Quản lý hoạt động giảng dạy các môn chuyên ngành trong trường dạy nghề thuộc Bộ Công thương ở Việt Nam 2

NGUYỄN THIỆN NAM QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY CÁC MÔN CHUYÊN NGÀNH TRONG TRƯỜNG DẠY NGHỀ THUỘC BỘ CÔNG THƯƠNG Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản lý giáo dục TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SỸ QUẢN LÝ

ĐẠI HỌC SOUTHERN LUZON

Cộng hòa Philippin

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

NCS NGUYỄN THIỆN NAM

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY CÁC MÔN CHUYÊN NGÀNH TRONG TRƯỜNG DẠY NGHỀ THUỘC

BỘ CÔNG THƯƠNG Ở VIỆT NAM

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN, 2014

Chương trình được thực hiện tại:

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

Người hướng dẫn khoa học: GS TS Apolonia A Espinosa

Phản biện 1: Phản biện 2: Phản biện 3:

Luận án được bảo vệ trước hội đồng chấm luận án cấp đại học họp tại: Vào hồi giờ ngày tháng năm 2014

Có thể tìm luận án tại:

- Thư viện quốc gia;

- Trung tâm học liệu, Đại học Thái Nguyên;

- Thư viện Trung tâm Đào tạo và Phát triển Quốc tế;

- Thư viện trường đại học tổng hợp Southern Luzon, Philippin

Chương 1 GIỚI THIỆU CHUNG

Giảng dạy là một trong những hoạt động giao tiếp với các khía cạnh xã hội Đối tượng của hoạt động giảng dạy là giáo viên và hoạt động học tập là sinh viên Hai hoạt động này không đối lập với nhau

mà cùng tồn tài và phát triển hướng tới mục tiêu chung

Học tập là một hoạt động nhận thức dưới ảnh hưởng của giáo viên với những nỗ lực tích cực của học sinh Hoạt động học tập không chỉ là tiếp thu bài học thụ động , mà còn là hoạt động làm mới chính mình với tư duy sáng tạo, và kiểm soát những người có thể sử dụng những kiến thức trong quá trình hấp thụ những điều mới mẻ Thông qua học tập, sinh viên biết cách sử dụng và kiểm soát kiến thức để xây dựng nhân cách của mình để có thể thích ứng với các yêu cầu xã hội Giảng dạy và học tập thống nhất với nhau và là một hoạt động chính của nhà trường và mọi hoạt động của trường cũng đều tập trung vào mục tiêu này Hệ thống quản lý hoạt động giảng dạy nhằm mục đích tác động để đạt được mục tiêu Trong các trường học, quản

lý hoạt động giảng dạy là để quản lý quá trình lao động của các hoạt động giảng dạy và quá trình tự giáo dục của sinh viên diễn ra trong quá trình giảng dạy Để các hoạt động dạy và học có hiệu quả, Ban lãnh đạo cần phải xác định đối tượng, nội dung và phương pháp của quá trình dạy và học

Để đáp ứng nhu cầu cho các trường dạy nghề, Bộ Công Thương (MOIT) đã đề ra chiến lược giáo dục cho các trường dạy nghề thuộc Bộ Một trong những yêu cầu quan trọng là đổi mới công

tác quản lý hoạt động dạy học các môn chuyên ngành để nâng cao chất lượng giáo dục

CƠ SỞ NGHIÊN CỨU

Hiện nay, Bộ Công Thương có 50 trường dạy nghề Trong số

32 trườn, có 01 trường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, tám (8) trường đại học, hai mươi mốt (21) trường cao đẳng, một (1) cao đẳng nghề, và mười một (11) trung học chuyên nghiệp

Mười tám (18) trường bao gồm hai (2) trường đại học, năm (5) trường cao đẳng, chín (9) trường cao đẳng nghề, một (1) trường trung học chuyên nghiệp, và (1) trường dạy nghề trực thuộc công ty Một (1) trường đại học và một (1) trường cao đẳng đã được phê duyệt của Bộ Công Thương để tham gia vào một số hoạt động trong các trường học của Bộ

Nhờ các biện pháp chủ động, chất lượng đào tạo nghề trong các trường dạy nghề thuộc Bộ Công Thương ngày càng được nâng cao , góp phần cải thiện chất lượng lao động, khả năng cạnh tranh kinh tế và tăng trưởng kinh tế Tuy nhiên, từ thực trạng giáo dục và đào tạo trong các trường dạy nghề thuộc Bộ Công Thương, có thể thấy rằng có những thiếu sót về chất lượng giáo viên, cơ sở hạ tầng, chương trình giáo dục, cũng như chương trình đào tạo (Bộ Công Thương, Báo cáo năm 2012) Đó là lí do tại sao những sinh viên tốt nghiệp không đáp ứng nhu cầu và yêu cầu của các doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty nước ngoài Hơn nữa, chương trình giảng dạy trong các trường dạy nghề thuộc Bộ Công Thương không đặt các môn chuyên ngành vào đúng vị trí Giáo viên bao

gồm cả giáo viên dạy các môn chuyên ngành, trong một số trường hợp, không đáp ứng yêu cầu (Bộ Công Thương, Báo cáo năm 2012) Vì những lý do trên, nghiên cứu sinh đã chọn chủ đề “Quản

lý hoạt động dạy học các môn chuyên ngành trong các trường dạy nghề thuộc Bộ Công Thương tại Việt Nam" với hy vọng có thể đóng góp trong việc cải thiện chất lượng đào tạo của các trường dạy nghề thuộc Bộ Công Thương

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu các hoạt động quản lý dạy học các môn chuyên ngành trong các trường dạy nghề thuộc Bộ Công Thương tại Việt Nam

Cụ thể, luận án nhằm mục đích để tìm câu trả lời cho các vấn

dạy và học các môn học chuyên ngành

4 Xác định khả năng chấp nhận các biện pháp quản lý được

đề xuất

Ý NGHĨA CỦA NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu này đã cố gắng đề xuất biện pháp quản lý trong việc tăng cường các hoạt động dạy - học các môn chuyên ngành để nâng cao chất lượng các hoạt động trong trường dạy nghề thuộc Bộ Công Thương, trong đó lợi ích sẽ thuộc về các nhà quản lý các trường, giáo viên/ giảng viên, sinh viên và các nhà nghiên cứu trong tương lai

PHẠM VI VÀ GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU

Phạm vi nghiên cứu: Các biện pháp quản lý dạy học các môn chuyên ngành trong các trường dạy nghề thuộc Bộ Công Thương Các biến nghiên cứu sẽ xác định trong việc quản lý các hoạt động giảng dạy và học tập bao gồm: Chương trình giảng dạy; Cán bộ, giảng viên; sinh viên; Phương tiện kỹ thuật phục vụ giảng dạy và học tập; và thị trường lao động

Giới hạn nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện tại 4 trường dạy nghề thuộc Bộ Công Thương (Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Công nghiệp Hà Nội, Đại học Công nghiệp Quảng Ninh, Trường Cao đẳng Công nghiệp Huế) Đây là những trường đóng vai trò quan trọng trong giáo dục dạy nghề của Bộ Công thương và đại diện của ba miền ở Việt Nam: Bắc, Trung và Nam

Thời gian nghiên cứu: từ năm 2006 (năm Luật Dạy nghề

được thông qua) đến nay

Khung thời gian của nghiên cứu là từ tháng 10 năm 2012 đến tháng 9 năm 2013

ĐỊNH NGHĨA CÁC THUẬT NGỮ

Cho rõ ràng và sự hiểu biết tốt hơn về nghiên cứu, các từ ngữ dưới đây được định nghĩa khái niệm và hoạt động trong các luận án: Chương trình giảng dạy, học tập, thị trường lao động, quản lý, biện pháp quản lý, chuyên đề, nhân viên và giảng viên, giảng dạy, phương pháp giảng dạy, đào tạo nghề, đào tạo nghề chất lượng và kỹ thuật trang thiết bị cho việc dạy và học

Chương 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

Luận án đã tóm tắt và phân tích các tài liệu có liên quan đến nội dung của nghiên cứu này Các tài liệu được xem xét theo các vấn

đề chính của nghiên cứu như sau: Quản lý, quản lý giáo dục, hoạt động giảng dạy và học tập, quản lý hoạt động giảng dạy và học tập, giảng dạy và học tập hiệu quả, giáo dục dạy nghề, các môn chuyên ngành Từ đó, luận án đã phân tích khuôn khổ lý thuyết, được tập trung vào các khái niệm về quản lý hoạt động dạy và học, các khái niệm về tính chất quản lý hoạt động dạy và học (chương trình giảng dạy, giảng viên, cơ sở vật chất kỹ thuật, học tập/ sinh viên, thị trường lao động ) Từ lý thuyết và định nghĩa trên, luận án đề xuất các lĩnh vực chính của quản lý hoạt động dạy và học sau đây:

Giáo trình

Giảng viên/Cán

bộ của Khoa

Người học/Sinh viên

Cơ sở vật chất phục vụ việc dạy

và học

Thị trường lao động

Quản lý

hoạt động

dạy và

học

Chương 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu này được tiến hành tại bốn trường đại học/ cao đẳng (4) thuộc Bộ Công Thương Đó là Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Công nghiệp Hà Nội, Đại học Công nghiệp Quảng Ninh và Cao đẳng Công nghiệp Huế Các trường này là đại diện của ba miền Bắc, Trung và Nam

THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu này sử dụng các thiết kế tương quan mô tả trong việc phân tích các biến Nó được thiết kế để giúp xác định mức độ

mà các biến khác nhau có liên quan trong đối tượng được phỏng vấn Fox (2004) nói rằng các đặc điểm phân biệt quan trọng là những nỗ lực để ước tính một mối quan hệ, khác với mô tả đơn giản Nghiên cứu này được tiến hành để đánh giá hoạt động quản lý giảng dạy và học tập các môn học chuyên ngành, bao gồm cả chương trình giảng dạy, giảng viên, sinh viên, cơ sở vật chất kỹ thuật và thị trường lao động trong các trường dạy nghề thuộc Bộ Công Thương

DÂN SỐ VÀ LẤY MẪU

Bốn (4) trường đại học/ cao đẳng đã được lựa chọn để tham gia vào cuộc khảo sát Đại học Công nghiệp Quảng Ninh có 257 giảng viên, trong đó có 120 người tham gia trả lời câu hỏi, chiếm 47% Đại học Công nghiệp Hà Nội có một số lượng lớn giáo viên (1451 giáo viên), vì vậy nghiên cứu sinh lựa chọn giáo viên của 3 khoa để

nghiên cứu, bao gồm: Khoa Kỹ thuật Điện, Khoa Tin học, và Khoa Công nghệ thời trang Tổng số giáo viên của ba khoa là 112 giáo viên Tương tự như vậy, Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh có 1.600 giảng viên, vì vậy nghiên cứu sinh lựa chọn giáo viên của 3 khoa để nghiên cứu, bao gồm: Khoa Cơ khí, Khoa Công nghệ Hóa học, Khoa Công nghệ ô tô với tổng số giáo viên là 92 người Trường Cao đẳng Công nghiệp Huế có 151 giáo viên, trong

đó 90 người được phỏng vấn, chiếm 59% Người được hỏi đã được lựa chọn ngẫu nhiên, trong đó đại diện của các phòng ban khác nhau, giới tính, lứa tuổi và trình độ

Đối với sinh viên: Nghiên cứu sinh đã chọn ngẫu nhiên 50

sinh viên mỗi trường Họ đại diện cho các phòng ban khác nhau và đại diện các giới tính, lứa tuổi và trình độ Tổng cộng, 414 giáo viên và 200 học sinh được yêu cầu tham gia phỏng vấn Không có khó khăn gặp phải trong việc lựa chọn người trả lời

CÔNG CỤ NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu sinh thiết kế một bảng câu hỏi và đó chính là công

cụ chính trong thu thập dữ liệu Các nội dung của bảng câu hỏi dựa trên các báo cáo các năm gần đây và một số nghiên cứu của Bộ Công Thương, trong đó tập trung vào những hạn chế của quản lý hoạt động giảng dạy và học tập trong các trường dạy nghề thuộc Bộ Công Thương Bộ câu hỏi đã được kiểm định bằng cách sử dụng các tiêu chí đánh giá nhất quán Nghiên cứu sinh đã được hỗ trợ bởi mười (10) chuyên gia để xác nhận nội dung của các câu hỏi về tính đúng đắn của ngôn ngữ, sự phù hợp của các nhận định và phù hợp của các mục cho vấn đề sử dụng các mã Sau đó, nó đã được thử nghiệm tại

một trường không thuộc địa bàn nghiên cứu để xác định sự phù hợp của ngôn ngữ và xác định thời gian phù hợp trước khi được gửi cho giáo viên hướng dẫn thông qua

TRÌNH TỰ THU THẬP DỮ LIỆU

Các thủ tục thu thập dữ liệu thực tế được thực hiện thông qua một số quy trình Sau khi hoàn thành công cụ nghiên cứu, nghiên cứu sinh đã liên hệ và xin phép hiệu trưởng các trường được lựa chọn để thực hiện nghiên cứu Sau đó liên hệ với họ qua điện thoại để sắp xếp khảo sát, phát phiếu điều tra

Phương pháp đánh giá mức độ thỏa mãn

Mức độ hài lòng của các giảng viên và sinh viên về tình hình quản lý hoạt động dạy và học phản ánh bởi mỗi tiêu chuẩn đánh giá

đã được sắp xếp theo bốn mức: 4 Hoàn toàn đồng ý (SA), 3 - Đồng ý (A), 2 - Không đồng ý (D) và 1 - Rất không đồng ý (SD) (Abrencillo, 2008) Theo Abrencillo (2008), khoảng phạm vi điểm 3,25-4,00 được đánh giá là hoàn toàn đồng ý, 2,50-3,24 là đồng ý, 1,75-2,49 được đánh giá không đồng ý và khoảng phạm vi điểm là 1,00-1,74 là không đồng ý

Trong cuộc khảo sát, những người phỏng vấn được yêu cầu trả lời mức độ hài lòng của họ về thực trạng của công tác quản lý các hoạt động giảng dạy và học tập, trình bày dưới dạng câu hỏi Họ được lựa chọn nhiều phương án để trả lời Họ sẽ chọn hoặc là 1 hoặc

2, hoặc 3, hoặc 4 để thể hiện mức độ hài lòng của mình đối với từng nhận định

Trong đó: WM = Giá trị trung bình chung

f = số người lựa chọn phương án

N = số người tham gia phỏng vấn

Chương 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

Luận án này bao gồm các phát hiện của nghiên cứu Các số liệu được phân tích và sau đó rút ra kết luận và các khuyến nghị có liên quan

Quản lý giảng dạy ở các trường dạy nghề thuộc Bộ Công thương (được đánh giá bởi các giảng viên)

Quản lý giảng dạy thông qua giáo trình:

Bằng cách phân tích các số liệu của nghiên cứu, luận án chỉ ra rằng nội dung đào tạo được thể hiện qua mục lục các môn học trong chương trình giảng dạy cho từng cấp học và khoa Nội dung đào tạo được lồng ghép trong các chương trình đào tạo cho thấy một phần ba chương trình giảng dạy là các môn học chuyên ngành Có thể thấy rằng các môn học chuyên ngành đã được giảng dạy với tỷ lệ cao trong các chương trình giảng dạy của trường Nội dung của khóa học được thông qua với mục tiêu đào tạo được thiết lập và đáp ứng các yêu cầu cơ bản của xã hội Đây là điểm quan trọng trong khi xây dựng chương trình giảng dạy và thực hiện các chương trình đào tạo quản lý giáo dục để có kết quả tốt

Quản lý giảng dạy thông qua các giảng viên/cán bộ khoa:

Sau khi trình bày các kết quả nghiên cứu, luận án chỉ ra rằng: Để nâng cao chất lượng của các giảng viên, các trường dạy nghề đã thực hiện các hoạt động khác nhau, chẳng hạn như tiến hành hội thảo về phương pháp đổi mới dạy học Hàng năm, lãnh

đạo nhà trường yêu cầu các khoa tiến hành các hoạt động chuyên môn để điều chỉnh nội dung, phương pháp giảng dạy theo hướng phát huy tính tích cực, các cuộc thảo luận chuyên đề về phương pháp giảng dạy Các khoa đã thực hiện nghiêm túc và áp dụng các điều kiện thực tế của từng bài học và khóa học Bên cạnh đó, nhiều trường dạy nghề đã tổ chức thi giáo viên dạy giỏi Theo quy định, mỗi tháng giáo viên phải dự giờ 2 lần/tháng, đó cũng là một cơ hội cho giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục được công nhận chất lượng giảng dạy của mình Những vấn đề này cần phải được xem xét, củng cố và duy trì trong quản lý giảng dạy của lãnh đạo nhà trường trong tương lai

Quản lý giảng dạy thông qua cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ việc dạy và học:

Luận án cho thấy đa số giảng viên được khảo sát cho thấy tầm quan trọng của cơ sở vật chất kỹ thuật Phương tiện kỹ thuật là một trong những điều kiện quan trọng là hỗ trợ cho các hoạt động giảng dạy của trường Nó có một vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng giảng dạy các môn chuyên ngành Để thực hiện nhiệm vụ này một cách hiệu quả, các trường học phải trang bị các thiết bị theo yêu cầu của các khoa Học sinh có cơ hội tiếp cận tất cả các loại thiết bị, công cụ chuyên ngành, nâng cao ý thức trách nhiệm, giúp học sinh làm quen với các thiết bị đó trước khi thực hành độc lập trong trường, cho phép họ tự tin khi tiếp cận với các doanh nghiệp

Bên cạnh đó, luận án cũng phân tích các số liệu của các nghiên cứu để điều chỉnh công tác quản lý giảng dạy thông qua người học/sinh viên và thị trường lao động

Quản lý học tập trong các trường dạy nghề thuộc Bộ Công thương (khảo sát thông qua sinh viên)

Giống như phân tích các số liệu của việc nghiên cứu quản lý giảng dạy, luận án trình bày kết quả nghiên cứu thông qua giáo trình, người học, giảng viên, cơ sở vật chất kỹ thuật và thị trường lao động

Từ đó, luận án rút ra kết luận về sự khác biệt giữa quản lý giảng dạy

và học tập các môn chuyên ngành trong các trường dạy nghề thuộc

Bộ Công Thương

ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CÁC MÔN CHUYÊN NGÀNH

Các nguyên tắc xây dựng biện pháp:

Để đề xuất các biện pháp quản lý dạy và học các môn chuyên ngành tại các trường dạy nghề thuộc Bộ Công Thương, luận án bảo đảm các nguyên tắc sau đây:

- Đảm bảo tính khả thi;

- Phù hợp định hướng;

- Các biện pháp cần đồng bộ hóa, hỗ trợ lẫn nhau

Các biện pháp cần mang tính xây dựng Các biện pháp được xây dựng phải đảm bảo tính hệ thống, nghĩa là tổ chức thực hiện biện pháp này là cơ sở để thực hiện biện pháp khác và ngược lại Bên cạnh đó các biện pháp quản lý phải đảm bảo thực hiện đồng bộ, tránh trường hợp kết thúc thực hiện biện pháp này mới tiến