian trong sự phát triển xã hội Phântích về sự vận dụng các hình thức kinh tế trung gian trong quá trình đổi mới kinh tế

án là rộng, nên thay là: “Khâu trung gian- thực chất, vai trò của nó”

+ Nên đa 2.1 ở chơng II lên tiểu tiết 1.2.3 ở chng I

+ Tên chơng II “Khâu trung gian trong quá trình đổi mới nền kinh tế nớc tahiện nay” nên đổi thành “Khâu trung gian trong quá trình đổi mới kinh tế ở ViệtNam hiện nay”

+ Tiết 2.1 chơng II nên đổi lại là: Đổi mới kinh tế ở Việt Nam hiện những đặc điểm cơ bản của nó”

nay-+ Tiết 2.2 chơng II cũng đổi lại là: “Qúa trình nhận thức và vận dụng khâutrung gian trong công cuộc đổi mới ở Việt Nam, những vấn đề đặt ra”

+ Chơng III còn một số chỗ trùng lặp, không nên tách phơng hớng và giảipháp

luận án cấp nhà nớc, sau khi đã có sửa chữa, bổ sung cấn thiết

8- PGS PTS Nguyễn Tĩnh Gia phát biểu: Đây là một đề tài khó và hay,chuyên ngành CNDVBC và CNDVLS , mã số 5.01.02 Có ý nghĩa lý luận và thựctiễn Về cơ bản tác giả đã hoàn thành tốt mục đích, nhiệm vụ đặt ra Để nâng caohơn nữa chất lơng luận án tác giả cần lu ý:

- Làm rõ hơn khâu trung gian và thời kỳ quá độ Phân tích sâu hơn vai trò củakhâu trung gian trong sự phát triển xã hội

- Các phơng hớng và giải pháp còn cha thật cụ thể, cần gia công thêm

Kết luận chung: Tác giả viết công phu, tỏ ra am hiểu vấn đề Sau khi sử chữa,

bổ sung cần thiết, có thể bảo vệ tại hội đồng chấm luận án cấp nhà nớc

9- PTS Trần Văn Phòng phát biểu: Đây là đề tài có tình triết học, có ý nghĩa

về lý luận và thực tiễn cao đối với nớc ta Đề tài không trùng lặp với các đề tài đãbảo vệ Đúng chuyên ngành: CNDVBC và CNDVLS, mã số 5.01.02 Voiw 177trang không kể mục tài liệu tham khảo, luận án đã thực hiện về cơ bản tốt mục đích,nhiệm vụ đặt ra

- Lôgíc chơng, tiết cơ bản là hợp lý, chặt chẽ

- Văn phong rõ ràng

- Lu ý tác giả một số điểm nhỏ để nâng cao hơn nữa chất lợng luận án:

+Tên chơng III nên đổi lại là : " Phơng hớng và giải pháp nhằm nâng caohiệu quả nhận thúc và vận dụng khâu trung gian để đổi mới kinh tế nớc ta theo địnhhớng XHCN Nếu đồng ý đổi lại nh vậy thì tên 3.1 và 3.2 cũng đổi lại cho phù hợp

+ Khi đề cập đặc điểm khâu trung gian trong sự phát triển xã hội, đặc điểm 2

và 3 có một số ý lặp, cần diễn đạt lại cho chính xá hơn

+ Diễn đạt lai một số nhận định, kết luận ở các tr16,17,126

+Sáp xếp lại các danh mục tài liệu tham khảo cho hợp với qui định Các tríchdẫn của Mác, Ăngghen nên đa về toàn tập

Đánh giá chung: Về cơ bản đáp ứng yêu cầu của một luận án tiến sĩ Sau khi

có bổ sung, sửa chữa, nghiên cứu sinh có thể đem bảo vệ tại hội đồng chấm luận áncấp nhà nớc.

10 GS.PTS Nguyễn Ngọc Long phát biểu

- Đồng ý với ý kiến của hai ngời đọc nhận xét Đây là luận án có ý nghĩa lý luận vàthực tiễn Không trùng lặp với các đề tài đã bảo vệ, phù hợp với chuyên ngànhCNDVBC và CNDVLS, mã số 5.01.02

Về cơ bản đây là luận án tốt Tuy nhiên, tác giả cần đi sâu làm rõ hơn quan

hệ giữa “khâu trung gian” với “quá độ” và “thời kỳ quá độ”

Lôgíc chng, tiết cơ bản là hợp lý, nhng một số tên chơng, tiết cấn cân nhắcsửa chữa lại Chẳng hạn, 2.1 chơngII, 3.1 và 3.2 chơngIII

Cần làm đậm nét hơn nữa hình thức quá độ gián tiếp ở nớc ta lên CNXH, nhvậy mới rõ tính đặc thù của khâu trung gian ở nớc ta

Kết luận: Luận án đáp ứng yêu cầu cơ bản của một luận án tiến sĩ Sau khi cósửa chữa, bổ sung nghiên cứu sinh có thể bảo vệ trớc hội đồng chấm luận án cấpnhà nớc

11- GS.PTS Nguyễn Ngọc Long, thay mặt hội đồng đọc nhận xét của PTSNguyễn Hàm Giá

Nhận xét của PTS Nguyễn Hàm Gía có một số điểm chính sau:

- Đề tài có tính cấp thiết, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn Đề tài phù hợp vớichuyên ngành CNDVBC và CNDVLS, mã số 5.01.02, không trùng lặp với các đề tài

đã bảo vệ

- Kết cấu luận án hợp lý, chặt chẽ, lôgíc

- Luận án hoàn thành mục đích, nhiệm vụ đề ra khá tốt

- Tác giả cần lu ý một số lỗi kỹ thuật, sắp xếp các tài liệu tham khảo

Kết luận chung: Luận án là công trình nghiên cứu khoa học nghiêm túc, cóchất lợng Nội dung, hình thức luận án đáp ứng yêu cầu một luận án tiến sĩ Luận án

Nghiên cứu sinh trả lời các câu hỏi

Các thành viên Hội đồng đặt câu hỏi

Câu hỏi 1 GS.PTS Nguyễn Ngọc Long hởi: Anh có thể làm rõ hơn kháiniệm “khâu trung gian” với các khái niệm “quá độ”, “thời kỳ quá độ” đợc không?

Câu hỏi 2: GS.PTS Phạm Ngọc Quang hỏi: Trong luận án, khi bàn về bảnchất, vai trò, các hình thức của kinh tế hợp tác có điểm cha rõ Tác giả luận án hãylàm rõ thêm quan hệ giữa kinh tế hợp tác và hợp tác xã; giữa hợp tác xã với loạihình hiệp hội kinh tế nh Hiệp hội mía đờng Lam Sơn (Thanh hoá) mà tác giả xem

nh một hình thức kinh tế hợp tác phát triển cao nhất

Câu hỏi 3: PGS.PTS Vũ Văn Viên hỏi: Tác giả luận án hãy hãy làm rõ hơnchủ nghĩa t bản nhà nớc và kinh tế t bản nhà nớc với tính cách là một thành phầnkinh tế ở nớc ta

Nghiên cứu sinh trả lời câu hỏi

Trả lời câu hỏi 1: Theo hiểu biết của nghiên cứu sinh, “khâu trung gian”,

“quá độ” là những khái niệm có quan hệ “họ hàng” với nhau, nhng không phải lànhững khái niệm đồng nhất Nếu “khâu trung gian” là khái niệm phản ánh trạngthái “đặc biệt” trong quá trình chuyển hoá từ chất này sang chất khác, thì “quá độ”

là khái niệm dùng để chỉ bản thân quá trình ấy; khái niệm quá độ nhấn mạnh đến sựchuyển hoá từ cái này sang cái khác, còn khâu trung gian nhấn mạnh đến trạng thái

sự vật nằm ở khâu nối liền giữa sự vật này với sự vật khác, trong sự chuyển hoá giữachúng, nó mang đặc trng vừa có cái này, vừa có cái kia Cho nên, khâu trung gianmang tính chất tĩnh tại, quá độ mang tính động hơn Sự quá độ từ chất này sang chấtkhác phải đợc thực hiện bằng khâu trung gian, thông qua khâu trung gian Điều đócũng có nghĩa là khâu trung gian là điều kiện tất yếu trong quá trình chuyển hoá từchất này sang chất khác

Nói đến thời kỳ quá độ, một mặt là nói đến khoảng thời gian lịch sử diễn ra

sự quá độ từ xã hội này lên xã hội khác, mặt khác thời kỳ quá độ còn chỉ chính bảnthân xã hội đang trong trạng thái quá độ ấy, với đặc trng về cấu trúc kinh tế - xã hội

là vừa có những yếu tố của xã hội cũ đang mất đi, vừa có những yếu tố xã hội mới

đang ra đời Xét dới góc độ đó, thời kỳ quá độ đồng nhất với khâu trung gian vớitính cách là trạng thái xã hội đang trong quá trình biến đổi từ xã hội này lên xã hộikhác Tất nhiên, khâu trung gian trong xã hội thể hiện trên những mặt, trên nhữnglĩnh vực với những qui mô, trình độ phát triển khác nhau, trong đó, thời kỳ quá độ -khâu trung gian chính là một xã hội cụ thể đang trong giai đoạn lịch sử quá độ

Trả lời câu hỏi 2: Theo nghiên cứu sinh, kinh tế hợp tác đợc hiểu trên hai

ph-ơng diện: một là kiểu tổ chức sản xuất kinh doanh dựa trên sự liên doanh, liên kếtgiữa các chủ thể kinh tế Khái niệm đó có đối tợng rất rộng, bao gồm các loại hìnhkinh tế hợp tác giữa các thành phần kinh tế, giữa kinh tế trong nớc với nớcngoài Hai là kinh tế hợp tác là tổ chức kinh tế dựa trên sự liên kết tự nguyện củanhững ngời lao động nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và đời sống Đảng ta coiloại hình kinh tế hợp tác này là một thành phần kinh tế trong nền kinh tế nhiềuthành phần; do đặc điểm của nớc ta, chúng tồn tại và phát triển dới nhiều thức khácnhau, từ đơn giản đến phức tạp, từ thấp đến cao Tuy nhiên, tác giả luận án cũng chorằng quan niệm kinh tế hợp tác hiện nay là cha thoả đáng Bởi vì, đôi khi ngời ta lẫnlộn giữa kinh tế hợp tác theo nghĩa rộng, với kinh tế hợp tác nh một thành phần kinh

tế Để phân biệt rõ điều đó, theo tác giả luận án nên gọi là kinh tế hợp tác xã haykinh tế tập thể

Về loại hình kinh tế hợp tác trong các hiệp hội kinh tế, tác giả luận án chorằng, trong quá trình phát triển, loại hình hợp tác xã có thể thu hút các thành phầnkinh tế, nhất là kinh tế nhà nớc tham gia, tạo thành các tổ chức kinh tế nh Hiệp hộimía đờng Lam Sơn (Thanh hoá) Theo tác giả, hợp tác xã ở đây là một bộ phận kinh

tế hạt nhân của Hiệp hội mía đờng Lam Sơn, do tính chất xã hội hoá và vai trò trongquá trình sản xuất kinh doanh, mà chúng đã có sự phát triển mới chất so với các loạihình kinh tế hợp tác khác

Trả lời câu hỏi 3: Chủ nghĩa t bản nhà nớc - theo Lênin, là sự kết hợp giữa

nhà nớc XHCN và CNTB, bao gồm các hình thức kể từ các hình thức liên doanh,liên kết trực tiếp giữa kinh tế nhà nớc với chủ nghĩa t bản, đến các hình thức tô nh-ợng, sử dụng chuyên gia t sản Còn kinh tế t bản nhà nớc với tính cách là một thànhphần kinh tế - theo quan điểm của Đảng ta, bao gồm các tổ chức kinh tế da trên sựliên doanh liên kết giữa kinh tế nhà nớc với kinh tế t bản t nhân trong và ngoài nớc.

Nh thế thành phần kinh tế t bản nhà nớc ở nớc ta, không bao quát hết các hình thứctồn tại của chủ nghĩa t bản nhà nớc, chúng chỉ là một trong các hình thức của chủnghĩa t bản nhà nớc Theo tác giả luận án, mặc dù không thuộc thành phần kinh tế tbản nhà nớc, song về tính chất và vai trò của các hình thức kinh tế t bản nhà nớc nóichung đều có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội ở nớc ta Hơnnữa, việc xác định thành phần kinh tế t bản nhà nớc hẹp nh thế có thể đặt các hìnhthức kinh tế trung gian nh các loại hình kinh tế tô nhợng, các hình thức sử dụngchuyên gia t sản không thuộc thành phần kinh tế nào Vì vậy, quan niệm thànhphần kinh tế t bản nhà nớc nh hiện nay có phần cha thật thoả đáng

Hội đồng họp riêng

Sau khi nghe nghiên cứu sinh trả lời các câu hỏi do các thành viên Hội đồng

đặt ra, Hội đồng đã họp riêng để đánh giá luận án Sau khi trao đổi, thảo luận côngkhai, thẳng thắn, khách quan, 100% (8/8) thành viên Hội đồng có mặt, đã nhất trí

đánh giá:

Đề tài của NCS Trơng Ngọc Nam phù hợp với chuyên ngành CNDVBC vàCNDVLS, đúng mã số 5.01.02, không trùng với các đề tài đã công bố, có ý nghĩa lýluận và thực tiễn

Kết quả luận án đã đạt đợc:

+ Có đóng góp mới nhất định, làm rõ hơn khâu trung gian và khâu trung gian trong

sự phát triển xã hội; khâu trung gian trong lịch sử phát triển xã hội trớc CNXH

+ Góp phần làm sáng tỏ khâu trung gian trong sự chuyển biến từ CNTB lên CNXH.+ Đã xem xét một số các hình thức kinh tế với tính cách là những khâu trunggian trong sự phát triển kinh tế ở Việt Nam hiện nay

+ Đề xuất một số phơng hớng và giải pháp để nhận thức và vận dụng có hiệuquả các hình thức kinh tế trung gian theo định hớng XHCN ở Việt Nam.

Một số điểm còn hạn chế, cần sửa chữa, bổ sung:

+ Một đôi chỗ còn một số điểm cha chính xác, cần diễn đạt lại thể hiện sựnhất quán hơn về nhận định và về khái niệm

+ Điều chỉnh tiêu đề một số chơng, tiết, tiểu tiết cho sát nội dung và hợplôgíc hơn (tiết 2.1 của chơng II, tên chơng III và tên tiết 3.1, 3.2 của chơng III)

+ Sửa chữa các lỗi chính tả, kỹ thuật, danh mục các tài liệu tham khảo, cáccâu trích dẫn cho thật chính xác

+ Làm đậm nét hơn khâu trung gian trong quá độ gián tiếp lên CNXH ở ViệtNam

Những điểm bổ sung để nâng cao hơn nữa chất lợng luận án:

Làm rõ hơn nữa khâu trung gian và thời kỳ quá độ

Lu ý các ý kiến các thành viên Hội đồng để nâng cao hơn nữa chất lợng luận

án nh: khâu trung gian trong từng hình thức kinh tế; bản thân các thành phần kinh tế

ở nớc ta hiện nay cũng là khâu trung gian; điều kiện quốc tế, khu vực ảnh h ởng đếncác hình thức kinh tế trung gian ở nớc ta hiện nay

Đánh giá chung:

Luận án đáp ứng yêu cầu cơ bản của luận án tiến sĩ Luận án hoàn thành cơbản mục đích, nhiệm vụ, yêu cầu đặt ra Sau khi sửa chữa, bổ sung, nghiên cứu sinh

có thể làm hồ sơ để bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án cấp nhà nớc

Hội đồng quay trở lại làm việc tại hội trờng

Sau khi họp riêng đánh giá luận án, các thành viên Hội đồng quay lại làmviệc tại hội trờng

1- GS.PTS Nguyễn Ngọc Long, Chủ tịch hội đồng, thay mặt Hội đồng công

bố kết luận chung của các thành viên hội đồng về luận án

2- Nghiên cứu sinh Trơng Ngọc Nam phát biểu xin tiếp thu ý kiến đóng góp

ý kiến của các thành viên Hội đồng và cảm ơn Hội đồng

3- GS.PTS Nguyễn Ngọc Long cảm ơn các thành viên Hội đồng và công bốkết thúc cuộc họp đánh giá luận án tiến sĩ của NCS Trơng Ngọc Nam

Cuộc họp của Hội đồng chấm luận án tiến sĩ cấp cơ sở cho NCS Trơng NgọcNam kết thúc hồi 18 giờ 30 phút ngày 19 tháng 9 năm 1999

10

15

20

luận án tiến sĩ của nghiên cứu sinh Trơng Ngọc Nam

Đề tài: Khâu trung gian trong sự phát triển xã hội và ý nghĩa phơng pháp

luận của nó đối với quá trình đôỉ mới kinh tế ở Việt Nam hiện nay.

Với 177 trang ( không kể mục lục và danh mục các tài liệu tham khảo), luận

án đã thực hiện đợc mục đích cũng nh nhiệm vụ đặt ra

Luận án trình bày trong 3 chơng, 6 tiết, với logíc từ phân tích khâu trung gianvới tính cách là trạng thái tồn tại của sự vật trong quá trình chuyển hoá về chất nóichung, tới khâu trung gian trong quá trình đổi mới nền kinh tế ở nớc ta hiện nay.Kết thúc bằng việc đề xuất phơng hớng và giải pháp nâng cao nhận thức và vậndụng khâu trung gian để đổi mới nền kinh tế nớc ta Kết cấu nh vậy là hợp lý, chặtchẽ Văn phong trình bày về cơ bản là rõ ràng, sáng sủa Nhìn chung, luận án đápứng yêu cầu cơ bản luận án tiến sĩ triết học

Tuy nhiên, tác giả luận án nên chú ý tới một số điểm sau để sửa chữa, nângcao chất lợng luận án hơn nữa

Tên chơng 2 nên đổi là: Các hình thức kinh tế trung gian trong quá trình đổimới kinh tế ở nớc ta hiện nay

Tiết 2.1 đổi thành: “Nhận thức và vận dụng một số hình thức kinh tế trunggian để đổi mới nền kinh tế ở nớc ta hiện nay và những vấn đề đặt ra” Tiết này cầnphải đề cập ít nhiều đến sự cần thiết phải nhận thức và vận dụng khâu trung gian

trong thời kỳ quá độ ở nớc ta.

Tên chơng 3 nên đổi là: Phơng hớng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quảnhận thức và vận dụng khâu trung gian để đổi mới kinh tế nớc ta theo định hớngXHCN Bởi lẽ, không nên nói định hớng XHCN trong nhận thức và vận dụng khâutrung gian Nếu đồng ý nh vậy thì tiết 3.1 và 3.2 cũng nên thay lại tên cho hợplogíc

Cũng ở chơng 3 này, tiểu tiết 3.1.2 có tên: “Nhận thức và vận dụng khâutrung gian phải hứng tới xây dụng một nền kinh tế độc lập tự chủ, phát triển hàihoà, cân đối”, cũng cần phải sửa lại là: “ Nhận thức và vận dụng các hình thức kinh

tế trung gian ” Vì khâu trung gian là quá chung

Tiểu tiết 3.1.3 “ Đa dạng hoá các hình thức kinh tế, từng bớc xác lập vai tròchủ đạo của kinh tế nhà nớc” cũng nên đổi: “ Đa dạng hoá các hình thức kinh tếtrung gian ” có lẽ đúng hơn, chặt chẽ hơn

3 Khi đề cập tới đặc điểm của khâu trung gian trong sự phát triển xã hội ( tr23- 31 ), tác giả luận án có cố gắng chỉ ra đặc điểm của khâu trung gian trong sựphát triển xã hội, nhng ở đặc điểm 2 và 3 về nội dung có ý trùng lặp, cần diễn đạtlại cho rõ hơn Kể cả ngữ pháp “ Khâu trung gian là trạng thái tạm thời ” Có lẽphải cân nhắc chữ “tạm thời”, nên nói: Khâu trung gian trong sự phát triển xã hộilà ”, ở trang sau để “tạm thời” dễ chấp nhận hơn

4 Khi đề cập tới nhảy vọt và quá độ, ở trang 14, Tác giả viết : “ Nói cáchkhác, sự quá độ từ chất này sang chất khác phải đợc thực hiện bằng khâu trung gian,thông qua khâu trung gian” Điều đó là đúng Nhng ở trang 16 tác giả lại viết: “Nghĩa là nhảy vọt đợc thực hiện bằng khâu trung gian, thông qua khâu trung gian “.Vậy quan hệ giữa quá độ và nhảy vọt sẽ nh thế nào mà ở trang 17 tác giả khẳng

định nhảy vọt là một quá trình trải qua nhiều giai đoạn quá độ

Lu ý một số nhận định của tác giả Trang 17 có bớc nhảy vọt lớn ( Tơng ứngvới chất lớn, toàn thể ) và có bớc nhảy vọt nhỏ (Tơng ứng với chất nhỏ, bộ phận) “chất lớn, chất nhỏ ”

Trang 117 “Điều đó cũng cho thấy, quan niệm hợp tác hoá trong điều kiện

ớc sản xuất nhỏ còn phổ biến nh nớc ta” Vấn đề là làm nh thế nào chứ không thểlàm đợc.

Trang 126 : “Xét từ phơng diện lý luận đến phơng diện thực tiễn,mô hìnhdoanh nghiệp nhà nớc ở nớc ta trớc đổi mới là cha phù hợp với qui luật phát triểncủa nền kinh tế trong thời kỳ quá độ lên CNXH” Từ trớc đổi mới còn chung chung.Thời chiến tranh ta không thể cho các thành phần kinh tế, nhất là t bản nhà nớc pháttriển đợc

6 Trong phần phơng hớng trang 135, đề cập đến vai trò lãnh đạo của Đảng,

l-u ý đã có ý trùng với giải pháp 3.2.5 trang 169: “Tăng cờng sự lãnh đạo của Đảng

đối với các hình thức kinh tế trng gian, quá độ”

7 Chú ý trích dẫn cho chính xác Trang 11 có câu trích của Lênin không

đúng với trang theo chỉ dẫn Trang 19-20 câu trích tập 29 của Lênin không chínhxác, thiếu gạch ngang, in nghiêng.v.v Trang 18 có câu trích của Lênin cũng thiếu.Hơn nữa, câu này không nên trích, vì ở bản gốc, Lênin đã gạch đi chữ Gegentatz-tức các mặt đối lập, mâu thuẫn Trang 21 không nên trích câu của Lênin vào, vì khi

đọc Hêghen, phần về bản chất, Lênin có viết : “nó (das Wessen) là .” DesWessen, tiếng Đức là bản chất, nếu gò để đa vào luận án là gợng ép Có câu trích có

đóng ngoặc nhng không có mở ngoặc, trang 70, 65

Chú ý diễn đạt câu, chính tả sai nhiều: tr 3, 6, 7, 11, 12, 14, 17, 22, 28, 62,

63, 65, 67, 68, 80, 132, 180, 183,

9 Chú ý một số số liệu thống kê từ năm 1996, có lẽ nên tham khảo số liệumới hơn Hoặc tên một số địa danh đã cũ, ví dụ Vĩnh phúc và Vĩnh phú

10 Xếp các danh mục tài liệu tham khảo cho chuẩn theo qui định

Mác-Ăngghen nên đa về toàn tập, tập nào cha có thì dùng tuyển tập

Nhìn chung, sau khi sửa chữa nâng cao chất lợng luận án, nghiên cứu sinh cóthể làm hồ sơ bảo vệ tại hôị đồng chấm luận án cấp nhà nớc

Xác nhận chữ ký bên đúng là của

PTS Trần Văn Phòng

PTS Trần Văn Phòng 5

10

15

20

Nhận xét

Luận án tiến sĩ triết học của nghiên cứu sinh Trơng Ngọc Nam

Đề tài: Khâu trung gian trong sự phát triển xã hội và ý nghĩa phơng pháp

luận của nó đối với quá trình đôỉ mới kinh tế ở Việt Nam hiện nay.

Chuyên ngành: CNDV biện chứng và CNDV lịch sử.

Mã số: 5.01.02.

Ngời nhân xét: PTS Đoàn Quang Thọ Đại học Kinh tế quốc dân, Hà nội

Luận án của nghiên cứu sinh Trơng Ngọc Nam dày 185 trang, ngoài lời nói

đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, đợc chia thành 3 chơng, 6 tiết Đọc luận

án, chúng tôi có nhận xét sau đây:

1 Những kết quả đạt đợc.

- Về đề tài nghiên cứu Đây là một đề tài hay, có giá trị lý luận và thực tiễn.

Đề tài phù hợp với chuyên ngành CNDV biện chứng và CNDV lịch sử, mã số5.01.02

- Về nội dung Luận án đã đạt đợc một số kết quả cơ bản sau đây:

+ Trong chơng 1, luận án tập trung làm rõ khái niệm khâu trung gian, vai tròcủa khâu trung gian trong sự phát triển Đặc biệt là đi sâu phân tích khâu trung gian

trong sự phát triển xã hội Điều có giá trị khoa học là, tác giả đã khái quát đợc ba

đặc trng cơ bản của khâu trung gian, từ đó đi đến khái quát khâu trung gian là “Mộttrạng thái tồn tại tất yếu của sự vật trong quá trình chuyển hoá từ chất cũ sang chấtmới, trong đó chất cũ và chất mới đan xen thâm nhập vào nhau, đấu tranh với nhau,thông qua đó cái cũ bị lọc bỏ và chuyển hoá thành cái mới” (Trang 13) Tác giảcũng đã đi sâu phân tích sự khác biệt và quan hệ giữa “khâu trung gian” với “thời

kỳ quá độ” (tr 14); giữa “khâu trung gian” với “nhảy vọt” Tác giả cũng đã có lý khiphê phán quan điểm cho rằng: “Khâu trung gian là quá trình nhảy vọt cách mạng,nhng không phải là nhảy vọt lập tức, mà là nhảy vọt dần, từng bớc, từ thấp đến cao,

là sự biến đổi liên tục chất lợng cũ theo thời gian” (tr 16) Tác giả đã khái quát bớc

đầu về những đặc điểm của khâu trung gian trong lĩnh vực xã hội Mặc dù đây làvấn đề còn phải nghiên cứu thêm, nhng là những khái quát đáng trân trọng Tác giảcũng đã đi vào phân tích một cách cụ thể khâu trung gian từ xã hội này lên xã hộikhác trong lịch sử phát triển của nhân loại, đặc biệt là từ CNTB lên CNXH ở đâytác giả đã đi vào làm rõ hai hình thức quá độ khác nhau, có những khâu trung giankhác nhau

Có thể nói chơng này tác giả đã giải quyết đợc những vấn đề lý luận cơ bản,

có giá trị về mặt khoa học, chuẩn bị những tiền đề lý luận cần thiết để đi vào ch ơng2

Chơng 2, tác giả phân tích khâu trung gian trong quá trình đổi mới kinh tế ởnớc ta hiện nay ở đây, tác giả đi vào phân tích chính sách kinh tế mới của Lênin,với tính cách là cơ sở lý luận và phơng pháp luận để nhận thức và vận dụng khâutrung gian đa nền kinh tế lạc hậu lên CNXH Có thể nói, đây là sự lựa chọn đúng

đắn Trên cơ sở đó, tác giả đi vào phân tích đặc điểm của sự nhận thức và vận dụngkhâu trung gian trong quá trình đổi mới kinh tế ở Việt Nam hiện nay Tác giả cũng

đi vào phân tích việc nhận thức và vận dụng một số hình thức kinh tế trung gian đểphát triển nền kinh tế nớc ta hiện nay

Nhìn chung, những vấn đề tác giả phân tích trong chơng này là có ý nghĩakhoa học Tuy nhiên, có những vấn đề cần trao đổi thêm

Chơng 3, tác giả đi vào trình bày phơng hớng và giải pháp đảm bảo định

ớng XHCN trong quá trình nhận thức và vận dụng khâu trung gian để đổi mới nềnkinh tế ở nớc ta hiện nay.

+ Nâng cao vai trò, hiệu lực, hiệu quả quản lý của nhà nớc

+ Phát huy dân chủ, nâng cao tính tích cực tự giác của nhân ân lao độngtrong các thành phần kinh tế trung gian, quá độ

+ Củng cố, đổi mới và phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nớc để pháttriển và sử dụng có hiệu quả các hình thức kinh tế trung gian, quá độ

+ Tăng cờng sự lãnh đạo của Đảng, đối với các hình thức kinh tế trung gian,quá độ

Nhìn chung, những phơng hớng và giải pháp nêu trên tuy còn quá chung vàcòn có chỗ trùng lặp, nhng về cơ bản có thể chấp nhận đợc

- Về kết cấu nói chung hợp lý, văn phong rõ ràng, dễ hiểu

2 Những hạn chế và những vấn đề cần trao đổi thêm.

Chơng1, tiết1.1 “ Vấn đề khâu trung gian trong phép biện chứng duy vật”tiêu đề nh vậy là quá rộng Nên thay: “Khâu trung gian- thực chất và vai trò củanó”

Tiết 1.2., trong tiểu mục 1.2.1 “ Khâu trung gian trong thời kỳ quá độ từ chủ

nghĩa t bản lên chủ nghĩa xã hội”, khi phân tích quá độ gián tiếp nên đa thêm nộidung chính sách kinh tế mới của Lênin mà trong luận án đa vào chơng 2.

- Chơng 2, nên thay “Khâu trung gian trong quá trình đổi mới nền kinh tế ởnớc ta hiện nay thành: “Khâu trung gian trong quá trình đổi mới kinh tế ở Việt Namhiện nay”

+ Tên của 2.1., nên đổi thành: “Đổi mới kinh tế ở Việt Nam hiện nay- những

đặc điểm cơ bản của nó”

+ Tên của 2.2., đổi thành: “Qúa trình nhận thức và vận dụng khâu trung giantrong công cuộc đổi mới ở Việt Nam, những vấn đề đặt ra”

- Chơng 3, trình bày còn trùng lặp và phân tán Đề nghị không nên phân chiagiữa phơng hớng và giải pháp, bởi vì rất khó trình bày Chỉ nên tập trung vào một

số phơng hớng và giải pháp lớn nh:

+ Tăng cờng vai trò lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của nhà nớc

+ giữ vững vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nớc

+ Hớng kinh tế t bản t nhân theo con đờng chủ nghĩa t bản nhà nớc

3 Kết luận chung:

Đồng ý luận án đợc bảo vệ trớc hội đồng cấp nhà nớc sau khi có sửa chữa

cần thiết

Trờng đại học Kinh tế quốc dân Hà nội, 19 - 9 - 1999

Xác nhận chữ ký bên là của Ngời viết nhận xét

Nhận xét

Luận án tiến sĩ triết học của nghiên cứu sinh Trơng Ngọc Nam

Đề tài: Khâu trung gian trong sự phát triển xã hội và ý nghĩa phơng pháp

luận của nó đối với quá trình đôỉ mới kinh tế ở Việt Nam hiện nay.

Đây là một đề tài khó, đạt đợc kết quả nh vậy chứng tỏ nghiên cứu sinh cóquyết tâm cao và thái độ nghiên cứ khoa học nghiêm túc Luận án có giá trị lý luận

và thực tiễn

Chơng 1 Khâu trung gian với tính cách là trạng thái tồn tại của sự vật trong

quá trình chuyển hoá về chất.

Chơng này tác giả đã vạch ra cơ sở lý luận của khâu trung gian trong sự pháttriển Dựa trên những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin, những thànhtựu của khoa học để phân tích, đi đến khái quát thành ba đặc trng của khâu trunggian trong sự phát triển và trình bày khái niệm khâu trung gian (tr 13), là có thểchấp nhận đợc Đối với đặc trng thứ 3 (tr 12), khâu trung gian là sự thống nhất giữa

định hớng và định hình, luận án đã làm rõ tính chất định hớng, còn tính chất địnhhình lại cha đợc trình bày đầy đủ Khi làm rõ thêm, tác giả cần lu ý các cấp độ pháttriển của các khái niệm: Xu hớng, khuynh hớng, định hớng

Trong khái niệm khâu trung gian nên thay khái niệm “chất cũ và chất mới

đan xen” bằng “ những yếu tố chất cũ và những yếu tố chất mới đan xen ” Bởi vì,chất là sự vật, chất mới là sự vật mới, chất cũ là sự vật cũ, nói “đan xen giữa sự vật”cha ổn

Khái niệm khâu trung gian trong quan hệ với khái niệm thời kỳ quá độ là hợp

lý, song khi nói khâu trung gian cần làm rõ sự vận động của nó trong không gian vàthời gian Tác giả mới chỉ nói tới kết cấu của khâu trung gian mà cha làm rõ hơnthời gian chuyển tiếp

Tiếp đó tác giả trình bày vai trò của khâu trung gian trong sự nhảy vọt, trongquá trình giải quyết mâu thuẫn, trong quá trình phủ định của phủ định Đây lànhững khái quát có giá trị khoa học Tuy nhiên cần làm rõ hơn vai trò của khâutrung gian trên các khía cạnh sau:

- Không có khâu trung gian thì sự vật không chuyển hoá đợc

- Sự phong phú đa dạng và phức tạp của khâu trung gian:

+ Biết sử dụng thì sự vật chuyển hoá hợp qui luật

Chẳng hạn, chúng ta đang vận dụng một cách sáng tạo nhiieuf khâu trunggian, tạo ra những bớc quá độ chuyển tiếp trong kinh tế, xã hội lên CNXH Ngợclại, nếu không sử dụng đúng thì sẽ chuyển hoá theo con đờng TBCN

Đây chính là vai trò định hớng của khâu trung gian

Chơng 2 Khâu trung gian trong quá trình đổi mới kinh tế ở nớc ta.

-Kết cấu hợp lý

- Tác giả có lý khi nhấn mạnh chính sách kinh tế mới của Lênin và lấy đólàm cơ sở lý luận về khâu trung gian - quá độ lên CNXH

- Tác giả cũng có lý khi đặt một tiết cho việc nhận thức và vận dụng lý luận

đó ở Việt Nam- những vấn đề đặt ra Điều đó chứng tỏ tác giả có khả năng am hiểusâu về khâu trung gian và thời kỳ quá độ

Song, tác giả cần lu đến ý điểm sau đây:

+ Vận dụng tính quá độ trực tiếp và quá độ gián tiếp của Lênin để giải quyếtmối quan hệ biện chứng giữa tính kéo dài và tính rút ngắn của thời kỳ quá độ trongthời đại ngày nay

+ Vai trò của nhân tố chủ quan trong việc thiết kế khâu trung gian để thựchiện bớc quá độ Nói cách khác, để quá độ lên CNXH thì phải thiết kế đúng vàtrúng khâu trung gian

Chơng 3 Phơng hớng và giải pháp đảm bảo định hớng XHCN trong quá

trình nhận thức và vận dụng khâu trung gian để đổi mới nền kinh tế ở nớc ta hiện nay.

- Phơng hớng:

+ Vai trò của nhân tố chủ quan

+ Xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ, phát triển hài hoà cân đối

+ Đa dạng hoá các hình thức kinh tế trung gian, từng bớc xác lập vai trò chủ

đạo của kinh tế nhà nớc

Phơng hớng là đúng.

- Giải pháp:

+ Không sai, nhng cha đợc cụ thể hoá Giải pháp cần cắt theo các lớp sau: Về lực lợng sản xuất: khâu trung gian cần thiết kế nh thế nào? công nghiệphoá, hiện đại hoá

Quan hệ sản xuất: Xây dựng nền king tế nhiều thành phần? để cho tính chấtcông hữu ngày càng nhiều

Kiến trúc thợng tầng: Đổi mới từng bớc kiến trúc thợng tầng XHCN thôngqua khâu trung gian nh thế nào?

Kết luận: - Luận án khá, viết công phu.

- Tác giả tỏ ra am hiểu tốt vấn đề lựa chọn

- Sau khi có sửa chữa có thể bảo vệ tại hội đồng cấp nhà nớc

Luận án tiến sĩ triết học của nghiên cứu sinh Trơng Ngọc Nam

Đề tài: Khâu trung gian trong sự phát triển xã hội và ý nghĩa phơng pháp

luận của nó đối với quá trình đôỉ mới kinh tế ở Việt Nam hiện nay.

đề hàng đầu là nhận thức và vận dụng qui luật khách quan trong thời đại hiện nay

Do đó, đây là vấn đề thuộc cấp vĩ mô, thuộc nhân tố chủ quan của quá trình pháttriển đất nớc

Đề tài rất đúng vào hớng chính, nằm ở lĩnh vực triết học- kinh tế, lĩnh vực màcán bộ quản lý kém hiểu biết

2 Đánh giá tổng quát: Đây là luận án tốt, chứng tỏ tác giả nắm bắt nhữngvấn đề lý luận từ thực tiễn đất nớc

Những kết quả chủ yếu mà tác giả đạt đợc là:

2.1 Khái niệm khâu trung gian, hình thức kinh tế trung gian đợc phân tíchsâu sắc Trình bày có hệ thống:

- Khâu trung gian trong các thời kỳ quá độ trớc hình thái kinh tế- xã hộiCộng sản chủ nghĩa

- Khâu trung gian trong thời kỳ quá độ từ CNTB lên CNXH

Những kết quả này làm cơ sở lý luận tốt cho việc phân tích phần sau

2.2 Khâu trung gian trong đổi mới kinh tế ở nớc ta:

Với các yêu cầu về khoa học và thực tiễn, luận án cần bổ sung những vấn đềsau đây:

Thứ nhất Khâu trung gian trong kinh tế là cái mà Đảng và Nhà nớc ta phải

đối mặt phổ biến Không có nội dung nào trong đờng lối có thể đi vào cuộc sống

nếu không nhận thức và tự giác vận dụng các khâu trung gian Đây là cái bí nhất

của ngời lãnh đạo và quản lý, vì cha đạt đến độ đổi mới cho phép nhìn thấy vai tròcủa khâu trung gian T duy lý luận “Kiểu đi thẳng đến bản chất vấn đề ” mới nghehình nh đúng lập trờng, nhng thực tế rất ảo tỏng

Đằng sau những định hớng lớn “Dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng vănminh”, cứ mỗi phạm trù đó đi vào cuộc sống cần biết bao khâu trung gian thay thếnhau qua các bớc quá độ Quan điểm “Đi thẳng lên chủ nghĩa xã hội” đang chi phốirất lớn trong khi thực tiễn không phải thế

Thực trạng ấy, tác giả nên chọn lọc một số vấn đề chủ yếu để phân tích làmsáng tỏ về t duy kinh tế chính trị và chính sách

Thứ hai: ở chơng 2,3, nên bớt phần lập lại đờng lối, chính sách, mà nên

TNHH, kinh tế t nhân trong nông- lâm - ng nghiệp, t bản t nhân Vậy hình thức tiếptheo của chúng là gì ?

Nhà nớc ta dừng lại ở các thành phần, còn cái cần làm là các hình thức kinh

tế trung gian nh những nhịp cầu bắc đi lên CNXH thì không biết và e ngại

Bỏ qua các khâu trung gian trong kinh tế là khuyết tật chính của các nớcXHCN trớc đây, đợc gắn với lập trờng chính trị “Đi thẳng lên chủ nghĩa xã hội”

Đây là bài học lớn, nhng tác giả không lu ý phân tích vấn đề này, dù xét về thế giớiquan hay phơng pháp luận cũng cần thiết

Nớc ta về mặt kinh tế đang ở trạng thái: Trên không biết rõ chính sách về

khâu trung gian, còn dới thì tự phát đề ra những hình thức trung gian, làm chui haynúp bóng nhà nớc Nớc ta còn có tình trạng coi khâu trung gian có vẻ nh bất hợppháp, nên phải mợn cái tên bề ngoài khác về nội dung ( các doanh nghiệp thơng mạinhà nớc khoán cho cá nhân, các nông- lâm trờng khoán cho cá nhân hiện là gì vềmặt sở hữu )

Thứ t: Nớc ta phát triển theo con đờng rút ngắn ( vẫn là quá trình lịch

sử-nhiên ) nên đặc điểm của khâu trung gian có khác với con đờng từ CNTB lênCNXH

Khâu trung gian ngày nay chịu tác động không chỉ kinh tế trong nớc ( thấp )

mà còn chịu tác động của kinh tế thị trờng hiện tại (rất cao) Chẳng hạn, chủ nghĩa

t bản nhà nớc trong điều kiện hiện nay

Trong nền kinh tế thị trờng hiện đại, cũng nh ở nớc ta, tiêu chí để đánh giámột hình thức kinh tế này cao hơn so với một hình thức kinh tế khác là gì ? Khônggiải quyết rõ vấn đề này thì khâu trung gian cũng không rõ Có thể hiểu “chỉ có mộtkhâu trung gian” chứ không phải nhiều khâu, nhiều hình thức Một chiếc cầu gồmnhiều nhịp cầu Ngời thợ giỏi là nhìn cả cây cầu mới làm sáng tỏ một nhịp cầu

Thứ năm: Các hình thức kinh tế trung gian trong kinh tế nông thôn con sơ l

-ợc, dừng lại ở những vấn đề nêu trong văn kiện, chứ cha căn cứ vào thực tế Cáchình thức kinh tế trung gian trong công nghiệp- dịch vụ để sử dụng công nghệ caohơn kinh tế nớc ta thì phân tích nh thế nào? Đây là dự định mà công trình kế hoạch

Thứ sáu: Cha sâu khi phân tích vai trò thực trạng của nhà nớc Tác giả còn

né tránh nhiều khi nhìn vào thực trạng nhà nớc, không chỉ về hiện tợng quan liêu,tham nhũng có hệ thống ( qua các vụ án ), một bộ phận nhà nớc ( đến cấp tỉnh )thoái hoá mà còn né tránh phân tích t duy lý luận và phê phán các cấp quản lý

Chẳng hạn, phơng hớng về mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị phân tíchcòn quá sơ sài

Thứ bảy: Cha chú ý mấy mối quan hệ tạo ra khâu trung gian Chẳng hạn,

mối quan hệ giữa các thành phần kinh tế; khâu trung gian về kinh tế tác động nh thếnào đến quản lý nhà nớc; mối quan hệ giữa kinh tế nớc ta với kinh tế khu vực và thếgiới qua khâu trung gian

Những vấn đề nêu trên, tác giả cần lu ý đặt nó trong không gian và thời giancủa sự kiện, của mỗi vấn đề, vì không gian và thời gian đang chi phối bản thân vấn

đề khâu trung gian Làm đợc điều đó, luận án sẽ mang hơi thở của cuộc sống hiệnnay, làm cho khác với các luận án lạnh lẽo khác Đây cũng là phẩm chất khoa học

Kết luận chung: Theo mức chung hiện thời, luận án đạt kết quả loại khá.Theo yêu cầu khoa học thực tiễn thì cần bổ sung những vấn đề nói trên

Nhận xét

Luận án tiến sĩ triết học của nghiên cứu sinh Trơng Ngọc Nam

Đề tài: Khâu trung gian trong sự phát triển xã hội và ý nghĩa phơng pháp

luận của nó đối với quá trình đổi mới kinh tế ở Việt Nam hiện nay.

Chuyên ngành: CNDVbiện chứng và CNDVlịch sử.

Mã số: 5.01.02.

Ngời nhận xét: GS.PTS Nguyễn Ngọc Long Học viện Chính trị quốc gia HồChí Minh

1- Về tính cấp thiết của đề tài:

Đây là một đề tài có giá trị về lý luận và thực tiễn Tuy nhiên, đây là đề tàikhó, có những đòi hỏi ngời nghiên cứu nó phải vững vàng về những hiểu biết lýluận và thực tiễn Việc chọn đề tài và những kết quả đạt đợc trong luận án thể hiện